Американските разузнавачки агенции веруваат дека Кина развива нова генерација нуклеарно оружје и дека во јуни 2020 година спровела таен експлозивен тест во нуклеарниот комплекс Лоп Нур, во северозападниот дел на земјата. Овие процени, објавени од американски претставници и пренесени од Си-Ен-Ен, отвораат сериозна дебата во безбедносните кругови за можна промена на кинеската нуклеарна стратегија.
Според повеќе извори запознаени со американските процени, тестот бил дел од поширока стратегија за целосна технолошка трансформација на кинескиот нуклеарен арсенал, со цел тој да стане најнапреден во светот. Вашингтон смета дека Пекинг работи на развој на системи способни да носат повеќе минијатуризирани нуклеарни боеви глави на еден проектил, како и на тактичко нуклеарно оружје со пониска разорна моќ – нешто што Кина досега официјално не го произведувала.
Помошникот државен секретар на САД, Кристофер Ју, изјавил дека во јуни 2020 година била регистрирана „експлозија“ со магнитуда од 2,75 степени, нагласувајќи дека податоците не упатуваат на земјотрес или класично минирање. Според него, постои „многу мала можност“ станува збор за нешто друго освен за нуклеарен експлозивен тест. Слични обвинувања јавно изнесе и Томас ДиНано, потсекретар за контрола на вооружувањето, кој тврдеше дека Народноослободителната армија се обидела да го прикрие тестирањето.
Кина остро ги отфрли обвинувањата. Портпаролот на кинеската амбасада во Вашингтон, Лиу Пенгју, оцени дека станува збор за „политичка манипулација“ со цел САД да ја задржат нуклеарната хегемонија и да избегнат сопствена одговорност во процесот на разоружување. Тој повтори дека Пекинг се придржува кон политиката на „неупотреба прва“ и кон самонаметнатиот мораториум за нуклеарни тестирања што е во сила од 1996 година.
Американските процени доаѓаат во момент кога Вашингтон инсистира Кина да се приклучи на идни договори за контрола на нуклеарното вооружување, рамноправно со САД и Русија. Кинескиот лидер Си Џинпинг досега се спротивставуваше на такви иницијативи, повикувајќи се на тоа дека кинескиот арсенал е значително помал од американскиот и рускиот.
Експерти за контрола на вооружувањето предупредуваат дека евентуалното обновување на експлозивните тестирања би означило крај на деценискиот статус-кво и би можело да ја продлабочи глобалната трка во вооружување. Според процените на американските власти, Кина во изминатите години го забрзала производството на боеви глави и инвестирала во зголемување на маневрабилноста и преживливоста на својот арсенал, стравувајќи од можноста САД да го неутрализираат во прв удар.
Објавувањето на информациите за тест стар речиси шест години се толкува и како дипломатски притисок во пресрет на нови разговори за нуклеарна контрола. Доколку не се постигне поширок договор што ќе ја опфати и Кина, дел од поранешните американски функционери предупредуваат дека сегашната архитектура на контрола на вооружувањето може целосно да се распадне.
Во услови на растечки геополитички тензии, прашањето дали Пекинг навистина ја менува својата нуклеарна доктрина останува клучна непознаница – со потенцијални последици врз глобалната безбедност и рамнотежата меѓу најголемите сили.
