Светската економија под нов притисок: Нафтата повторно се приближува до 110 долари

Светската економија досега успева да ги издржи последиците од најголемото нарушување на глобалните енергетски текови, но просторот за нови удари сè повеќе се намалува. Цените на нафтата повторно се приближуваат до 110 долари за барел, додека растот на цените на енергијата веќе предизвикува ограничувања на потрошувачката, прекини на електричната енергија и протести во повеќе делови од светот.

Според „Њујорк тајмс“, во последните денови дополнителен притисок врз енергетскиот пазар создадоа затворањето на важен нафтовод во Саудиска Арабија, заземањето на стратешки остров во Црвеното Море од страна на Хутите и неуспехот на предложените преговори со земјите од Заливот.

Последиците веќе се чувствуваат далеку од Блискиот Исток. На Филипините рибари ги оставаат чамците во пристаништата поради високите трошоци за гориво, во Бангладеш прекините на електричната енергија со часови го запираат производството во фабриките, додека во Гватемала има протести поради зголемените трошоци.

— реклама —

Еден од факторите што досега помогнаа да се спречи уште поголем раст на цените беше Кина, најголемиот увозник на нафта во светот. Пекинг го намали увозот и почна да ги користи постојните резерви, а истовремено го намали и извозот на производи како авионско гориво.

САД, Јапонија и европските држави исто така користеа сопствени резерви за да го ограничат растот на цените. Сепак, ваквите мерки не можат да траат неограничено. Залихите на 38-те земји членки на ОЕЦД се на најниско ниво во последните неколку децении, а алтернативните патишта за транспорт на нафта од Персискиот Залив се ограничени.

— реклама —

Експертите предупредуваат дека високите цени би можеле да се задржат со години. Поранешниот американски дипломат Дејвид Голдвин проценува дека нафтата најмалку до 2027 година би можела да се движи меѓу 80 и 100 долари за барел. Поскапото гориво, но и повисоките цени на ѓубривата, би можеле дополнително да ги зголемат трошоците за храна и транспорт.

Енергетскиот шок создава дополнителен проблем за централните банки. Повисоките каматни стапки би можеле да помогнат во борбата против инфлацијата, но истовремено би го поскапеле задолжувањето и би го забавиле економскиот раст.

Проблемот не е само во недостигот на сурова нафта. Ограничени се и количините на рафинирани нафтени производи. Меѓународната агенција за енергија предупредува дека глобалниот систем за преработка на нафта работи на границата на своите можности.

— реклама —

Дополнителен притисок врз пазарот создаваат и украинските напади врз руските рафинерии. Според проценките што ги пренесува „Њујорк тајмс“, рускиот капацитет за преработка би можел во следните 18 месеци да се намали за околу 30 отсто. Русија, пак, ја продолжи забраната за извоз на дизел до крајот на месецот.

Кризата особено ги погодува земјите од Персискиот Залив. За Катар, еден од водечките светски извозници на течен природен гас, се предвидува пад на економијата од 8,6 отсто годинава, додека економијата на Саудиска Арабија во второто тримесечје била за 4,8 отсто помала во однос на истиот период лани.

Најсиромашните земји би можеле да ги почувствуваат најтешките последици. Многу африкански држави зависат од увоз на енергија и ѓубрива, па нивното поскапување може да ги намали земјоделските приноси и дополнително да ги зголеми цените на храната.

Покрај енергетската криза, дополнителен товар претставуваат царините, временските нарушувања поврзани со Ел Нињо и високите буџетски дефицити. Јапонија и Индонезија веќе потрошиле милијарди долари за субвенционирање на горивата, додека растот на јавниот долг создава дополнителен притисок врз финансиските пазари.

Иако САД досега се релативно заштитени од најтешките последици, економистите предупредуваат дека ниту американската економија не може целосно да остане изолирана од глобалниот шок.