САД

Зошто токму сега Иран „удри“ по Диего Гарсија: тивка промена во Лондон и гласна порака од Техеран

Извештаите за неуспешен ирански ракетен напад врз британската воздушна база Диего Гарсија го подигнаа нивото на загриженост во западните безбедносни кругови, но временскиот момент не изгледа случаен. Нападот доаѓа веднаш по дискретна, но суштинска промена во политиката на Обединетото Кралство: на САД им се отвора простор да користат британски територии за операции насочени кон иранските воени капацитети, под образложение на „колективна самоодбрана“ и потребата да се обезбеди пловноста во Хормушкиот Теснец.Клучниот сигнал од Лондон беше испратен доцна во петокот, преку соопштение од Даунинг стрит, во кое се наведува дека договорот за користење британски бази од страна на американските сили во рамки на колективната самоодбрана на регионот ги опфаќа и „одбранбени операции“ за оневозможување ракетни позиции и капацитети од кои се напаѓаат бродови во Хормушкиот Теснец. Во пракса, тоа се чита како зелено светло американските сили да ги користат базите Ферфорд и Диего Гарсија за удари по ирански цели што се поврзуваат со заканите кон поморскиот сообраќај.Реакцијата од Техеран беше брза и политички остро интонирана. Иранскиот министер за надворешни работи Абас Аракчи јавно порача дека британската влада, игнорирајќи го расположението на сопствениот народ, „ги става во опасност животите на Британците“ со дозволувањето британските бази да се користат за агресија врз Иран, нагласувајќи дека Иран ќе го користи „правото на самоодбрана“. Нападот врз Диего Гарсија, иако опишан како неуспешен, се вклопува токму во таа рамка – демонстрација дека секоја инфраструктура што се доживува како платформа за удари може да стане легитимна цел во логиката на одвраќање.Паралелно со политичката промена, Обединетото Кралство испрати и ограничено засилување на воени планери во американското Централно заповедништво (CENTCOM) во Тампа, Флорида. Иако британски офицери таму има и во редовни ротации, дополнителното присуство и пошироките овластувања за американската употреба на британските бази сугерираат поактивно британско учество во креирањето план за обезбедување на теснецот – а тоа автоматски ја зголемува изложеноста на Британија на ирански одговори.Во Лондон следуваа и внатрешни политички триења. Опозициските партии побараа за „проширувањето на мисијата“ да се гласа во парламентот, со аргумент дека зголемувањето на оперативната улога не смее да помине тивко, без демократска контрола. Токму оваа тензија – меѓу дискретната дипломатска формулација и реалната воена импликација – го прави моментот особено чувствителен.Нападот врз Диего Гарсија истовремено открива и неколку практични ризици. Прво, Иран демонстрира дека и понатаму располага со капацитет да се обиде да дејствува на големи далечини: од јужниот брег на Иран до Диего Гарсија има приближно 4.000 километри. Второ, секоја балистичка траекторија на таква дистанца носи индиректна опасност за цивилниот воздушен сообраќај – особено за летовите што го заобиколуваат иранскиот воздушен простор, но се движат низ региони каде би можеле да минуваат проектили. Трето, обезбедувањето на Хормушкиот Теснец тешко може да се изведе без поширока коалиција, а со секој нов учесник расте и бројот на потенцијални цели, вклучително и преку асиметрични закани и стравувања од „спијачки ќелии“ во државите што се перципираат како дел од планот против Техеран.Диего Гарсија, како најголема база во архипелагот Чагос во Индискиот Океан, има симболична и оперативна тежина: географски е далеку од фронтовските линии, но токму затоа се смета за „безбедна платформа“ за стратешки операции. Ако Техеран сака да испрати порака дека нема целосно безбедни заднински позиции за оние што учествуваат во притисокот врз Иран, тогаш изборот на Диего Гарсија добива јасна логика – нападот не мора да биде успешен за да ја постигне целта на одвраќање и политичко предупредување.

Свет | пред 1 седмица

САД попуштаат: Привремено укинување на санкции за иранската нафта

Соединетите Американски Држави најавија привремено ублажување на санкциите за иранската нафта која веќе се наоѓа во транспорт по морски пат, во обид да се стабилизира глобалниот пазар на енергенси и да се ублажи ценовниот шок предизвикан од кризата на Блискиот Исток.Американското Министерство за финансии соопшти дека ќе бидат дозволени продажбата, испораката и истоварот на сурова нафта и нафтени деривати од иранско потекло, доколку тие биле натоварени на бродови заклучно со 20 март. Оваа привремена мерка ќе важи до 19 април.Министерот за финансии Скот Бесент најави ваков потег уште претходно, објаснувајќи дека целта е да се искористат постојните количини на иранска нафта за да се задржат цените под контрола во наредните 10 до 14 дена.„Ќе ги користиме иранските барели против Иран за да ги задржиме цените ниски“, изјави Бесент, посочувајќи дека станува збор за околу 140 милиони барели кои веќе се наоѓаат на море.Овој чекор доаѓа во момент кога глобалните енергетски пазари се под силен притисок поради ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и нарушувањето на транспортот низ Хормушкиот теснец – една од најважните нафтени артерии во светот.САД и претходно презедоа сличен потег, дозволувајќи привремено купување на руска нафта која била во транзит, со цел да се зголеми понудата и да се спречи дополнителен раст на цените.Иако мерката е временска и ограничена, таа претставува јасен сигнал дека Вашингтон е подготвен на прагматични отстапки на енергетски план, дури и кон држави под санкции, доколку тоа значи стабилизација на глобалниот пазар и заштита од нов ценовен шок.

Свет | пред 1 седмица

Путин со понуда до САД: Иран за Украина

Москва ѝ понудила на Вашингтон размена на услуги – Русија да престане да споделува разузнавачки информации со Иран, но само доколку САД ја прекинат разузнавачката поддршка за Украина, пренесуваат американски медиуми повикувајќи се на дипломатски извори.Предлогот, според информациите, бил изнесен на состанок во Мајами од страна на рускиот изасланик Кирил Дмитриев до претставници на администрацијата на Доналд Трамп. Американската страна, велат изворите, ја одбила понудата.Според предлогот, Кремљ би престанал да споделува чувствителни информации со Техеран, вклучително и податоци за позициите на американските сили на Блискиот Исток. За возврат, Москва барала Вашингтон да ја запре разузнавачката поддршка за Киев – клучен сегмент од помошта за Украина во војната со Русија.Оваа иницијатива предизвика сериозна загриженост кај европските дипломати, кои стравуваат дека Москва се обидува да создаде јаз меѓу САД и Европа во клучен геополитички момент. Дел од нив ја оценија понудата како „скандалозна“, со сомнеж дека Русија преку вакви контакти се обидува да издејствува договор со Вашингтон, заобиколувајќи ја Европа.Дополнителна нервоза создава и фактот што ваквите разговори доаѓаат во време на зголемени тензии меѓу САД и европските сојузници, особено поради критиките на Трамп кон НАТО и одбивањето на дел од сојузниците да се вклучат во операции поврзани со Иран.Во меѓувреме, според медиумските извештаи, Русија веќе ја продлабочила воената и разузнавачката соработка со Иран, вклучително и испорака на сателитски снимки и технологија за беспилотни летала – тврдења кои Кремљ ги негира.И покрај притисоците, САД продолжуваат да споделуваат разузнавачки информации со Украина, што останува еден од последните столбови на американската поддршка, откако дел од воената и финансиската помош беше намалена.Аналитичарите оценуваат дека ваквиот предлог на Москва претставува обид за геополитичко „пазарење“ на повеќе фронтови – од Блискиот Исток до Источна Европа – со цел да се редефинираат односите меѓу големите сили.

Свет | пред 1 седмица

Украина испрати 228 експерти на Блискиот исток

Украинскиот претседател Володимир Зеленски потврди дека Украина испратила 228 експерти на Блискиот исток за да им помогнат на земјите во одбраната од напади со беспилотни летала, како и дека се работи на склучување „сериозни договори“ со регионалните лидери, објави Reuters.Зеленски најави дека украинските и американските работни групи ќе продолжат да работат на билатерални документи, а за време на викендот во САД ќе се дискутира и за сеопфатен договор за беспилотни летала.Претходно, Русија објави дека преговорите меѓу САД, Русија и Украина за завршување на војната се во „ситуациска пауза“, главно поради конфликтот со Иран. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, рече дека станува збор за привремено запирање и дека Москва очекува продолжување на преговорите штом американската страна повторно се фокусира на украинското прашање.Зеленски порача дека преговорите би можеле да започнат веќе овој викенд, откако Вашингтон испратил сигнали за подготвеност за нов круг. Украинскиот преговарачки тим веќе е на пат за САД, иако сѐ уште не е познато во кој формат ќе се одржат разговорите и кои ќе учествуваат.Директорката на американската национална разузнавачка заедница, Тулси Габард, истакна дека Русија сѐ уште има предност на теренот и веројатно ќе ја продолжи стратегијата на исцрпување додека не се постигне договор.Претходно страните веќе преговарале во Турција, а со посредство на САД и во Абу Даби и Женева, но сѐ уште постојат длабоки разлики, особено околу руските територијални барања кои Украина ги одбива.

Свет | пред 1 седмица

(Видео) Би-Би-Си откри што сè изјавуваше Доналд Трамп за војната во само неколку дена: Контрадикциите се запрепастувачки

Новинарот на Би-Би-Си, Рос Аткинс, издвои низа контрадикторни изјави на американскиот претседател Доналд Трамп во врска со војната со Иран и ситуацијата во Ормускиот теснец, укажувајќи дека пораките од Белата куќа се менуваат од ден на ден.Во однос на можноста за затворање на теснецот, Трамп првично повика сојузниците да помогнат во неговата заштита, но веќе следниот ден изјави дека САД не им треба ничија поддршка. Потоа повторно го смени ставот, повторувајќи дека сепак сака сојузниците да се вклучат. И покрај ваквите повици, повеќето од нив одбиле учество, по што Трамп повторно објавил дека американската помош однадвор не е потребна.Контрадикциите продолжуваат и околу текот на војната. На 9 март, Трамп изјави дека конфликтот „во суштина е завршен“, додека истиот ден Пентагон порача дека борбите допрва започнуваат. На прашање како ги помирува овие ставови, Трамп кратко одговорил: „Можете да кажете и едното и другото“.Неколку дена подоцна, тој тврдеше дека иранската војска е „буквално уништена“, иако во исто време војната се оправдува со наводи дека Иран е на чекор до развој на нуклеарно оружје – без јавно презентирани докази. Слични изјави Трамп давал и претходно за иранската нуклеарна програма, тврдејќи дека е „целосно уништена“, што подоцна било доведено во прашање.Дополнителна нејаснотија создаваат неговите изјави за нападот врз гасното поле Јужен Парс. Трамп изјави дека не бил информиран за израелскиот напад, иако повеќе извештаи сугерираат спротивно. Истовремено, порача дека Израел нема повторно да ја напаѓа таа локација, но и се закани дека САД целосно ќе го уништат полето доколку Иран повторно го нападне Катар.Според анализата на Би-Би-Си, ваквите изјави покажуваат дека Трамп истовремено тврди дека војната е добиена додека сè уште трае, дека му е потребна помош од сојузниците, но и дека не му е, како и дека програмата што претходно ја прогласил за уништена и понатаму претставува закана.Медиумот заклучува дека непредвидливоста, која Трамп долго време ја смета за своја предност, во услови на тековен конфликт создава сериозни проблеми и несигурност кај американските сојузници.

Свет | пред 1 седмица

Дисанажака: Одбивме два борбени авиони за да ја зачуваме неутралноста

Претседателот на Шри Ланка, Ануpа Кумара Дисанажака, го информира парламентот дека владата на Шри Ланка одлучила да не дозволи влез на ирански воени бродови во територијалните води на земјата и го одбила барањето на САД два нејзини борбени авиони да слетаат на аеродромот Мaтала.Обраќајќи се пред пратениците, Дисанажака наведе дека на 26 февруари било примено барање иранските воени бродови да ја посетат Шри Ланка во периодот од 9 до 13 март за зајакнување на билатералната соработка, што владата го разгледувала.Тој додаде дека истата вечер и САД побарале дозвола два борбени авиони на американската морнарица да слетаат на аеродромот Мaтала.„Тие сакаа да доведат два борбени авиони наоружани со осум противбродски ракети од база во Џибути до Меѓународниот аеродром Мaтала во периодот од 4 до 8 март, и ние рековме 'не'“, рече Дисанажака.Претседателот на Шри Ланка нагласи дека, во согласност со политиката на строга неутралност на земјата, владата одлучила да ги одбие двете барања за да ја зачува несврстаната позиција на Шри Ланка.

Свет | пред 1 седмица

Американците бомбардираат ирански бродови за поставување мини

Американските сили се фокусираа на уништување на ирански пловила за поставување мини и модифицирани брзи чамци што се користат за таа намена, со цел да ја ограничат способноста на Иран да го блокира Ормутскиот Теснец, јави Еј-Би-Си њуз, повикувајќи се на началникот на Здружениот генералштаб, Ден Кејн.Според неговите зборови, американската војска веќе уништила 44 вакви пловила. За напади врз бродовите што поставуваат мини се користат авиони, вклучително и борбени авиони А-10.Повикyвајќи се на претставник на американската морнарица, Еј-Би-Си њуз соопшти дека два од трите американски воени брода со противмински способности, кои обично се стационирани во Бахреин, во моментов се на одржување во Сингапур. Станува збор за „УСС Тулса“ и „УСС Санта Барбара“.

Свет | пред 1 седмица

Нови правила во САД: Илјадници возачи ќе останат без комерцијални дозволи

Речиси 200.000 возачи на камиони во САД се соочуваат со постепено губење на комерцијалните возачки дозволи, откако стапи во сила нова уредба на Федералната управа за безбедност на моторни возила која значително го ограничува правото на странци да добијат или обноват вакви дозволи.Новите прописи го ограничуваат правото на имигрантите со визи H-2A, H-2B и E-2 да добијат или продолжат комерцијална дозвола. Со тоа, од системот се исклучуваат околу 194.000 законски вработени возачи, вклучувајќи баратели на азил, бегалци, корисници на програмата DACA и носители на работни дозволи, кои повеќе нема да можат да ги обноват дозволите по нивното истекување.Возачите опфатени со мерката нема веднаш да ги изгубат дозволите, туку постепено – оние со важечки дозволи ќе можат да продолжат да управуваат со камиони до истекот, најчесто во рок од една до две години.Американските власти наведуваат дека целта на мерката е зголемување на безбедноста во сообраќајот. Министерот за транспорт Шон П. Дафи изјави дека „предолго Америка дозволувала опасни странски возачи да го злоупотребуваат системот“.Според новите правила, дозволите ќе важат најмногу една година и ќе мора да се обновуваат лично, без можност за онлајн продолжување. Дополнително, сите тестови ќе се полагаат исклучиво на англиски јазик.Како аргумент за уредбата, властите наведуваат 17 сообраќајни несреќи во 2025 година со 30 жртви, во кои учествувале возачи што според новите правила не би ги исполнувале условите.Сепак, мерката предизвика силно противење. AFL-CIO, најголемата синдикална организација во земјата, покрена судска постапка за нејзино запирање. Критичарите истакнуваат дека ваквите несреќи претставуваат мал дел од вкупниот број сообраќајни инциденти.Аналитичарите предупредуваат дека последиците би можеле да бидат сериозни за синџирот на снабдување. Според проценки, од системот би можеле да исчезнат меѓу 214.000 и 437.000 возачи во следните неколку години.Во САД моментално има околу 3,5 милиони професионални возачи, а земјата веќе се соочува со недостиг од околу 80.000 возачи. Со оглед на тоа што камионите превезуваат повеќе од 70 отсто од вкупниот товар, секое намалување на бројот на возачи може да доведе до нарушувања во снабдувањето и зголемување на цените на производите.Експертите предупредуваат дека ваквите промени може да предизвикаат инфлаторен притисок, особено врз храната, лековите и индустриските суровини, додека судот наскоро ќе одлучи дали примената на уредбата ќе биде привремено стопирана.

Свет | пред 1 седмица

Американски генерал: Не подготвуваме инвазија на Куба

Американската војска не изведува вежби за инвазија на Куба ниту се подготвува за воено преземање на островот, изјави генерал Френсис Донован, командант на јужното командување на САД за Латинска Америка. Тој додаде дека САД се подготвени да одговорат на закани против нивната амбасада, да ја одбранат базата во заливот Гвантанамо и да помогнат при евентуална масовна миграција од островот.Донован ја даде изјавата за време на сослушување во Сенатот посветено на зголемената употреба на американската војска во Латинска Америка под администрацијата на претседателот Доналд Трамп. Трамп одобри воени акции против бродови за кои се сомнева дека превезуваат дрога и ја зајакна соработката со владите во регионот за борба против наркотици.Во јануари американски специјални сили го уапсија тогашниот претседател на Венецуела, Николас Мадуро, и го префрлија во Њујорк поради обвиненија за трговија со дрога. Донован минатиот месец ненадејно ја посети Венецуела за безбедносни разговори.Претседателот Трамп порано изјави дека очекува „во некаква форма“ да ја преземе Куба, но досегашните напори на САД главно се насочени кон економски притисок. Администрацијата го запре увозот на венецуелска нафта, што предизвика енергетска криза и колапс на електроенергетската мрежа на островот.Донован истакна дека базата во Гвантанамо е во лоша состојба и ѝ се потребни нови инвестиции, а во случај на масовна миграција од Куба, Министерството за внатрешна безбедност би ја презело контролата. Тој додаде дека американската војска е подготвена да интервенира за заштита на животите на Американците во амбасадата или на базата во Гвантанамо.

Свет | пред 1 седмица

Трамп: На САД им се потребни дополнителни средства поради војната со Иран

Претседателот на САД, Доналд Трамп, изјави дека на земјата ѝ се потребни дополнителни финансиски средства „од многу причини“ во услови на војната со Иран, реагирајќи на извештаите дека Пентагон бара околу 200 милијарди долари за финансирање на конфликтот, пренесува Ројтерс.Според информации од високи претставници на американската администрација, Пентагон побарал од Белата куќа одобрение за да достави барање до Конгресот за повеќе од 200 милијарди долари, со цел обезбедување средства за тековните воени операции.Овој износ значително ги надминува досегашните трошоци за воздушните напади и е наменет за итно зголемување на производството на клучно вооружување, кое е значително намалено по неодамнешните операции на американските и израелските сили.Сепак, останува неизвесно дали ваквиот предлог ќе добие поддршка во Конгрес на САД. Дел од администрацијата изразува скептицизам за неговото усвојување, имајќи предвид дека Министерството за одбрана во изминатите недели предложило повеќе различни финансиски сценарија.Се очекува предлогот да предизвика силен политички судир, особено поради ограничената јавна поддршка за војната и противењето од демократите. Републиканците засега сигнализираат поддршка, но сè уште нема јасен договор за начинот на усвојување ниту обезбедено мнозинство во Сенатот.Во меѓувреме, трошоците за конфликтот растат со брзо темпо. Според проценките, само во првата недела тие надминале 11 милијарди долари, поради што администрацијата веќе подготвува дополнителни средства за одржување на воените операции и глобалната подготвеност.

Свет | пред 1 седмица

САД размислуваат за укинување на санкциите за иранската нафта за да ги намалат цените на пазарот

Соединетите Американски Држави би можеле во наредните денови да ги укинат санкциите за иранската нафта која моментално се наоѓа на танкери на море, со цел да ја зголемат глобалната понуда и да извршат притисок врз намалување на цените. Ова го изјави американскиот министер за финансии Скот Бесент во интервју за Фокс Бизниз Нетворк.Тој посочи дека станува збор за околу 140 милиони барели, што претставува снабдување доволно за период од 10 до 14 дена. Според него, на овој начин Вашингтон би ги искористил иранските резерви за да ги задржи цените на нафтата на пониско ниво во период на засилени воени активности.Во меѓувреме, цените на нафтата бележат раст, откако Иран го затвори Ормускиот теснец за поморски сообраќај и изврши напади врз танкери. Цената на суровата нафта од типот Брент накратко достигна 118,74 долари за барел, што е највисоко ниво од 2022 година.Американското Министерство за финансии неодамна презеде сличен чекор со дозвола за продажба на претходно санкционирана руска нафта, со што на глобалниот пазар беа додадени околу 130 милиони барели.Бесент најави и дополнителни мерки за зголемување на понудата, меѓу кои и можно еднострано ослободување на нафта од Стратешките резерви на САД. Тој нагласи дека Вашингтон нема да интервенира на финансиските пазари, туку ќе делува преку зголемување на физичката понуда за да се надомести недостигот од 10 до 14 милиони барели дневно поради блокадата на теснецот.Во меѓувреме, американскиот претседател Доналд Трамп се очекува да оствари средба во Белата куќа со јапонската премиерка Санае Такаичи. Главна тема на разговорите ќе биде можното учество на јапонската морнарица во обезбедување на безбеден премин низ Ормускиот теснец, кој е клучен за снабдување со нафта, особено за Јапонија.Дополнително, Бесент предупреди дека Кина станува нестабилен снабдувач на рафинирани нафтени производи, откако го запрела извозот на авионско гориво и други деривати кон дел од азиските пазари.

Свет | пред 1 седмица

Иран ѝ се потсмева на Америка: 320 отсто? Единствен успех

Портпаролот на иранскиот парламент, Мохамед Багер Галибаф, ги исмеа американските тврдења за уништени ирански капацитети.Тој на социјалната мрежа Икс наведе дека САД тврделе оти се уништени 320 отсто од лансирните системи, а сега целта била да се уништат 500 отсто.„Според изјавите на израелските и американските воени претставници, досега се уништени 320 отсто од иранските ракетни лансери. Сепак, Иран продолжува да лансира проектили со голема брзина. Сега непријателот има цел да уништи дури 500 отсто од нив! Единствен успех за американската војска!“, напиша Галибаф.Портпаролот на израелската војска изјави дека се уништени повеќе од 70 отсто од иранските капацитети за лансирање балистички ракети. Исто така, наведено е дека Израел уништил 100 противвоздушни батерии и 120 радари.

Свет | пред 1 седмица

Хегсет: САД се обидуваат да ја пробијат интернет-блокадата во Иран

Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет изјави дека САД преземаат активности за надминување на интернет-блокадата во Иран, во услови кога властите во Техеран строго го контролираат пристапот до мрежата.„Гледаме како режимот се обидува максимално да ја заостри контролата врз интернетот. Ние, секако, преземаме контрамерки“, рече Хегсет, без да открие детали за конкретните активности.Тој нагласи дека е важно информациите да стигнат до иранскиот народ, обвинувајќи го Техеран дека шири дезинформации преку „лажни извештаи и манипулирани содржини“.„Нивниот народ едвај може да комуницира поради блокадата што им е наметната, но ние наоѓаме начини да го заобиколиме тоа“, изјави Хегсет.Во меѓувреме, конфликтот дополнително ја комплицира информативната слика, со нагло зголемување на бројот на видеа и фотографии генерирани со вештачка интелигенција, што го отежнува разликувањето на вистинити од лажни информации.Иранските власти, пак, ја оправдуваат интернет-блокадата со безбедносни причини. Министерот за надворешни работи Абас Аракчи изјави дека мерките се неопходни поради тековните напади.„Интернетот е ограничен од безбедносни причини. Под напад сме и мораме да го заштитиме народот“, рече Аракчи, додавајќи дека има пристап до интернет за да ја пренесе позицијата на Иран пред меѓународната јавност.

Свет | пред 1 седмица

Хегсет најави најсилни удари врз Иран: „Денес ќе биде најголемата операција“

Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет најави нова ескалација на воените операции против Иран, посочувајќи дека денес ќе бидат изведени „најголемите удари досега“.„Денес ќе изведеме најголеми удари досега“, изјави Хегсет на прес-конференција, нагласувајќи дека операциите се одвиваат според планот и дека досегашните цели се постигнати.Тој тврди дека иранските противвоздушни системи се значително ослабени, а делови од одбранбената индустрија се „системски уништени“.Според Хегсет, американските сили досега потопиле повеќе од 120 ирански воени бродови, како и 11 подморници, што, како што рече, претставува сериозен удар врз воените капацитети на Иран.Оваа најава доаѓа во момент кога конфликтот дополнително ескалира, а меѓународната заедница предупредува на ризик од поширока регионална дестабилизација.

Свет | пред 1 седмица

САД ги таргетираат иранските подземни бункери со специјални бомби

Американските сили ја интензивираат кампањата против иранските воени капацитети, фокусирајќи се на уништување на подземните бункери во кои се складираат ракети и дронови – клучниот адут на Техеран во актуелниот конфликт.И покрај тоа што досега биле погодени околу 8.000 цели, иранските напади со балистички ракети и беспилотни летала продолжуваат, што укажува дека значителен дел од арсеналот останува функционален.Поради ограничените воздушни и поморски капацитети, Иран својата стратегија ја темели токму на ракети и дронови, кои со години ги складира во длабоки подземни комплекси и планински засолништа. Оваа инфраструктура го отежнува нивното уништување и бара употреба на специјализирано оружје.Во нападите се користат таканаречени „бункер-бастер“ бомби, меѓу кои и ГБУ-72 „Advanced Penetrator“, тешка околу 2.270 килограми. Овие бомби продираат длабоко во земјата пред да експлодираат, со цел да ги уништат засолнетите цели.Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет изјави дека иранскиот капацитет за производство на балистички ракети е „функционално уништен“, вклучително и фабрики и производни линии. Сепак, постојните резерви очигледно сè уште се користат во нападите.Поради тоа, САД и Израел се насочуваат и кон мобилните лансери, користејќи разузнавачки податоци и прецизни воздушни удари за нивно лоцирање и уништување.Овој пристап потсетува на тактиките од Заливската војна во 1991 година, кога американските сили спроведуваа таканаречен „лов на Скад“ ракети во Ирак, обидувајќи се да ги неутрализираат заканите кон Израел.

Свет | пред 1 седмица

Експерт: Американските напади врз Иран може да запрат наскоро поради недостиг на муниција

Американските воени удари врз Иран би можеле да траат уште само неколку дена или недели, поради сериозен недостиг на клучна муниција, предупредува експертот за безбедност Сет Џи Џоунс во анализа за „Блумберг“.Според него, резервите на далекуметни и одбранбени проектили на САД биле веќе намалени и пред најновата ескалација, што може да го принуди Вашингтон да ја ограничи својата директна улога во конфликтот.„Зборуваме за денови или недели. Многу е малку веројатно оваа фаза да трае подолго, бидејќи едноставно нема доволно залихи“, оценува Џоунс, кој е дел од Центарот за стратешки и меѓународни студии (ЦСИС).Тој посочува дека и САД и Иран имаат интерес за деескалација. Додека Иран се соочува со слабеење на воените капацитети, САД се ограничени од исцрпените резерви, што може да го натера претседателот Доналд Трамп да ги намали операциите.Сепак, тоа не значи крај на конфликтот. Џоунс смета дека Израел ќе продолжи со повремени напади врз Иран, дури и без директна поддршка од САД, слично на долгогодишните операции против Хезболах во Либан.Во меѓувреме, можен крај на оваа фаза од војната би можел да отвори простор за повторно функционирање на Ормутскиот теснец и стабилизација на цените на нафтата, но тоа ќе зависи од евентуални договори со Техеран.Цените на нафтата веќе бележат значителен раст, надминувајќи 108 долари за барел, додека цените на бензинот во САД достигнаа највисоко ниво од септември 2023 година.Експертот додава дека Европа има ограничени капацитети да помогне во обезбедување на поморските рути во регионот, а главната придобивка од евентуално вклучување би била поделба на ризикот, а не суштинска воена поддршка.

Свет | пред 1 седмица

Лукашенко преговара со Американците: „Русија и Кина се изоставени од равенката“

Претседателот на Белорусија, Александар Лукашенко, разговараше со американската делегација предводена од специјалниот пратеник на САД, Џон Кол, во Палатата на независноста во Минск.„Разговараме за нашите билатерални односи, од обновување на нормалното работење на амбасадата до ослободување на т.н. политички затвореници. Економските прашања, санкциите, сето тоа заедно“, изјави Лукашенко, пренесува белоруската агенција Белта.Според него, „постојат тон прашања за кои се разговара“.„Преговараме со нив. Тоа е добра работа. Русија и Кина се изоставени од равенката. Ова не е тема за дискусија“, додаде претседателот на Белорусија.Ова е најновата рунда белоруско-американски контакти – Лукашенко веќе неколку пати се сретнал со Џон Кол, а Белта потсетува дека последната средба била во средината на декември 2025 година.

Свет | пред 1 седмица

Омански министер: САД ја изгубија контролата

Во авторски текст за магазинот „The Economist“, оманскиот министер за надворешни работи Бадр Албусаиди предупредува дека САД ја изгубиле контролата над својата надворешна политика, повикувајќи ги сојузниците да помогнат во завршување на војната со Иран.Албусаиди истакнува дека во последните девет месеци САД и Иран двапати биле на работ на постигнување договор за најосетливото прашање кое ги дели – иранскиот нуклеарен програм и американските стравови дека тој може да има воена намена.Затоа, како што наведува, не било изненадување, но било шок кога на 28 февруари, само неколку часа по најконкретните преговори до тогаш, Израел и САД повторно започнале воена акција.Иранскиот одговор, кој вклучува напади на цели што Техеран ги смета за американски на територијата на соседните држави, Албусаиди го опишува како неизбежен, но длабоко жалосен и неприфатлив.Сoочен со војна која Израел и САД ја опишале како обид за завршување на Исламската Република, иранското раководство, според неговото мислење, немало многу избор.Последиците од таквата ескалација најмногу ги чувствуваат државите од јужниот дел на Персискиот Залив. Земјите кои се ослонуваа на безбедносната соработка со САД сега таа соработка ја доживуваат како извор на ранливост, што ја загрозува нивната безбедност и економската иднина.Албусаиди предупредува дека е загрозен и развојниот модел на заливските држави, кој се базира на глобален спорт, туризам, авијација и технологија.Последиците од иранскиот одговор веќе се чувствуваат и глобално, особено преку сериозни пореметувања во поморскиот сообраќај низ Ормускиот теснец, што доведува до зголемување на цените на енергијата и закана од длабока рецесија.Според него, најголема грешка на американската администрација била тоа што воопшто влегла во војна. Албусаиди нагласува дека ова не е американска војна и дека не постои реален сценарио во кое Израел и САД ќе ги остварат своите цели.Израелското раководство, тврди тој, отворено се стреми кон соборување на иранскиот режим, додека американската реторика за промена на режимот можеби не е толку цврста.Албусаиди смета дека Израел ја убедил Белата куќа дека Иран е ослабен поради санкциите, внатрешните поделби и претходните напади на нуклеарните постројки, и дека брза победа би била можна.Но сега е јасно дека остварувањето на таквите цели би барало долгорочна војна и ангажман на американските копнени сили, што би отворило ново поглавје во долготрајните војни кои претседателот Доналд Трамп порано ветуваше дека ќе ги заврши.Албусаиди го поставува клучното прашање до американските сојузници: Што можат да сторат за да помогнат САД да се извлечат од овој непожелен конфликт?Тој понатаму нагласува дека американското раководство мора јасно да ги дефинира сопствените национални интереси, кои треба да вклучуваат запирање на ширењето на нуклеарно оружје, безбедност на снабдувањето со енергија и нови инвестициони можности во регионот.Сето тоа, според него, е можно само ако Иран е во мир со своите соседи.

Свет | пред 1 седмица

Москва испраќа помош: Руски танкер со 730.000 барели нафта на пат кон Куба

Рускиот танкер „Анатолиј Колодкин“ со 730.000 барели сурова нафта се движи кон Куба и се очекува да пристигне на нафтениот терминал Матанзас околу 23 март, покажуваат податоците од поморското следење, пренесе денес „Гардијан“.Бродот, кој е во сопственост на руската државна компанија „Совкомфлот“, плови под руско знаме.Ова доаѓа во момент кога Куба се соочува со прекини на електричната енергија поради долгогодишната економска блокада од страна на Соединетите Американски Држави, додека американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека очекува да има „чест да ја освои Куба“ и дека може да преземе какви било мерки во врска со земјата.САД го засилија притисокот врз Куба откако во јануари беше соборен венецуелскиот претседател Николас Мадуро, беа прекинати испораките на венецуелска нафта и беа најавени царини за земјите кои ѝ продаваат нафта на Куба.Претходно, уште еден танкер, „Си Хорс“, под знаме на Хонг Конг, транспортираше околу 200.000 барели дизел кон Куба.Танкерот „Анатолиј Колодкин“ се наоѓа на листата на санкционирани субјекти на САД, Европската Унија и Велика Британија.Куба не увезувала нафта од 9 јануари, кога последната пратка ја испорача Мексико, под притисок од Трамп да ги прекине понатамошните испораки, наведува „Гардијан“.

Свет | пред 1 седмица

Иран со порака до Американците со чиста совест: Одречете се од воената агресија

Иран ги повика сите американски граѓани и функционери со „чиста совест“ да се „одречат од тековната американско-израелска воена агресија против земјата“.Таа порака ја пренесе портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, на својот профил на мрежата X, по оставката на директорот на американскиот Национален центар за борба против тероризмот, Џозеф Кент.Кент поднесе оставка во знак на протест против војната.Кент на социјалните мрежи наведе дека „не може со чиста совест да ја поддржи војната против Иран“.„Оваа војна не е војна на американскиот народ. Да се оттурне овој нелегален конфликт е најмалку што секој граѓанин и функционер со чиста совест може и треба да го направи“, наведе Багаеи на својот профил на мрежата X, пренесувајќи објава од висок американски функционер кој признал дека „Иран не претставува непосредна закана за САД“ и дека конфликтот е поттикнат поради „притисок од моќното израелско лоби“.

Свет | пред 1 седмица

Берни Сандерс: Мора да се прекине американската воена помош за Бенјамин Нетанјаху

Американскиот сенатор Берни Сандерс ги критикуваше трошоците за воените напади на Вашингтон врз Иран, истакнувајќи дека огромните средства потрошени за војна можеле да се пренаменат за клучни домашни програми. Според него, досегашните трошоци достигнале 22,8 милијарди долари.Во објава на социјалната мрежа X, Сандерс ги наведе трошоците од војната:„Со 22,8 милијарди долари можевме да обезбедиме здравствено осигурување преку Medicaid за 6,8 милиони деца, да изградиме 2,6 милиони станови, да финансираме предучилишна програма Head Start за 1,3 милиони деца, да вработиме 240.000 наставници и да отпишеме 20.000 долари студентски долг за еден милион корисници“, порача Сандерс.Тој повика јавните услуги да имаат предност пред воената потрошувачка во услови на ескалација на регионалните тензии.Во друга објава, сенаторот нагласи дека во услови на војна со Иран не смее да се заборави состојбата на Западниот Брег.„Во една година, повеќе од 36.000 Палестинци се присилно раселени на Западниот Брег, 240 се убиени, а регистрирани се повеќе од 1.700 напади од израелски доселеници. Мора да ја прекинеме американската воена помош за Нетанјаху“, изјави Сандерс.

Свет | пред 1 седмица

Венс: Имаме проблем со цените на горивата, работиме на решенија

Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс призна дека САД се соочуваат со сериозен проблем поради растот на цените на горивата, во услови на актуелниот конфликт со Иран.„Бензинот поскапе. Знаеме дека поскапе и знаеме дека луѓето страдаат поради тоа“, изјави Венс за време на обраќање во производствен погон во Мичиген.Тој отворено призна дека администрацијата е свесна за состојбата.„Имаме проблем, знаеме дека имаме проблем“, рече Венс, додавајќи дека се работи на повеќе мерки.Според него, конкретните чекори што ги подготвува администрацијата ќе бидат соопштени во наредните 24 до 48 часа.Венс не откри дополнителни детали, нагласувајќи дека не сака да излегува пред официјалните најави од претседателот Доналд Трамп.Растот на цените на горивата доаѓа во контекст на ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток, кој влијае врз глобалните енергетски пазари.

Свет | пред 1 седмица

САД привремено ги укинуваат ограничувањата за превоз на нафта поради војната со Иран

Белата куќа привремено укинува клучни ограничувања за транспорт на нафта, гас и други стоки низ САД, во обид да го ублажи растот на цените на енергенсите предизвикан од конфликтот со Иран.Со изземање од т.н. Џоунс акт, на бродови под странско знаме ќе им се дозволи во следните 60 дена да превезуваат стоки меѓу американските пристаништа. Одлуката ја потврди портпаролката Каролин Ливит во објава на X, наведувајќи дека мерката треба да го олесни протокот на енергенси додека траат напорите за повторно отворање на Ормускиот теснец.„Оваа мерка ќе овозможи клучни ресурси како нафта, природен гас, ѓубрива и јаглен непречено да пристигнуваат во американските пристаништа во наредните 60 дена“, напиша Ливит.Укинувањето на ограничувањата е една од неколкуте опции што администрацијата ги разгледувала за да ја ублажи кризата со снабдување, која доведе до нагло зголемување на глобалните цени на нафтата и поскапување на горивата во САД.Според Џоунс акт, транспортот меѓу американските пристаништа вообичаено мора да се врши со бродови под американско знаме. Енергетските аналитичари оценуваат дека привременото укинување може краткорочно да ги намали цените, но предупредуваат дека САД не може целосно да го надомести недостигот од Блискиот Исток без целосно повторно отворање на Ормускиот теснец.

Свет | пред 1 седмица

Финале на евакуацијата: последен лет со 147 патници слета во Скопје

Министерството за надворешни работи и надворешна трговија информира дека е целосно завршена евакуацијата на сите пријавени македонски државјани од погодените земји на Блискиот Исток, кои изразиле подготвеност да се вратат во државата.Со последниот, петти лет што вчера слета на Меѓународниот аеродром во Скопје, евакуирани се вкупно 147 патници, од кои 119 македонски државјани и 28 странски државјани.Станува збор за организирани чартер-летови, при што сите трошоци биле покриени од државата.Со ова, вкупниот број на евакуирани македонски државјани достигна 605, со што, според Министерството, е завршен процесот на враќање на сите граѓани кои побарале евакуација.Од МНР потенцираат дека со оваа акција државата покажала навремена реакција во кризни услови, обезбедувајќи заштита на своите граѓани, но и солидарност кон странски државјани од регионот и пошироко.Министерството нагласува дека безбедноста на граѓаните останува највисок приоритет, а СОС телефонската линија и контактите на дипломатско-конзуларните претставништва и натаму се активни и достапни.

Свет | пред 1 седмица

Новинар: До бројот на Трамп се стигнува за неколку минути – „најлошо чуваната тајна“ во Вашингтон

Американски новинар открива дека приватниот телефонски број на претседателот Доналд Трамп, кој во новинарските кругови важи за „свет грал на пристап“, всушност е лесно достапен и се споделува меѓу новинарите како валута за влијание.Макс Тани од порталот „Семафор“ опишува дека до бројот стигнал за само неколку минути, без посебен напор. Во текот на разговори со колеги, бројот му бил понуден дури и без да го побара, а потоа добил потврда од повеќе извори дека станува збор за истиот контакт.Според него, ова покажува дека пристапот до претседателот е далеку помалку ексклузивен отколку што се претставува во јавноста.Тани објаснува дека бројот на Трамп станал симбол на близина до моќта во Вашингтон, каде директниот контакт со претседателот носи престиж. Телефонот, како што наведува, речиси постојано ѕвони – од доцна навечер, преку утрински часови, па сè до моменти кога Трамп активно објавува на социјалните мрежи.Во последните недели, во екот на конфликтот на Блискиот Исток, Трамп дал десетици кратки телефонски интервјуа, често без формална проверка на соговорникот, разговарајќи опуштено и понекогаш во присуство на други лица.Според извори од Белата куќа, овие разговори често не се третираат сериозно од страна на претседателот, кој знае да ги води на звучник и да ги користи за неформална комуникација, па дури и за забава.И покрај тоа, новинарите продолжуваат да го бараат овој контакт. Како што вели еден од нив, чувството е како „искушение кое не можеш да го одбиеш“, иако се свесни дека содржината на разговорите ретко носи суштинска вредност.Критиките во новинарските кругови растат. Дел од нив ја оценуваат оваа практика како површна и без вистинска новинарска тежина, тврдејќи дека ваквите разговори повеќе служат за промоција отколку за отчетност.Поранешни функционери предупредуваат дека ваквиот модел го размива критичкото новинарство, при што пристапот до моќта станува поважен од вистината.На крајот, Тани заклучува дека иако пристапот до претседателот никогаш не бил полесен, тоа не значи дека новинарството добива повеќе вредност – напротив, се отвора прашањето дали блискоста ја заменува суштината.

Свет | пред 1 седмица