САД

Мeдведев до Трамп: Русија не се вознемирува за твојот „театрален ултиматум“

Русија воопшто не се вознемирува од „театралниот ултиматум“ на американскиот претседател Доналд Трамп, кој најави санкции за земјите што купуваат руски извоз доколку Москва не се согласи на мировен договор со Украина. Ова го изјави поранешниот руски претседател и актуелен висок безбедносен функционер, Дмитриј Медведев.„Светот е потресен, чека што ќе се случи. Воинствена Европа е разочарана. А Русија? Не нè засега“, напиша Медведев на социјалната мрежа X, реагирајќи на најавата од Вашингтон.Во понеделникот, од Овалната соба и во присуство на новиот генерален секретар на НАТО Марк Руте, Трамп најави испорака на ново оружје за Украина и закани за секундарни царини за сите држави што купуваат руска сурова нафта.Американскиот претседател изрази разочараност од Владимир Путин, велејќи дека не сака да го нарече „убиец“, но го опиша како „жесток тип“.Според Белата куќа, Трамп планира воведување 100-процентни царини за Русија и дополнителни санкции за земјите што ја поддржуваат преку купување енергенси, доколку мировен договор не се постигне во рок од 50 дена.Најголеми купувачи на руска сурова нафта се Кина и Индија. Трамп за BBC изјави дека „не е готов“ со Путин и верува дека мировен договор за Украина е возможен.Кремљ сè уште нема официјална реакција на најавите од Вашингтон, но во понеделникот повтори дека САД продолжуваат со испорака на оружје за Украина.

Свет | пред 8 месеци

Најсилниот удар врз Путин досега? Трамп најавува оружје, санкции и историски пресврт во поддршката за Украина

Русија планира засилена офанзива во Украина во наредните 60 дена – информација што Владимир Путин лично му ја соопштил на Доналд Трамп во нивниот последен разговор, според доверливи извори на американскиот портал Axios. Рускиот лидер наводно најавил дека ќе се обиде да ги освои териториите до административните граници на украинските региони во кои Москва веќе има контрола.Трамп, иако до неодамна одбиваше да ја поддржи Украина, сега најави пресврт: испорака на „многу софистицирано“ оружје, вклучително и системи за противвоздушна одбрана Patriot, како и можни санкции што би ја погодиле Русија посилно од било кога досега.Во приватен разговор со францускиот претседател Макрон, Трамп признал: „Путин сака сè.“ Тоа, велат според неименувани извори, е причината поради која Трамп одеднаш го менува ставот и поддржува Киев.Американскиот Сенат се подготвува да усвои закон за санкции против Русија, заеднички предлог на републиканецот Линдзи Греем и демократот Ричард Блументал. Законот предвидува до 500% царини за земји што купуваат руска нафта, гас, деривати или ураниум – што директно ги таргетира Кина, Индија и Бразил.Трамп пак вели дека размислува за „само“ 100% царини – но дека и тие би биле „доволни за удар“. Пакетот му дава на американскиот претседател широки овластувања за економски притисок врз секоја земја што индиректно го финансира Путиновиот воен поход.Трамп неодамна изјави дека е „многу разочаран“ по телефонскиот разговор со Путин од 3 јули, каде немало никаков напредок за прекин на огнот.„Имавме долг разговор, зборувавме и за Иран и за војната. Не мислам дека сака да застане – и тоа е лошо“, изјави Трамп.И покрај краткотрајниот прекин на американската помош – која вклучуваше пресретнувачки ракети PAC-3, гранати од 155 мм, GMLRS ракети и друго – Москва не успева да пробие.Бившиот командант на украинската армија Валериј Залујни објаснува зошто Русите не напредуваат: боиштето станало „целосно транспарентно“. Благодарение на дроновите, секое движење е смртоносно ризично, а цели до 20 километри од фронтот можат да бидат елиминирани во секунда.Цената на дроновите е толку ниска што се користат и за гаѓање поединечни војници – а тоа ја става индустриската способност на двете земји во центарот на конфликтот.Украина се обидува да ги засили ударите врз руските рафинерии и фабрики – обид да се намали способноста на Москва за производство и одбрана.Во Москва реагираат со бес. Медиумите како РИА Новости пренесуваат ставови на Кремљ дека „стратегијата за уништување на западното оружје и физичка денацификација на Украина функционира“ и дека „Русија никогаш нема да се откаже од своите цели“. Пораката: Западот не може да не скрши – но сме подготвени за преговори.Иако Русија има предност со војската, без дроновска супериорност не може да направи пресуден пробив. Украина, со доволен број дронови и оператори, би можела да ја задржи фронт линијата дури и со помалку војска – но за тоа е потребна поддршка од САД и Западна Европа.Дали Трамп навистина ќе го сруши Путин со санкции и оружје? Или е ова само уште една изборна тактика? Војната влегува во нова, поопасна фаза – но и со нова меѓународна динамика.

Свет | пред 8 месеци

Трамп: Сум разочаран од Путин, но сè уште не сум завршил со него

Доналд Трамп изјави дека е разочаран, но „сè уште не е готов“ со рускиот претседател Владимир Путин, во ексклузивен телефонски разговор за BBC. Интервјуто го даде неколку часа откако објави план за испорака на оружје за Украина и нови царини за Русија ако не се постигне примирје во рок од 50 дена.„Речиси на никого не му верувам“, рече Трамп, одговарајќи на прашањето дали му верува на Путин.Американскиот претседател, во интервју од Овалната соба, исто така изјави дека ја поддржува НАТО, иако претходно ја нарекуваше „застарена организација“. Сега вели дека Алијансата „сама си ги покрива трошоците“ и го поддржува принципот на заедничка одбрана.Разговорот се одржал по иницијатива на BBC, како дел од подготовките за големо интервју по повод една година од обидот за атентат врз Трамп во Батлер, Пенсилванија. Повикот траел 20 минути.Прашан дали тој настан го променил, Трамп одговори: „Не сакам да мислам на тоа. Ако размислувам премногу, тоа може да го промени животот.“Голем дел од интервјуто бил посветен на Русија. „Четири пати мислев дека сме блиску до договор, и секојпат нешто ќе се случи,“ рече тој.На прашањето како ќе го натера Путин да го запре крвопролевањето, Трамп одговори со карактеристична иронија:„Ќе му кажам: ‘Добро, блиску сме до договор,’ а потоа тој ќе сруши некоја зграда во Киев.“За НАТО, изјави дека Алијансата сега „е спротивното од застарена“, бидејќи, според него, „сами си плаќаат“.На прашање за иднината на Обединетото Кралство, Трамп рече дека тоа е „одлично место – знаете, имам недвижности таму“.Потврди дека во септември ќе го посети Обединетото Кралство, што ќе биде негов втор државен престој таму – реткост за американски претседател.„Сакам добро да се поминам и да изразам почит кон кралот Чарлс, затоа што тој е вистински господин“, изјави Трамп.

Свет | пред 8 месеци

(Видео) Апокалипса во Њујорк: подземната поплавена, патници заробени во вагони, надреални снимки го преплавија интернетот

Над 50 милиони жители на североистокот на САД денес се под итни предупредувања за изненадни поплави, откако разорни дождови и невреме предизвикаа целосен хаос во метрополите. Најтешко погодени се Њујорк, Вашингтон, Балтимор, Њуарк и Арлингтон, каде ситуацијата е критична поради опасноста од надојдени води.На улиците на Њујорк, водата навлезе во подземната железница. Патници останаа заглавени во вагони додека надоаѓа водена стихија. Полицијата објави дека Cross Bronx Expressway е затворен во двата правци – автопатот е претворен во река. Гувернерот на Њу Џерси, Фил Марфи, прогласи вонредна состојба заради обилните врнежи и опасните поплави. „Останете дома и не патувајте без потреба“, апелираше тој.Авиосообраќајот е во колапс – речиси 2.000 летови се откажани, над 10.000 доцнат. Аеродромот Newark Liberty привремено е затворен. Компанијата United Airlines соопшти дека има „ограничена оперативност поради преоптовареност“. Најлошото можеби допрва следи – метеоролозите предупредуваат дека бавноподвижните олујни системи би можеле да предизвикаат нови бујични поплави во Пенсилванија и пошироко. Службите за итни случаи се во состојба на висока готовност, а граѓаните се повикуваат на крајна претпазливост и следење на официјалните информации.

Свет | пред 8 месеци

Трамп најави „голема изјава“ за Русија – се подготвува нова стратегија?

Американскиот претседател Доналд Трамп денеска ќе даде „голема изјава“ поврзана со Русија, најави за NBC News, без да открие детали за што точно ќе стане збор.„Ова е шоуто на Трамп“, коментира дописникот на Sky News, Марк Стоун. „Тој го води темпото, менува насоки кога сака, и може неочекувано да преземе сосема поинаков курс по кој било прашање.“Во последните недели, Трамп сè почесто јавно ја изразува својата фрустрација поради одбивањето на рускиот претседател Владимир Путин да прифати прекин на огнот во Украина.Порталот Axios претходно објави дека Трамп разгледува опција за објавување нов пакет воена помош за Украина – што би претставувало значителен пресврт во неговиот пристап.Денешната „голема изјава“ можеби е поврзана со евентуален договор за испорака на оружје, со оглед на тоа што денеска во Вашингтон престојуваат холандскиот премиер Марк Руте и германскиот министер за одбрана.Во меѓувреме, во американскиот Конгрес се пробива и нов предлог-закон за проширување на санкциите против Русија, кој оваа недела доби дополнителна политичка поддршка.Се очекува дали Трамп ќе застане зад новите санкции или ќе ја користи изјавата за да претстави алтернативна стратегија за Москва и Киев.

Свет | пред 8 месеци

Австралија одбива однапред да се обврзе за можен конфликт околу Тајван: „Одлуката ќе ја носи идната влада“

Австралија нема однапред да се обврзе за евентуално испраќање свои трупи во случај на воен конфликт меѓу САД и Кина околу Тајван, изјави министерот за одбрана Пат Конрој во неделата. Изјавата е реакција на медиумски извештаи дека Пентагон врши притисок врз Канбера да појасни каква би била нејзината улога доколку избие војна во Индо-Пацификот.„Австралија нема да дискутира за хипотетички сценарија. Одлуката дали ќе учествуваме во некаква воена интервенција ќе ја носи владата која тогаш ќе биде на власт“, изјави Конрој за националната телевизија ABC.Весникот Financial Times објави дека поранешниот заменик-министер за одбрана на САД, Елбриџ Колби, вршел притисок врз австралиски и јапонски функционери да кажат дали би се вклучиле во евентуален конфликт околу Тајван – иако ниту самите САД формално не гарантираат дека ќе ја бранат таа островска држава.„Политиката на САД се води од стратегијата Америка на прво место, што значи дека се очекува и сојузниците да вложат повеќе во одбраната“, објави Колби на социјалната мрежа X.Кина го смета Тајван за своја територија и не ја исклучува употребата на сила за враќање под своја контрола. Тајванскиот претседател Лај Чинг-те, пак, изјави дека само народот на Тајван има право да одлучува за иднината на државата.Во меѓувреме, во Сиднеј започна најголемата воена вежба во историјата на Австралија, Talisman Sabre, во која учествуваат над 30.000 војници од 19 земји, вклучувајќи и САД.Министерот Конрој изјави дека Австралија е загрижена поради нагомилувањето на кинеско нуклеарно и конвенционално оружје, и се стреми кон рамнотежа во Индо-Пацификот без доминација на поединечна сила.Исто така, изрази загриженост дека Кина се обидува да воспостави воена база во Океанија, што би било „неповолно за Австралија“, додека земјата се обидува да остане примарен безбедносен партнер во регионот.Паралелно, австралискиот премиер Ентони Албанезе отпатува во Шангај на шестдневна посета, каде се очекува да разговара и за прашања поврзани со безбедноста.

Свет | пред 8 месеци

Трамп до своите: Престанете со напади, имаме совршена администрација

Aмериканскиot претседател Доналд Трамп ги повика своите поддржувачи да престанат да ја напаѓаат неговата администрација поради новите податоци поврзани со случајот Џефри Епстин. Коментарите на Трамп доаѓаат откако Министерството за правда и ФБИ објавија дека нема докази за т.н. „список на клиенти“ или за уцени од страна на озлогласениот финансиски измамник и сексуален престапник.Во документите, исто така, се потврдува дека Епстин извршил самоубиство во затвор во 2019 година, отфрлајќи ги бројните теории на заговор за негово убиство. Оваа информација предизвика силни реакции меѓу дел од крајната десница и MAGA поддржувачите, кои со години инсистираат дека „длабоката држава“ ги крие вистинските виновници од елитата.„Што им е на моите луѓе?! Напаѓаат фантастична личност како Пам Бонди! Ние сме еден MAGA тим! Имаме совршена администрација, за која зборува светот!“, напиша Трамп на својата мрежа Truth Social.Тој додаде дека целата хистерија околу Епстин е „демократска измама“, со цел политички поени и одвлекување внимание од „украдените избори во 2020“.„Веќе со години слушаме за Епстин. Доста е. Никого не му е гајле. Пуштете ја Пам Бонди да си ја врши работата“, повика Трамп, додавајќи дека случајот треба да се затвори, а фокусот да се пренасочи кон повторно истражување на изборите.Неговите изјави доаѓаат по внатрешна критика од влијателни десничарски фигури како Алекс Џонс, Лора Лумер и Ден Бонгино, кои тврдат дека владата ја прикрива вистината. Дел од нив дури и го повикаа Трамп да ја отпушти Бонди, нарекувајќи ја „срамота“.Иако Трамп се има појавено на видео-снимки од забави со Епстин од 90-тите, тврди дека не бил во контакт со него најмалку 18 години пред смртта и дека не биле пријатели.Во меѓувреме, директорот на ФБИ, Кеш Пател, порача дека теориите на заговор „никогаш не биле вистинити“, но тоа не ги смири најгласните гласови во MAGA движењето.

Свет | пред 8 месеци

Трамп: Путин само сака да продолжи да убива – Украина мора да се брани со „Патриот“

Американскиот претсеател Доналд Трамп изјави дека рускиот лидер Владимир Путин не покажал никаков интерес за прекин на огнот, туку напротив – сака „да оди до крај и да продолжи да убива луѓе“. Изјавата доаѓа по телефонскиот разговор кој Трамп го имал со украинскиот претседател Володимир Зеленски, во кој разговарале за засилување на воздушната одбрана на Украина, вклучително и испорака на американски ракети „Патриот“.„Ќе им требаат за одбрана… силно се погодени. Тоа се навистина импресивни ракети,“ рече Трамп, опишувајќи ги системите „Патриот“ како клучни во борбата против руските напади.Иако администрацијата на САД претходно привремено стопираше некои испораки на оружје кон Киев, Трамп посочи дека е оптимист за обновување на поддршката, по „многу добриот разговор“ со Зеленски. Зеленски, пак, преку Телеграм порача дека работат на „зајакнување на капацитетот за одбрана на небото“, како и на заедничко производство и набавка на одбранбени системи.Трамп откри дека разговарал и со германскиот канцелар Фридрих Мерц за можно вклучување на Германија во испорака на „Патриот“, но одлука сè уште не е донесена.Официјален Киев предупредува дека секоја пауза во воената поддршка од Западот значи слабеење на нивната способност да се спротивстават на ескалирачките руски воздушни напади и офанзиви на фронтот.

Свет | пред 8 месеци

САД ја паузира воената помош за Украина – Кремљ задоволен: „Колку помалку добијат, толку побрзо ќе заврши војната“

Одлуката на Вашингтон да го стопира дел од испораките на клучно оружје за Украина предизвика остра реакција од Киев, кој предупредува дека таквиот потег ќе ја ослаби одбраната на земјата токму во момент на засилени руски воздушни напади и напредување на фронтот.Пентагон, според извори на Politico, ја замрзнал испораката на прецизна муниција и дронови за пресретнување ракети, поради загриженост дека американските залихи се при крај. Во пакетот што се одложува се вклучени и системи Patriot, кои Украина ги смета за клучни во одбраната од руските балистички ракети.Украинското министерство за надворешни работи соопшти дека повикало претставник на американската амбасада во Киев за итен состанок, потенцирајќи дека секое одложување на помошта ѝ дава „ветер во грб на Русија“, во време кога дипломатските обиди за мир стагнираат.„Секое одолговлекување само го охрабрува агресорот да продолжи со војната и теророт“, се наведува во соопштението.Иако од американска страна официјално не било најавено целосно стопирање, Киев побара појаснување. Украинските власти изразија сериозна загриженост, а пратеникот Федир Вениславски ја нарече ситуацијата „многу непријатна и болна“ за Украина, особено во контекст на актуелните руски напади.Во Москва, пак, владее јавно задоволство. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изјави:„Колку помалку оружје добива Украина, толку поблиску сме до крајот на специјалната воена операција.“Воените аналитичари предупредуваат дека прекинот на испораката на прецизна муниција ќе ја намали способноста на украинските сили да напаѓаат руски позиции зад фронтот, што, според Џек Ватлинг од британскиот институт RUSI, „ќе чини украински животи и територија“.САД веќе еднаш кратко ја паузираа помошта во февруари, а следуваше и подолга пауза во март. Новата политика на администрацијата на Трамп сè уште не е јавно објавена, а последната помош што стигна во Украина беше одобрена уште во времето на претседателот Џо Бајден.

Свет | пред 8 месеци

Иран: Американските бомби сериозно го оштетија нуклеарниот објект во Фордо

Американското бомбардирање на клучниот ирански нуклеарен објект „Фордо“ предизвикало „сериозна и тешка штета“ врз постројката, изјави иранскиот министер за надворешни работи Абас Араки во интервју за CBS News.„Никој точно не знае што се случи во Фордо. Сепак, она што досега го знаеме е дека постројките се сериозно и тешко оштетени“, изјави Араки. Тој додаде дека Организацијата за атомска енергија на Иран во моментов врши проценка и анализа на состојбата, по што ќе ѝ биде доставен извештај на владата.Иако американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека нападите „целосно го уништиле“ иранскиот нуклеарен програм, неименувани американски извори за Washington Post наведуваат дека е потребно време за да се утврди вистинскиот обем на штетата. Притоа, се наведува дека пресретнати ирански комуникации намерно ја минимизираат нанесената штета.Во ноќта помеѓу 21 и 22 јуни, САД изведоа воздушни напади врз три клучни ирански нуклеарни постројки – Фордо, Натанз и Исфахан – во рамки на операцијата со кодно име „Полноќен Чекан“. Нападите беа директен одговор на загриженоста околу нуклеарниот програм на Иран и следуваа по неочекуваните израелски воздушни удари врз Иран од 13 јуни, со кои започна нов бран на тензии меѓу двете земји.Според Пентагон, нападите биле извршени со користење на најсовремена воена технологија, меѓу која и бомбардера B-2 Spirit, „бункер-бастер“ бомби GBU-57/B, како и ракети Tomahawk истрелани од американски подморници. Целта на операцијата била да се оневозможи капацитетот на Иран за збогатување на ураниум и да се нанесе значаен удар на нуклеарната програма.Воените власти на САД посочија дека ова е прва оперативна употреба на толку моќни бомби. Прелиминарните проценки укажуваат на сериозно оштетување на иранските центрифуги и инфраструктура, иако конечната проценка на штетата сè уште не е објавена. Иранските власти тврдат дека последиците се минимални, но американски извори велат дека иранскиот нуклеарен капацитет е значително назадуван – барем на неколку месеци.Нападите предизвикаа силни реакции во меѓународната заедница, загриженост за можна ескалација и одмазда од страна на Иран, како и дебата во самите САД за правната основа и долгорочните импликации од ваквиот потег. Иран официјално ги осуди нападите, прогласи крај на дипломатските напори и најави дека си го задржува правото на самоодбрана. Од Вашингтон, пак, порачаа дека целта не била промена на режимот, туку „неутрализирање на нуклеарната закана“.

Свет | пред 8 месеци

Трамп слави, Маск бесен: Американскиот Сенат со тесно мнозинство го изгласа законот за даноци и потрошувачка

Американскиот Сенат со тесно мнозинство го изгласа законот за даноци и потрошувачка на ТрампПо повеќе од 24 часа преговори, американскиот Сенат со резултат 50-50 го изгласа новиот закон за даноци и државна потрошувачка предложен од претседателот Доналд Трамп. Одлучувачкиот глас го даде потпретседателот Џеј Ди Венс, кој лично присуствуваше на гласањето.Иако сите демократи гласаа против законот, му се приклучија и тројца републиканци – Том Тилис, Ренд Пол и Сузан Колинс – што го доведе исходот во рамнотежа.Предлог-законот, кој ја зголемува државната задолженост за 3,3 билиони долари, ги вклучува многу од клучните политички приоритети на Трамп, меѓу кои и:кратење на финансирање за спроведување на федерални судски наредбиограничувања поврзани со имиграцијатапошироки овластувања за извршната властСега законот се враќа во Претставничкиот дом за финално одобрување.Бизнисменот Илон Маск објави анкета на платформата X во која прашува:„Треба ли да се дозволи укинување на финансирање за спроведување на судски одлуки – како дел од законот за буџет?“Иако формално насочено кон справување со нелегалната имиграција, Маск предупредува дека ваквата мерка „овозможува и други злоупотреби на претседателската власт“.Во исто време, Маск ја сподели проценката дека шансите тој да основа нова „Американска партија (America Party)“ до 2025 година скокнале на 41%.

Свет | пред 8 месеци

Маск му се закани на Трамп: ‘Ќе ве урнам, ако треба и по цена на сè!’

Се распламтува политичкиот конфликт на врвот на американската моќ: поранешниот сојузник и донатор на Доналд Трамп – милијардерот Илон Маск – му објави отворена војна на американскиот претседател. Повод е новиот закон за сечење трошоци и субвенции, кој Трамп го промовира како „голем и прекрасен закон“, а Маск го нарекува „луд и деструктивен“.Конфликтот кулминираше со заканата на Маск дека ќе ги „урне“ конгресмените кои ќе гласаат за законот – дури и ако, како што рече, тоа му биде „последното нешто што ќе го направи на Земјата“. Маск најави и формирање на нова политичка партија – „Американската партија“ – доколку законот биде усвоен.Во одговор, Трамп нападна преку Truth Social, обвинувајќи го Маск дека добил „најмногу државни субвенции од било кој човек во историјата“ и предложи неговиот Оддел за ефикасност (DOGE) да ги провери сите бенефиции што компаниите на Маск ги користеле од федералниот буџет.„Можеби без тие пари Маск ќе требаше да ја затвори својата продавница и да се врати во Јужна Африка“, напиша Трамп и додаде: „Можеби ќе треба да ги стопи своите ракети, да запре со автомобилите и да заштедиме МНОГУ пари!“Соработката меѓу двајцата – која резултираше со скоро 300 милиони долари поддршка за кампањата на Трамп – сега изгледа мртва. Расправијата ги вознемири и редовите на Републиканската партија, кои стравуваат дека овој судир може да ги чини мнозинство на изборите во 2026.Во меѓувреме, акциите на Tesla доживеаја големи флуктуации, со загуба од речиси 150 милијарди долари пазарна вредност, пред да се стабилизираат.Иако сè уште не е јасно дали Маск навистина ќе формира трета партија, конфликтот веќе ја менува политичката динамика во САД – и може да го редефинира изборниот пејзаж пред новите избори.

Свет | пред 8 месеци

Русија откри што го кочи крајот на војната во Украина

Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, во неделното обраќање за телевизијата Belarus-1, изјави дека брзината со која би можеле да се одвиваат преговорите за прекин на војната во Украина директно зависи од ставот на Киев, ефикасноста на посредувањето на САД и од ситуацијата на боиштето.Повеќе од пет месеци по доаѓањето на Доналд Трамп на власт, не е постигнат никаков пробив за запирање на војната што Русија ја започна во февруари 2022. Иако Трамп во својата изборна кампања вети дека ќе го заврши конфликтот „во еден ден“, засега нема реален напредок.„Многу работи зависат од ставот на украинскиот режим“, рече Песков, додавајќи: „И од тоа колку посредувањето на Вашингтон ќе биде ефективно“. Според него, ни ситуацијата на теренот не може да се игнорира како клучен фактор.Русија и натаму бара територијални отстапки од Украина и прекин на западната воена поддршка – барања што Киев ги смета за целосно неприфатливи.Иако нов датум за следна рунда мировни преговори сè уште не е одреден, Песков изрази надеж дека „во блиска иднина“ ќе има поместување во таа насока. Тој потврди дека и покрај неодамнешните преговори во Истанбул во мај и јуни, на кои беа договорени размените на заробеници и телата на загинатите, суштински напредок за прекин на огнот не бил постигнат.Рускиот претседател Владимир Путин претходно изјави дека двете страни доставиле „целосно спротивставени“ меморандуми за мировен договор.Русија во меѓувреме продолжува со територијалното напредување во југоисточните региони на Украина, особено во Донецк и Дњипропетровск, како и со интензивирани воздушни напади низ целата земја.Турција, која беше домаќин на последната рунда преговори, изрази подготвеност повторно да ги прими делегациите на завојуваните страни.

Свет | пред 9 месеци

Трамп остро против израелските обвинители: „Вашингтон нема да толерира судење на Нетанјаху“

Американскиот претседател Доналд Трамп во саботата жестоко ги нападна израелските обвинители поради судскиот процес против премиерот Бенјамин Нетанјаху, кој се соочува со обвиненија за корупција. Трамп порача дека САД, кои обезбедуваат милијарди долари помош за Израел, нема да го толерираат ваквиот третман на израелскиот лидер.„ЛУДИЛО е ова што обвинителите – кои се целосно надвор од контрола – му го прават на Бенјамин Нетанјаху“, напиша Трамп на својата мрежа Truth Social, додавајќи дека процесот го поткопува капацитетот на Нетанјаху да преговара со Хамас и Иран.Нетанјаху беше обвинет во 2019 година за поткуп, измама и злоупотреба на доверба – обвиненија што тој целосно ги отфрла. Судскиот процес започна во 2020 година и опфаќа три одделни случаи. Минатата недела судот го одби барањето на неговите адвокати да се одложи сведочењето поради зголемени безбедносни и дипломатски тензии по 12-дневниот конфликт со Иран.Нетанјаху треба да сведочи во понеделник, а се очекува и негово вкрстено испрашување.Во своето второ јавно обраќање за оваа тема во само неколку дена, Трамп дополнително ја заостри реториката, поврзувајќи ја американската финансиска помош со правосудниот процес:„САД трошат милијарди долари годишно – повеќе отколку за која било друга земја – за да го штитат и поддржуваат Израел. Не можеме повеќе да го толерираме ова“, рече тој, повикувајќи на прекин на судскиот процес.Нетанјаху, кој ја сподели објавата на Трамп на социјалната мрежа X, напиша: „Ти благодарам уште еднаш. Заедно повторно ќе го направиме Блискиот Исток голем!“Портпаролот на израелското обвинителство одби да ја коментира изјавата на Трамп. Во меѓувреме, Трамп изјави пред новинарите дека верува оти примирје со Хамас е „многу блиску“.

Свет | пред 9 месеци

Трамп ја налути Јапонија: Ги спореди ударите врз Иран со атомските бомби врз Хирошима и Нагасаки

Претседателот на САД Доналд Трамп предизвика бран осуди во Јапонија откако ги спореди неодамнешните американски напади врз Иран со атомското бомбардирање на Хирошима и Нагасаки на крајот од Втората светска војна.„Тој удар ја заврши војната“, изјави Трамп во средата пред новинарите.„Не сакам да ја користам Хирошима како пример, не сакам да ја користам Нагасаки како пример, но суштински беше исто.“ Јапонските власти остро реагираа. Градоначалникот на Нагасаки, Широ Сузуки, изјави: „Ако овие изјави ги оправдуваат атомските бомби, тоа е исклучително жалосно за нас како град кој беше бомбардиран.“Мимаки Тошијуки, преживеан од Хирошима и копретседател на организацијата Нихон Хиданкјо, која се залага за укинување на нуклеарното оружје и е добитник на Нобелова награда за мир, изјави за NHK дека изјавите на Трамп се „неприфатливи“.„Длабоко сум разочарана. Чувствувам само бес“, додаде Тероко Јокојама, членка на истата организација, во изјава за Kyodo News.Преживеаните од атомските напади во четвртокот одржаа протест во Хирошима и побараа Трамп да ја повлече својата изјава. Законодавното тело на Хирошима исто така усвои резолуција со која се отфрла секое оправдување за употреба на нуклеарно оружје и се повикува на мирно решавање на конфликтите.Главниот секретар на јапонската влада, Хајаши Јошимаса, изјави дека Јапонија „повеќепати јасно го искажала својот став за употребата на атомски бомби“ на американските власти, без да одговори директно дали Токио ќе поднесе официјален протест поради изјавата на Трамп.Споредбата на Трамп дојде откако тој се обиде да ги демантира протечените извештаи на разузнавачките служби според кои американските напади врз Иран го одложиле неговиот нуклеарен програм само за неколку месеци. Трамп инсистираше дека нападите го „уништија“ програмот и го вратиле „десетлетија назад“ – тврдење што го поддржа и директорот на ЦИА, Џон Ратклиф.Јапонија и понатаму е единствената земја во светот која била погодена со нуклеарно оружје. Околу 140.000 луѓе загинаа по американските напади на Хирошима и Нагасаки во август 1945 година. Преживеаните и денес страдаат од последици, вклучувајќи психолошки трауми и зголемен ризик од рак.Во Хирошима уште од 1960-тите гори вечен пламен на мирот, а на влезот од воениот музеј стои часовник што брои денови од последниот нуклеарен напад во светот. Светските лидери кои ја посетуваат Хирошима традиционално прават хартиени жерави како симбол на посветеност кон мирот.

Свет | пред 9 месеци

САД и Кина постигнаа договор за ретки метали: Белата куќа потврди пробив во трговските односи

САД и Кина постигнаа значаен договор кој предвидува забрзување на испораките на редки земни метали во САД, соопшти претставник од Белата куќа. Овој договор доаѓа како дел од напорите за смирување на трговската војна меѓу двете најголеми економии во светот.Американскиот претседател Доналд Трамп претходно изјави дека договорот е потпишан во средата, без да открие повеќе детали, но најави и можност за нов договор со Индија.Клучниот дел од договорот, како што информираа официјални лица за Reuters, се однесува на „рамка за имплементација“ на т.н. Женевски договор, кој во мај предвиде Кина да ги укине нетарифните контрамерки воведени кон САД.Во изминатиот период, Кина како одговор на новите американски царини го објави прекинот на извозот на критични минерали и магнети, што сериозно ги наруши синџирите на снабдување во автомобилската, полупроводничката, аеронаутичката и воената индустрија.Американскиот министер за трговија, Хауард Лутник, изјави за Bloomberg дека откако Кина ќе ги испорача договорените метали, САД ќе ги укинат сопствените контрамерки.„Ќе ни ги испорачаат ретките земни метали и кога тоа ќе се случи, ние ќе ги укинеме нашите мерки“, рече Лутник.Официјални претставници нагласија дека договорот е постигнат уште претходно оваа недела и претставува потенцијален напредок по месеци трговски тензии и неизвесности.Женевскиот договор досега не беше потпишан поради кинеските ограничувања за извоз на критични материјали, што ја натера администрацијата на Трамп да воведе контроли за извоз на американска технологија, вклучително и за дизајн на полупроводници и авиони.Почетокот на јуни донесе сигнал за олеснување, кога Кина одобри привремени дозволи за извоз на ретки метали кон три најголеми американски автомобилски производители.Дополнително, се разгледува нов договор според кој Кина ќе продолжи да испорачува магнети и ретки метали, а САД ќе овозможат полесен пристап за кинески студенти на американските универзитети.Иако се работи за позитивен сигнал, аналитичарите предупредуваат дека патот до целосен и стабилен трговски договор сè уште е долг.

Свет | пред 9 месеци

Трамп по состанокот со Зеленски: „Можно е Путин да има амбиции надвор од Украина“

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека е можно Владимир Путин да има територијални амбиции и надвор од Украина, но додаде дека рускиот лидер сака крај на војната.„Тоа е хаос за него. Мислам дека сака да излезе од сето тоа“, рече Трамп на самитот на НАТО во Хаг, одговарајќи на новинарско прашање.Трамп додаде дека е изненаден од однесувањето на Путин и верува дека „бил заведен“, очекувајќи конфликтот да се реши многу порано. Тој спомена неколку конфликти кои, според него, САД успешно ги решиле, вклучувајќи го и неодамнешниот судир меѓу Индија и Пакистан.На маргините на самитот, Трамп се сретна и со украинскиот претседател Володимир Зеленски. По состанокот, Зеленски објави дека разговорот бил „содржаен“ и посветен на можностите за прекин на огнот и постигнување праведен мир. Двајцата разговарале и за начините на заштита на украинскиот народ.

Свет | пред 9 месеци

Џеј Ди Ванс ја промовира „Трамп доктрината“ преку ударот врз Иран: Јасни цели, дипломатија, сила

Американскиот потпретседател Џеј Ди Ванс ја искористи говорничката бина на Републиканската вечера во Охајо за да ја претстави таканаречената „Трампова доктрина“ – нов надворешнополитички пристап кој, според него, комбинира јасно дефинирани интереси, агресивна дипломатија и прецизна употреба на воена моќ.Во обраќањето, Ванс го посочи неодамнешниот воздушен напад врз Иран како „исклучително успешен пример“ за новата стратегија: „Не само што го уништивме иранскиот нуклеарен програм, туку тоа го направивме без ниту една американска жртва. Тоа е суштината на оваа доктрина“, изјави тој, и покрај информациите дека штетата била помала отколку што тврди Белата куќа.Трите столба на „Трамп доктрината“, според Ванс:Прво – јасно дефинирање на американскиот интерес (во овој случај: Иран без нуклеарно оружје);Второ – агресивна дипломатија за решавање на проблемот;Трето – доколку тоа не успее, употреба на преовладувачка сила и брзо повлекување, за да се избегне долготраен конфликт.Со ова, Ванс се оддалечи од претходните изолационистички ставови на крајната десница и покажа дека е подготвен да ја води надворешната политика со „реалполитичка“ решителност. Ударот врз Иран – именуван како „Операција Полноќен Чекан“ – доби поддршка во длабоко републиканските делови на Охајо.И додека високите функционери како Ванс, министерот за одбрана Пит Хегсет и државниот секретар Марко Рубио уверуваат дека целта била исклучиво неутрализација на нуклеарниот капацитет на Техеран – а не промена на режимот – Трамп подоцна на својата социјална мрежа напиша:„Ако овој ирански режим не може да ја направи ИРАН ПОВТОРНО голема (држава), тогаш зошто да не дојде до промена?“Коментарот предизвика дополнителни дебати, но не и откажување на поддршката од базата. И покрај мали протести во Лима, каде што се одржа вечерата, Џеј Ди Ванс не се поколеба:„Зошто, за Бога, би го откажале патувањето во Охајо?“ – одговори тој.

Свет | пред 9 месеци

Трамп со остри критики кон Израел – Израелците со мирен одговор и благодарност

Американскиот претседател Доналд Трамп во вторникот остро го критикуваше Израел поради, како што рече, кршење на договорениот прекин на огнот со Иран, додавајќи дека е незадоволен и од Техеран и од Тел Авив, но особено од израелската страна.„Израел веднаш по договорот фрли бомби. Тоа не е во ред“, изјави Трамп пред заминувањето на самитот на НАТО, предупредувајќи ја израелската влада да не ги продолжува нападите.Од Израел пристигна смирен и дипломатски одговор – благодарност за неговата улога во посредувањето. „Искрено, не ми е многу важно што кажа Трамп. На крајот, тој помогна да се стави крај на војната, и тоа е најважното“, рече Даниел Копилков (27), готвач од Хаифа – еден од градовите погодени од ирански проектили.Професорот по историја Марк Воловици изјави дека оваа епизода го покажала степенот на израелската зависност од поддршката на САД: „Ова беше мал, но значаен потсетник за тоа колку Израел зависи од американскиот легитимитет“.Сличен став имаа и други граѓани, кои не ги доживеаа изјавите како длабока криза, туку како политичка реторика. „Тоа е како родител кој го укорува своето дете“, изјави 70-годишната Естер.Адвокатот Ефраим Глазберг (75) оцени дека Трамповата реакција била „реакција во моментот“ и не смета дека таа ќе има долгорочни последици врз односите меѓу двете земји.

Свет | пред 9 месеци

Пеколен лет до Иран: Амфетамини, вреќички за урина и 37 часа без пауза – сведоштва од американските пилоти

Нападот на САД врз три ирански нуклеарни постројки изминатиот викенд беше едно од најкомплексните воени воздушни дејства во поновата историја. Седум „невидливи“ бомбардери B-2, со по двајца членови на екипаж, полетаа од базата Вајтман во Мисури, прелетаа половина свет и се вратија назад – во операција долга 37 часа без слетување, објави CNN.Учесниците во мисијата преживеале буквално физичка и ментална граница на издржливост. За време на летот, пилотите користеле „go pills“ – амфетамини за одржување будност, овластени од воената медицина. Седењето во кабината било наизменично – додека еден управувал со леталото, другиот се обидувал да одмори на склоплива, едвај комфорна лежалка.Уринирањето било во т.н. "piddle packs", специјални вреќички со абсорбирачки материјал.„До крајот знаевме точно колку тежат“, се шегува еден од пилотите.За време на операцијата, седумте бомбардери извршиле седум различни напади во рок од 30 минути, поддржани од ловци, танкери и извидувачки авиони. Некои B-2 летале во спротивен правец како мамци. Вкупно биле ангажирани над 125 летала.Мисијата потсетува на рекордната 44-часовна операција над Авганистан по 11 септември 2001, во која учествувал и поранешниот полковник Мелвин Дејл.„Тоа што овие момци го направија денес – тоа е подвиг“, вели тој.И покрај најсовремената технологија, условите во B-2 остануваат сурови: без вистински тоалет, со ограничена храна и минимален сон. Но за пилотите, тоа е дел од мисијата – „лет без крај, со една цел“.

Свет | пред 9 месеци

Иранска новинска агенција: Нападната американска воена база во Сирија

Американска воена база во западната сиријска провинција Хасака била цел на напад, јави денеска иранската новинска агенција Mehr, повикувајќи се на разузнавачки извори. Според нивните наводи, станува збор за базата во селото Касрек, каде по нападот биле преземени строги безбедносни мерки, особено на главниот влез.Засега нема потврдени детали за природата или последиците од нападот, ниту од западните медиуми, кои сѐ уште не објавиле информации за инцидентот.Базата Касрек, според податоци од почетокот на јуни, била една од трите американски бази кои сè уште функционираат во Сирија – заедно со базите Ал Шадади и Омар Оил Филд. Претходно, САД имаа осум бази во земјата, но според агенцијата Anadolu, бројот бил намален како дел од поширок процес на повлекување.Во јуни, Reuters објави дека американските сили целосно се повлекле од базите Ал-Вазир и Тел Бајдар, додека други бази, меѓу кои Џафра, Химо и Коноко Гас Филд, исто така биле затворени. Во нив биле присутни само мали сили од Сириските демократски сили (СДФ).Според изворите, во базата во Касрек биле распоредени и британски и француски војници, а таму се градела и голема полска болница.Американската база Ал Шадади веќе беше цел на напад во јуни, кога три ирански ракети беа испукани кон базата, но беа пресретнати од американски противвоздушни системи.Американски официјални претставници сѐ уште не се изјаснија околу најновите тврдења за напад во Касрек.

Свет | пред 9 месеци

Американскиот удар врз Фордо можеби целосно го уништил објектот – но Иран предупредува: „Играта не е завршена“

Комерцијалните сателитски снимки укажуваат на тоа дека американскиот воздушен напад врз иранскиот нуклеарен комплекс Фордо можел да предизвика тешка, можеби и целосна штета врз постројките за обогатување ураниум, но експертите предупредуваат дека нема конечна потврда за степенот на подземното уништување.„Со MOP-бомбите (Massive Ordnance Penetrator) едноставно пробија сè. Мислам дека постројката е веројатно целосно уништена“, изјави Дејвид Олбрајт, поранешен нуклеарен инспектор на ОН и претседател на Институтот за наука и меѓународна безбедност. Но други аналитичари, како Декер Евелет од CNA Corporation, посочуваат дека длабочината на центрифугалната сала ја отежнува проценката од сателитски снимки.Снимките од компанијата Maxar Technologies покажуваат необична активност во објектот пред нападот – долги редици возила и логистичко движење на влезот. Според висок ирански извор, дел од ураниумот обогатен до 60% бил евакуиран на тајна локација пред нападот – количина доволна за изработка на нуклеарно оружје.Американскиот сенатор Марк Кели изјави за NBC News дека постои ризик наместо да го стопира, нападот само го забрзал иранскиот нуклеарен проект. „Можеби мислевме дека го запираме програмот, но го поттурнавме напред“, рече тој.Во нападот, САД користеле и крстосувачки ракети Tomahawk и MOP-бомби насочени кон подземни објекти, вклучително и оние во Исфахан и Натанз. Според сателитски анализи, е изведен т.н. „двоен удар“ – шест бомби врз два пати иста цел, што укажува на прецизна и интензивна операција.И покрај штетата, иранските власти тврдат дека клучните материјали и технологија остануваат недопрени. Влијателниот функционер Али Шамхани порача:„Дури и ако постројките бидат уништени – обогаќениот материјал, домашното знаење и политичката волја остануваат. Играта не е завршена.“Дополнително, Иран најави можен излез од Договорот за неширење на нуклеарно оружје (NPT) и прекин на соработката со Меѓународната агенција за атомска енергија (IAEA), што би значело крај на меѓународниот надзор врз иранската програма.Според најновите податоци од IAEA, неколку влезови во тунелите на Фордо се погодени, а Иран претходно најавил дека во новата постројка во Исфахан планирал да инсталира до 3.000 нови центрифуги.„Прашањето сега е – каде се тие центрифуги?“, предупреди Олбрајт.Додека светот дебатира дали нападите ја ослабнале или зајакнале иранската нуклеарна амбиција, еден факт останува јасен – напнатоста ескалира, а прашањето на нуклеарната безбедност станува поважно од кога било.

Свет | пред 9 месеци

Трамп отворено за Иран: „Зошто да не дојде до промена на режимот?“

Американскиот претседател Доналд Трамп во неделата го доведе во прашање опстанокот на актуелниот ирански режим, откако САД извршија воздушни напади врз стратешки ирански воени цели за време на викендот.„Не е политички коректно да се користи изразот промена на режимот, но ако сегашниот ирански режим не е во состојба ПОВТОРНО ДА ГО НАПРАВИ ИРАН голем – зошто да не дојде до промена на режимот??? МИГА!!!“, напиша Трамп на својата платформа Truth Social, алудирајќи на својот познат слоган „Make America Great Again“.Изјавата доаѓа во ек на ескалацијата меѓу Иран, Израел и САД, и го засилува реторичкото притискање на Техеран, кое традиционално претставуваше ризик за нови геополитички тензии на Блискиот Исток.

Свет | пред 9 месеци

(Видео) Кризата ја турка цената на нафтата кон нови рекорди – страв од затворање на Хормуз

Цените на нафтата на светските пазари пораснаа за повеќе од 2,5 проценти изминатата недела, а трендот на раст продолжи и во понеделникот, откако САД изведоа воздушни напади врз ирански нуклеарни постројки, што ги засили стравувањата од прекин на испораките од Блискиот Исток.Во понеделникот наутро, цената на нафтата достигна највисоко ниво во последните пет месеци. На лондонската берза, барел се тргуваше по 77,01 долар – скок од 3,6%, додека на американскиот пазар барелот поскапе за 2,7%, на 73,84 долара. Од почетокот на ескалацијата, цената на нафтата во Лондон е зголемена за повеќе од 13%, а во САД за над 10%.Ескалацијата на конфликтот меѓу Израел и Иран, во кој сега се директно вклучени и САД, ја зголеми неизвесноста на енергетските пазари. Американските воздушни сили во саботата нападнаа три нуклеарни постројки во Иран, со цел, според Вашингтон, да се спречи можноста Техеран да произведе нуклеарно оружје.Во одговор, Иран изврши масовно ракетирање врз цели во Израел, што предизвикува сериозни грижи за понатамошна регионална ескалација – особено околу клучната точка: Хормушкиот теснец.Хормуз е најважниот светски нафтоводен коридор, преку кој дневно поминуваат околу 18 милиони барели сурова нафта и деривати – што претставува околу 20% од глобалната понуда. Вашингтон побара од Кина да изврши притисок врз Иран да не го блокира теснецот.„Ако Иран почне селективно да го попречува транспортот преку Хормуз, цената на барелот би можела лесно да скокне над 100 долари“, предупредува аналитичарот Вивек Дар од Commonwealth Bank of Australia.Пазарите се на раб на нов нафтен шок – војната на Блискиот Исток сè повеќе го диктира глобалниот економски курс.

Свет | пред 9 месеци

Трамп повторно проговори за нападот врз Иран

По американскиот воздушен напад врз три ирански нуклеарни објекти, политичката и безбедносна тензија на Блискиот Исток нагло ескалира. Операцијата наречена „Полноќен чекан“, во која САД користеа бункер-бомби GBU-57 и стратешки бомбардери B-2, беше оценета како „историски воен успех“ од американскиот претседател Доналд Трамп, но и како „чин со трајни последици“ од страна на Техеран.Во објава на својата мрежа Truth Social, Трамп остро го нападна републиканскиот конгресмен Томас Меси, кој го критикуваше нападот како „неуставен“.„И покрај спектакуларниот успех, овој конгресмен се противи на нешто што беше изведено со совршена прецизност. MAGA не се занимава со мрзеливи политичари, а Меси е токму тоа“, напиша Трамп.Покрај Меси, и конгресменот Ворен Дејвидсон од Охајо изрази сомнеж во уставната оправданост на нападот, велејќи дека не гледа „разумна основа“ за ваков потег.Според министерот за одбрана на САД, Пит Хегсет, нападите биле насочени кон нуклеарните локации во Фордоу, Натанз и Исфахан, со цел да се „уништат или значително забават“ иранските нуклеарни капацитети. Во операцијата биле употребени:14 GBU-57 „бункер-бомби“, специјално развиени за пробивање на бетон и карпи длабоко под земја.B-2 бомбардери, во своја прва борбена употреба по 2001 година.Круизни проектили од подморници, насочени кон објектот во Исфахан.Според Пентагон, нападот бил високоризична и технички сложена мисија, но целосно успешно изведена.Иранското раководство потврди дека се нападнати трите локации и дека се врши проценка на штетата. Според новинската агенција IRNA, е оштетено подрачјето околу Фордоу, но засега нема официјална бројка за внатрешните последици. Црвениот полумесечина потврди дека најмалку 11 лица се повредени.Меѓутоа, министерот за надворешни работи на Иран, Абас Арагчи, изјави дека дипломатијата е суспендирана, и оти „одговорот ќе следува согласно легитимното право на самоодбрана“.„САД разбираат само јазик на закана и сила. Овој напад ќе има трајни последици“, предупреди Арагчи.Американските власти, пак, инсистираат дека целта на акцијата не е промена на режимот, туку неутрализација на иранскиот нуклеарен потенцијал.„Ние не сме во војна со иранскиот народ, туку со програмата која претставува закана за нашите национални интереси и за нашиот сојузник Израел“, изјави министерот Хегсет.Потпретседателот Џеј Ди Венс истакна: „Ова беше прецизен, целен удар. Не сакаме војна, сакаме безбедност.“Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху ги поздрави нападите како „смела одлука што ќе ја запомни историјата“, велејќи дека претседателот Трамп „успеа да го спречи најопасниот режим во светот да стигне до најопасното оружје“.Израел на 13 јуни започна сопствена кампања на воздушни напади врз Иран, обвинувајќи го за развој на нуклеарно оружје. Техеран постојано негира и тврди дека неговата нуклеарна програма е исклучиво за цивилни цели.Генералниот секретар на ОН, Антонио Гутереш, изрази „длабока вознемиреност“ и повика на итна деескалација.„Светот не смее да се најде во нов глобален конфликт поради ескалација на еден регионален спор“, предупреди тој.Меѓународната агенција за атомска енергија (IAEA) соопшти дека првичните мерења не покажале излевање радијација, но истражувањата продолжуваат.

Свет | пред 9 месеци