Додека САД и Иран се обидуваат да го зацврстат примирјето и да отворат простор за поширок мировен договор, Израел паралелно го проширува своето воено присуство и зазема нови територии во соседните области, подготвувајќи се за долготраен и исцрпувачки конфликт на Блискиот Исток, објавува Ројтерс.
Создавањето на таканаречени тампон-зони во Газа, Сирија и Либан се оценува како стратешки пресврт по нападите од 7 октомври 2023 година, со кој Израел влегува во состојба на постојана борбена подготвеност, според шест израелски воени и одбранбени претставници.
Истовремено, ваквиот пристап претставува и признание дека целосното елиминирање на противниците не е реална опција, и покрај повеќегодишните конфликти.
„Израелските лидери заклучија дека се наоѓаат во постојана војна против противници кои треба да се одвраќаат, па дури и да се разбиваат“, изјави Натан Браун од фондацијата „Карнеги“.
И покрај договореното затишје меѓу САД и Иран, Израел јасно стави до знаење дека нема да ги запре операциите против либанскиот Хезболах, кој има поддршка од Техеран. По ракетните напади од 2 март, израелската армија започна копнена офанзива во јужен Либан со цел создавање тампон-зона до реката Литани, што опфаќа околу осум проценти од територијата на земјата.
Во рамки на операциите, стотици илјади жители беа повикани да се евакуираат, додека израелските сили започнаа уништување на објекти за кои се сомневаат дека биле користени за воени цели.
„Целта е да се ‘исчисти’ појасот од пет до десет километри од границата, со што пограничните градови ќе бидат надвор од дострел на ракетните системи на Хезболах“, изјави висок израелски воен претставник кој побарал анонимност.
Тој додава дека во дел од селата биле пронајдени докази дека речиси 90 проценти од куќите содржеле оружје или опрема поврзана со Хезболах.
„Тоа значи дека тие куќи се сметаат за непријателски воени позиции кои треба да бидат уништени“, изјави истиот извор.
Новата безбедносна доктрина подразбира превентивно делување надвор од сопствената територија.
„Пограничните заедници не можат да се бранат од самата граница. Израел повеќе не чека напад – тој ја препознава заканата и ја напаѓа превентивно“, изјави Асаф Орион, поранешен бригаден генерал и стратег.
Плановите предвидуваат Израел да задржи или контролира делови од Либан, Сирија, Западниот Брег и Појасот Газа, каде веќе има значително присуство.
„Во Газа – повеќе од половина од територијата. Во Сирија – од врвот на планината Хермон до реката Јармук. Во Либан – широка тампон-зона што спречува закани од инвазија“, изјави израелски воен претставник.
Сепак, ваквите планови сè уште не се формално одобрени од кабинетот на премиерот Бенјамин Нетанјаху, а официјален став од неговиот кабинет не е веднаш доставен.
Во меѓувреме, реториката на дел од владините функционери дополнително ја подгрева загриженоста за можно територијално проширување.
„Селските куќи долж границата, кои во секој поглед служат како претстражи на Хезболах, ќе бидат уништени по примерот на Рафа и Кан Јунис“, изјави министерот за одбрана Израел Кац.
Експертите за меѓународно право предупредуваат дека ваквите постапки можат да бидат спорни.
„Масовното уништување на куќи кое не се темели на индивидуална проценка би било незаконско“, изјави Еран Шамир-Борер од Израелскиот институт за демократија.
И покрај стратегијата на проширување, дел од израелските аналитичари предупредуваат дека ваквиот пристап носи сериозни ризици на долг рок.
„На крајот би било подобро да се вратиме на меѓународната граница и да одржуваме активна одбрана без постојани позиции“, изјави Офер Шелах, директор на истражувачка програма во Институтот за национална безбедност во Тел Авив.
Анкетите покажуваат и растечка скепса кај израелската јавност, при што само 26 проценти од граѓаните веруваат дека примирјето во Газа може да донесе долгорочен мир, додека мнозинството очекува ново разгорување на конфликтот.
