Глобалниот нафтен пазар влегува во период во кој производството повеќе не е единствениот фактор што ја одредува цената на барелот. Во услови на војна и нарушени транспортни коридори, клучното прашање станува колку нафта физички може да стигне до светските пазари.
Според анализа на Ројтерс, шест месеци по почетокот на војната меѓу САД и Израел и Иран, уделот на ОПЕК+ во светското производство на нафта паднал од повеќе од 48 проценти пред војната на околу 40 проценти во јули.
Причината е оштетувањето на енергетската инфраструктура во повеќе земји производители, но и ограничувањата во транспортот низ Ормускиот Теснец, еден од најважните нафтени коридори во светот.
Во нормални услови, ОПЕК+ може да влијае врз цените преку зголемување или намалување на производството. Од март групата објави шест зголемувања на производството, но ефектот врз пазарот е ограничен бидејќи дел од дополнително произведената нафта не може нормално да стигне до купувачите.
Токму затоа, наместо прашањето колку нафта ќе произведува ОПЕК+, трговците сè повеќе се прашуваат колкави количини навистина можат да бидат извезени.
Особено важна е состојбата со Ормускиот Теснец, низ кој во нормални услови минува огромен дел од светската трговија со нафта. Меѓународната агенција за енергија во март процени дека земјите од Персискиот Залив поради конфликтот го намалиле производството за најмалку 10 милиони барели дневно, додека глобалното снабдување во март било намалено за околу 8 милиони барели дневно.
Покрај проблемите со понудата, сè поголемо внимание привлекува и побарувачката, особено во Кина. Според Ројтерс, од почетокот на војната Кина купила околу 400 милиони барели сурова нафта помалку отколку во истиот период минатата година.
Намалениот кинески увоз се поврзува со повеќе фактори, меѓу кои ограничувањата на извозот на гориво, намалената активност на рафинериите и зголемената употреба на електрични возила.
Помалата кинеска побарувачка го намалува притисокот врз глобалното снабдување. Така, иако конфликтот создава сериозен проблем со понудата, слабеењето на кинеската побарувачка е еден од факторите што спречуваат цените да пораснат уште повеќе.
ОПЕК+ и натаму има огромно влијание врз нафтениот пазар, но конфликтот покажува дека моќта на најголемите производители има граници кога проблемот не е само во количината на произведената нафта, туку и во можноста таа да биде транспортирана до купувачите.
Доколку конфликтот продолжи, резервите се намалуваат, енергетската инфраструктура остане оштетена, а транспортот низ Ормускиот Теснец продолжи да биде ограничен, притисокот врз цените би можел повторно да се зголеми.
Од друга страна, доколку кинеската побарувачка продолжи да слабее, тоа би можело да биде еден од ретките фактори што ќе го ограничуваат растот на цените.
Токму затоа, погледите на нафтениот пазар сега се насочени кон Кина – колку нафта ќе купува, колку ќе преработува и колку гориво ќе извезува. Одговорите на овие прашања би можеле да бидат пресудни за тоа дали цената на барелот ќе се стабилизира или светот повторно ќе се соочи со нов ценовен шок.
