ИРАН

(Видео) Трамп до иранските сили: Положете оружје или ќе се соочите со сигурна смрт

Американскиот претседател Доналд Трамп денеска ги повика припадниците на Исламската револуционерна гарда и иранските вооружени сили да го положат оружјето, ветувајќи дека во замена ќе им биде доделен имунитет. Во спротивно, како што изјави, „другата опција е сигурна смрт“.Трамп соопшти дека САД започнале „големи борбени операции“ во Иран, предупредувајќи дека е можно да има и американски жртви. Според него, нападите се насочени кон уништување на иранските ракетни капацитети и морнарицата.„Не ја давам оваа изјава лесно. Иранскиот режим сака да убива“, изјави Трамп во видео објавено на неговата социјална мрежа Трут Соушал. Тој додаде дека во војна секогаш постои ризик од жртви, но дека, како што рече, акцијата се презема „за иднината“ и претставува „благородна мисија“.Изјавата следува по неколкунеделни разговори меѓу Вашингтон и Техеран за иранските нуклеарни амбиции, од кои последниот завршил без договор. „Иран одби, како што правеше со децении. Ја одбија секоја можност да се откажат од своите нуклеарни амбиции и ние повеќе не можеме да го толерираме тоа“, нагласи Трамп.Ескалацијата доаѓа по повторените американско-израелски предупредувања дека ќе следи нов напад доколку Иран продолжи со развојот на нуклеарната и балистичката ракетна програма, што дополнително ги зголемува тензиите во регионот.

Свет | пред 1 месец

Одговорот на Иран ќе зависи од тоа дали нападот ќе се протолкува како егзистенцијална закана

Воени аналитичари проценуваат дека одговорот на Иран по утринскиот напад ќе зависи од тоа како Техеран ќе ја оцени заканата, но предупредуваат дека земјата располага со значителен арсенал со кој може да возврати.Воениот аналитичар Шон Бел посочува дека Иран, иако не е воена суперсила како САД, поседува исклучително голем број балистички проектили. Според него, клучот е во масовноста на нападот.„Ако се лансираат во бранови, можеби еден или десет проектили нема да ја пробијат одбраната. Но ако се лансираат 100 или 500, самата бројност создава предност“, оценува Бел.Тој додава дека потенцијалниот ирански одговор веројатно не би бил насочен исклучиво кон Израел, туку би можел да опфати и американски воени објекти во регионот, каде што се наоѓаат бројни бази. Бел потсетува и на неодамнешната воена вежба во Ормускиот Теснец, кога Иран изврши боево гаѓање и привремено го затвори теснецот, низ кој минуваат околу 20 проценти од светските испораки на нафта. Според него, секое нарушување на пловидбата во тој коридор веднаш би предизвикало потреси на глобалните нафтени пазари.Како дополнителен фактор се споменува и носачот на дронови „Шахид Багери“, релативно нов ирански брод што веќе е ставен во функција. Бел укажува дека од него може да се лансира голем број беспилотни летала, кои во масовен напад би можеле да ја преоптоварат и најсофистицираната противвоздушна одбрана. Иако американските носачи на авиони имаат силни одбранбени системи, според него, координиран напад со десетици дронови би претставувал сериозна закана и силна политичка порака.Уредничката за одбрана и безбедност Дебора Хејнс оценува дека клучното прашање е дали иранското раководство нападот ќе го доживее како егзистенцијална закана. Таа наведува дека Иран веќе симулирал слични сценарија и дека располага со значителни залихи балистички и крстосувачки проектили, како и беспилотни летала, со кои може да нанесе значителна штета.Според неа, одговорот ќе зависи од проценката на режимот дали да се оди на ограничена реакција или на стратегија „сè или ништо“, при што дополнителен фактор ќе бидат и претходните операции што веќе биле спроведени против Иран и нивното влијание врз неговите воени капацитети.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Експлозии во Техеран, објавени први снимки

Израел во саботата објави дека започнал превентивен напад врз Иран, туркајќи го Блискиот Исток во нов воен судир и дополнително намалувајќи ги изгледите за дипломатско решение на долготрајниот нуклеарен спор меѓу Техеран и западните земји, пренесуваат светските агенции.Нападот следува по 12-дневниот воздушен судир меѓу Израел и Иран во јуни, како и по повторените американско-израелски предупредувања дека ќе следува нова акција доколку Иран продолжи со развојот на нуклеарната и балистичката ракетна програма.„Државата Израел започна превентивен напад врз Иран со цел да ги отстрани заканите по државата Израел“, изјави израелскиот министер за одбрана Израел Кац.Во Техеран во саботата се слушнале најмалку три експлозии, јавуваат иранските медиуми, кои известуваат и за два густи облака чад. Според британската агенција Ројтерс, операцијата во Иран била координирана со САД, повикувајќи се на неименуван израелски одбранбен претставник. Тој навел дека акцијата била планирана со месеци, а одлуката за точниот датум била донесена пред неколку недели.Ројтерс пренесува и дека иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, не се наоѓа во Техеран и дека бил преместен на безбедна локација. Во главниот град на Иран, според медиумските извештаи, мобилните телефонски врски се во прекин, а интернет-сообраќајот функционира ограничено.Во меѓувреме, Израел го затвори својот воздушен простор за цивилни летови, а истата мерка ја презеде и Техеран. Новата ескалација доаѓа по повторените американско-израелски предупредувања дека ќе следи напад доколку Иран не се откаже од нуклеарните и балистичките програми, што дополнително ја продлабочува нестабилноста во регионот.

Свет | пред 1 месец

Тензиите ескалираат: Иран најавува одмазда по утринските напади

Иран се подготвува за одмазда по утринските напади, изјавил висок претставник од Техеран за новинската агенција Ројтерс. Засега не е прецизирано што конкретно би опфатил евентуалниот одговор, ниту кои цели би можеле да бидат мета на иранските сили.Ситуацијата дополнително ја зголемува загриженоста во меѓународната јавност, со оглед дека станува збор за втор американски напад врз иранска територија во период пократок од една година.Последниот пат САД извршија напад врз Иран во јуни 2025 година, кога тогашниот американски претседател Доналд Трамп нареди воени авиони да фрлат масивни бомби врз три нуклеарни постројки во рамки на иранската територија. Со таа одлука, Трамп стана првиот американски претседател кој одобрил директен удар врз Иран по речиси половина век непријателство со Исламската Република.Во отсуство на официјални детали за можниот ирански одговор, аналитичарите предупредуваат дека секоја ескалација би можела да има сериозни последици по безбедносната состојба на Блискиот Исток и пошироко.

Свет | пред 1 месец

Трамп: Одлуката за напад на Иран не беше донесена, но „понекогаш мора да се употреби сила“

Американскиот претседател Доналд Трамп вчера изјави дека одлуката за евентуален напад врз Иран сè уште не била донесена, иако денеска потврди дека американската војска започнала голема борбена операција во таа земја.Во обраќање до медиумите, Трамп рече дека не е задоволен од постапките на Техеран и дека неговата администрација сака да постигне договор со иранските власти, но предупреди дека во одредени ситуации е неопходна и употреба на сила.„Би сакал да не ја употребиме, но понекогаш тоа мора да се направи“, изјави тој.Трамп, одговарајќи на новинарски прашања додека ја напушташе Белата куќа на пат кон Тексас, посочи дека според американските процени, Иран не е подготвен да се откаже од нуклеарното оружје, што, како што нагласи, е клучно барање на САД.„Не сакаме Иран да има нуклеарно оружје“, рече претседателот, додавајќи дека Техеран не ги изговара, како што се изрази, „златните зборови“ што ги очекува Вашингтон.Изјавите следуваат по разговорите во Женева меѓу специјалниот американски пратеник Стив Виткоф и Џаред Кушнер со ирански претставници, кои не резултираа со договор. Иако вчера Трамп тврдеше дека конечната одлука за напад не е донесена, денеска во осумминутно видеообраќање на социјалните мрежи соопшти дека американската војска започнала операција во Иран, наведувајќи дека целта е „одбрана на американскиот народ преку отстранување на непосредните закани од иранскиот режим“.Во меѓувреме, американските воени сили распоредени во регионот остануваат во состојба на зголемена подготвеност, додека меѓународната заедница внимателно го следи развојот на настаните и можните последици по регионалната и глобалната безбедност.

Свет | пред 1 месец

САД го нападна Иран заедно со Израел

Израел утринава покрена, како што ја нарече, „превентивна операција“ против Иран, изјави израелскиот министер за одбрана Израел Кац, додека во целата земја е прогласена вонредна состојба поради очекувана иранска одмазда со беспилотни летала и балистички проектили.Израелската влада соопшти дека одлуката за воведување вонредна состојба е донесена како превентивна мерка, во услови на зголемени безбедносни закани и можност од директен одговор од Техеран.Во главниот град на Иран, Техеран, утринава се слушнале најмалку три експлозии, јавуваат ирански медиуми. Засега нема официјални информации за евентуални жртви или материјална штета.Според информациите што ги објави The New York Times, САД и Израел заеднички извеле напади врз цели во Иран. Официјална потврда од американските власти за обемот и карактерот на операцијата засега нема, но ситуацијата предизвика сериозна загриженост во меѓународната јавност.Во видеообраќање, американскиот претседател Donald Trump изјави дека Иран се обидувал да го обнови својот нуклеарен програм и да продолжи со развој на далекусежни проектили кои, според него, можат да ги загрозат европските сојузници на САД, американските сили распоредени во странство, па дури и американската територија.Трамп нагласи дека САД спроведуваат „масивна операција“ со цел да ја спречат, како што ја опиша, „радикалната диктатура“ да ѝ се заканува на Америка.Ескалацијата на тензиите меѓу Израел и Иран отвора сериозни прашања за стабилноста на Блискиот Исток и можните последици по глобалната безбедност, во услови кога меѓународната заедница повикува на воздржаност и дипломатско решение.

Свет | пред 1 месец

Светот ги повикува граѓаните да го напуштат Иран, пазарите калкулираат ризик од воен удар: сè повеќе држави со предупредувања за Иран

Повеќе од 15 држави издадоа итни препораки до своите граѓани да го напуштат Иран, повикувајќи се на зголемен безбедносен ризик и можност од ескалација на состојбата на Блискиот Исток. Информациите се проширија преку дипломатски канали и официјални служби за надворешни работи, а дел од нив вклучуваат и повлекување на дипломатски персонал.Според објавите што циркулираат во јавноста, меѓу земјите кои упатиле препораки за напуштање на Иран се Австралија, Бразил, Канада, Кина, Кипар, Финска, Германија, Индија, Полска, Србија, Сингапур, Јужна Кореја, Шведска, Обединетото Кралство и САД. Дел од државите советуваат итно заминување преку комерцијални линии, додека други препорачуваат избегнување на патувања и користење копнени рути кон соседни земји, меѓу кои Ерменија и Турција.Во дел од препораките се наведува дека станува збор за вонредна безбедносна проценка, а не за рутински совет за патување. Британските власти, според објавените информации, веќе повлекле дел од дипломатскиот персонал поради влошената безбедносна состојба.Паралелно со дипломатските сигнали, на платформите за предвидувачки пазари се бележи пораст на веројатноста за евентуален воен удар врз Иран. На платформата Polymarket, во рамки на пазарот „US strikes Iran by…?“, корисниците во моментот проценуваат висока веројатност за американска воена акција до крајот на годината, при што процентите варираат зависно од временската рамка. Иако ваквите пазари не претставуваат официјални разузнавачки проценки, тие често рефлектираат перцепција на ризик во јавноста и кај инвеститорите.На официјалните мапи за патнички препораки во Европа, Иран и дел од поширокиот регион се означени со највисок степен на предупредување, што подразбира „не патувај“. Овие класификации се засноваат на процени за политичка нестабилност, безбедносни закани и можност од вооружен конфликт.Засега нема официјална потврда за непосредна воена операција, но синхронизираните дипломатски чекори – препораки за евакуација, повлекување персонал и јавно подигнување на безбедносното ниво – укажуваат дека голем број влади ја третираат ситуацијата како потенцијално нестабилна и непредвидлива. Во вакви околности, превентивната евакуација на цивили претставува стандарден механизам за намалување на ризикот во случај на нагла ескалација.Развојот на настаните во наредните денови ќе биде клучен за утврдување дали станува збор за дипломатски притисок и демонстрација на подготвеност, или за вовед во поширок безбедносен пресврт во регионот.

Свет | пред 1 месец

Иран повторно започна со испорака на гас за Ирак

Иран повторно започна со испорака на природен гас за Ирак, и тоа во количина од седум милиони кубни метри дневно, соопшти портпаролот на ирачкото Министерство за електрична енергија Ахмед Муса, што се смета за сигнал за постепена нормализација на производството на струја во земјата.Според најавите, специјална делегација наскоро ќе го посети Иран за разговори околу продолжување на снабдувањето со гас. Муса посочи дека посетата е дел од подготовките за летниот период, со цел да се избегнат сериозни прекини во снабдувањето со електрична енергија за време на високите температури, објави новинската агенција Iraqi News.Кон крајот на декември, ирачкото Министерство за електрична енергија соопшти дека испораките на ирански гас биле прекинати, поради што дел од електраните биле принудени да го намалат производството, а некои целосно да ја запрат работата. Прекинот довел до губење меѓу 4.000 и 4.500 мегавати електрична енергија во националната мрежа.Иранските медиуми тогаш известија дека прекинот бил предизвикан од зголемена домашна потрошувачка на гас во услови на ниски температури во одделни региони на земјата.Увозот на ирански гас е од клучно значење за ирачкото производство на електрична енергија, но американските санкции кон Техеран дополнително го отежнуваат плаќањето од страна на Багдад, наведува ирачката новинска агенција. Иран обезбедува меѓу 33 и 40 проценти од вкупните потреби на Ирак за гас и електрична енергија.Во зимскиот период Ирак троши повеќе од 48.000 мегавати електрична енергија, додека домашното производство изнесува околу 27.000 мегавати, поради што земјата е принудена да се потпира на увоз за да ги задоволи енергетските потреби.

Свет | пред 1 месец

Додека Иранците протестираат, децата на иранските функционери уживаат во луксуз на Западот

Членови на иранската владејачка елита се соочуваат со обвинувања за лицемерие, откако опозициски активисти тврдат дека државното богатство се користи за финансирање луксузен живот на нивните деца во западни земји, додека во Иран се засилуваат репресијата и економската криза. Обвинувањата доаѓаат во период кога растат тензиите со Соединетите Американски Држави, по распоредувањето значителни американски воени сили на Блискиот Исток и најавите на американскиот претседател Доналд Трамп дека се разгледуваат можни воени напади.Меѓу прозваните е Али Лариџани, главен советник за национална безбедност на Иран, чија ќерка Фатемех Ардешир Лариџани живее во САД, додека двајца негови внуци престојуваат во Велика Британија и Канада, иако самиот со години е меѓу најгласните критичари на западните вредности. Лариџани, поранешен претседател на парламентот и висок функционер на Револуционерната гарда, наводно имал клучна улога во задушувањето на протестите што ја потресоа земјата во јануари. Се верува дека врховниот лидер Али Хамнеи му ја доверил координацијата на подготовките за можен конфликт со САД.Јавниот гнев е насочен кон таканаречените „агазадехи“ – назив што се користи за потомците на владејачката елита. Незадоволството дополнително се засили по задушувањето на протестите, во кои според одредени извори загинале десетици илјади луѓе. Аналитичарот Алекс Ватанка од Институтот за Блискиот Исток во Вашингтон изјави дека граѓаните се револтирани затоа што децата на функционерите добиваат стипендии во долари за студии во САД и Европа, практично на трошок на државата.По протестите, Вашингтон најави дека ќе се обиде да ги укине привилегиите за престој во САД на иранските високи функционери и нивните семејства, но останува нејасно како ваквите мерки би се спровеле. Еден командант на Корпусот на чуварите на исламската револуција изјавил дека уште во 2024 година се проценувало оти околу 4.000 деца и роднини на режимски функционери живеат во западни земји.Иранскиот писател и активист за човекови права Камбиз Гафури оцени дека власта „го претворила Иран во пекол за сопствените граѓани, додека своите деца ги испратила на Запад да живеат безгрижно“, додавајќи дека огромно мнозинство граѓани би поддржале нивно враќање во земјата доколку се одржи референдум.Меѓу посочените случаи е и ќерката на Лариџани, која до неодамна работела како доцент на Медицинскиот факултет на Универзитетот Емори во Атланта, но ѝ бил прекинат работниот однос по интернет-петиција што барала нејзина депортација. Синот на Мохамад-Џавад Лариџани е професор на Универзитетот Глазгов Каледонијан во Велика Британија, додека неговиот брат работи како директор во Кралската банка на Канада во Ванкувер.Нејзината внука на поранешниот ирански претседател Хасан Рохани, Маријам Ферејдун, работи во „Дојче банк“ во Лондон, каде што, според опозициски извори, ги следи финансиските текови од Блискиот Исток. Во САД живее и Иса Хашеми, син на поранешната политичарка Масуме Ебтекар, позната како портпаролка на студентите кои во 1979 година држеа американски дипломати како заложници во Техеран. Во Америка престојуваат и деца на други високи функционери, меѓу кои и Махди Зариф, син на поранешниот министер за надворешни работи Мохамад Џавад Зариф, за кого петиција тврди дека живеел во луксузна куќа на Менхетен вредна 16 милиони долари.Аналитичарите оценуваат дека западниот начин на живот на потомците на елитата е во остар контраст со идеолошките пораки што ги промовираат нивните родители во Иран. Според Ватанка, суштината на критиките е токму лицемерието – исламскиот политички поредок со децении проповеда строги правила на однесување, додека децата на елитата живеат сосема поинаков живот во странство.Тој додава дека западните земји можеби нема лесно да се одлучат на депортации, бидејќи ваквите лица можат да имаат и потенцијална разузнавачка вредност. Воедно, Западот нема јасно дефинирана политика за третман на потомците на режимската елита, избегнувајќи колективно казнување или санкции врз основа на потекло.

Свет | пред 1 месец

Американската војска се качи на ирански танкер среде Индискиот Океан

Американските воени сили пресретнаа нафтен танкер под санкции во Индискиот Океан, откако го следеле уште од водите на Карибите, соопшти Пентагон, наведувајќи дека станува збор за трета ваква операција.Американското Министерство за одбрана објави на социјалната мрежа Икс дека во текот на ноќта без отпор се качиле на бродот „Берта“, тврдејќи дека танкерот за сурова нафта се обидувал да врши трговија и покрај санкциите поврзани со Иран. Бродот, кој плови под знамето на Куковите Острови, е поврзан со компанијата Шангај Легендари Шип Менaџмент Компани Лимитед и е под санкции воведени во јануари 2020 година, според податоците на Канцеларија за контрола на странски средства при американското Министерство за финансии.Според системот за следење пловила, последната пријавена позиција на танкерот била на 24 февруари, кога пловел во Индискиот Океан во близина на Малдивите.Од Пентагон соопштија дека американските сили извршиле поморско запирање и качување на бродот во зоната на одговорност на Индо-пацифичка команда на САД, нагласувајќи дека танкерот се обидувал да ја избегне изолацијата на санкционирани бродови воспоставена од американскиот претседател Доналд Трамп.„Го следевме од Карибите до Индискиот Океан, по што беше запрен“, наведоа од Пентагон, додавајќи дека сите три санкционирани бродови што биле предмет на вакви операции веќе се пресретнати, без да откријат дополнителни детали.Претходно овој месец, американските сили се качија и на танкерот „Акила II“, додека во јануари САД запленија уште еден танкер за сурова нафта – „Маринера“, поврзан со Венецуела, што укажува на засилени активности за спроведување на санкциите на море.

Свет | пред 1 месец

Се урна воен хеликоптер во Иран, има загинати

Пилотот и копилотот загинаа утрово кога хеликоптер на Војска на Исламската Република Иран се урна во близина на пазар во провинцијата Исфахан, поради технички дефект.Според зборовите на локалниот функционер Мансур Шишефорош, несреќата се случила на околу осум километри од центарот на Исфахан, пренесе Tasnim.Спасувачки, противпожарни и екипи на итната медицинска помош веднаш биле упатени на местото на несреќата, каде што започнале со гаснење на пожарот предизвикан од падот на хеликоптерот.Подетални извештаи ќе бидат достапни по завршувањето на операцијата.

Свет | пред 1 месец

Аргачи: Ве интересира зошто не капитулиравме? Бидејќи сме Иранци

Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи му одговори на специјалниот пратеник на претседателот на САД Доналд Трамп, Стив Виткоф, кој рече дека Трамп е љубопитен зошто Иран сè уште не капитулирал под притисок.„Ве интересира зошто не капитулиравме? Бидејќи сме ИРАНЦИ“, напиша шефот на иранската дипломатија во објава на Икс.Во неодамнешно интервју за Fox News, Виткоф вели дека Трамп го поставува прашањето зошто Техеран не „капитулирал“ и покрај тоа што тој го опишува како значајна американска поморска и морска сила распоредена во регионот.„Претседателот ме праша ова утрово и тој е – не сакам да го користам зборот фрустриран... бидејќи разбира дека има многу алтернативи, но... љубопитен е зошто не капитулираа.“Тој наведува дека Вашингтон очекува од Иран формално да изјави дека не тежнее кон нуклеарно оружје и да преземе конкретни чекори за да го докаже тоа.

Свет | пред 1 месец

Нова дипломатска понуда од Иран додека САД разгледуваат воена опција

Иран најави дека е подготвен на одредени отстапки во врска со својата нуклеарна програма во преговорите со САД, во замена за укинување на санкциите и признавање на правото на обогатување ураниум за мирољубиви цели, во обид да се избегне можен американски воен напад.Според висок ирански функционер, кој говорел за агенцијата „Ројтерс“, Техеран сериозно ќе ја разгледа можноста половина од највисоко обогатениот ураниум да биде испратен во странство, остатокот да биде разреден, а земјата да учествува во формирање регионален конзорциум за обогатување. Ова е првпат Иран да понуди нови отстапки по завршувањето на последната рунда преговори минатата недела, кога се создаде впечаток дека позициите на двете страни се сè пооддалечени.Иранските власти, според истиот извор, бараат САД да го признаат правото на Иран на „мирољубиво нуклеарно обогатување“ во рамки на евентуален договор што би предвидувал и постепено укинување на економските санкции. Клучна точка на несогласување, како што се наведува, остануваат опсегот и механизмот за укинување на санкциите, за кои двете страни имаат различни очекувања.Дополнително, Иран понудил американските компании да учествуваат како изведувачи во големи проекти во иранската нафтена и гасна индустрија, како дел од поширок економски пакет.„САД може да биде економски партнер на Иран, но ништо повеќе“, изјавил функционерот, нагласувајќи дека Техеран нема да се откаже од контролата врз своите нафтени и минерални ресурси.Вашингтон, пак, гледа на обогатувањето ураниум во рамки на Иран како на потенцијален пат кон развој на нуклеарно оружје. Иран категорично негира дека има такви намери и инсистира дека неговата програма е исклучиво за цивилни цели.Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, најави дека очекува средба во Женева со специјалниот пратеник на американскиот претседател Доналд Трамп, Стив Виткоф, додавајќи дека и понатаму постојат „добри можности“ за дипломатско решение.Во меѓувреме, претседателот Доналд Трамп изјави дека разгледува ограничени воени удари, додека американската страна бара и ограничувања на иранските балистички ракети со долг дострел и прекин на поддршката за регионалните сојузнички групи.Техеран ги отфрла разговорите за својата ракетна програма и сигнализира дека прашањето за регионалните сојузници не претставува „црвена линија“, но останува предмет на чувствителни преговори.Додека САД ја зголемуваат воената присутност на Блискиот Исток, иранските власти предупредија дека во случај на напад ќе одговорат со удари врз американски бази во регионот. Сепак, последните сигнали од Техеран упатуваат дека дипломатијата останува отворена како алтернатива на воена ескалација.

Свет | пред 2 месеци

Врховниот лидер ја пренасочува моќта: Иран се подготвува за војна и наследување

Соочен со масовни протести и закани од американска воена интервенција, врховниот лидер на Иран Али Хаменеј управувањето со државата му го доверил на својот долгогодишен соработник Али Лариџани, кој во изминатите месеци значително го проширил своето влијание.Лариџани, 67-годишен политички ветеран, поранешен командант на Револуционерната гарда и актуелен челник на Врховниот совет за национална безбедност, ефективно ја координира безбедносната и надворешната политика на земјата. Неговиот подем, според ирански извори, довел до маргинализација на претседателот Масуд Пезешкијан, кој во јавноста и натаму се претставува како „лекар, а не политичар“.Според повеќе високи ирански функционери, Лариџани бил задолжен за справување со неодамнешните протести, а сега ги координира односите со Русија и регионалните актери како Катар и Оман, како и нуклеарните преговори со Вашингтон. Паралелно, се подготвуваат планови за управување со државата во случај на војна со САД.Извори блиски до власта наведуваат дека Хаменеј издал директиви за создавање повеќеслоен систем на наследување, со именување заменици на клучните позиции и пренесување дел од овластувањата на тесен круг доверливи соработници, во случај комуникацијата со него да биде прекината или да биде убиен.Во најтесниот круг околу врховниот лидер, покрај Лариџани, се и високи воени и политички функционери, меѓу кои и актуелниот претседател на парламентот и поранешни команданти на Револуционерната гарда.Иран, според тврдењата на повеќе извори, ги ставил вооружените сили во највисока состојба на готовност. Поставени се ракетни системи долж западната граница со Ирак и долж јужниот брег во Персискиот Залив, а во последните недели биле спроведени тестирања на ракети и воени вежби, вклучително и краткотрајно затворање на Ормускиот Теснец.Покрај воените подготовки, се разгледуваат и политички сценарија за опстанок на режимот во случај на елиминација на врвното раководство. Според дел од изворите, Лариџани се споменува како потенцијална клучна фигура во такво сценарио, заедно со други високи функционери.Аналитичари оценуваат дека Хаменеј се обидува да го заштити системот што го градел со децении, распределувајќи ја моќта и подготвувајќи ја државата за можен воен судир и сложен процес на наследување.Во меѓувреме, иако дипломатските контакти со САД продолжуваат, иранското раководство, според изворите, смета дека воената ескалација останува реална можност.

Свет | пред 2 месеци

(Видео) Студенти во Иран организираа антивладини протести

Студенти на неколку универзитети во Иран организираа антивладини протести, први од таков обем по минатомесечните насилни задушувања на демонстрациите и масовните апсења. Би-би-си ја потврди автентичноста на снимките на кои се гледа како студенти во саботата, на почетокот на новиот семестар, маршираат на Технолошкиот универзитет „Шариф“ во главниот град Техеран, додека сличен собир, според извештаите, бил одржан и во градот Машхад на североистокот на земјата.Снимките потврдени од Би-би-си прикажуваат стотици демонстранти кои мирно маршираат и извикуваат пароли на улица во близина на универзитетот. Студентите повикале и на нови собири во неделата. Се појавија и непотврдени видеа кои наводно покажуваат мирен седечки протест на Универзитетот „Бехешти“ во Техеран, а во текот на денот биле регистрирани демонстрации и на други локации. На интернет се објавени и снимки што наводно прикажуваат судири меѓу провладини и антивладини групи на еден универзитет во Техеран, но засега нема информации дали има уапсени.Американската организација за човекови права Храна кон крајот на јануари соопшти дека потврдила најмалку 6.159 загинати од почетокот на немирите, меѓу кои 5.804 демонстранти, 92 деца и 214 лица поврзани со властите, додавајќи дека се истражуваат извештаи за уште околу 17.000 смртни случаи. Иранските власти, пак, минатиот месец соопштија дека загинале повеќе од 3.100 лица, тврдејќи дека најголем дел биле припадници на безбедносните сили или случајни минувачи нападнати од, како што наведоа, „изгредници“.Протестите се одржуваат во период на зголемени тензии меѓу Иран и Соединетите Американски Држави, кои ја засилуваат воената присутност во близина на земјата. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека се разгледува можноста за ограничен воен удар. САД и европските сојузници се сомневаат дека Иран развива нуклеарно оружје, што Техеран постојано го негира. Американски и ирански претставници оваа недела се сретнаа во Швајцарија и известија за напредок во разговорите за ограничување на иранската нуклеарна програма.И покрај тоа, Трамп подоцна изјави дека светот „веројатно во следните десет дена“ ќе дознае дали ќе биде постигнат договор или САД ќе преземат воена акција. Американскиот претседател и претходно изразуваше поддршка за демонстрантите, во еден момент навестувајќи дека „помошта е на пат“.Иранската опозиција во егзил го повикува Вашингтон да ги реализира заканите и да изврши напад, надевајќи се на брз пад на актуелната тврдолиниска власт, додека други опозициски групи се противат на странска интервенција. Спротивставените страни во меѓувреме водат кампањи на дезинформации на социјалните мрежи, обидувајќи се да го наметнат сопствениот наратив за тоа што навистина го сака иранскиот народ.

Свет | пред 2 месеци

Нема фотографија

Трамп на работ на војна со Иран пред клучните избори, се соочува со голем политички ризик

Претседателот на Доналд Трамп ги доведе Соединетите Американски Држави на работ на воен судир со Иран, и покрај повиците од соработниците да се насочи кон економските проблеми на гласачите, објави Reuters. Воената ескалација носи сериозен политички ризик пред претстојните конгресни избори, а засиленото внимание кон Иран стана најјасен показател дека надворешната политика и сè почестата употреба на воена сила доминираат во неговиот втор мандат.Според извештајот, ова прашање ги засенува домашните теми како што се трошоците за живот, кои според анкетите се многу повисок приоритет за мнозинството Американци. Трамп нареди зголемено распоредување на воени сили на Блискиот Исток и подготовки за можни повеќедневни воздушни напади, но засега нема детално објаснување до јавноста зошто земјата би влегла во најагресивен конфликт со Исламската Република од револуцијата во 1979 година.Висок претставник на Белата куќа изјавил дека и покрај острата реторика, во администрацијата нема целосна согласност околу евентуален напад врз Иран. Советниците и раководителите на изборната кампања сметаат дека фокусот треба да биде ставен на економијата, што било нагласено и на неодамнешна средба со дел од кабинетот, на која Трамп не присуствувал.Изборите во ноември ќе одлучат дали Републиканската партија ќе ја задржи контролата врз двата дома на Конгресот. Стратегот Роб Годфри предупредува дека долготраен судир со Иран би претставувал значителен политички ризик, бидејќи дел од гласачката база на Трамп е скептична кон странски воени ангажмани и се повикува на неговото ветување за ставање крај на „бескрајните војни“.Во рамки на движењето „Направи ја Америка повторно голема“ постојат различни ставови, но дел од поддржувачите ја поздравија неодамнешната брза акција против венецуелскиот претседател Николас Мадуро. Сепак, евентуален судир со Иран, како посилен противник, би можел да предизвика поголем отпор.Трамп повеќепати предупреди дека Иран мора да постигне договор за својата нуклеарна програма, нагласувајќи дека Техеран не смее да поседува нуклеарно оружје ниту капацитет за негово производство. И покрај тоа, критичарите посочуваат дека аргументите за можен напад остануваат нејасни и променливи.Анкетите покажуваат ограничена поддршка за нова војна во странство, додека економските прашања и понатаму доминираат кај гласачите. Аналитичарите оценуваат дека начинот на кој претседателот ќе се справи со кризата со Иран може да има значајно влијание врз исходот од изборите и врз политичката стабилност во наредниот период.

Свет | пред 2 месеци

Иран се подготвува за војна, покажале сателитски снимки

Додека САД го зголемуваат военото присуство на Блискиот Исток, Иран презема чекори што укажуваат на подготвеност за евентуален конфликт, вклучително и дополнително утврдување на нуклеарните постројки и обнова на производството на ракети.Ирански и американски претставници неделава одржаа индиректни разговори во Женева, кои траеја повеќе од три часа, но без конкретен напредок. И покрај дипломатските обиди, во Белата куќа било разгледувано сценарио според кое американската војска би можела да биде подготвена за напад веќе во наредните денови, по засиленото распоредување на воздушни и поморски сили во регионот. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека размислува за ограничен воен удар со цел да изврши притисок врз Техеран да постигне договор, без да наведе дополнителни детали.По минатогодишниот израелски напад врз иранските нуклеарни и ракетни капацитети, сателитски снимки покажуваат дека Техеран ги обновува дел од оштетените бази. Во ракетната база „Имам Али“ кај Хорамабад, од повеќе уништени структури, неколку се обновени, а дел се во фаза на реконструкција. Обновени се и писти и поддржувачка инфраструктура во други воени комплекси, како и постројката за производство на ракети на цврсто гориво во Шахруд, која според анализи можеби функционира со поголем капацитет отколку пред конфликтот.Паралелно со тоа, Иран ги зајакнува и клучните нуклеарни локации. Снимки од подземниот комплекс во близина на Натанз покажуваат нови бетонски засилувања на влезовите во тунелите и дополнително закопување на објектите. Според меѓународни безбедносни аналитичари, некои од овие локации наскоро би можеле да станат исклучително тешко достапни за воздушни напади.Во внатрешнополитички план, врховниот лидер Али Хамнеи го засили влијанието на Советот за национална безбедност и формираше ново тело за управување во услови на воена закана. Истовремено, безбедносните структури спроведоа масовни апсења на опозициски фигури и демонстранти, во услови на зголемена репресија и страв од внатрешна дестабилизација.Воените вежби во Персискиот Залив дополнително ја зголемија напнатоста. Иранските Револуционерни гарди привремено затворија делови од Ормускиот теснец, низ кој минува значителен дел од светската нафта, додека САД распоредија дополнителни носачи на авиони во регионот. Во неколку наврати беа регистрирани блиски инциденти меѓу ирански и американски пловни објекти.Аналитичарите оценуваат дека Техеран испраќа порака дека евентуален конфликт би имал висока цена, додека Вашингтон сигнализира подготвеност за брза акција доколку преговорите пропаднат. Во вакви околности, Блискиот Исток повторно се наоѓа на раб на сериозна ескалација со можни глобални последици.

Свет | пред 2 месеци

Аналитичар за можен напад на САД врз Иран: Трамп има трпение само кон Путин

Надворешнополитичкиот аналитичар Денис Авдагиќ во изјава за N1 Televizija оцени дека евентуален напад на Соединетите Американски Држави врз Иран денес не е невозможно сценарио, иако пред неколку години би било тешко замисливо.Тој потсети дека минатата година веќе бил изведен ограничен напад врз ирански нуклеарни постројки, што, според него, покажува дека постои подготвеност за таков чекор. „Ако се оди кон уништување на нуклеарниот и ракетниот потенцијал, тоа веројатно би траело со недели и би предизвикало голем хаос низ Блискиот Исток“, изјави Авдагиќ.Осврнувајќи се на улогата на американскиот претседател Доналд Трамп, тој нагласи дека доколку Трамп ги оствари поставените цели, прашањето може брзо да биде тргнато од дневен ред. Како пример ја посочи Панама, која, според него, престанала да биде тема откако биле постигнати посакуваните резултати. Во случајот со Иран, клучно прашање е запирањето на нуклеарната програма, а доколку на преговарачката маса не се отвори прашањето за опстанокот на режимот, можно е да се постигне договор.Авдагиќ оцени дека Иран има интерес за преговори, пред сè поради ослабената меѓународна и внатрешна позиција. Тој додаде дека Трамп нема многу трпение, „освен во случајот со Русија и Владимир Путин“, и дека кон останатите земји настапува поинаку. Како показател за зголемените тензии ја наведе и присутноста на американски воени бродови во близина на Иран.Во анализата се осврна и на испраќањето на медитеранската комесарка Дубравка Шуица на првиот формален состанок на Одборот за мир во Вашингтон, потег што наиде на критики, особено од Франција. Според него, најгласни ќе бидат земјите што не учествуваат на состанокот. Хрватска и Италија ќе имаат статус на набљудувачи, што, како што посочи, не е спорно и не претставува исто што и полноправно членство.

Свет | пред 2 месеци

(Видео) Нови протести во Иран, демонстрантите извикуваа „Смрт за Хамнеи“

Во западниот дел на Иран синоќа се одржа протест со кој учесниците одбележаа 40 дена од почетокот на смртоносната пресметка на иранските власти со антивладините демонстрации што ја зафатија земјата претходно оваа година. Според тврдењата на активисти, во задушувањето на протестите биле убиени најмалку 6.000 лица.BBC Verify ја потврди автентичноста на две видеоснимки од протестот во градот Абданан, во покраината Илам, недалеку од границата со Ирак. На снимките се гледаат околу стотина демонстранти собрани на кружен тек, кои ги креваат тупаниците во воздух и извикуваат „Смрт за Хамнеи“, алудирајќи на иранскиот врховен водач Али Хамнеи. Дел од возачите ги поздравиле со свирење од автомобилските сирени.Локацијата била утврдена преку споредба на деталите од снимките, како излозите на продавниците и распоредот на зградите, со јавно достапни фотографии. Анализата покажала дека станува збор за раскрсницата меѓу улиците „Ист Вали Аср“ и „Шахид Мотахари“, а според достапните информации протестот бил снимен синоќа.На една од видеоснимките се забележува воден жиг со вчерашниот датум според иранскиот соларен хиџретски календар. При пребарувањето не биле пронајдени траги дека материјалите претходно биле објавени на интернет, а сувите временски услови на снимките се совпаѓаат со локалните метеоролошки извештаи.BBC во изминатите недели анализирал голем број видеа поврзани со бранот антивладини протести што избувнаа и покрај привременото исклучување на интернетот и траеја повеќе од две недели. Меѓу нив има и снимки на кои се гледаат натрупани тела во болница, како и снајперисти распоредени на покривите на згради.

Свет | пред 2 месеци

Иран подготвен за компромис со САД, но бара укинување на санкциите

Иран е подготвен да разгледа компромиси за постигнување нов нуклеарен договор со Соединетите Американски Држави, но само доколку Вашингтон покаже реална подготвеност за разговори за укинување на санкциите, изјави заменик-министерот за надворешни работи Маџид Тахт-Раванчи во интервју за Би-Би-Си.Американските претставници, пак, во повеќе наврати нагласија дека застојот во долгогодишните преговори не е поради Соединетите Држави, туку поради позициите на Техеран. Државниот секретар Марко Рубио неодамна изјави дека претседателот Доналд Трамп преферира договор, но дека постигнувањето компромис со Иран е исклучително тешко.Во интервјуто од Техеран, Тахт-Раванчи порача дека токму Соединетите Држави треба да докажат дека се искрено заинтересирани за договор.„Ако се искрени, уверен сум дека сме на пат кон договор“, рече тој, нагласувајќи дека разговорите мора да вклучуваат и прашање за санкциите.Во фокусот на преговорите останува нуклеарната програма на Иран, особено прашањето за збогатувањето ураниум. Техеран како гест на подготвеност за компромис ја посочува понудата да го разреди ураниумот збогатен до 60 проценти – ниво блиску до она потребно за изработка на нуклеарно оружје, што дополнително ги засили сомнежите на Западот. Иран постојано негира дека развива нуклеарно оружје.Според Тахт-Раванчи, Иран е подготвен да разговара за обемот на збогатување и за други аспекти од програмата, но само доколку се отвори прашањето за санкциите. Тој не прецизираше дали станува збор за целосно или делумно укинување. Во однос на можноста високо збогатениот ураниум повторно да биде испорачан во трета земја, како што беше предвидено со договорот од 2015 година, оцени дека е прерано за такви конкретни заклучоци.Техеран останува цврст во ставот дека преговорите треба да бидат ограничени исклучиво на нуклеарното прашање, одбивајќи да разговара за програмата за балистички ракети, што е едно од клучните барања на Израел. Иран го смета барањето за целосно запирање на збогатувањето како „црвена линија“ и повреда на неговите права според Договорот за неширење на нуклеарно оружје.Во меѓувреме, реториката од Вашингтон дополнително ја усложнува атмосферата. Претседателот Трамп повторно се осврна на можноста за промена на режимот во Иран, додека Техеран предупредува дека евентуален воен напад би предизвикал регионален хаос. Иранските власти повеќепати нагласија дека американските воени бази во регионот би ги сметале за легитимни цели во случај на конфликт.Вториот круг разговори, кој треба да се одржи во Женева, се дочекува со внимателен оптимизам. Иако скептицизмот останува висок, од Техеран порачуваат дека ќе вложат напори за договор, но дека и американската страна мора да ја покаже својата искреност и подготвеност за реален компромис.

Свет | пред 2 месеци

Трамп: Имаме голема флота кај Иран, размислувам да испратам уште една

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека ја разгледува можноста за испраќање втора ударна група носачи на авиони на Блискиот Исток, како подготовка за можна воена акција доколку пропаднат преговорите со Иран. Изјавата ја даде во интервју за порталот „Аксиос“, во период кога САД и Иран ги обновија преговорите во Оман, првпат по 12-дневниот конфликт во јуни.Трамп порача дека изборот е јасен – или ќе се постигне договор, или ќе следува многу остра акција. Тој додаде дека веќе има значително американско воено присуство во регионот и дека е можна дополнителна ескалација. Американски функционер потврди дека се воделе разговори за испраќање уште една носачка група, покрај онаа предводена од носачот „Абрахам Линколн“.И покрај воениот притисок, Трамп изрази оптимизам дека е можен договор, оценувајќи дека Иран сега пристапува посериозно кон преговорите. Клучна точка на несогласување останува иранскиот став да се преговара исклучиво за нуклеарната програма, без откажување од збогатувањето ураниум.Во ваков контекст, во Вашингтон пристигнува израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, кој најави дека ќе ги претстави ставовите на Израел за преговорите со Иран, додека во исто време Иран ја засилува дипломатската активност преку контакти со Оман и Катар, клучни посредници меѓу Техеран и Вашингтон.

Свет | пред 2 месеци

Пезешкијан: Иран не бара војна

Претседателот на Иран, Масуд Пезешкијан изјави дека Иран не бара војна, и покрај непријателството кон земјата, нагласувајќи дека целта на економскиот притисок е да „плева репутацијата“ на владата.На состанок со верски лидери по повод 47-годишнината од Исламската револуција, Пезешкијан истакна дека Иран се стреми кон мир, единство и служба на народот, пренесува „Press TV“.Тој посочи дека „непријателите на земјата“ користат економски санкции за да создадат перцепција за „неефикасност“ на исламскиот естаблишмент. Пезешкијан потсети дека Иран се соочил со обиди за странско мешање преку заговори, државни удари и војни, при што многу млади Иранци ги загубиле животите бранeјќи ја земјата и нејзиниот територијален интегритет.Тој нагласи дека сите божји религии промовираат воздржаност од конфликт и дека добродетелите се дефинирани преку добри мисли, зборови и дела.Пезешкијан исто така го критикуваше двојниот стандард на глобалните сили, тврдејќи дека поимите како „демократија“ и „човекови права“ често се користат за „оправдување на агресија и експлоатација на ресурси“, при што цивилното население, вклучувајќи деца и пациенти, е особено погодено.

Свет | пред 2 месеци

Илјадници се собраа кај Бранденбуршката порта во поддршка на народот на Иран

Илјадници луѓе денеска демонстрираа во Берлин во знак на поддршка на иранското национално востание, на денот кога се одбележува годишнината од револуцијата во Иран од 1979 година, со која беше соборена монархијата. Собирот следува по националните протести во Иран што започнаа во декември поради економски тешкотии, а брзо добија политичка димензија и беа задушени во најжестокиот судир со безбедносните сили од Исламската револуција наваму.Според берлинската полиција, околу 8.000 луѓе се собрале кај Бранденбуршката порта, додека организаторите пријавиле учество на 20.000 лица. Шахин Гобади, член на Комитетот за надворешни работи на Националниот совет на отпорот на Иран, изјави дека на протестот имало околу 100.000 учесници и дека илјадници не успеале да допатуваат поради откажани летови предизвикани од временските услови.На собирот се обрати новоизбраната претседателка на Националниот совет на отпорот на Иран, а поранешниот американски државен секретар Мајк Помпео се приклучи онлајн откако неговиот лет беше откажан. Настанот, според организаторите, го поддржале 344 организации и политички личности, меѓу кои парламентарни групи за пријателство со Иран, синдикати и претставници на граѓанското општество од повеќе европски земји, како и 312 ирански здруженија во Европа.„Пораката на иранскиот народ и неговиот Отпор беше и останува иста: без отстапки, без војна или странска интервенција, промена на режимот и суверенитет на република на народот, од народот и со неговиот организиран отпор“, изјави Маријам Раџави на собирот во Берлин.

Свет | пред 2 месеци

Иран во нов бран протести, отстапките на режимот не го смируваат народот

Нов бран народен гнев се шири во Иран, каде граѓаните, револтирани од масовните убиства на демонстранти минатиот месец, сè поотворено му пркосат на режимот и покрај заканите со одмазда. Ожалените семејства, студентите и здравствените работници учествуваат во протести и тивки акти на непослушност, додека властите продолжуваат со масовни апсења.Погреби и комеморации низ земјата се претворија во собири на отпор, на кои се извикуваат слогани против врховниот лидер Али Хамнеи. Протести и бојкоти се бележат и во училиштата и на универзитетите, а дел од јавните личности јавно го осудија насилството и повикаа на крај на режимот.Според организации за човекови права, од почетокот на протестите се убиени илјадници луѓе, а десетици илјади се уапсени, иако властите пријавуваат далеку помали бројки. Безбедносните сили упаѓале и во болници, приведувајќи повредени демонстранти и медицински персонал кој им укажувал помош.И покрај неколкуте најавени отстапки од властите, повиците за нови протести продолжуваат, а трговци од Техеран најавија масовни собири во февруари, со цел, како што наведуваат, да се оддаде почит на жртвите и да се продолжи народниот бунт.

Свет | пред 2 месеци

Иран се заканува со напади врз американски бази на Блискиот Исток доколку биде нападнат

Иран ќе ги нападне американските воени бази на Блискиот Исток доколку биде нападнат од американските сили, кои во последниот период го зајакнаа своето присуство во регионот, изјави иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи. Тој нагласи дека евентуален одговор на Техеран не треба да се толкува како напад врз државите во кои се наоѓаат базите, туку исклучиво како насочена акција против американското воено присуство.Изјавата на Арагчи доаѓа ден по најавите од Техеран и Вашингтон дека ќе продолжат индиректните преговори за иранската нуклеарна програма, кои двете страни ги оценија како конструктивни. Во интервју за катарската телевизија „Ал Џезира“, иранскиот министер изјави дека датумот за следната рунда разговори сѐ уште не е утврден, но дека постои заедничка подготвеност тие да се одржат наскоро. Американскиот претседател Доналд Трамп, пак, изјави дека новиот круг разговори би можел да започне веќе на почетокот на наредната недела.Трамп во изминатиот период упати повеќе закани кон Иран, поврзани со зајакнатото американско воено присуство во регионот, барајќи Техеран да се откаже од збогатувањето ураниум, што може да води кон развој на нуклеарно оружје, како и да го запре развојот на балистички ракети и поддршката на вооружени групи во регионот. Иранските власти постојано негираат дека имаат намера да произведат нуклеарно оружје.Иако двете страни покажуваат подготвеност за продолжување на дипломатските напори околу долгогодишниот нуклеарен спор, Арагчи јасно порача дека Техеран не прифаќа проширување на преговорите на други теми. Според него, секој дијалог бара воздржаност од закани и притисоци, а разговорите со САД се ограничени исклучиво на нуклеарната програма. Иран инсистира на признавање на своето право на збогатување ураниум и смета дека ставањето на ракетниот програм на преговарачка маса би ја направило земјата поранлива на евентуални израелски напади.Потсетувајќи на настаните од минатата година, Арагчи посочи дека во јуни САД се приклучија на завршната фаза од дванаесетдневната израелска кампања на бомбардирање ирански нуклеарни објекти, по што Техеран возврати со ракетен напад врз американска база во Катар. Иранските власти тврдат дека по тие настани ги запреле активностите за збогатување ураниум.Во случај на нов американски напад, Иран ќе постапи на сличен начин, најави Арагчи, нагласувајќи дека цел ќе бидат исклучиво американските бази во регионот, а не земјите домаќини. Според него, постои јасна разлика меѓу напад врз американско воено присуство и напад врз соседните држави, разлика која, како што рече, Техеран јасно ја прави во своите пораки.

Свет | пред 2 месеци