ОРМУТСКИОТ ТЕСНЕЦ

Светот пред нова нафтена криза? Тензиите на Блискиот Исток го креваат алармот

Светот повторно се соочува со ризик од енергетски шок, поттикнат од воените тензии на Блискиот Исток и растот на цените на нафтата, што сè почесто се споредува со кризите од 1970-тите години.Според Фатих Бирол од Меѓународната агенција за енергија, сегашната состојба претставува „најголема закана за енергетската безбедност во историјата“. Тој предупредува дека недостигот на нафта на глобално ниво достигнува околу 11 милиони барели дневно – повеќе отколку во двете големи нафтени кризи од 1973 и 1979 година заедно.Клучен фактор во актуелната ситуација е Ормутскиот теснец, преку кој минува значаен дел од светската нафта. Неговото затворање доведе до пад на понудата од околу осум проценти, што веќе се одразува врз цените и глобалните пазари.Сепак, економистите укажуваат на важни разлики во однос на минатото. За разлика од 70-тите, кога цените експлодираа неколкукратно и предизвикаа стагфлација, денешниот пазар е поразновиден и поотпорен. Производството не е толку концентрирано, а САД во меѓувреме значително ја зголемија сопствената продукција, намалувајќи ја зависноста од Блискиот Исток.Дополнително, државите располагаат со значителни стратешки резерви – над 8 милијарди барели – кои веќе се користат за ублажување на шокот и стабилизирање на цените.И покрај тоа, штетите врз енергетската инфраструктура во регионот се сериозни. Десетици нафтени и гасни постројки се оштетени, што значи дека дури и по евентуален крај на конфликтот, обновувањето на производството може да трае со месеци или години.Клучното прашање останува времетраењето на кризата. Доколку блокадата на Хормушкиот теснец и воените дејства продолжат подолг период, ризикот од глобална нафтена криза значително ќе се зголеми.Во меѓувреме, ефектите веќе се чувствуваат: раст на инфлацијата, поскапо гориво и притисок врз економскиот раст. Иако сценариото од 70-тите засега не се повторува во целост, неизвесноста останува висока, а пазарите внимателно го следат секој нов развој на настаните.

Свет | пред 14 часа

Фон дер Лајен: Клучниот енергетски правец мора да биде безбеден, потребно е решение преку преговори

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, повика на итно дипломатско решение за војната со Иран, нагласувајќи дека стабилноста на Блискиот Исток е од клучно значење за целиот свет.Говорејќи во Канбера, Австралија, таа истакна дека единствениот одржлив излез од конфликтот е преку преговори и запирање на непријателствата.„Од најголема важност е да се дојде до решение постигнато преку преговори, кое ќе стави крај на конфликтот што го гледаме на Блискиот Исток“, изјави фон дер Лајен.Таа предупреди дека војната веќе има сериозни последици врз глобалната економија, особено преку растот на цените на енергенсите, што директно ги погодува економиите, компаниите и граѓаните.Посебен акцент стави на Ормутскиот теснец, кој го опиша како клучен енергетски и трговски правец за снабдување со нафта и гас на глобално ниво.Фон дер Лајен најави дека дел од земјите членки на Европската унија се подготвуваат да помогнат во обезбедување на овој стратешки коридор, откако ќе заврши конфликтот.„Сите ги чувствуваме последиците – од цените на гасот и нафтата до влијанието врз нашите општества. Затоа овој правец мора да биде безбеден“, порача таа.

Свет | пред 6 дена

Иран воведува наплата за минување низ Ормутскиот теснец: „2 милиони долари по брод“

Иран воведува наплата за дел од бродовите што минуваат низ Ормутскиот теснец, при што надоместокот изнесува до 2 милиони долари по пловило, изјави иранскиот пратеник Алаедин Боружерди на државната телевизија.Според него, во теснецот се воспоставува нов режим на управување, при што „војната има своја цена“, што, како што додаде, го покажува „авторитетот и правото“ што го има Исламската Република Иран.Изјавата доаѓа во услови на зголемени тензии во регионот и зачестени инциденти на една од најважните светски поморски рути за транспорт на нафта и енергенси.Воведувањето на ваква наплата би можело дополнително да го усложни поморскиот сообраќај и да влијае врз глобалните енергетски пазари, кои веќе се под притисок поради конфликтот во регионот.

Свет | пред 1 седмица

Инцидент во Ормутскиот теснец: Проектил експлодирал во близина на брод, екипажот безбедeн

Во текот на ноќта е регистрирана експлозија во близина на товарен брод, на околу 15 наутички милји северно од Шарџа во Обединетите Арапски Емирати, во зона недалеку од Ормутскиот теснец.Инцидентот го потврди Агенцијата на Обединетото Кралство за поморски трговски операции (UKMTO), која соопшти дека станува збор за експлозија предизвикана од „непознат проектил“ што паднал во близина на пловилото.Според информациите од капетанот на бродот за расут товар, проектилот не го погодил директно бродот, туку експлодирал во негова непосредна близина.Од UKMTO потврдија дека сите членови на екипажот се безбедни и дека нема пријавени повредени.Инцидентот доаѓа во услови на зголемена напнатост во регионот и зачестени безбедносни ризици за поморскиот сообраќај во овој стратешки важен морски коридор.

Свет | пред 1 седмица

Британска нуклеарна подморница во близина на Ормут: Лондон го засилува военото присуство

Британската нуклеарна подморница „ХМС Ансон“ пристигнала во Арапското Море, во близина на Ормутскиот теснец, во момент кога растат тензиите и најавите за можна ескалација на воените операции против Иран.Според британските медиуми, подморницата испловила од австралискиот град Перт на 6 март и се позиционира во северниот дел на Арапското Море – стратешка зона блиску до клучниот енергетски коридор низ кој поминува значителен дел од светската нафта.„ХМС Ансон“ е опремена со крстосувачки ракети „Томахавк Блок IV“ со дострел до 1.600 километри, како и со тешки торпеда „Спирфиш“, што ѝ дава капацитет за прецизни удари на копнени цели и поморски операции.Распоредувањето на подморницата доаѓа во чувствителен момент, кога Велика Британија веќе ѝ даде зелено светло на САД да ги користат британските воени бази за напади врз ирански цели.Овој потег дополнително ја зајакнува воената позиција на Западот во регионот и испраќа јасен сигнал за подготвеност за проширување на операциите, особено во контекст на заканите околу Ормутскиот теснец и енергетската безбедност.Во услови на веќе зголемена нестабилност, присуството на нуклеарна подморница во оваа зона ја подигнува влогот на конфликтот и ја засилува загриженоста за можна поширока регионална ескалација.

Свет | пред 1 седмица

Јапонија размислува за воена мисија во Ормутскиот Теснец – но само по прекин на огнот

Јапонија би можела да разгледа испраќање на свои сили за расчистување на поморски мини во Ормутскиот Теснец, но само доколку се воспостави целосен прекин на огнот во конфликтот меѓу САД, Израел и Иран.Ова го изјави јапонскиот министер за надворешни работи Тошимицу Мотеги, нагласувајќи дека станува збор за хипотетичко сценарио.„Доколку дојде до целосен прекин на огнот, тогаш би можеле да се појават активности како расчистување на мини. Ако тие претставуваат пречка за поморскиот сообраќај, тоа е нешто што треба да се разгледа“, изјави Мотеги.Јапонија е силно зависна од Ормутскиот Теснец, преку кој добива околу 90 проценти од своите нафтени испораки. Затоа безбедноста на овој теснец има директно влијание врз нејзината економија и енергетска стабилност.Сепак, јапонските воени активности во странство се строго ограничени со пацифистичкиот устав по Втората светска војна. Законските измени од 2015 година дозволуваат ангажман на силите за самоодбрана само во исклучителни случаи кога е загрозен опстанокот на државата или не постои друга алтернатива.Во меѓувреме, Токио нема конкретни планови за посебни договори со кои би се обезбедил премин за јапонски бродови низ теснецот, туку инсистира на создавање услови за безбедна пловидба за сите.Изјавите доаѓаат во момент кога САД вршат притисок врз сојузниците да се вклучат во обезбедувањето на теснецот, додека Иран сигнализира дека е подготвен за ограничена соработка под одредени услови.Ормутскиот Теснец, низ кој минува околу една петтина од светската трговија со нафта, останува клучна геостратешка точка во тековниот конфликт.

Свет | пред 1 седмица

Иран попушта селективно: јапонските танкери ќе минуваат низ Ормутскиот теснец

Иран сигнализира делумно попуштање во блокадата на Ормутскиот теснец, најавувајќи дека е подготвен да им дозволи на јапонските танкери да поминуваат – но исклучиво со координација со Техеран.Шефот на иранската дипломатија, Абас Арагчи, во изјава за јапонската агенција Киодо, потврди дека веќе се водат разговори со Токио за овозможување безбеден транзит за јапонските бродови низ овој клучен поморски коридор.Ормутскиот теснец е од витално значење за глобалната енергетска трговија, а особено за Јапонија, која околу 95 проценти од нафтата ја увезува од Блискиот Исток, при што дури 90 проценти минуваат токму низ овој теснец.Иран, сепак, инсистира дека формално не го затворил теснецот, туку вовел рестрикции за бродови поврзани со држави кои учествуваат во нападите врз него. Во тој контекст, Јапонија се позиционира како „прифатлив партнер“, поради нејзиниот, како што го нарекуваат во Техеран, „урамнотежен и праведен“ став.Арагчи откри дека за ова прашање разговарал и со јапонскиот министер за надворешни работи, но без да навлезе во конкретни детали за договореното.Овој потег укажува на стратегија на селективен пристап – отворање на теснецот за земји кои не се директно вклучени во конфликтот, додека притисокот врз останатите продолжува.Во исто време, Иран испраќа и политичка порака: не бара привремено примирје, туку целосен и долгорочен крај на војната, со гаранции дека нема да има нови напади, како и компензација за претрпената штета.Ова дополнително ја комплицира ситуацијата на глобалниот пазар на енергенси, каде секоја одлука околу Ормутскиот теснец директно влијае врз цените и снабдувањето.

Свет | пред 1 седмица

Мерц: Германија подготвена за мисија во Ормутскиот теснец, но по завршување на војната

Германскиот канцелар Фридрих Мерц изјави дека Германија е подготвена да се вклучи во меѓународна мисија за обезбедување на Ормутскиот теснец, но само по завршување на конфликтот меѓу САД, Израел и Иран.„Сакам да испратам јасен сигнал дека сме подготвени да помогнеме. Но за тоа да се случи, борбите мора да престанат“, рече Мерц во пресрет на самитот на Европската Унија во Брисел.Тој нагласи дека евентуалното учество на Германија би било можно само со меѓународен правен мандат.Мерц ја поздрави и, како што рече, подготвеноста на американскиот претседател Доналд Трамп за деескалација на конфликтот.„Особено сум благодарен што беше испратен сигнал дека постои волја за прекин на борбите“, изјави тој, додавајќи дека таков исход би зависел и од потезите на Иран – вклучително и откажување од нуклеарната програма и прекин на нападите во регионот.Според него, доколку во наредните денови се постигне напредок, тоа би значело дека ситуацијата се движи во позитивна насока, но предупреди дека предизвиците ќе останат долгорочни.Германија, додаде Мерц, останува во постојан контакт со партнерите од регионот и земјите од Персискиот Залив во врска со развојот на ситуацијата.

Свет | пред 1 седмица

Руте: Ормутскиот теснец мора да се отвори, ќе најдеме решение

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, порача дека сојузниците ќе мора да најдат начин за повторно отворање на Ормутскиот теснец, нагласувајќи дека станува збор за клучна артерија за светската економија.„Убеден сум дека сојузниците, како и секогаш, ќе направат сè за да ги заштитат заедничките интереси. Ќе најдеме пат напред“, изјави Руте, коментирајќи ги разликите меѓу САД и европските партнери околу начинот на дејствување.Тој потенцираше дека постои широк консензус дека теснецот не смее да остане затворен.„Сите се согласуваат дека Ормутскиот теснец мора повторно да се отвори што е можно побрзо. Тоа е од клучно значење за светската економија“, додаде Руте.Изјавата доаѓа во услови на тензии меѓу Вашингтон и европските сојузници, откако американскиот претседател Доналд Трамп предупреди дека НАТО може да се соочи со „многу лоша иднина“ доколку сојузниците не помогнат во обезбедување на поморскиот сообраќај.Сепак, дел од европските држави веќе сигнализираа дека не се подготвени да учествуваат во евентуална воена операција во регионот.Иран во меѓувреме практично го блокираше Ормутскиот теснец како одговор на американско-израелските напади, што доведе до нагло зголемување на цените на енергенсите и дополнителна нестабилност на глобалните пазари.

Свет | пред 1 седмица

Ормутскиот теснец ја тресе Европа: Италија и Белгија најпогодени

Речиси целосниот прекин на трговскиот сообраќај низ Ормутскиот теснец сериозно ги погоди економиите на Европската Унија, а најголем удар трпат Италија и Белгија, покажува нова анализа на европски истражувачки институти.Според студијата на „Supply Chain Intelligence Institute Austria“, „Complexity Science Hub“ од Виена и Технолошкиот универзитет во Делфт, најголем ризик постои кај земјите кои се силно зависни од увоз на енергенси од Персискиот Залив.Италија е најизложена, со годишен увоз од регионот вреден околу 9,8 милијарди долари. Од ова, значаен дел отпаѓа на течен природен гас од Катар (околу 4,4 милијарди долари) и пропан (приближно 3,2 милијарди долари).Белгија, пак, е силно зависна од катарскиот течен гас, кој годишно го увезува во вредност од околу 5,8 милијарди долари, главно преку пристаништето Зебриж, што ја прави особено ранлива на нарушувања во снабдувањето.Ормутскиот теснец не е значаен само за енергенсите, туку и за глобалната трговија со дијаманти, кои се транспортираат од Обединетите Арапски Емирати кон Антверпен.Германија годишно увезува стока од регионот во вредност од околу 5,7 милијарди долари, претежно од Емиратите, додека Обединетото Кралство е најизложено на ниво на Европа, со увоз вреден околу 12,9 милијарди долари, од кои речиси половина се гасни производи од Катар.Авторите на студијата предупредуваат дека економските последици ќе зависат од времетраењето на блокадата. Доколку трае подолго од четири недели, нарушувањата може да се прелеат низ глобалните синџири на снабдување и да предизвикаат поширока економска криза.Иран ја презеде контролата врз Ормутскиот теснец по американско-израелските напади, воведувајќи ограничувања за бродови поврзани со САД, Израел и нивните сојузници, што дополнително ја продлабочува неизвесноста на светските пазари.

Свет | пред 1 седмица

Шефот на Меѓународната поморска организација повика: Бродовите да не пловат низ Ормутскиот теснец

Челникот на Меѓународната поморска организација, Арсенио Домингез, ги повика бродските компании да се воздржат од испраќање пловни објекти низ Ормутскиот теснец, предупредувајќи дека ниту воената придружба не може целосно да ја гарантира нивната безбедност.Во изјава за „Фајненшл тајмс“, Домингез посочи дека воената заштита не претставува долгорочно и одржливо решение за нормализирање на пловидбата низ овој стратешки важен морски коридор.Ормутскиот теснец, низ кој поминуваат околу 20 проценти од светските количини на нафта и течен природен гас, останува во голема мера затворен, што веќе влијае врз растот на цените на енергенсите и ги засилува стравувањата од инфлација на глобално ниво.Затворањето на теснецот предизвикува и сериозни нарушувања во синџирите на снабдување, принудувајќи компаниите на скапи и итни алтернативи, како пренасочување на товарот, копнен транспорт и спречување на расипување на лесно расипливи производи.Домингез предупреди дека бродскиот сектор станува „колатерална штета“ на конфликтот, нагласувајќи дека причините за кризата немаат директна врска со поморството. Тој изрази загриженост и за бродовите заглавени во Персискиот Залив, каде на екипажите им недостигаат храна и основни залихи.Советот на Меѓународната поморска организација ќе одржи вонредна седница во Лондон, на која ќе се разгледуваат последиците од конфликтот на Блискиот Исток врз поморството и безбедноста на морнарите.„Апелирам до операторите да не пловат и да не ги изложуваат на ризик ниту екипажите, ниту бродовите“, порача Домингез.

Свет | пред 1 седмица

Иран: Ормутскиот теснец никогаш повеќе нема да биде ист

Претседателот на иранскиот парламент, Мохамад Багер Калибаф, изјави дека Ормутскиот теснец, еден од најважните светски поморски коридори за транспорт на нафта, влегува во нова фаза на нестабилност и дека безбедносната состојба повеќе не може да се врати на претходното ниво.Во телевизиско интервју, Калибаф нагласи дека американските бомбардери и борбени авиони не се способни да ги уништат иранските капацитети за производство на оружје, и покрај честите напади врз воени цели од почетокот на конфликтот.„Ормутскиот теснец повеќе не може да биде како порано, ниту да се врати во поранешната состојба. Безбедност повеќе нема“, изјави Калибаф, додавајќи дека причината за тоа е, како што рече, американското и израелското присуство во регионот на Персискиот Залив.Тој посочи дека Иран извлекол поуки од минатогодишниот дванаесетдневен конфликт и значително ги изменил своите воени системи и дизајнот на ракетните лансери.„Тие мислат дека можат да ги уништат нашите постројки со бомбардери, но не знаат дека целосно го сменивме нивниот дизајн“, рече Калибаф.Иран, според него, нема да попушти под притисок и нема да се предаде, а крајот на конфликтот ќе донесе промени во регионот кои нема да бидат во согласност со интересите на Соединетите Американски Држави.„Кога војната ќе заврши, лицето и поредокот на Блискиот Исток ќе се променат, но нема да се случи ништо што Америка го посакува“, изјави Калибаф, додавајќи дека исламските земји ќе воспостават сопствен регионален поредок и безбедносен систем.Тој исто така оцени дека единственото што го постигнале САД и Израел е убиството на поранешниот врховен лидер Али Хамнеи, но, како што рече, системот не се распаднал и бил наследен од ново раководство.

Свет | пред 1 седмица

Што ќе случува со цената на нафтата?

Светските пазари се подготвуваат за нагло зголемување на цената на нафтата, откако ескалацијата на конфликтот меѓу САД, Израел и Иран, како и блокадата на Ормутскиот Теснец, предизвикаа силни турбуленции на енергетските берзи.Според податоците на брокерската куќа ИГ, американската сурова нафта би можела да поскапи за околу 9 проценти веднаш по продолжување на тргувањето, што би ја искачило цената на барелот над 73 долари – највисоко ниво од јуни 2025 година. Аналитичарите на Барклис предупредуваат дека во случај на „значително нарушување на снабдувањето“ цената може да достигне и 80 долари по барел. Од Ројал банк оф Канада одат чекор понатаму, оценувајќи дека нафта над 100 долари не е нереално сценарио доколку кризата се продлабочи.Клучниот удар врз пазарот дојде по одлуката на Иран да го забрани преминот на бродови низ Ормутскиот Теснец – стратешка поморска точка низ која поминува околу 20 проценти од светската трговија со нафта и енергенси, во вредност од приближно 500 милијарди долари годишно. Преку теснецот се транспортираат и хемикалии и ѓубрива, што значи дека блокадата може да има ефект и врз земјоделството и глобалните цени на храната.Дополнителна неизвесност создаде и нападот врз нафтен танкер, по што најмалку 150 пловила што превезуваат сурова нафта, течен природен гас и деривати останаа закотвени на отворено море.Во обид да го смират пазарот, осум земји од групата ОПЕК плус, меѓу кои Саудиска Арабија и Русија, се договорија да го зголемат производството за 206.000 барели дневно од април. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека капацитетот за значително дополнително зголемување е ограничен, а извозот и натаму зависи од безбедноста на пловидбата низ Заливот.Покрај нафтата, раст бележат и благородните метали. Златото поскапе за повеќе од 2 проценти, доближувајќи се до 5.400 долари за унца, додека среброто скокна за над 3 проценти. Инвеститорите бараат „безбедни засолништа“, што е типична реакција во услови на геополитичка нестабилност.Ефектите веќе се чувствуваат и на регионалните берзи. Повеќето пазари во Заливот забележаа пад, при што саудискиот индекс изгуби 2,5 проценти, додека Кувајт привремено го суспендираше тргувањето поради „вонредни околности“.Експертите предупредуваат дека скокот на големопродажните цени на нафтата директно ќе се одрази врз малопродажните цени на горивата, што значи дека граѓаните ширум светот, вклучително и во Европа, би можеле наскоро да се соочат со поскапи бензин и дизел, но и со поширок инфлаторен притисок доколку кризата потрае.

Свет | пред 4 седмици