За првпат во Македонија, онколошката грижа на највисоко институционално ниво

Подобра достапност на терапијата, пократко чекање и организирана национална мрежа за лекување се меѓу приоритетите што беа отворени на работилницата за иднината на онколошката грижа во Македонија, организирана од Министерството за здравство и здружението ХЕМА-ОНКО во Свечената сала на Владата.

На настанот, насловен „Редефинирање на онколошката грижа: системски решенија за достапна и непрекината грижа во Македонија“, заеднички седнаа претставници на Владата, здравствените установи, академската заедница, пациентските здруженија и фармацевтската индустрија, заедно со експерти од Франција, Словенија, Хрватска, Бугарија, Црна Гора и Босна и Херцеговина. Според организаторите, ова е првпат за онколошката грижа да се разговара на вакво високо институционално ниво.

— реклама —

„Сега е критичен момент како од фрагментиран и преоптоварен систем на онколошка грижа да преминеме во сеопфатен национален план и онколошка мрежа со единствени стандарди“, изјави министерот за здравство Сашо Клековски, нагласувајќи дека иницијативата ја има поддршката на Владата и здравствените власти.

Итноста на промените ја потврдуваат и податоците за заболувањата. Во 2023 година во Македонија биле регистрирани 8.371 нов случај на рак, за 16 проценти повеќе отколку десет години претходно. Од малигни заболувања починале 3.726 лица. Во просек, секој ден се откриваат околу 23 нови случаи, а умираат околу 11 луѓе.

Иако ракот се јавува поретко отколку во Европската Унија, смртноста во Македонија е повисока. Дополнителен проблем е недоволниот опфат на скрининг-програмите. Кај ракот на дојка, опфатот е под шест проценти, а дијагностичките капацитети и натаму се ограничени.

— реклама —

Универзитетската клиника за радиотерапија и онкологија го носи товарот на лекувањето пациенти од целата држава, располагајќи со само три линеарни акцелератори за население од околу 1,8 милиони жители. Пациентите губат недели од првичниот сомнеж до почетокот на лекувањето, а планирањето на терапијата во голема мера зависи од годишните буџети.

И покрај ограничените ресурси, во 2025 година дијагностичките услуги биле зголемени за 15 проценти, а радиотерапијата за 55 проценти, со истата опрема и персонал. Според изнесеното на дебатата, резултатите се должат на подобрата организација и напорите на здравствените работници.

— реклама —

Професорот Жозеф Глигоров од Универзитетот Сорбона и болницата „Тенон“ во Париз ги претстави европските стандарди и предложи Македонија да премине од еден преоптоварен центар кон национална онколошка мрежа. Според предложениот модел, еден сеопфатен центар би ја координирал грижата и сложеното лекување, додека вообичаените терапии би се спроведувале поблиску до местото на живеење на пациентите.

Меѓу приоритетните мерки ги посочи задолжителните конзилиуми за секој нов случај, вклучително и на далечина, како и утврдување јасни патеки за пациентите со максимални рокови на чекање. Предложен е и патоказ за следните 24 месеци.

На завршната сесија министерот Клековски најави итни мерки за стабилизирање на онколошката грижа, како и подготовка на долгорочен национален пристап кон контролата на ракот. Во план се и активности за утврдување на инфраструктурните и технолошките потреби.

Клековски истакна дека Македонија од оваа година учествува во програмата EU4Health под исти услови како земјите членки на Европската Унија. Тој посочи дека за користење на европските средства се важни национален план, јасно определена водечка институција и соодветни податоци.

Целта е да се изгради поорганизиран систем во кој пациентите ќе имаат побрз пристап до дијагностика и лекување, а онколошката грижа ќе се спроведува според единствени стандарди на национално ниво.