ИРАН

Трамп се закани на Иран: Ако почнат убиства на демонстранти, ќе удриме силно

Американскиот претседател Доналд Трамп упати остро предупредување до иранските власти, порачувајќи дека Соединетите Американски Држави внимателно ја следат состојбата со масовните протести во Иран и дека ќе реагираат „многу силно“ доколку режимот почне да ги убива демонстрантите.Изјавата Трамп ја даде по состанок со раководители на американски нафтени компании во Белата куќа, нагласувајќи дека Иран се наоѓа во „голема неволја“ и дека протестите се шират и во градови каде што, како што рече, до пред неколку недели никој не можел да замисли дека е можно граѓаните да излезат на улица.Трамп истакна дека САД будно ги следат случувањата и дека веќе јасно ставил до знаење оти нема да останат пасивни доколку дојде до крвопролевање. Според него, доколку иранските власти применат смртоносна сила врз учесниците на протестите, САД ќе возвратат со силен удар „таму каде што најмногу ги боли“.Претседателот притоа појасни дека ваквата најава не значи испраќање американски копнени трупи во Иран, туку употреба на други форми на силен притисок. Тој нагласи дека Вашингтон не посакува ескалација, но дека нема да дозволи повторување на сценарија од минатото кога, според него, иранските власти без последици се пресметувале со сопствениот народ.Трамп направи и споредба со претходни американски администрации, оценувајќи дека во минатото имало случаи кога САД целосно се повлекувале од вакви ситуации. Сегашните случувања во Иран, како што рече, се „неверојатни за гледање“ и се директна последица на лошото и репресивно постапување на режимот кон граѓаните.Изјавата на американскиот претседател доаѓа во момент кога протестите во Иран продолжуваат да се шират, а меѓународната заедница сè погласно реагира на насилството, прекините на интернетот и обидите на властите да ја задушат јавната побуна.

Свет | пред 3 месеци

Масовни протести во Иран: Граѓаните бараат крај на режимот и враќање на Пахлави

Масовните протести во Иран продолжуваат втора недела по ред, при што илјадници граѓани излегуваат на улиците на Техеран и на бројни други градови во земјата, изразувајќи незадоволство од владеењето на ајатоласите и од тешката економска состојба. Снимките што се појавуваат на социјалните мрежи сведочат за најголемите демонстрации против клерикалниот режим во последните неколку години, со протести што се проширија во повеќе од 100 градови низ Иран.Немирите се поттикнати од колапсот на националната валута, растечката сиромаштија и општото чувство на безизлезност, а дел од демонстрантите јавно бараат враќање на синот на прогонетиот шах, Реза Пахлави. Тие сметаат дека промената на политичкиот систем е единствениот излез од длабоката криза во која се наоѓа државата.Иранските државни медиуми се обидуваат да ги минимизираат или целосно да ги негираат протестите, објавувајќи снимки од наводно празни улици и тврдејќи дека состојбата е под контрола. Истовремено, властите посегнаа по ригорозни мерки, па надзорната организација „НетБлокс“ соопшти дека во земјата е регистриран „национален прекин на интернетот“, со цел да се оневозможи комуникацијата и координацијата меѓу демонстрантите.Ситуацијата во Иран будно ја следи и меѓународната заедница. По повод протестите се огласи и врховниот верски лидер, ајатолахот Али Хамнеи, кој во говор пренесуван на државната телевизија порача дека редот мора да се зачува и дека државата нема да дозволи дестабилизација.Дополнителен импулс на протестите им даде и јавниот повик на прогонетиот принц Реза Пахлави, кој живее во Вашингтон. Тој ги повика граѓаните на Иран да излезат на улиците и, како обединет фронт, гласно и јасно да ги изнесат своите барања, порачувајќи дека моментот за промени е сега.И покрај засилените безбедносни мерки и обидите за замолчување на јавноста, протестите не стивнуваат, а неизвесно е дали иранските власти ќе успеат да го задржат целосниот контролен механизам врз состојбата што сè повеќе се заканува да прерасне во најсериозна политичка криза во последната деценија.

Свет | пред 3 месеци

„Нема попуштање, демонстрантите работат за Трамп“! Хамнеи ги обвини странските сили за протестите во Иран

Иранските власти немаат намера да отстапат под притисокот од уличните протести, порача врховниот верски лидер на земјата, Али Хамнеи, кој немирите ги припиша на, како што рече, обиди од странство за дестабилизација на државата.Во обраќање емитувано на државната телевизија, Хамнеи оцени дека Исламската Република нема да потклекне пред, како што ги нарече, саботерите, нагласувајќи дека системот е создаден со жртва на „стотици илјади чесни луѓе“. „Секој треба да знае дека Исламската Република дојде на власт со крвта на стотици илјади чесни луѓе и дека нема да попушти пред саботерите“, рече тој.Осврнувајќи се конкретно на протестите во Техеран, иранскиот верски лидер изјави дека демонстрациите, според него, имаат за цел да му угодат на американскиот претседател. „Тие сакаат да го направат среќен. Ако знаеше како да ја води земјата, ќе ја водеше својата. Рацете на американскиот претседател се извалкани со крвта на повеќе од 1.000 Иранци“, рече Хамнеи, алудирајќи на американските напади врз ирански нуклеарни постројки во јуни.Во продолжение на обраќањето, тој порача дека и самите Соединети Американски Држави се соочуваат со бројни внатрешни проблеми, пренесуваат иранските медиуми.Хамнеи упати и апел до своите поддржувачи да останат сплотени. „Драги млади луѓе, задржете ја вашата подготвеност и единство. Обединетата нација ќе го победи секој непријател“, порача тој.Во меѓувреме, протестите предизвикани од економските тешкотии продолжија и денеска во повеќе ирански градови. Набљудувачката група NetBlocks соопшти дека во земјата бил регистриран прекин на интернет, кој започнал вчера и продолжил и денеска.Американската агенција HRANA објави дека за време на немирите животот го загубиле најмалку 34 демонстранти и четворица припадници на безбедносните сили, додека околу 2.200 лица биле уапсени. Според аналитичарите, овие бројки укажуваат на длабоко незадоволство од актуелната состојба во земјата.Властите, во обид да ја смират ситуацијата, применуваат двоен пристап: од една страна порачуваат дека економските протести се легитимни и нудат дијалог, а од друга, на дел од демонстрациите интервенираат со солзавец и сила во услови на насилни улични судири.

Свет | пред 3 месеци

Кулминација на нередите во Иран: Демонстрантите палат владини згради

Масовни протести против власта се одржуваат во Техеран и во други ирански градови, а снимките од терен прикажуваат најголеми демонстрации против режимот во последните неколку години. Немирите, кои траат веќе 12 дена по ред, се поттикнати од гневот поради колапсот на националната валута и се проширија во повеќе од 100 градови низ земјата.Протестите дополнително беа поттикнати од повикот на Реза Пахлави, кој живее во Вашингтон, а чиј татко беше соборен со Исламската револуција во 1979 година. Тој ги повика Иранците „да излезат на улиците и, како обединет фронт, гласно да ги искажат своите барања“.Иранските државни медиуми ги минимизираат размерите на немирите или целосно ги негираат, објавувајќи снимки од празни улици. Властите прибегнаа и кон драстични мерки, при што надзорната група „НетБлокс“ извести за „национален прекин на интернетот“ со цел да се попречи комуникацијата меѓу демонстрантите. Ситуацијата во Иран внимателно ја следи и меѓународната заедница.Властите во многу делови од земјата ги прекинаа интернет и мобилните врскиЗа време на масовните протести, властите во Иран воведоа сериозни ограничувања на комуникациите.Според податоците од организации што го следат мрежниот сообраќај, во многу делови од земјата интернет и мобилните врски се прекинати или значително отежнати, вклучително и мобилниот интернет и телефонските услуги.Целта на мерките, како што се наведува, е да се спречи ширењето информации и координацијата меѓу демонстрантите, додека властите засега не издадоа официјално објаснување за обемот и времетраењето на прекините.Синот на лидерот соборен во револуцијата од 1979 година ги поддржа демонстрантите и му се заблагодари на ТрампПротестите дополнително беа поттикнати од повикот на Реза Пахлави, кој живее во Вашингтон, а чиј татко беше соборен со Исламската револуција во 1979 година.Тој ги повика Иранците „да излезат на улиците и, како обединет фронт, гласно да ги искажат своите барања“.Во објава на социјалната мрежа Икс, Пахлави порача дека „милиони Иранци вечерва ја побараа својата слобода“, опишувајќи ги демонстрантите како свои „храбри сонародници“, а му се заблагодари и на Трамп.Ова се најголемите протести по оние поттикнати од смртта на млада Курдка во затворВо коренот на протестите, кои започнаа на 28 декември со протест на трговците во Техеран, лежи длабока економска криза. Иранската валута, ријалот, падна на рекордно ниски нивоа во однос на доларот, а инфлацијата скокна на 40 отсто. Економијата е притисната од американските санкции, но и од лошото управување и корупцијата.Актуелниот бран протести е најраспространет од оној во 2022 година, поттикнато од смртта на Махса Амини, младата девојка која почина во притвор по бруталното претепување од стран на моралната полиција. При задушувањето на тие протести беа убиени повеќе од 550 луѓе, а 20.000 беа приведени.Сепак, најголемите протести од Исламската револуција се случија во 2009 година, кога милиони Иранци излегоа на улиците поради спорните претседателски избори, што резултираше со смрт на десетици поддржувачи на опозицијата и илјадници апсења.Демонстрантите палат владини зградиНа видеоснимки што се споделуваат на платформата Икс се гледаат пожари и чад во близина на објекти кои корисниците ги идентификуваат како згради на владата или на локалната самоуправа во поединечни градови.Властите засега не ја потврдија автентичноста на снимките, ниту дадоа официјални информации за обемот на штетата.

Свет | пред 3 месеци

Иран гори: илјадници повредени, судбината на исламскиот режим е неизвесна

Иранскиот режим преживува едни од најтешките моменти во својата 47-годишна историја. Протестите, кои започнаа на 28 декември како локален економски бунт на трговци во Техеран, за помалку од две недели прераснаа во координиран политички устанок кој го зафати целото земјиште на исламската држава, сите 31 провинции.Според податоците на агенцијата на протестанти HRANA, досега загинале најмалку 38 лица, меѓу кои шест деца, а NCR-Iran известува за повеќе од 2.200 уапсени. За разлика од претходните немири, стравот сега се префрлил на страната на режимот, кој во некои региони се повлекува по падот на клучните сојузници како Асад и Мадуро.Во исто време, Иран е делумно или целосно изолиран од интернет и телефонски линии. Организацијата NetBlocks потврдува дека главниот државен оператор во градот Керманшах е целосно исклучен, додека BBC и CBS известуваат за „дигитален блок“ во Техеран. Аналитичарите предупредуваат дека ваквите прекини обично служат за скриена репресија.Причината за немирите е економска катастрофа: колапс на иранскиот ријал, кој достигна историски минимум од 1,5 милиони за еден американски долар, како и инфлација на храна од 72%, прават животот на обичниот граѓанин речиси невозможен. Владата се обиде да купи социјален мир со помош од 7 долари месечно за 71 милион жители, што протестантите го прифатија со презир, со слогани како „Ни Газа, ни Либан, својот живот давам за Иран“ и „Смрт на диктаторот“.Најдраматичните сцени доаѓаат од западните провинции, каде градовите Абданан и Малекшахи практично се надвор од контрола на централната власт. Протестантите преземаат локални седишта на власт и безбедносни бази, што ја открива критичната слабост на режимот.Врвот на власта е во паника: врховниот лидер, ајатолах Али Хамнеи, според медиуми, подготвил план за евакуација во Русија во случај на потполен колапс, додека американскиот претседател Доналд Трамп испратил предупредување за заштита на мирните демонстранти.Според аналитичарите, Иран веќе не е во „мод на управување со криза“, туку во „мод на преживување“. Прашањето не е дали режимот ќе падне, туку кој и како ќе ја води земјата во свет кој се промени драстично.

Свет | пред 3 месеци

Израел предупредува: Иран планира атентат врз Ал-Шараа

Израелската воена разузнавачка служба предупреди дека Иран планира атентат врз привремениот претседател на Сирија, Ахмад ал-Шараа, додека сириските и израелските официјални лица се подготвуваат за продолжување на преговорите посредувани од САД во Париз, со цел постигнување безбедносен договор.Според оценката на израелската војска, ал-Шараа се соочува со закани од Иран и други непријателски актери. Израелските одбранбени официјални лица веруваат дека Техеран го гледа ал-Шараа како фактор што ја слабее неговата мрежа на влијание во регионот.Сириските власти засега не се јавиле со официјален одговор на оценката на израелската разузнавачка служба. Сепак, Министерството за внатрешни работи на Сирија ги негираше претходните гласини за наводен обид за атентат врз ал-Шараа, оценувајќи ги како „целосно неточни“ и предупредувајќи за лажни документи што им се припишуваат на официјални извори.Ал-Шараа претходно преживеа повеќе обиди за атентат од моментот кога ја симна од власт долгогодишниот диктатор Башар ал-Асад, предизвикувајќи колапс на режимот во Дамаск. Во ноември 2025 година, сириските власти спречија два одделни обида за атентат од страна на групата Исламска држава. Американскиот емисар Том Барак исто така предупреди за ризиците по животот на ал-Шараа поради неговото сѐ поблиско приближување кон Западот.Во меѓувреме, ал-Шараа беше виден во јавноста во центарот на Дамаск во понеделникот навечер, купувајќи во локални продавници во населбата Мазех, користејќи новите сириски банкноти, што се толкува како сигнал дека е жив и здрав.

Свет | пред 3 месеци

Иран: Нападот врз Каракас е очигледно кршење на суверенитетот

Иран остро реагираше на воените удари врз Каракас, оценувајќи ги како „очигледно кршење на националниот суверенитет и територијалниот интегритет“ на Венецуела.Во соопштение на иранското Министерство за надворешни работи се наведува дека ваквите дејствија претставуваат сериозно прекршување на меѓународното право и директна закана за регионалната и глобалната безбедност. Техеран предупредува дека употребата на сила без меѓународен мандат создава опасен преседан и може да доведе до неконтролирана ескалација.Иранските власти истовремено упатија повик до Совет за безбедност на Обединетите нации итно да преземе дејствија со цел запирање на, како што ја нарекоа, „незаконската агресија“ и да ги повика одговорните страни на отчетност. Во пораката се нагласува дека молкот или одолговлекувањето на меѓународната заедница би значело соучесништво во нарушувањето на основните принципи на Повелбата на Обединетите нации.Реакцијата на Иран доаѓа во момент кога светската јавност со голема загриженост го следи развојот на настаните во Венецуела, а сè повеќе држави бараат итна дипломатска интервенција за да се спречи понатамошно продлабочување на кризата.

Свет | пред 3 месеци

Иран заплени танкер и приведе 18 членови на екипажот

Иран заплени нафтен танкер во Ормускиот Теснец и ја приведе неговата посада поради наводно шверцување гориво.Мојтаба Гахремани, претседател на Врховниот суд на јужната провинција Хормозган, изјави дека танкерот бил запленет додека пловел во близина на пристанишниот град Џаск, откако било утврдено дека превезувал шест милиони литри шверцувано гориво (околу 1,6 милиони галони), објави полуслужбената новинска агенција Тасним.Приведени 18 членови на екипажотГахремани изјави дека се приведени 18 лица, меѓу кои и капетанот и членовите на екипажот, посочувајќи дека танкерот не постапил по наредбите за запирање и дека неговиот радарски систем бил исклучен.Тој додаде дека инспекциите спроведени на бродот утврдиле отсуство на каква било документација поврзана со поморската пловидба или товарот.„Утврдени се бројни дејствија што претставуваат кривични дела“, изјави Гахремани, без да наведе детали.Гахремани исто така наведе дека членовите на екипажот имаат индиско, шриланканско и бангладешко државјанство, но не даде информации за државата под чија знаме плови танкерот.

Свет | пред 4 месеци

Јавно погубен маж во Иран поради силување

Врховниот судија на покраината Семнан ознани дека во Бастам јавно е извршена смртна казна врз лице осудено за силување и принуда на две жени.Главниот судија на покраината Семнан, Акбари, изјави дека случајот бил под посебна истрага, за време на која е утврдено дека обвинетиот измамил две жени и извршил силување со сила и принуда.Обвнетиот се користел со „заплашување и закани“ за да предизвика страв кај жртвите од оштетување на нивниот углед.Судијата Акбари нагласи дека извршувањето на казната е во согласност со исламските и судските прописи, како дел од решителна акција против злосторствата што го загрозуваат моралот и безбедноста на општеството.

Свет | пред 4 месеци

Иран потврди заплена на танкер во Оманскиот Залив

Иран денес потврди дека неговата Револуционерна гарда запленила танкер во водите на Оманскиот Залив кој превезувал петрохемиски производи наменети за Сингапур поради наводно прекршување на прописите, објавија иранските државни медиуми.Американски функционер и извори од поморската безбедност вчера рекоа дека иранските сили пресретнале танкер со нафтени производи и го пренасочиле во ирански територијални води. Тоа е првиот извештај за иранска заплена на танкер по израелско-американските напади врз Иран во јуни.Државната иранска телевизија ја прочита изјавата на Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ) во која се наведува дека „танкерот ги прекршил прописите поради превоз на неовластен товар“. Не беа соопштени детали за наводните прекршоци.Последната пријавена заплена на брод беше во април 2024 година.Танкерот Talara, под знамето на Маршалските Острови, пловел долж брегот на Обединетите Арапски Емирати, рекоа поморските извори, и превезувал товар од гасно масло со висок процент на сулфур преку Индискиот Океан на пат кон Сингапур од Шарџа во ОАЕ.Бродот е во сопственост на компанијата Pasha Finance со седиште на Кипар. Иранската Револуционерна гарда (ИРГЦ) изминатите години периодично запленувала комерцијални бродови во водите на Заливот, често повикувајќи се на поморски прекршоци како што се наводно криумчарење, технички неправилности или правни спорови.Иран ги ограничи своите воени активности во регионот по 12-дневното бомбардирање во јуни во кое учествуваа и Соединетите Држави. Последната пријавена заплена на брод беше во април 2024 година.

Свет | пред 5 месеци

ЕУ повторно воведе санкции против Иран по одлуката на ОН

Европската унија денеска потврди дека повторно воведува санкции против Иран, по одлуката на Обединетите нации, на фоне на несогласувањата меѓу Западот и Техеран околу иранската нуклеарна програма.Според соопштението на Советот на министри на ЕУ, блокот од 27 држави „повторно воведува низа рестриктивни мерки во врска со иранските активности за пролиферација на нуклеарно оружје“. Одлуката е усогласена со повторното активирање на санкциите кон Иран што во саботата навечер го донесе Советот за безбедност на ОН.Мерките се насочени кон компании, организации и поединци кои директно или индиректно придонесуваат за иранската нуклеарна програма или за развој на балистички ракети – преку обезбедување опрема, знаење или финансирање. Европскиот пакет ги опфаќа санкциите на ОН, но и дополнителни чекори, меѓу кои замрзнување на средствата на Централната банка на Иран и повеќе трговски и економски ограничувања.Иран го осуди враќањето на санкциите како „неоправдано“, а заедно со Русија и Кина го смета потегот за незаконит.Бидејќи не беше постигнат договор со Техеран, стапи во сила механизмот за автоматско враќање на санкциите („snapback“), кој на 28 август го активираше групата Е3 (Германија, Франција и Обединетото Кралство). Со тоа повторно важат одредбите што беа суспендирани со нуклеарниот договор од 2015 година, познат како Заеднички сеопфатен акциски план (JCPOA).Е3 систематски предупредува дека Иран збогатува ураниум на нивоа далеку над потребите за цивилни цели. Според европски експерти, Иран во моментов располага со околу 450 килограми ураниум збогатен на 60 отсто и се приближува кон 90 отсто – прагот што би овозможил производство на осум до десет нуклеарни бомби.

Свет | пред 6 месеци

Европа алармира: Иран има ураниум за десет атомски бомби

Обединетите нации вечерва ќе ги вратат строгите санкции против Иран, откако пропаднаа обидите на европските земји да добијат гаранции за иранската нуклеарна програма. Техеран ја оцени одлуката како незаконита и ги повлече своите амбасадори од Франција, Германија и Обединетото Кралство.Германија, Франција и Британија, т.н. група Е3, минатиот месец го активираа механизмот за враќање на санкциите, обвинувајќи го Иран за сериозни прекршувања на нуклеарниот договор од 2015 година (JCPOA). Според европските експерти, Иран веќе поседува околу 450 килограми ураниум обогатен на 60%, и се приближува до критичното ниво од 90%, што би било доволно за производство на осум до десет атомски бомби.Британската амбасадорка во ОН, Барбара Вудвард, предупреди дека иранската програма претставува закана за мирот и безбедноста, повикувајќи на транспарентност. Од друга страна, шефот на иранската дипломатија Абас Арагчи обвини дека Западот не делува „во добра волја“, нагласувајќи дека Техеран нема да попушти под притисоци. И покрај тоа, иранскиот претседател Масуд Пезешкијан изјави дека Иран нема намера да се повлече од Договорот за неширење на нуклеарното оружје (NPT), иако санкциите на ОН повторно стапуваат во сила.Санкциите ќе се вратат преку т.н. механизам „snapback“, воведен со нуклеарниот договор во 2015 година. Тој овозможува брзо повторно активирање на сите мерки на ОН доколку Иран сериозно го прекрши договорот. Со тоа ќе бидат обновени шест резолуции на Советот за безбедност донесени меѓу 2006 и 2010 година – од ембарго за оружје, ограничувања за балистички ракети, до замрзнување на имот и забрани за патување. Русија и Кина го оспоруваат враќањето на санкциите и тврдат дека процесот е незаконит, но нивниот предлог за спречување на одлуката не доби доволна поддршка во Советот за безбедност.

Свет | пред 6 месеци

Советот за безбедност денеска решава за санкциите кон Иран

Советот за безбедност на Обединетите нации денеска во Њујорк би можел да направи нов чекор кон повторно воведување санкции против Иран поради неговата нуклеарна програма.Во 10 часот по локално време (16 часот по средноевропско) треба да се гласа за нацрт-резолуција која се однесува на трајното укинување на санкциите. Доколку резолуцијата не биде усвоена – било затоа што нема да обезбеди најмалку девет гласови од 15-те членки на Советот, или пак биде блокирана со вето – тогаш автоматски ќе се обноват санкциите наметнати врз Иран во периодот од 2006 до 2010 година. Тоа би стапило во сила до крајот на следната недела.Дипломатските кругови проценуваат дека предлог-резолуцијата ќе биде одбиена, што е и очекуван исход. Германија, Велика Британија и Франција уште кон крајот на август го активираа механизмот „snapback“, повикувајќи се на сериозни прекршувања од страна на Техеран на нуклеарниот договор од 2015 година, вклучително и збогатување на ураниум над дозволените цивилни нивоа.И во случај резолуцијата да пропадне, иницијаторите – Германија, Британија и Франција – формално имаат рок до крајот на следната недела да се обидат со нови дипломатски отстапки да спречат враќање на санкциите. Сепак, дипломатите во моментов вакво сценарио го оценуваат како малку веројатно.Од вторник, околу 150 светски лидери ќе се соберат во Њујорк на Генералното собрание на ОН, што дополнително ќе го стави прашањето за Иран во фокус на глобалната јавност.

Свет | пред 7 месеци

Кина и Русија ја осудија одлуката за враќање на санкциите кон Иран

Кина и Русија денес остро ја осудија одлуката на Германија, Франција и Обединетото Кралство за активирање на механизмот за повторно воведување санкции против Иран. Пекинг ја оцени оваа мерка како „контрапродуктивна“, додека Москва предупреди на „непоправливи последици“.Берлин, Лондон и Париз во Обединетите нации започнаа постапка која во рок од 30 дена може да доведе до обновување на меѓународните санкции против Техеран поради кршење на договорот од 2015 година, со кој требаше да се гарантира дека иранските нуклеарни активности ќе останат во цивилни рамки. Механизмот предвидува повторно стапување во сила на претходните санкции на Советот за безбедност, како што се ембаргото за оружје и мерките против ирански компании и поединци.„Активирањето на овој механизам не е конструктивно и ќе му наштети на процесот на политичко и дипломатско решавање на иранското нуклеарно прашање“, изјави портпаролот на кинеското Министерство за надворешни работи Гуо Ѓиакун. Тој додаде дека Советот за безбедност треба да охрабри продолжување на дијалогот и преговорите, наместо да создава нова конфронтација што може да доведе до ескалација.Руското Министерство за надворешни работи соопшти: „Ги повикуваме да се вразумат и да ги преиспитаат своите погрешни одлуки пред да предизвикаат непоправливи последици и нова трагедија.“

Свет | пред 7 месеци

Забранет влез во Иран за шефот на МААЕ, Техеран ја прекина соработката со Агенцијата за атомска енергија

Иранскиот претседател Масуд Пешекијан ја суспендираше соработката на Техеран со Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ), што беше официјално потврдено по неодамнешната 12-дневна војна меѓу Иран и Израел. Оваа одлука беше објавена од иранската државна телевизија, а законот за суспендирање на соработката беше усвоен од иранскиот парламент на 25 јуни, денот по завршувањето на конфликтот, а потоа потврден од Уставниот совет.Според официјалното соопштение, соработката со МААЕ ќе биде суспендирана додека не се исполнат одредени услови, вклучително и гаранции за безбедноста на иранските нуклеарни објекти и научници.На шефот на МАЕЕ му беше забрането да влезе во ИранПокрај тоа, Иран повеќе не му дозволува на генералниот директор на МААЕ, Рафаел Гроси, да влезе во земјата или да инсталира камери за надзор во неговите нуклеарни постројки. Оваа мерка претставува значајна ескалација на односите меѓу Техеран и МААЕ, при што иранските власти ја обвинуваат агенцијата за пристрасност и молчење за време на американските и израелските напади врз иранската нуклеарна инфраструктура.Тензиите дополнително се зголемија откако МААЕ усвои резолуција на 12 јуни со која го обвинува Иран дека не ги исполнува своите нуклеарни обврски, што иранските претставници го наведоа како една од причините за последователните израелски напади.Груба критика на ГросиИранските медиуми и политичари остро го критикуваа Гроси, а ултраконзервативниот весник „Каџан“ дури го обвини за шпионажа за Израел, закана што западните земји, вклучувајќи ги Франција, Германија и Обединетото Кралство, остро ја отфрлија и осудија.Одлуката за прекин на соработката со МААЕ дополнително го комплицира меѓународниот надзор врз нуклеарната програма на Иран, особено откако иранските објекти во Фордо, Натанц и Исфахан беа цел на израелски и американски напади кон крајот на јуни.Иран: Американски бомби сериозно го оштетија ФордоОва им го отежнува пристапот и следењето на збогатувањето ураниум во Иран од страна на инспекторите на МААЕ, што ја загрижува меѓународната заедница за можното продолжување на нуклеарната програма на Иран без надворешен надзор.

Свет | пред 9 месеци

Иран: Американските бомби сериозно го оштетија нуклеарниот објект во Фордо

Американското бомбардирање на клучниот ирански нуклеарен објект „Фордо“ предизвикало „сериозна и тешка штета“ врз постројката, изјави иранскиот министер за надворешни работи Абас Араки во интервју за CBS News.„Никој точно не знае што се случи во Фордо. Сепак, она што досега го знаеме е дека постројките се сериозно и тешко оштетени“, изјави Араки. Тој додаде дека Организацијата за атомска енергија на Иран во моментов врши проценка и анализа на состојбата, по што ќе ѝ биде доставен извештај на владата.Иако американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека нападите „целосно го уништиле“ иранскиот нуклеарен програм, неименувани американски извори за Washington Post наведуваат дека е потребно време за да се утврди вистинскиот обем на штетата. Притоа, се наведува дека пресретнати ирански комуникации намерно ја минимизираат нанесената штета.Во ноќта помеѓу 21 и 22 јуни, САД изведоа воздушни напади врз три клучни ирански нуклеарни постројки – Фордо, Натанз и Исфахан – во рамки на операцијата со кодно име „Полноќен Чекан“. Нападите беа директен одговор на загриженоста околу нуклеарниот програм на Иран и следуваа по неочекуваните израелски воздушни удари врз Иран од 13 јуни, со кои започна нов бран на тензии меѓу двете земји.Според Пентагон, нападите биле извршени со користење на најсовремена воена технологија, меѓу која и бомбардера B-2 Spirit, „бункер-бастер“ бомби GBU-57/B, како и ракети Tomahawk истрелани од американски подморници. Целта на операцијата била да се оневозможи капацитетот на Иран за збогатување на ураниум и да се нанесе значаен удар на нуклеарната програма.Воените власти на САД посочија дека ова е прва оперативна употреба на толку моќни бомби. Прелиминарните проценки укажуваат на сериозно оштетување на иранските центрифуги и инфраструктура, иако конечната проценка на штетата сè уште не е објавена. Иранските власти тврдат дека последиците се минимални, но американски извори велат дека иранскиот нуклеарен капацитет е значително назадуван – барем на неколку месеци.Нападите предизвикаа силни реакции во меѓународната заедница, загриженост за можна ескалација и одмазда од страна на Иран, како и дебата во самите САД за правната основа и долгорочните импликации од ваквиот потег. Иран официјално ги осуди нападите, прогласи крај на дипломатските напори и најави дека си го задржува правото на самоодбрана. Од Вашингтон, пак, порачаа дека целта не била промена на режимот, туку „неутрализирање на нуклеарната закана“.

Свет | пред 9 месеци

Трамп со жесток одговор до Хамнеј: „Го спасив од срамна смрт, а тој лаже за победа над Израел“

Aамериканскиот претседател Доналд Трамп остро му одговори на иранскиот врховен лидер ајатолах Али Хамнеј, кој претходно ја прогласи „победата над Израел“ и го критикуваше Трамп во своето обраќање.Во објава на својата социјална мрежа Truth Social, Трамп го нарече Хамнеј „таканаречен врховен лидер“ и оцени дека изјавата за победа е „очигледна и глупава лага“.„Како човек на голема вера, не треба да лаже. Неговата земја е десеткувана, три нуклеарни постројки се уништени, и јас точно знаев каде се криеше. Не му дозволив на Израел или на нашите вооружени сили – најмоќни во светот – да му го одземат животот. Го спасив од многу гадна и срамна смрт“, напиша Трамп.Тој откри и дека, во последната фаза од војната, наложил на Израел да повлече „многу голема група авиони“ кои биле на пат кон Техеран, подготвени за масовен напад. Според него, тој напад би предизвикал огромни жртви и разурнувања.Трамп тврди дека, и покрај тоа што работел на можно олеснување на санкциите кон Иран, по негативните изјави од Техеран, веднаш ги стопирал сите такви напори.„Иран мора да се врати на патот на светскиот поредок, во спротивно ќе им биде само полошо. Секогаш се гневни, непријателски и несреќни – и погледнете каде ги доведе тоа: изгорена, разнесена земја, без иднина, десеткована војска, катастрофална економија и смрт околу нив“, порача Трамп.На крајот, ја заврши пораката со повик за мир:„Сакам иранското раководство да сфати – со мед често ќе добиеш повеќе отколку со оцет. Мир.“

Свет | пред 9 месеци

Иран одржа државен погреб за убиени воени лица и нуклеарни научници

Иран денеска одржува државен погреб за околу шеесет високи воени офицери и нуклеарни научници убиени за време на 12-дневната војна со Израел. Меѓу загинатите се и неколку команданти од врвот на иранските вооружени сили, како и десетина водечки експерти во нуклеарната програма.Церемонијата започна утринава во Техеран, каде иранските власти им оддаваат почит на, како што ги нарекоа, „шехидите на војната наметната од ционистичкиот режим“. Државните медиуми објавија фотографии од ковчезите покриени со ирански знамиња и портрети на загинатите воени команданти во униформи.„Сабота ќе биде историски ден за исламски Иран и историјата на револуцијата,“ изјави верскиот функционер Мохсен Махмуди за државната телевизија. Сè уште не е потврдено дали врховниот лидер ајатолах Али Хамнеј ќе присуствува на погребот, иако во минатото предводел слични церемонии, вклучително и минатогодишниот погреб на претседателот Раиси по хеликоптерската несреќа.Израелски воен претставник вчера соопшти дека израелските сили убија повеќе од 30 високи безбедносни функционери и 11 водечки нуклеарни научници, во обид да ѝ нанесат сериозен удар на иранската нуклеарна програма. Иран, од своја страна, негира дека развива нуклеарно оружје и тврди дека неговата програма е исклучиво за цивилна употреба.Според иранското Министерство за здравство, во конфликтот загинале најмалку 627 цивили, а речиси 4.900 се повредени. Израелските власти наведуваат дека иранската одмазда резултирала со 28 загинати на нивна територија.

Свет | пред 9 месеци

Иран започна брутална акција против наводни шпиони – повеќе од 700 уапсени, неколку погубени

Иранските власти тврдат дека преземаат неопходни мерки за заштита на националната безбедност, но активистите и набљудувачите предупредуваат дека станува збор за обид да се задуши несогласувањето и да се засили контролата врз населението.Според информациите објавени од персискиот сервис на Би-Би-Си, иранските функционери тврдат дека израелски агенти без преседан се инфилтрирале во безбедносните структури на земјата. Протекувањето на информации, според наводите, овозможило серија атентати врз високи команданти на Револуционерната гарда и научници поврзани со нуклеарната програма.Во текот на 12-дневниот вооружен конфликт со Израел, три лица обвинети за шпионажа биле погубени, а уште три ден по прогласувањето прекин на огнот. Државната телевизија емитуваше наводни признанија од уапсени, кои, според властите, признале соработка со израелскиот Мосад.Иранските безбедносни сили досега уапсиле повеќе од 700 лица од 13 јуни наваму, под сомневање за шпионажа, според новинската агенција Фарс, блиска до Револуционерната гарда. Министерството за разузнавање тврди дека води „неуморна борба“ против западните разузнавачки служби – ЦИА, Мосад и британскиот МИ6.Исто така, започната е кампања со испраќање предупредувачки пораки до граѓани чии телефонски броеви биле поврзани со израелски профили на социјалните мрежи. Од нив се бара итно да ги напуштат тие страници или ќе се соочат со кривична одговорност.Се врши и силен притисок врз новинарите што работат за медиуми во странство – Би-Би-Си Персијан, Иран Интернешнл и Маното ТВ. Револуционерната гарда, според тврдењата, уапсила родители и брат на водителка на Иран Интернешнл, за да ја натера да даде отказ. Исто така, властите стапиле во контакт со семејствата на новинари од Би-Би-Си, предупредувајќи ги дека тие се „непријатели на Бога“ – обвинение кое во Иран носи смртна казна.Маното ТВ пријави закани и кон своите вработени, од кои некои се обвинети за шпионажа и „непријателство кон Бог“. Набљудувачите веруваат дека ова е дел од поширока стратегија на заплашување, насочена не само кон активисти и новинари, туку и кон уметници, писатели и роднини на жртви од протестите во 2022 година.Особено се таргетирани семејствата на загинатите во протестите одржани под слоганот „Жени, живот, слобода“. Стотици беа убиени, илјадници уапсени, а сега, велат активистите, без конкретни обвиненија се апсат и членови на нивните семејства.Во текот на конфликтот со Израел, властите сериозно го ограничиле пристапот до интернет, а и покрај прогласеното примирје, нормална конекција сè уште не е воспоставена. Пристапот до социјалните мрежи како Инстаграм, Телеграм, Јутјуб и Икс (поранешен Твитер) е блокиран со години и достапен само преку ВПН.Аналитичарите предупредуваат дека ситуацијата потсетува на 1980-тите, кога во текот на иранско-ирачката војна властите спроведоа масовни репресии врз политичката опозиција. Особено се споменуваат масовните егзекуции од 1988 година, кога илјадници политички затвореници беа погубени по тајни судења. Поголем дел од нив беа погребани во необележани масовни гробници.Стравот сега е дека Иран, ослабен по последниот судир со Израел, би можел повторно да тргне по истиот пат – со репресија, затворања и егзекуции во обид целосно да го задуши секој облик на несогласување.

Свет | пред 9 месеци

Крвава ескалација во Газа: Најмалку 21 Палестинец убиен во израелски напади, преговорите за прекин на огнот во застој

Најмалку 21 Палестинец убиен во Појасот Газа во израелски воздушни напади и пукања, соопштија локалните здравствени власти, додека посредници од Израел и Хамас се обидуваат да ги обноват преговорите за прекин на огнот.Според локалните здравствени извори, во израелски воздушен напад биле убиени најмалку девет лица во училиште каде што биле сместени раселени семејства во предградието Шеик Радван во градот Газа. Во друг напад, уште девет лица загинале во близина на шатори во Кан Јунис, на југот на енклавата.Тројца Палестинци биле убиени во израелско пукање, а десетици ранети додека чекале камиони со хуманитарна помош од ОН долж главната рута во централна Газа, изјавија доктори.Израелската војска сè уште нема дадено официјален коментар за денешните напади. Израел тврди дека целта е елиминирање на милитантите на Хамас кои извршија напад врз јужен Израел во 2023 година и ослободување на заложниците што се уште ги држи таа група.Новите жртви доаѓаат во момент кога арапските посредници, Египет и Катар, со поддршка од САД, ги контактираат завојуваните страни обидувајќи се да воспостават нова рунда преговори за прекин на огнот. Сепак, според извори од Хамас, точен датум за продолжување на разговорите сè уште не е утврден.Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху инсистира Хамас, кој речиси две децении владее со Газа, да ги ослободи сите заложници, да се откаже од секоја политичка улога и да го положи оружјето за да се стави крај на војната. Хамас, пак, изјави дека ќе ги ослободи заложниците само ако Израел се согласи на траен прекин на огнот и целосно повлекување од Газа.

Свет | пред 9 месеци

Белата куќа: Иран не го преместил облагородениот ураниум пред нападите

Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп ја отфрли можноста дека Иран преместил високо облагороден ураниум пред воздушните напади на САД и Израел врз нуклеарните локации Фордо, Натанц и Исфахан.Трамп ги критикуваше американските медиуми по објавувањето на доверлив разузнавачки документ што ја доведуваше во прашање ефикасноста на нападите. Според него, операцијата резултирала со „целосно уништување на целните постројки“.Директорот на ЦИА, Џон Ратклиф, изјави дека според „веродостојни информации“, иранската нуклеарна програма е „сериозно оштетена“.Иако Техеран призна дека постројките се „значително оштетени“, некои експерти шпекулираа дека Иран можеби го отстранил облагородениот ураниум (околу 400 килограми облагородени до 60%) пред нападите – ниво блиску до прагот за изработка на атомска бомба.Портпаролката на Белата куќа, Каролин Левит, за Fox News изјави: „Можам да потврдам дека САД немаат добиено никакви индикации дека ураниумот бил преместен пред нападите.“Меѓународната агенција за атомска енергија (IAEA), со која Иран најави прекин на соработката, го загубила надзорот врз тој материјал уште со почетокот на непријателствата, изјави директорот Рафаел Гроси за француската телевизија.

Свет | пред 9 месеци

Иран тврди: Уапсени 700 „израелски платеници“, тројца погубени за шпионажа

Иранските власти соопштија дека уапсиле над 700 лица поради наводна поврзаност со израелската разузнавачка служба Мосад, објавија државните медиуми. Агенцијата Nour News пренесе дека апсењата се случиле во изминатите 12 дена, откако започнаа израелските напади врз иранска територија.Според медиумот Fars News, близок до иранските безбедносни структури, приведените се нарекуваат „израелски платеници“, а при акцијата биле запленети и 10.000 дронови.Истовремено, државната агенција Mizan јавува дека тројца мажи се погубени поради шпионажа и соработка со Мосад. Тие биле осудени за шверц на опрема за изведување атентати. Други детали не се соопштени.Иран и претходно објавуваше пресуди и егзекуции на лица обвинети за соработка со израелските тајни служби, во рамки на постојаните тензии меѓу двете земји.

Свет | пред 9 месеци

И покрај примирјето, Иранците масовно го напуштаат Иран: „Ова е само пауза во пеколот“

Иако Израелските напади се прекинати, стотици Иранци продолжуваат да бегаат од земјата, сведочи дописничката на BBC, Лајс Дусет, од главниот граничен премин со Турција. Натоварени со куфери и со замор на лицата, бегалците не кријат дека немаат намера наскоро да се вратат.„Ова е само привремено примирје“, вели еден маж, додека другите околу него молчешкум се согласуваат. Недовербата кон стабилноста е очигледна.Иако нападите привремено престанаа, нормалниот живот е далеку од враќање: интернетот сè уште не функционира, аеродромите остануваат затворени, горивото е со ограничена достапност, студентите не можат да полагаат испити, а јавната администрација работи од дома.„На Иранците им се смени животот – и сè изгледа неизвесно“, заклучува Дусет.

Свет | пред 9 месеци

Израел објави фотографија од иранска ракета испалена за време на примирјето – Иран остро негира, примирјето под притисок

Израелската армија денеска објави фотографија за која тврди дека прикажува иранска ракета испалена за време на договореното примирје, обвинувајќи го Техеран дека го прекршува прекинот на огнот и дека повторно ја загрозува регионалната безбедност.„Иран продолжува да го покажува своето вистинско лице – лице на терористичка држава и регионална закана,“ соопшти израелската војска, додавајќи дека ракетата била испалена неколку часа по формалното стапување во сила на примирјето договорено со посредство на САД.Од другата страна, иранската државна телевизија објави официјален демант на властите во Техеран, кои решително ги отфрлаат обвинувањата дека Иран го прекршил договорениот прекин на огнот. Според нив, станува збор за дезинформации и политички маневри на Израел со цел да се поткопа кревкиот дипломатски процес.„Овие конфликтни изјави дополнително го нарушуваат и онака кревкото примирје постигнато со американско посредување,“ јавуваат иранските медиуми.Тензиите повторно се зголемуваат, иако примирјето беше поздравено како можност за деескалација и стабилизација по деновите на опасна воена размена меѓу двете држави.

Свет | пред 9 месеци

Иран: Нападот врз американската база е чин на самоодбрана, не е насочен кон Катар

Иран денеска соопшти дека нападот врз американската воена база Ал Удеид во близина на Доха, Катар, нема никаква поврзаност со самата земја, туку претставува „чин на самоодбрана“ во контекст на ескалирачкиот конфликт со САД и Израел.„Иран останува целосно посветен на политиката на добрососедски односи со Катар и останатите земји во регионот,“ изјави портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи.Тој нагласи дека Иран нема да дозволи, како што рече, „злосторничките агресии и злонамерни политики на САД и Израел“ да создадат поделби помеѓу Иран и неговите „братски земји од регионот“.Нападот на базата, која ја користат и британските сили, доаѓа во период на висока напнатост меѓу Иран, Израел и нивните сојузници, непосредно по американските удари врз ирански нуклеарни постројки.

Македонија | пред 9 месеци