ИРАН

Претседателот на ФИФА се огласи по прашањето за Иран: „Нема план Б, Ц или Д“

Претседателот на Светската фудбалска федерација (ФИФА), Џани Инфантино, изјави дека репрезентацијата на Иран ќе учествува на Мундијалот.Инфантино нагласи дека Иран безусловно ќе учествува на турнирот, истакнувајќи ги спортските заслуги на тимот.„Сакам да играат, ќе играат на Светското првенство. Нема план Б, Ц или Д. Само план А, а тоа е нивното учество“, рече Инфантино.Неговата изјава доаѓа откако Доналд Трамп претходно изјави дека ќе гарантира безбедност за иранските играчи.Официјални лица од Иранскиот фудбалски сојуз исто така нагласиле дека Светското првенство е можност, а не нешто што треба да се бојкотира.Мундијалот е на програмата од 11 јуни до 19 јули во САД, Мексико и Канада.Иран ќе игра во групата Г со Белгија, Египет и Нов Зеланд.

Спорт | пред 2 часа

НАТО пресретна балистички проектил од Иран во турскиот воздушен простор

Балистички проектил, за кој е утврдено дека е лансиран од Иран и дека влегол во турскиот воздушен простор, бил неутрализиран од воздушни и противракетни сили на НАТО распоредени во источниот Медитеран, соопшти турското Министерство за одбрана.Во соопштението се наведува дека сите неопходни мерки се преземаат решително и без одлагање против секоја закана насочена кон територијата и воздушниот простор на Турција.„Балистичкото средство, за кое е утврдено дека е лансирано од Иран и дека влегло во турскиот воздушен простор, беше неутрализирано од страна на воздушни и противракетни одбранбени сили на НАТО распоредени во источниот Медитеран. Сите потребни мерки се преземаат решително и без двоумење против каква било закана насочена кон територијата и воздушниот простор на нашата земја, а сите случувања во регионот внимателно се следат, со приоритет на нашата национална безбедност“, се наведува во соопштението.Инаку, Турција предупреди дека би можела да покрене воена интервенција во северен Ирак, слична на нејзините операции во Сирија, доколку курдските милитанти се вклучат во копнените борби во рамки на Иран, наведуваат турски извори.Предупредувањето се однесува првенствено на борците на Работничката партија на Курдистан (ПКК) и нејзиниот ирански огранок, Партијата за слободен живот на Курдистан (ПЈАК), во случај да учествуваат во операции во западен Иран, наводно со поддршка од Израел.

Свет | пред 3 часа

Претседателот на Египет до Трамп: „Ве молам, запрете ја војната“

Претседателот на Египет, Абдел Фатах ал-Сиси, упати директен и драматичен апел до американскиот претседател Доналд Трамп да ја запре војната во Иран, оценувајќи дека токму Вашингтон има клучна улога за деескалација.„Никој освен вас не може да го запре овој конфликт. Ве молам, помогнете ни да ја запреме војната“, порача Сиси на енергетската конференција во Каиро.Тој предупреди дека ескалацијата може да предизвика сериозни последици за глобалната економија, вклучително и нагло зголемување на цената на нафтата, која, според проценките, може да достигне и над 200 долари по барел.Сиси истакна дека нападите врз енергетската инфраструктура и нарушувањето на снабдувањето ќе доведат до двоен удар – недостиг на ресурси и раст на цените, со најтешки последици за земјите со послаби економии.Дополнително, предупреди и на можна глобална прехранбена криза, поради нарушувања во извозот на ѓубрива, што може да ја загрози стабилноста на многу држави.Во меѓувреме, Советот за соработка во Заливот оцени дека нападите врз енергетската инфраструктура и затворањето на Ормускиот теснец претставуваат сериозна закана за глобалната енергетска безбедност, со оглед дека преку овој морски пат се транспортира значителен дел од светската нафта.

Свет | пред 5 часа

Стармер: Британија нема да испрати војници во Иран

Британскиот премиер Кир Стармер изјави дека Обединетото Кралство нема да испраќа војници во Иран и нема директно да се вклучи во војната.„Ова не е наша војна и нема да бидеме вовлечени во неа“, порача Стармер, додавајќи дека Лондон презема исклучиво одбранбени мерки за заштита на своите граѓани, интереси и сојузници во регионот.Тој нагласи дека Британија продолжува со дипломатските напори за повторно отворање на Ормускиот теснец, кој е клучен за глобалната трговија со нафта.Сепак, и покрај ваквата позиција, Велика Британија им дозволи на САД користење на своите воени бази за напади врз цели поврзани со заканите во теснецот, а истовремено распореди и борбени авиони за пресретнување на ирански проектили.Со ова, Лондон се обидува да одржи баланс – без директно учество на терен, но со ограничена поддршка на сојузниците во рамки на пошироката безбедносна стратегија.

Свет | пред 5 часа

Рубио со жестока порака до Иран: „Ова нема да се дозволи“

Американскиот државен секретар Марко Рубио упати остри критики кон раководството на Иран, оценувајќи дека заканите за контрола врз Ормускиот теснец нема да бидат прифатени.„Тоа нема да се дозволи“, изјави Рубио, додавајќи дека Доналд Трамп располага со повеќе опции за спречување на такво сценарио.Во својата изјава, Рубио употреби и исклучително остра реторика кон иранското водство. „Тие луѓе се лудаци. Тие се луди. Тие се верски фанатици“, рече тој.Сепак, посочи дека во комуникацијата со иранските претставници има одредени промени, но предупреди дека нивните најави мора внимателно да се проверат.„Некои од работите што велат дека се подготвени да ги направат – мора да видиме дали навистина можат да ги реализираат. Тоа мора многу силно да се тестира“, нагласи Рубио.Изјавата доаѓа во време на зголемени тензии во регионот, каде контролата врз Ормускиот теснец, низ кој поминува значителен дел од светската нафта, претставува клучно геостратешко прашање.

Македонија | пред 6 часа

Иран потврди смрт на важен командант

Иран ја потврди смртта на командантот на морнарицата на Исламската револуционерна гарда, Алиреза Тангсири, кој починал од повредите здобиени во неодамнешните напади.Претходно, Израел и САД соопштија дека Тангсири бил ликвидиран во заедничка операција на 26 март. Израелскиот министер за одбрана, Израел Кац, тогаш изјави дека во „прецизна и смртоносна операција“ биле елиминирани повеќе високи морнарички функционери.Иранските медиуми денеска пренесоа соопштение на Револуционерната гарда, во кое се наведува дека Тангсири „подлегнал на тежината на повредите“, откако бил цел на напади додека ги координирал воените сили и одбранбените активности долж иранските брегови.Смртта на високиот командант доаѓа во услови на засилени воени судири во регионот, при што конфликтот меѓу Иран и сојузниците на Западот продолжува да ескалира.

Свет | пред 9 часа

Иран се закани: Ќе напаѓаме домови на американски и израелски функционери

Иран се закани дека ќе изврши напади врз домови на американски и израелски воени и политички функционери на Блискиот Исток, како дел од најавената одмазда во тековниот конфликт во регионот.Портпаролот на иранската армија, Ебрахим Золфагари, изјави дека ваквите акции би следеле како одговор на, како што тврди Техеран, напади врз станбени објекти во Иран.Според иранските власти, во повеќе градови биле погодени цивилни цели и домови, што, според нив, ја оправдува најавената ескалација. Од друга страна, САД и Израел досега не се огласија со реакција на заканите.Заканата доаѓа во момент на засилени воени дејствија и растечки тензии во регионот, при што конфликтот добива сè поизразена димензија и ризик од поширока ескалација.

Свет | пред 10 часа

Подготовка за офанзива? САД ја зголемуваат воената сила околу Иран, над 50.000 војници во регионот

САД распоредиле дополнителни воени сили на Блискиот Исток, со што вкупниот број на американски војници во регионот надминал 50.000, што е за околу 10.000 повеќе од вообичаеното ниво, пренесува The New York Times.Засилувањето доаѓа во момент кога американскиот претседател Доналд Трамп разгледува следни чекори во конфликтот со Иран, кој трае веќе еден месец.Според американски воени извори, во регионот се испратени дополнителни 2.500 маринци и 2.500 морнари, додека претходно Пентагон наредил и распоредување на околу 2.000 војници од 82-та воздухопловно-десантна дивизија.Силите се распоредени во повеќе земји, меѓу кои Саудиска Арабија, Бахреин, Ирак, Сирија, Јордан, Катар, Обединети Арапски Емирати и Кувајт, што укажува на поширока регионална мобилизација.Една од опциите што се разгледуваат е евентуална копнена операција, вклучително и заземање на стратешки цели како островот Харк, клучна точка за извоз на нафта во Персискиот Залив. Истовремено, Хормушки теснец, преку кој се транспортира околу 20 проценти од светската нафта, е сериозно нарушен поради воените дејствија.Сепак, воените аналитичари предупредуваат дека и покрај зголемувањето, бројката од 50.000 војници е недоволна за поголема копнена инвазија. За споредба, при инвазијата на Ирак во 2003 година, коалицијата предводена од САД ангажирала околу 250.000 војници.Дополнително, Иран со својата големина, население и воени капацитети претставува значително посложен предизвик, поради што експертите оценуваат дека евентуална окупација би била исклучително ризична и долготрајна операција.

Свет | пред 10 часа

(Видео) Пожар во рафинерија во Хаифа по ракетен напад

Пожар избувна во нафтената рафинерија „Базан“ во Хаифа, по ракетен напад, јавуваат израелски медиуми.Според првичните информации и снимки од терен, на локацијата се забележуваат пламен и густ чад, што укажува на директен погодок или сериозно оштетување на дел од инфраструктурата.Рафинеријата „Базан“ и претходно беше цел на напади, на 19 март, кога беа регистрирани ограничени оштетувања и краткотрајни прекини во снабдувањето со електрична енергија. Тие напади следуваа како дел од пошироката ескалација меѓу Израел и Иран, поврзана со напади врз енергетска инфраструктура во регионот.Засега нема официјални информации за евентуални жртви или за обемот на штетата, додека надлежните служби интервенираат на терен.

Свет | пред 10 часа

Нов судир на границата: Авганистан и Пакистан разменија оган

Авганистан и Пакистан размениле жесток оган в неделата, при што во Авганистан била убиена најмалку една личност, а повредени 16, главно жени и деца, соопшти денеска заменикот портпарол на Кабулската талибанска администрација, Хамдулах Фитрат.Обновувањето на судирот во граничниот дел на двете земји се случил во момент кога во Пакистан се одржал состанок на делегации на регионални сили, кои разговарале за деескалација на војната во Иран и на Блискиот Исток, со најава дека Исламабад би можел да биде, како посредник, домаќин на преговори меѓу Соединетите Американски Држави и Иран, пренесува Ројтерс.Службениците за безбедност од Пакистан соопштиле дека таа земја само одговорила на силно гранатирање од Авганистан и дека не биле гаѓани никакви цивилни локации.Најжестоки борби меѓу Пакистан и Авганистан во последните неколку години избиле минатиот месец, со големи човечки загуби од двете страни.Кабул порано соопштил дека во март повеќе од 400 луѓе биле убиени во пакистански воздушен напад на центар за рехабилитација од дрога во тој град, пред соседните земји да ја прекинат борбата.Пакистан ги одби тврдењата на талибанците за напад на рехабилитацискиот центар, наведувајќи дека „прецизно ги целел воените објекти и инфраструктурата за поддршка на терористите“. Пауза во судирите била најавена за Рамазански Бајрам, а до обновување на судирите дошло вчера, неколку дена откако биле најавени привремени паузи во борбите.Исламабад ги обвинува авганистанските талибани дека кријат и поддржуваат исламистички милитанти кои изведуваат напади во рамки на Пакистан, што Кабул го негира, наведувајќи дека милитантите се внатрешен проблем на Пакистан.

Свет | пред 12 часа

Трамп: Можно е да ја „земеме нафтата“ во Иран и да го преземеме островот Харг

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека САД разгледуваат можност да ја преземат иранската нафта, вклучително и клучниот енергетски пункт – островот Харг.„Да бидам искрен, најмногу би сакал да ја земеме нафтата во Иран. Можеби ќе го земеме островот Харг, можеби нема. Имаме многу опции“, изјави Трамп во интервју за „Фајненшл тајмс“.Тој посочи дека евентуална таква операција би значела и подолго присуство на американските сили во регионот, додавајќи дека, според него, иранската одбрана на островот е слаба и дека САД би можеле „многу лесно“ да го освојат.Островот Харг, кој се наоѓа во Персиски Залив, е едно од главните извозни јадра на иранската нафта.Трамп истакна и дека индиректните преговори меѓу САД и Иран, кои се водат преку посредници од Пакистан, напредуваат и дека договор може да биде постигнат „прилично брзо“.Во исто време, американскиот претседател оцени дека веќе има „де факто промена на режимот“ во Иран, тврдејќи дека водечките структури се „десеткувани и уништени“.„Имаме работа со сосема нова група луѓе. Тоа го сметам за промена на режим“, изјави Трамп.Сепак, тој додаде дека исходот од преговорите останува неизвесен.„Мислам дека ќе постигнеме договор, но можно е и да не постигнеме. Со Иран никогаш не знаете“, порача Трамп.

Свет | пред 13 часа

Илјадници морнари заглавени во Персискиот Залив: „Не сакаме да умреме“

Илјадници морнари се заглавени во Персиски Залив поради ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток, а дел од нив работат за само 16 долари дневно без можност да се вратат дома.Според Меѓународна федерација на транспортни работници, телефонските линии за помош се преплавени со повици и пораки од екипажи кои бараат итна евакуација, храна, вода и медицинска помош.„Не сакаме да умреме. Помогнете ни да излеземе од тука“, стои во една од пораките испратени од морнар кој се наоѓа во зона на напади.Податоците на Меѓународна поморска организација покажуваат дека околу 20.000 морнари се заглавени во регионот, додека најмалку осум лица загинале во инциденти од почетокот на конфликтот.Областа околу Ормускиот теснец е прогласена за воена зона, што теоретски им дава на морнарите право на репатријација и повисоки примања. Сепак, многумина, особено оние без соодветни договори, не можат да ги остварат тие права.Морнарите сведочат дека се принудени да продолжат со работа и претовар на стока, иако се наоѓаат во опасна зона. Дел од нив тврдат дека компаниите ги игнорираат нивните барања за заминување, повикувајќи се на недостиг од летови или логистички пречки.Дополнителен проблем се и ниските плати. Според синдикалните податоци, голем број морнари работат за минимални надоместоци, што ги принудува да останат на бродовите и покрај ризикот по живот.Организациите за заштита на морнарите предупредуваат дека ситуацијата е критична и дека без итна реакција, бројот на жртви и хуманитарната криза на море може дополнително да се продлабочи.

Свет | пред 13 часа

Војната во Иран го спаси рускиот буџет: Путин повторно без притисок за мир

На почетокот на годината руската економија се соочуваше со сериозен пад под притисок на санкциите и војната во Украина. Приходите опаѓаа, производството се намалуваше, а кредитите беа скапи и речиси недостапни, што отвораше простор за бран банкроти.Во такви услови, Русија беше принудена да продава нафта на Индија по цена од околу 22 долари за барел, што беше значително под пазарната вредност. Економските сигнали укажуваа на сериозна нестабилност, а притисокот врз Кремљ растеше.Според информации од блиски кругови до Владимир Путин, тој долго време ги игнорирал предупредувањата од економските и деловните структури, ставајќи го војниот конфликт како апсолутен приоритет.Сепак, во февруари се појавиле знаци на пресврт. Кремљ почнал да размислува за промени во преговарачкиот тим и потенцијално отворање кон преговори со Украина. Како можен сигнал за тоа се споменувала и замена на преговарачот Кирил Дмитриев со влијателниот Игор Сечин, близок соработник на Путин.Во исто време, се споменувала и можна реконструкција на владата, што дополнително укажувало дека Кремљ размислува за нова стратегија.Но, ситуацијата драматично се смени со ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток. По почетокот на војната во Иран, цените на нафтата нагло пораснаа над 100 долари за барел, што директно го подобри финансискиот прилив во Русија.Дополнително, САД привремено ги олеснија ограничувањата за руската нафта, а глобалните нарушувања во снабдувањето со храна ја зголемија побарувачката за руски извоз, особено за ѓубрива.Истовремено, вниманието на Западот се пренасочи кон Блискиот Исток, со што Украина падна во втор план. Дел од воените ресурси што претходно беа наменети за Киев сега се користат во новиот конфликт.Оваа ситуација, според анализите, му носи директна корист на Кремљ. За Путин, продлабочувањето на поделбите меѓу западните сојузници и фокусот на новиот конфликт создаваат поволна геополитичка средина.Сепак, ваквиот пресврт може да биде привремен. Според извори блиски до руските власти, постои очекување дека конфликтот во Иран може да се стабилизира во наредните месеци, по што санкциите повторно би се засилиле.Во самата Русија, во пресрет на парламентарните избори, расте нервозата во власта. Се споменуваат можни кадровски промени, зголемена контрола врз јавниот простор и дури нова мобилизација.Пред Кремљ сега стои клучна дилема – дали да се оди кон деескалација и евентуален договор за Украина или да се продолжи со заострување на политиката и војната.Одговорот, според аналитичарите, ќе зависи пред сè од тоа колку долго ќе трае кризата на Блискиот Исток и дали глобалниот баланс повторно ќе се сврти против Москва.

Свет | пред 13 часа

Саудиска Арабија активира алтернатива: Нафтата оди преку Црвеното Море

Саудиска Арабија активира алтернативна рута за извоз на нафта, откако Иран го блокираше Ормускиот теснец – еден од најважните светски коридори за транспорт на енергенси.Според информациите на Bloomberg, т.н. нафтовод „Исток-Запад“ (Petroline) во моментов работи со максимален капацитет, пренасочувајќи значителни количини сурова нафта од Персискиот Залив кон пристаништето Јанбу на Црвеното Море.Преку оваа рута се транспортираат околу пет милиони барели нафта дневно, додека дополнително се извезуваат меѓу 700.000 и 900.000 барели рафинирани производи. Вкупниот капацитет на нафтоводот достигнува околу седум милиони барели дневно, од кои дел се користат за домашни рафинерии.Сепак, оваа алтернативна линија не може целосно да го надомести ударот од затворањето на Ормускиот теснец, низ кој пред конфликтот поминуваа околу 15 милиони барели нафта дневно – клучен дел од глобалното снабдување.Во меѓувреме, танкерските флоти се пренасочуваат кон Јанбу, што ја прави оваа рута една од најважните „артерии“ за светскиот енергетски пазар во моментот.Дополнителна неизвесност создаваат и заканите од јеменските Хути, кои најавија можно вклучување во конфликтот. Иако засега нема потврда за напади врз танкери во Црвеното Море и теснецот Баб ел-Мандеб, претходните напади со дронови и ракети во регионот ја зголемуваат загриженоста кај трговците и осигурителите.Саудиска Арабија, која со децении се позиционира како стабилен глобален снабдувач на нафта, го активирала овој план за итни ситуации веднаш по почетокот на американско-израелските напади врз Иран. Нафтоводот „Исток-Запад“, долг повеќе од 1.000 километри, е изграден токму како одговор на ризиците од претходни конфликти во регионот, вклучително и Иранско-ирачката војна.И покрај овие мерки, пазарите остануваат под притисок, а исходот ќе зависи од тоа колку долго ќе трае блокадата и дали конфликтот ќе се прошири и на други клучни енергетски точки.

Свет | пред 14 часа

Зголемен ризик од напади: Вашингтон бара евакуација на американските државјани од Ирак

САД издадоа итно предупредување до своите државјани да го напуштат Ирак поради сериозно влошување на безбедносната состојба и зголемен ризик од напади.Во соопштението на американската амбасада во Багдад се наведува дека постои реална опасност од напади од страна на Иран и проирански вооружени групи врз цели поврзани со САД, вклучително и универзитети, дипломатски претставништва и енергетска инфраструктура.Американските власти истакнуваат дека вакви напади веќе се регистрирани низ повеќе делови од земјата, вклучително и во регионот на Ирачки Курдистан, како и врз институции и цивилни објекти.Амбасадата во Багдад и генералниот конзулат во Ербил продолжуваат со работа, но со ограничено присуство, при што на граѓаните им се препорачува да не ги посетуваат овие објекти поради постојаната закана од ракетни и беспилотни напади.Нивото на предупредување за Ирак останува на највисоко, четврто ниво – „не патувајте“, а на американските државјани им се наложува веднаш да ја напуштат земјата доколку се наоѓаат во неа.За оние што ќе одлучат да останат, властите предупредуваат дека го прават тоа на сопствен ризик, нагласувајќи дека заканата од нови напади останува висока и непредвидлива.

Свет | пред 14 часа

Нафтата над 115 долари: Војната на Блискиот Исток го турка пазарот нагоре

Цените на нафтата повторно бележат раст, откако ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток продолжува да создава неизвесност на глобалните пазари.На азиските берзи денеска цената на нафтата од типот Брент достигна 115,84 долари за барел, што претставува зголемување од 2,9 проценти.Пред почетокот на американско-израелските напади врз Иран кон крајот на февруари, цената на нафтата се движеше околу 72 долари за барел. Во меѓувреме, минатата недела беше достигнат врв од 118 долари, додека во петокот цената се задржа нешто под 112 долари, што и понатаму е значително повисоко во однос на периодот пред почетокот на конфликтот.Аналитичарите предупредуваат дека нестабилноста во регионот, особено ризиците за снабдувањето и транспортните рути, продолжува да врши притисок врз пазарот на енергенси, што може да значи дополнителни ценовни шокови во наредниот период.

Свет | пред 14 часа

САД размислува за ризична операција во Иран: Специјалци за извлекување ураниум

Американскиот претседател Доналд Трамп разгледува можност за сложена воена операција во Иран, со цел извлекување на околу 450 килограми збогатен ураниум, објави Wall Street Journal.Според информации од американски претставници, станува збор за исклучително ризична мисија која би можела да ги задржи американските сили на иранска територија со денови, па дури и подолго. Конечна одлука сè уште не е донесена, но Трамп, како што се наведува, е отворен за ова сценарио доколку тоа придонесе за спречување на развој на нуклеарно оружје од страна на Техеран.Вашингтон во меѓувреме врши притисок врз Иран доброволно да го предаде нуклеарниот материјал како дел од можен договор за завршување на конфликтот. Во спротивно, се разгледува и опцијата за преземање со сила.Според проценките, најголем дел од ураниумот се наоѓа во подземни објекти во Исфахан и Натанз, што дополнително ја комплицира евентуалната операција. За да се стигне до материјалот, американските сили би морале да дејствуваат под закана од ракетни и беспилотни напади, да го обезбедат теренот и да овозможат транспорт на материјалот со специјална опрема.Експертите предупредуваат дека ваквата интервенција носи сериозен ризик од ескалација и може да доведе до продолжување на конфликтот, наместо негово скратување.„Ова не е операција во која се влегува и се излегува за неколку часа“, оценуваат поранешни воени претставници.Паралелно со воените подготовки, се разгледува и дипломатско решение, според кое Иран би го предал ураниумот без воена интервенција. Слични операции за отстранување на нуклеарен материјал во минатото биле спроведувани со меѓународна соработка.Американското Министерство за одбрана подготвува повеќе сценарија, вклучително и ангажирање на брзи интервенциски единици и дополнително распоредување на копнени сили во регионот, со цел да му се овозможи на претседателот поширок избор на опции.

Свет | пред 14 часа

Трамп со пресврт: „Нека испраќаат нафта во Куба, не ми пречи, без разлика дали се Руси или не“

Американскиот претседател Доналд Трамп сигнализира промена на ставот кон нафтената блокада на Куба, изјавувајќи дека нема ништо против која било земја да испорачува нафта кон оваа островска држава.Изјавата доаѓа во момент кога санкциониран руски танкер се приближува кон кубанско пристаниште, по повеќемесечен прекин на испораките што ја втурна земјата во длабока енергетска криза.„Ако некоја земја сака да испрати малку нафта во Куба, мене тоа не ми пречи, без разлика дали е Русија или не“, изјави Трамп од претседателскиот авион Air Force One.Според властите во Хавана, веќе три месеци нема пристигнато ниту еден танкер, што доведе до рестрикции на гориво и чести прекини на електричната енергија. Ситуацијата дополнително го влошува секојдневието на населението, вклучително и на пациентите кои зависат од континуирана медицинска грижа.Трамп изрази сочувство за кубанскиот народ, но истовремено остро ја критикуваше владата во Хавана, оценувајќи дека станува збор за „лошо и корумпирано раководство“ и дека евентуалните испораки на нафта нема суштински да ја променат политичката состојба во земјата.Во меѓувреме, енергетската криза во Куба се продлабочува, а пристигнувањето на рускиот танкер се оценува како тест за односите меѓу Вашингтон и Москва во чувствителен геополитички момент.

Свет | пред 14 часа

Светот пред нова нафтена криза? Тензиите на Блискиот Исток го креваат алармот

Светот повторно се соочува со ризик од енергетски шок, поттикнат од воените тензии на Блискиот Исток и растот на цените на нафтата, што сè почесто се споредува со кризите од 1970-тите години.Според Фатих Бирол од Меѓународната агенција за енергија, сегашната состојба претставува „најголема закана за енергетската безбедност во историјата“. Тој предупредува дека недостигот на нафта на глобално ниво достигнува околу 11 милиони барели дневно – повеќе отколку во двете големи нафтени кризи од 1973 и 1979 година заедно.Клучен фактор во актуелната ситуација е Ормутскиот теснец, преку кој минува значаен дел од светската нафта. Неговото затворање доведе до пад на понудата од околу осум проценти, што веќе се одразува врз цените и глобалните пазари.Сепак, економистите укажуваат на важни разлики во однос на минатото. За разлика од 70-тите, кога цените експлодираа неколкукратно и предизвикаа стагфлација, денешниот пазар е поразновиден и поотпорен. Производството не е толку концентрирано, а САД во меѓувреме значително ја зголемија сопствената продукција, намалувајќи ја зависноста од Блискиот Исток.Дополнително, државите располагаат со значителни стратешки резерви – над 8 милијарди барели – кои веќе се користат за ублажување на шокот и стабилизирање на цените.И покрај тоа, штетите врз енергетската инфраструктура во регионот се сериозни. Десетици нафтени и гасни постројки се оштетени, што значи дека дури и по евентуален крај на конфликтот, обновувањето на производството може да трае со месеци или години.Клучното прашање останува времетраењето на кризата. Доколку блокадата на Хормушкиот теснец и воените дејства продолжат подолг период, ризикот од глобална нафтена криза значително ќе се зголеми.Во меѓувреме, ефектите веќе се чувствуваат: раст на инфлацијата, поскапо гориво и притисок врз економскиот раст. Иако сценариото од 70-тите засега не се повторува во целост, неизвесноста останува висока, а пазарите внимателно го следат секој нов развој на настаните.

Свет | пред 14 часа

Напад врз електроенергетскиот систем на Иран: Прекини на струја во Техеран

Напади врз електроенергетската инфраструктура предизвикаа прекини во снабдувањето со електрична енергија во делови од Техеран, како и во пошироката Техеранска област и покраината Алборз, соопшти иранското Министерство за енергетика.Заменик-министерот Мостафа Раџаби Машхади изјави дека при нападите бил погоден далеководен столб на влезот во Карај, град кој се наоѓа северозападно од Техеран. Претходно беа регистрирани осцилации во снабдувањето со струја токму во овој регион.Дополнително, источниот дел на Техеран останал без една трафостаница за пренос на електрична енергија, што директно влијаело врз стабилноста на мрежата.И покрај инцидентите, Машхади порача дека граѓаните „не треба да бидат загрижени“, нагласувајќи дека надлежните служби веќе работат на санација на штетите и нормализирање на снабдувањето.Нападите врз критичната инфраструктура доаѓаат во период на зголемени тензии во регионот, при што електроенергетскиот систем станува една од клучните цели во конфликтот.

Свет | пред 1 ден

Иран се заканува: Ударите ќе ги натераат САД да се повлечат од регионот

Командантот на воздухопловно-космичките сили на Исламска револуционерна гарда, Сејед Маџид Мусави, изјави дека серијата напади на иранските сили врз американски воени цели ќе го принудат САД да ги повлече своите трупи од регионот.Во објава на социјалната мрежа Икс, Мусави тврди дека иранските сили ќе продолжат со напади насочени кон парализирање на американските радари и логистички капацитети, истовремено нанесувајќи загуби на американскиот воен персонал.Тој додаде дека штетите врз американската воена инфраструктура, вклучително и оштетени авиони за радарско набљудување и командување, како и уништени хангари, се доказ за ефектите од нападите, најавувајќи и нови „високовредни цели“.Овие изјави доаѓаат во период на засилени тензии, по информациите дека американскиот претседател Доналд Трамп разгледува можност за ограничени копнени операции на територијата на Иран.Според ирански извори, вооружените сили на земјата досега извеле десетици бранови на одмазднички напади врз американски и израелски цели во регионот, при што се предизвикани човечки жртви и значителна материјална штета.Во еден од последните напади, извршен врз воздухопловната база „Принц Султан“ во Саудиска Арабија, бил погоден и оштетен американски авион за радарско извидување и командување, при што биле повредени повеќе војници и оштетени дополнителни летала за дополнување гориво во воздух.Развојот на настаните укажува на понатамошна ескалација на конфликтот на Блискиот Исток, со зголемен ризик од директна конфронтација меѓу двете страни.

Свет | пред 1 ден

Пакистан најавува: Наскоро преговори меѓу САД и Иран

Пакистан најавува можност за отворање нов дипломатски канал во конфликтот на Блискиот Исток, со потенцијални преговори меѓу САД и Иран кои би се одржале во Исламабад.Шефот на пакистанската дипломатија, Ишак Дар, изјави дека неговата земја наскоро ќе биде домаќин на разговорите, но не прецизираше дали тие ќе се водат директно или преку посредници. Засега, нема официјална потврда ниту од Вашингтон ниту од Техеран.Изјавата доаѓа по состанокот на високи дипломати од Турција, Египет и Саудиска Арабија во пакистанската престолнина, каде што се разговарало за можностите за прекин на војната која трае веќе еден месец.„Пакистан е задоволен што и Иран и САД покажаа доверба во нашата посредничка улога“, изјави Дар, додавајќи дека разговорите би можеле да се одржат „во наредните денови.Министрите за надворешни работи на Турција, Египет и Саудиска Арабија ја поддржале иницијативата на Пакистан, а најавено е и ново координациско средба веќе следниот ден.Во изминатиот период, Пакистан се позиционира како важен дипломатски посредник, користејќи ги релативно стабилните односи и со САД и со Иран. Според пакистански извори, јавната иницијатива следи по неколкунеделна тивка дипломатија зад сцената, со цел да се отвори простор за деескалација на конфликтот.

Свет | пред 1 ден

Нетанјаху: „Иран повеќе не е ист“ – Израел ја проширува офанзивата во Либан

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека воените операции на Израел создаваат „видливи пукнатини“ во, како што рече, „терористичкиот режим“ во Иран, оценувајќи дека регионалните противници се во фаза на слабеење.По состанок во северната воена команда во Сафед, Нетанјаху порача дека Хезболах и Хамас, заедно со Иран, „повеќе не се исти“ и дека, според него, се борат за сопствен опстанок.„Наместо тие да нè изненадуваат нас, ние ги изненадуваме нив. Ние сме страната што иницира, напаѓа и делува длабоко на нивна територија“, изјави Нетанјаху.Во исто време, тој најави проширување на израелската офанзива во јужен Либан, каде што израелските сили ги таргетираат позициите на Хезболах. Потврди дека дал наредба за дополнително проширување на постојната безбедносна тампон-зона долж северната граница.„Одлучни сме темелно да ја промениме ситуацијата на северот“, нагласи Нетанјаху, додавајќи дека целта е зајакнување на безбедносната позиција на Израел.Изјавата доаѓа во момент на зголемени тензии на израелско-либанската граница, каде зачестените прекугранични судири го зголемуваат ризикот од поширока регионална ескалација.

Свет | пред 1 ден

Зеленски: Русија му помогнала на Иран во нападот врз американска база, нивните сателити трипати снимале пред ударот

Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека Русија споделувала разузнавачки информации со Иран, што наводно помогнало во нападот врз американска воена база во Саудиска Арабија.Во интервју за NBC News, Зеленски тврди дека руските сателити ја снимале базата „Принц Султан“ во три наврати – на 20, 23 и 25 март, по што следел напад на 26 март, во кој биле ранети американски војници и оштетена воена опрема.„Сто проценти сум сигурен дека Русија споделува вакви информации со Иран“, изјави Зеленски, повикувајќи се на податоци од украинските разузнавачки служби. Според него, повтореното сателитско снимање е јасен индикатор за подготовка на напад.Американски претставници потврдиле дека во нападот имало повредени војници, но нагласиле дека станува збор за полесни повреди. Информациите за руско учество, засега, не се независно потврдени.Во меѓувреме, Сергеј Лавров ги отфрли ваквите наводи, иако призна дека Москва има долгорочна воена соработка со Техеран.Зеленски предупредува дека војната на Блискиот Исток ѝ одговара на Москва, посочувајќи дека растот на цените на нафтата и евентуалното олеснување на санкциите може да ѝ донесат дополнителни приходи на Русија.Воедно, тој изрази загриженост дека дел од американската воена помош би можела да биде пренасочена од Украина кон Блискиот Исток, што би ја ослабнало украинската одбрана.Киев, како што нагласи Зеленски, останува подготвен за преговори со Москва, но не и на територија на Русија или Белорусија, кои ги смета за сојузници во конфликтот.

Свет | пред 1 ден

Иран тврди дека има целосна контрола врз клучните води во близина на Ормускиот теснец

Командантот на иранската морнарица упати предупредување за можна одмазда кон американските сили во регионот, пренесуваат иранските медиуми.Како што известува агенцијата Тасним, командантот изјавил дека Иран ќе чека американските сили да се приближат на дострел, предупредувајќи дека тие би можеле да бидат гаѓани со брегови ракетни системи.Тој тврди дека носачот на авиони „USS Abraham Lincoln“ бил принуден да се повлече стотици милји од иранските територијални води поради иранските ракетни операции и маневри.Дополнително, командантот истакнал дека источниот дел на Ормускиот теснец и Оманското Море сега се под целосна контрола на морнарицата на Исламската Република Иран.

Свет | пред 1 ден