ИРАН

(Видео) Нереди во Ирак: Демонстранти се обидоа да упаднат во Зелената зона во Багдад

Демонстранти во Ирак се обидоа да упаднат во строго обезбедената Зелена зона во Багдад, каде што се наоѓа и Амбасадата на Соединетите Американски Држави, како реакција на наводното убиство на врховниот лидер на Иран, Али Хаменеи.Според Си-Ен-Ен, судири меѓу демонстрантите и ирачките безбедносни сили избиле во неделата наутро на мостот „14 Јули“, кој преку реката Тигар води кон Зелената зона. Видео-снимки прикажуваат чад и блесоци, по што демонстрантите се повлекле.Во Зелената зона се сместени канцелариите на ирачката влада и неколку странски амбасади, меѓу кои и американската.Истовремено, протести биле одржани и во јужните покраини Ди Кар и Басра, каде што илјадници луѓе марширале, извикувајќи пароли и носејќи знамиња, осудувајќи го убиството на Хаменеи.Ирачката влада прогласи тридневна жалост и изрази сочувство до Иран. Портпаролот на владата, Басем Ал-Авади, заедничкиот американско-израелски напад врз Иран го оцени како „очигледен чин на агресија и дело што ги крши сите хуманитарни и морални норми“.

Свет | пред 4 седмици

Иран се заканува со најголема офанзива во историјата по убиството на врховниот водач

Иранската елитна Револуционерна гарда им се закани на Израел и на Соединетите Американски Држави со „најжестока офанзивна операција“ во историјата на Исламската Република, која треба да започне секој момент. Заканата следи откако во саботата, во американски и израелски напади, беше убиен врховниот водач ајатолах Али Хамнеи, што ги поттикна иранските власти веднаш да ветат одмазда.Корпусот на чуварите на исламската револуција (IRGC) кусо по нападот упати предупредување.Против окупираните земји и базите на американските терористи наскоро ќе започнат најжестоките офанзивни операции во историјата на Оружените сили на Исламската Република Иран“, порачаа тие.Иранската влада во соопштение наведе дека „овој голем злостор никогаш нема да остане без одговор и ќе сврти нова страница во историјата на исламскиот свет“.Во меѓувреме се огласи и Врховниот совет за национална безбедност (SNSC), кој порача дека заедничките американско-израелски напади врз Иран „ќе покренат масовно востание во борбата против светските угнетувачи“. Ова моќно тело, кое ги координира иранските одбранбени и безбедносни стратегии, додаде дека Иран и неговите сојузници по ова ќе бидат само „поотпорни и поодлучни“.

Свет | пред 4 седмици

(Видео) Бројот на загинати во нападот врз училиштето во Иран се зголеми на 118

Бројот на загинати во нападот врз училиште за девојчиња во јужниот ирански град Минаб се искачи на 118, соопштија иранските државни медиуми, препишувајќи ја одговорноста на Соединетите Американски Држави и Израел.CNN ја геолоцираше видеоснимката од местото на настанот и утврди дека станува збор за училиштето Шајаба Тајиба, кое се наоѓа приближно 60 метри од иранска воена база.Според анализата на сателитските снимки, се чини дека училиштето претходно било дел од базата, но е одвоено од воениот комплекс најмалку од 2016 година.

Свет | пред 4 седмици

Кој е Али Хамнеи и што неговата смрт значи за Иран

За време на американско-израелските напади врз Иран и тврдењата на висок израелски функционер дека врховниот лидер Али Хамнеи е мртов, Исламската Република се соочува со најголемиот политички потрес од револуцијата во 1979 година.САД и Израел утрово започнаа координирани напади врз ирански воени и безбедносни цели. Американскиот претседател Доналд Трамп во видео-порака изјави дека целта на нападот е „да се стави крај на безбедносната закана за САД“ и на Иранците „да им се даде можност да ги соборат своите владетели“.Следуваа ирански противнапади со проектили врз Израел, но и врз американски воени локации во Бахреин, Обединетите Арапски Емирати и Катар. Израел прогласи вонредна состојба, а регионот се наоѓа на работ од поширок конфликт.Во тој контекст, израелски функционер за Reuters изјави дека „ајатолахот е мртов и дека неговото тело е пронајдено“. Техеран засега официјално не ја потврди таа информација.Човекот кој владееше 36 годиниАли Хамнеи (86) доминираше со Иран од 1989 година, кога по смртта на Рухолах Хомеини ја презеде доживотната функција врховен лидер. Како највисок авторитет во политичкиот и верскиот систем, ги контролираше вооружените сили, безбедносните служби, правосудството и клучните политички одлуки.Во текот на трите децении на власт ги преживеа студентските протести во 1999 година, масовните немири во 2009 година, брановите побуни во 2019 година, како и движењето „Жена, живот, слобода“ во 2022 и 2023 година, предизвикано од смртта на Махса Амини во притвор. Секојпат режимот одговараше со репресија.Неговото владеење беше обележано со цврста контрола, потпирање на Револуционерната гарда (IRGC) и трајна конфронтација со САД и Израел. Одбиваше да го признае Израел и поддржуваше сојузнички групи низ Блискиот Исток.Војната што ги разоткри слабоститеЗа време на дванаесетдневната војна во јуни 2025 година, кога Израел изведе најдлабоки удари досега во внатрешноста на Иран, Хамнеи беше принуден да се крие. Војната откри сериозни безбедносни пропусти и продор на странски разузнавачки служби во иранските структури.И покрај тоа, во јавните обраќања нагласуваше дека Иран нема да потклекне. По повод 47-годишнината од Исламската револуција тврдеше дека револуцијата „го спасила Иран од странско влијание“ и дека силата на земјата е во единството.Сепак, аналитичарите во последните месеци оценуваа дека неговата позиција е покревка од кога било, особено поради економските проблеми, санкциите и растечкото незадоволство кај населението.Кој ја презема власта?Доколку се потврди неговата смрт, прашањето за наследството станува клучно. Според уставот, Советот на експерти именува нов врховен лидер. Во политичките кругови со години се шпекулира за неговиот син Мојтаба Хамнеи, кој од сенка управува со канцеларијата на својот татко и ужива силна поддршка од тврдолинијашите.Револуционерната гарда, како најмоќна институција во земјата, би можела да има пресудна улога во транзицијата. Американската ЦИА претходно проценуваше дека, во случај на смрт на Хамнеи, власта би можеле да ја консолидираат токму тврдолинијашите од IRGC.Иранскиот парламент во јануари порача дека секој напад врз врховниот лидер би значел „објава на војна на целиот исламски свет“ и би можел да поттикне прогласување џихад.Регионот на работПо нападите, Трамп разговараше со лидерите на Саудиска Арабија, Катар и Обединетите Арапски Емирати, како и со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте. Консултациите следеа по иранските удари врз американските бази во регионот.Доколку Хамнеи навистина е убиен, Иран влегува во период на длабока неизвесност. Можно е внатрешно пресметување меѓу фракциите, но и дополнителна ескалација на конфликтот со Израел и САД. За режим што 36 години почиваше на една фигура, ова би можел да биде момент што менува сè.

Свет | пред 4 седмици

Али Хаменеи – од „неочекуван наследник“ до симбол на тврдата антизападна политика

Врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи (86), повеќе од три децении беше централната фигура на иранскиот политички и безбедносен систем – тврд противник на Западот и човек кој немилосрдно ги задушуваше внатрешните протести.Според тврдењата што ги изнесе претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, Хаменеи наводно бил убиен во американско-израелските напади врз неговата резиденција во Техеран. Од иранска страна засега нема официјална потврда.Хаменеи ја презеде функцијата во 1989 година, по смртта на основачот на Исламската Република, Рухолах Хомеини. Во почетокот бил сметан за слаб и неочекуван избор, без религискиот авторитет на својот претходник. Но со текот на времето изгради силен безбедносен апарат лојален лично нему, потпирајќи се на Иранска револуционерна гарда и паравоените формации „басиџ“.Под негово водство, Иран го зацврсти својот антизападен курс, а ниедна клучна одлука – особено во однос на САД – не можеше да биде донесена без негова согласност. Иако идеолошки тврд, Хаменеи повремено покажуваше тактичка флексибилност, концепт што самиот го нарече „херојска флексибилност“, што овозможи поддршка за нуклеарниот договор од 2015 година.По повлекувањето на САД од договорот во 2018 година и враќањето на санкциите, Техеран постепено ги прекрши ограничувањата од договорот, а домашните протести – од 2009 година, преку немирите во 2022 по смртта на Махса Амини, па сè до последните јануарски демонстрации – беа задушувани со сила.Неговата моќ беше поддржана и од парадржавниот финансиски конгломерат познат како „Сетад“, под негова директна контрола, кој финансираше лојални структури во безбедносниот систем.Аналитичарот Карим Саджадпур од Карнегиевата фондација оценува дека „историска случајност“ го трансформирала од слаб претседател во еден од најмоќните Иранци во последните сто години.Доколку се потврдат информациите за неговата смрт, тоа би претставувало најголем удар за Исламската Република од нејзиното основање во 1979 година, со потенцијално далекусежни последици за внатрешната стабилност на Иран и геополитичката рамнотежа на Блискиот Исток.

Свет | пред 4 седмици

(Видео) Иран со трет бран напади: Дрон го погоди „Бурџ Ал Араб“ во Дубаи

Иран вечерва го започна третиот бран одмазднички напади, при што дрон го погоди луксузниот хотел Burj Al Arab во Дубаи, во Обединетите Арапски Емирати.Хотелот, висок 321 метар со 60 ката, е изграден на вештачки остров на околу 280 метри од брегот и е поврзан со копното преку приватен мост. Отворен во 1999 година, „Бурџ Ал Араб“ е еден од најпрепознатливите симболи на Дубаи и често се нарекува „хотел со седум ѕвезди“, иако официјално има пет. Познат е по двокатните апартмани, приватните батлери и хелиодромот на врвот.Според Канцеларијата за медиуми на Дубаи, четворица вработени се повредени, но ситуацијата била брзо ставена под контрола. Итните служби веднаш интервенирале, а повредените добиле медицинска помош.Истовремено, дрон ја погодил и меѓународната аеродромска зона во Дубаи, по што е започната евакуација на населението. Граѓаните се упатувани кон подземни паркиралишта и други засолништа, додека дел од терминалите, според надлежните, веќе биле испразнети согласно плановите за вонредни ситуации.Нападите претставуваат нова фаза во ескалацијата меѓу Иран и американско-израелската коалиција, со зголемен ризик конфликтот да се прошири и надвор од директните зони на судир.

Свет | пред 1 месец

Нападот врз Иран може да ја потресе светската нафта: Закана од затворање на Хормушкиот Теснец

Заедничкиот воен удар на Соединетите Американски Држави и Израел врз Иран може да има значително посериозни последици за глобалните пазари отколку претходните интервенции, анализира Политико.Иран, како членка на ОПЕК, се наоѓа на клучна геостратешка точка – Хормушки Теснец, низ кој поминува околу 20 проценти од светската трговија со нафта и гас. Според информации на Ројтерс, бродови примиле порака од иранската Револуционерна гарда дека „ниеден брод нема дозвола да помине низ Хормушкиот Теснец“, иако Техеран официјално не го потврдил затворањето.Затворање на овој теснец – широк само 34 километри на најтесниот дел – би било преседан со потенцијално огромни последици за глобалната енергетска безбедност.Цените веќе реагираат. Американската нафта достигна 67 долари за барел, околу пет долари повеќе од пред еден месец, додека аналитичарите на инвестициската банка Barclays проценуваат дека референтната цена „Брент“ може да достигне 80 долари поради американско-иранскиот конфликт.Последиците не се само економски, туку и политички. Кина купува околу 90 проценти од иранскиот извоз од 1,5 милиони барели дневно, што значи дека секое нарушување на снабдувањето може да предизвика глобален скок на цените на енергенсите.Во САД, демократите веќе ја користат можноста да го критикуваат претседателот Доналд Трамп, предупредувајќи дека војната може дополнително да ги зголеми трошоците за живот пред изборите во 2026 година.Аналитичарите предупредуваат дека Иран би можел да одговори со минирање на морските патишта или со напади врз енергетската инфраструктура во земјите од Заливот, како што се случи во 2019 година со нападот врз рафинерии во Саудиска Арабија.Во сценарио на евентуален пад на режимот, иранските нафтени резерви би можеле да станат атрактивни за меѓународните компании. Сепак, експертите предупредуваат дека промената на режимот историски не носи брз пораст на производството и дека инвеститорите ќе бараат стабилност пред да вложат капитал.Иако ниските цени на нафтата претходно ѝ дадоа простор на американската администрација за агресивни потези, поширок регионален конфликт би можел драматично да ја промени динамиката на пазарот и да предизвика нов глобален енергетски шок.

Свет | пред 1 месец

Религиозен цитат објавен на Икс-профилот на Хаменеи

На профилот на социјалната мрежа Икс на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, е објавена слика со религиозна порака.Во објавата стои: „Во возвишеното име на Хајдар (Имам Али), мир нека е со него. Без него нема ни небо ни земја. Без него нема љубов како Зејнебина.“„Хајдар“ е едно од почесните имиња на Имам Али, односно Али ибн Еби Талиб, значајна фигура во исламската традиција. Изразот „алејхи селам“ значи „мир нека е со него“ и се користи како знак на почит при спомнување на верски личности.Објавата доаѓа во момент на сериозна неизвесност и спротивставени тврдења околу судбината на Хаменеи, по израелските и американските напади врз цели во Иран. Засега нема дополнително појаснување дали пораката е нова објава од самиот лидер или објава администрирана од неговиот тим.

Свет | пред 1 месец

Иран под речиси целосен интернет-мрак

Иран се наоѓа под речиси целосен прекин на интернетот, што значително ја отежнува проверката на информациите од терен во услови на интензивни воени случувања.Организацијата за мониторинг на интернетот НетБлокс објави дека во земјата е регистриран речиси тотален интернет-блекаут. Според достапните информации, ограничен пристап имаат само корисници на сателитски интернет преку системот Старлинк, дел од новинарите со посебни дозволи и поединци кои повремено се поврзуваат преку прокси-сервери и виртуелни приватни мрежи (ВПН).Ова не е првпат Техеран да го ограничи пристапот до интернет. Слична мерка беше воведена за време на т.н. дванаесетдневна војна меѓу Иран и Израел во јуни, како и за време на масовните протести што започнаа кон крајот на декември.Во претходните случаи, иранските власти како причина наведуваа „сајбер-напади од непријателот“. Засега нема официјално образложение за актуелниот прекин, додека комуникацијата со внатрешноста на земјата останува сериозно ограничена.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Напад со дрон врз аеродромот во Дубаи, во тек е евакуација

Меѓународниот аеродром во Дубаи е погоден со дрон. Според неофицијални информации има повредени лица.По инцидентот, во градот е започната евакуација на населението. Луѓето се упатуваат кон подземните паркинзи.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Тел Авив во пламен по иранската одмазда

Тел Авив беше погоден од нов бран ракетни напади во рамки на иранската одмазда по американско-израелските удари врз Иран.Според првичните информации од израелските служби за итна помош, повеќе објекти во градот се зафатени од пожар, а над делови од метрополата се издига густ чад. Сирените за воздушна опасност одекнуваа низ градот, додека противракетниот систем Железна купола се обидуваше да пресретне дел од проектилите.Нападот претставува најнова фаза во ескалацијата меѓу Иран, од една страна, и Израел и Соединетите Американски Држави, од друга, со зголемен ризик конфликтот да се прошири на поширокиот регион на Блискиот Исток.

Свет | пред 1 месец

Сарказам или порака? Трамп коментира можен наследник на Хаменеи

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, изјави дека во американските напади „исчезнал голем дел“ од иранското раководство и дека на Иран му била нанесена „огромна штета“.Во телефонски разговор за Еј-Би-Си њуз, Трамп рече: „Не знаеме сè, но знаеме дека многумина исчезнаа“. Тој додаде дека САД имаат „многу добра претстава“ за тоа кои би можеле да бидат новите ирански лидери.Во одвоено интервју за Ен-Би-Си њуз, на прашањето кој би можел да го наследи врховниот лидер Али Хаменеи, Трамп одговори: „Не знам, но во еден момент ќе ме повикаат да ме прашаат кого би сакал јас“. Потоа појасни дека станува збор за сарказам. „Само малку се шегувам кога го велам тоа“, додаде американскиот претседател.Изјавите доаѓаат во момент на висока неизвесност околу судбината на дел од иранското раководство, по серијата американско-израелски напади врз цели во земјата. Од Техеран засега нема официјална потврда за наводите за загуби во врвот на власта.

Свет | пред 1 месец

Иранска ракета ја погоди американската база Ал Удеид во Катар

Иран изврши ракетен напад врз американската воздухопловна база Ал Удеид во Катар, најголемата американска база на Блискиот Исток.Според канали за воено следење, испалениот проектил не бил успешно пресретнат и покрај активирањето на противвоздушниот систем Patriot. Засега нема официјална потврда од Пентагон за степенот на евентуалната штета или можни жртви.Паралелно со нападот врз базата во Катар, ирански ракети биле истрелани и кон Тел Авив. Според израелските служби за итна помош, најмалку седум лица се повредени во ударите врз градот.Ескалацијата доаѓа по заедничките американско-израелски напади врз цели во Иран, по што Техеран најави „разорен одговор“. Состојбата во регионот останува крајно напната, со зголемен ризик од поширок регионален судир.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Експлозии и сирени во Доха, Дубаи и Тел Авив

Во Доха, Дубаи и Тел Авив се слушаат експлозии и сирени за воздушна тревога, јавуваат тимовите на CNN од терен во Катар, Обединетите Арапски Емирати и Израел. Новинарите и продуцентите од своите редакции известуваат за вознемирувачки звуци и сцени.Новинарите во Дубаи пријавиле дека се слушнале „неколку силни експлозии“.Во меѓувреме, вработени во CNN во Доха виделе проектили како го осветлуваат ноќното небо. Тие споделија и снимка на која јасно се слушаат далечни детонации.

Свет | пред 1 месец

Иран ги демантира тврдењата за смртта на Ајатолахот: Лидерот на револуцијата е стабилен и цврсто командува на терен

Ирански извори демантираат дека Ајатолахот е убиен.„Можам да ве уверам дека лидерот на револуцијата е стабилен и цврсто командува на терен“, изјави извор од иранските државни медиуми блиску до канцеларијата на Хамнеи.„Непријателот прибегнува кон ментална војна, сите треба да бидат свесни за тоа“, додаде шефот за односи со јавноста во канцеларијата на иранскиот врховен лидер.Претходно портпаролот на Израелските одбрамбени сили (IDF) изјави дека, „одреден број од највисоките ирански лидери“, вклучувајќи го и командантот на Револуционарната гарда, биле „цел“ на заедничките американско-израелски напади.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Прослава во Техеран по гласините за смртта на врховниот лидер

Во одредени квартови на Техеран вечерва започна прослава откако се проширија непотврдени вести за смртта на врховниот лидер, ајатолах Али Хамнеи.Како што јавуваат извори, на улиците одекнуваат од сирени на автомобили и радосни повици.Претходно израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека постојат „сè повеќе знаци“ дека врховниот лидер на Иран „не е повеќе жив“, но таа информација сè уште не е официјално потврдена, пишува BBC Persian.

Свет | пред 1 месец

Стејт департментот издаде итно предупредување: Американците ширум светот се во опасност

Американскиот Стејт департмент денеска издаде соопштение во кое им препорачува на граѓаните на Соединетите Американски Држави ширум светот да „покажат зголемена претпазливост“ поради американските и израелските воени удари врз Иран.„По започнувањето на американските борбени операции во Иран, Американците ширум светот, а особено на Блискиот Исток, треба да ги следат упатствата од најновите безбедносни предупредувања издадени од најблиската американска амбасада или конзулат“, се наведува во предупредувањето објавено на интернет-страницата на Стејт департментот.Се додава дека е можно да дојде до нарушувања во патувањата поради периодично затворање на воздушниот простор на некои земји.САД и Израел рано утрово извршија напади врз Иран во, како што е соопштено, „превентивни напади“, по неуспехот на повеќе рунди преговори за иранската нуклеарна програма. Потоа Иран изврши масовни удари како одмазда врз Израел, како и врз цели поврзани со САД во регионот на Блискиот Исток.

Свет | пред 1 месец

Санчез остро против нападите врз Иран: „Ескалација што го прави светот понепријателски“

Премиерот на Шпанија, Педро Санчез, остро ги осуди американските и израелските напади врз Иран, оценувајќи дека тие претставуваат ескалација што може дополнително да ја дестабилизира регијата и да придонесе кон „понепријателски и понеизвесен меѓународен поредок“.„Ја отфрламе едностраната воена акција на Соединетите Држави и Израел“, напиша Санчез на социјалната мрежа Икс, додавајќи дека ваквите потези го поткопуваат меѓународното право и глобалната рамка за неширење оружје.Реакцијата на Мадрид беше подиректна од ставовите на дел од другите европски лидери. Претседателката на Европска комисија, Урсула фон дер Лајен, и претседателот на Европски совет, Антонио Кошта, во заедничка изјава оценија дека ситуацијата е „длабоко загрижувачка“ и повикаа на воздржаност.Францускиот претседател Емануел Макрон нападите ги опиша како „избувнување на војна“ и најави дека Совет за безбедност на Обединетите нации ќе одржи итна седница.Иако ги осуди нападите, Санчез ја критикуваше и иранската влада и нејзината Револуционерна гарда, повикувајќи на итна деескалација и целосно почитување на меѓународното право.Позицијата на Мадрид се вклопува во пошироката промена на шпанската надворешна политика, со која Шпанија се профилира како еден од најкритичните европски гласови кон политиките на Вашингтон, израелската воена кампања во Газа и репресијата врз протестите во Иран.Во 2024 година, Шпанија ја призна палестинската држава како дел од напорите за решение со две држави, а Санчез активно учествува на самити во арапскиот свет, позиционирајќи го Мадрид како можен посредник во регионот.

Свет | пред 1 месец

Трамп: Имам две опции

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, изјави дека има „две опции“ за развојот на операцијата „Епски бес“, големата воена кампања против Иран што беше започната во раните утрински часови.Во телефонски разговор од Мар-а-Лаго за порталот Аксиос, Трамп изјави дека може да се одлучи за долготрајна стратегија и „преземање контрола над сè“, или за кратка операција што би завршила за два до три дена, по што на Иран би му било порачано дека ќе следуваат нови последици доколку повторно започне со развој на нуклеарна и ракетна програма.„Како и да биде, ќе им требаат години да се опорават“, рече Трамп.Како клучни причини за нападот ги наведе неуспехот на преговорите што ги воделе неговите изасланици Стив Виткоф и Џаред Кушнер, како и, според него, долгогодишното „деструктивно однесување“ на Иран во изминатите децении.Трамп тврдеше дека Иран започнал обновување на дел од нуклеарните постројки погодени во минатогодишната операција „Дванаесетдневна војна“, иако независни аналитичари засега потврдиле само градежни активности, без докази за обновување на нуклеарната програма.Според висок американски функционер, оперативниот план предвидува масовно бомбардирање во траење од најмалку пет дена, но времетраењето ќе зависи од развојот на настаните на терен.Еден од клучните фактори е судбината на врховниот лидер Али Хаменеи, кој, според израелски извори, бил означен како потенцијална цел во операцијата. Засега нема официјална потврда за неговата состојба.

Свет | пред 1 месец

Израелски функционер тврди: Хаменеи е мртов, Техеран без потврда

Висок израелски функционер за Ројтерс изјавил дека врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, е мртов и дека неговото тело било пронајдено.Според тврдењата што ги пренесуваат израелските медиуми, телото на Хаменеи било најдено во урнатините на палата погодена во нападите. Повеќе високи израелски функционери дале слични изјави за различни медиуми, но засега нема официјална потврда од иранска страна.Телевизијата Канал 12 објави дека на премиерот Бенјамин Нетанјаху наводно му била презентирана документација поврзана со телото на Хаменеи.И покрај овие тврдења што доаѓаат од Израел, од Техеран сè уште нема официјална реакција или потврда за судбината на иранскиот врховен лидер. Ситуацијата останува нејасна, а информациите не се независно верификувани.

Свет | пред 1 месец

Соработниците го молеле Трамп да се повлече од Иран: „Можеме да ја изгубиме власта“

Американскиот претседател Доналд Трамп со одлуката за широки напади врз Иран го презеде најголемиот надворешнополитички ризик во својот мандат, оценува во анализа Ројтерс, додека негови блиски соработници, според истите извори, приватно го предупредувале да се откаже од ескалација.Според анализата, советници на Трамп со недели го поттикнувале да се фокусира на економските проблеми и растечките трошоци за живот, предупредувајќи дека во пресрет на парламентарните избори во ноември Републиканската партија ризикува да го изгуби мнозинството во еден или во двата дома на Конгресот.„Можеме да ја изгубиме власта“, било пораката што ја добивал зад затворени врати.И покрај тоа, Трамп ѝ се приклучи на израелската операција и најави акција под името „Епски гнев“, со ограничено објаснување за целите на интервенцијата. Тој тврди дека ќе ја елиминира заканата од иранските балистички ракети и ќе им даде шанса на Иранците да го соборат режимот во Техеран.Меѓутоа, аналитичари предупредуваат дека идејата за промена на режимот преку воздушни напади е историски тешко остварлива без ангажман на копнени сили. Даниел Шапиро од Атлантскиот совет оцени дека многу Американци ќе се запрашаат зошто САД повторно влегуваат во војна на Блискиот Исток и која е крајната цел.Сомнежи има и околу тврдењата за непосредна закана од ирански проектили кон САД, при што дел од експертите повлекуваат паралели со оправдувањата за војната во Ирак во 2003 година.Во првиот бран напади, според извори, биле таргетирани високи ирански воени и политички функционери. Сепак, врховниот лидер Али Хаменеи не бил во Техеран во моментот на ударите и бил преместен на безбедна локација.Аналитичарите предупредуваат дека дури и евентуално елиминирање на врвот на режимот може да доведе до хаос во земја со 93 милиони жители или до доаѓање на уште порадикална воена структура на власт. „Тешко е да се промени влада од воздух“, оценува Џон Алтерман од Центарот за стратешки и меѓународни студии.Дали Трамп ќе ја плати политичката цена за овој чекор или ќе го претстави како стратегиска победа, ќе зависи од развојот на конфликтот и од тоа дали операцијата ќе остане ограничена или ќе се претвори во долготраен регионален судир.

Свет | пред 1 месец

Трамп во дипломатска офанзива по ескалацијата со Иран: Разговори со Ријад, Доха, Абу Даби и НАТО по нападите

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, одржал серија телефонски разговори со лидерите на Саудиска Арабија, Катар и Обединетите Арапски Емирати, како и со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, по ескалацијата на судирот со Иран.Информацијата на социјалните мрежи ја објави портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, наведувајќи дека консултациите со сојузниците следеле по иранскиот воен одговор на ударите изведени од САД и Израел.Истовремено, беа објавени извештаи за напади врз воени бази лоцирани во Бахреин, Катар и Обединетите Арапски Емирати, што дополнително ја зголеми загриженоста за ширење на конфликтот во регионот на Блискиот Исток.

Свет | пред 1 месец

Сателитски снимки покажуваат оштетувања кај резиденцијата на врховниот лидер на Иран

Сервисот Би-Би-Си верифај објави дека обезбедил сателитски снимки направени утринава над Техеран, на кои се гледаат значителни оштетувања на дел од комплексот познат како „Куќата на лидерството“ – канцеларијата на Хаменеи во иранската престолнина. Во текот на денот нема негово јавно обраќање. Премиерот на Израел, Бенјамин Нетанјаху, изјави дека постојат „сè повеќе знаци“ оти врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, „го нема“, но не појасни што точно подразбира под тоа, ниту понуди конкретни докази.Најблиску до информација за неговата состојба беше изјавата на иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи, кој во интервју за Ен-Би-Си њуз изјави дека, според неговите сознанија, Хаменеи е „жив“.Состојбата останува нејасна, а дополнителни информации се очекуваат во наредните часови.

Свет | пред 1 месец

ЦИА: Ако падне ајатолахот, Иран ќе го преземат тврдолинијашите на Револуционерната гарда

Централната разузнавачка агенција на САД (ЦИА) процени, пред денешните напади на САД и Израел, дека врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, веројатно ќе биде заменет од тврдокорни припадници на Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ) доколку тој почине. Проценките, направени во текот на изминатите две недели, ги разгледаа можните исходи од воена интервенција на САД и нејзиниот потенцијал да предизвика промена на режимот во Исламската Република, за која Вашингтон сега отворено ја прогласи својата цел, објави Ројтерс.Двајца извори, кои зборуваа под услов на анонимност поради чувствителноста на темата, рекоа дека извештаите на разузнавачката агенција не предвидуваат никакво специфично сценарио со сигурност. ИРГЦ е елитна воена сила задолжена за заштита на шиитската клерикална влада на Иран. ЦИА одби да коментира за обвинувањата.Претседателот на САД, Доналд Трамп, со недели најавува дека САД се заинтересирани за промена на режимот во Иран, но не објасни детално кого Вашингтон смета дека треба да ја води земјата. Во видео обраќање рано утрово, Трамп ги нарече властите во Техеран „терористички режим“ и го повика иранскиот народ да ја преземе власта, велејќи дека американските воени напади ќе создадат услови за востание.Нападот на САД и Израел следеше по неколкудневни размислувања во рамките на американската администрација за тоа дали да се интервенира воено по смртоносните протести што избувнаа во Иран во декември. Американските претставници во последните недели се обидуваа да постигнат нуклеарен договор со Техеран за да избегнат интервенција.Државниот секретар Марко Рубио им рече на осум врвни конгресни лидери, познати како „Банда на осумте“, на брифинг минатата недела дека операцијата на САД веројатно ќе продолжи, но дека Трамп сè уште може да се предомисли, особено ако нуклеарните разговори вродат со плод. Тие преговори во Женева на крајот не доведоа до договор. Два познати извори потврдија дека Рубио ја информирал „Бандата од осумте“ во петокот вечерта дека нападот врз Иран веројатно ќе започне во рок од неколку часа, но повтори дека Трамп сè уште може да ја промени одлуката.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Објавени снимки од операцијата: „Епски гнев“ без загуби, минимална штета врз американските бази

Американското Централно заповедништво ЦЕНТКОМ соопшти дека по нападите врз Иран нема извештаи за американски жртви или повредени, како и дека операциите не се нарушени.„По почетниот бран американски и партнерски напади, силите на ЦЕНТКОМ успешно се одбранија од стотици ирански проектили и беспилотни летала. Нема извештаи за американски жртви или повреди во борбите. Штетата на американските објекти е минимална и не влијаеше врз операциите“, се наведува во соопштението објавено на социјалните мрежи.Нападите биле изведени во рамки на операцијата наречена „Епски гнев“, при што било употребено прецизно вооружување лансирано од воздух, копно и море, како и евтини еднонасочни напаѓачки дронови.Американската војска за првпат во борбена ситуација употребила ваков тип дронови. Во соопштението се наведува дека ударната група „Таск Форс Скорпион Страјк“ првпат во борба користела еднонасочни напаѓачки беспилотни летала. Оваа ескадрила, формирана минатата година, користи летала развиени преку обратен инженеринг на иранскиот дрон „Шахед“, кој американските сили го заплениле пред неколку години.Соединетите Американски Држави и Израел утринава извршија координирани напади врз Иран. Во Техеран се слушнале најмалку три експлозии, а погодени биле и други ирански градови.Претседателот Доналд Трамп изјави дека целта е отстранување на безбедносната закана за САД и отворање можност иранскиот народ да ја смени власта. Израел прогласи вонредна состојба поради очекувана одмазда со дронови и балистички проектили.Иран возврати со ракетни напади кон Израел и врз американски воени локации во Бахреин, Обединети Арапски Емирати и Катар, со што конфликтот влезе во нова, сериозна фаза на ескалација.

Свет | пред 1 месец