Макрон свика итен состанок по насилните протести во Франција

Франција се соочува со ескалација на масовните протести, кои од незадоволство поради состојбите во образованието прераснаа во поширок социјален бунт против високите животни трошоци и намалената куповна моќ. По запалените автомобили, ограбените продавници и судирите со полицијата, претседателот Емануел Макрон свика итен состанок со највисоките владини функционери и најави обраќање до нацијата.

Според податоците на француските власти, најмалку 1.800 лица биле приведени, а повеќе од 500 полицајци, жандарми и пожарникари се повредени. Во парискиот регион се регистрирани 855 приведувања, од кои 557 лица биле задржани во полициски притвор.

За време на протестите починало и едно лице по срцев удар, а обвинителството ги истражува околностите на смртта. Засега не се потврдени нови мерки по кризното заседание, додека јавноста го очекува обраќањето на Макрон.

— реклама —

Незадоволството започнало пред неколку недели, кога средношколците излегоа на улиците поради недостигот од наставници, лошите услови во училиштата и недоволните инвестиции во образованието. Движењето постепено се проширило, привлекувајќи студенти, наставници, синдикати и граѓани незадоволни од растечките цени и состојбата на јавните услуги.

Според француското Министерство за внатрешни работи, на саботните протести низ земјата учествувале околу 550.000 луѓе, додека организаторите тврдат дека бројот достигнал 800.000. Демонстрации се одржале во Париз, Марсеј, Лион, Бордо и во десетици други градови.

Иако голем дел од собирите биле мирни, во повеќе места избувнало насилство. Групи маскирани лица напаѓале јавни објекти, палеле автомобили и ограбувале продавници, поради што протестите прераснале во сериозен безбедносен предизвик.

— реклама —

Една од најдраматичните сцени се случила во Лимож, каде што пожар ја зафатил историската градска куќа од 19 век, при што се урнал дел од покривот. Локалните власти соопштиле дека пожарот бил намерно подметнат и дека објектот претрпел голема штета.

Во Париз, плоштадот Република станал место на жестоки судири, при што полицијата употребила солзавец и водени топови против демонстрантите што фрлале пиротехнички средства и други предмети кон безбедносните сили. Во Марсеј, дел од демонстрантите насилно влегле во холот на градската куќа, а маскирани лица оштетиле полициска станица. Во Лион, пак, бил запален туристички информативен центар.

Оштетени се стотици деловни објекти, а градските власти започнале процена на материјалната штета.

Немирите доаѓаат во чувствителен политички период за Франција, неколку месеци пред претседателските избори закажани за пролетта 2027 година. Министерот за внатрешни работи Лоран Нуњез го осуди насилството, нагласувајќи дека правото на протест е основно демократско право, но дека уништувањето имот и нападите врз полицијата не можат да се оправдаат.

— реклама —

Политичките партии меѓусебно ја префрлаат одговорноста за ескалацијата. Лидерката на крајната десница Марин Ле Пен ги обвини насилните групи дека го компромитирале протестното движење, додека левичарскиот лидер Жан-Лик Меланшон ја критикуваше владата за справувањето со незадоволството, но истовремено се огради од грабежите и уништувањето.

Во дебатата се вклучи и американскиот претседател Доналд Трамп, кој ги поврза немирите со имиграцијата. Француските власти, сепак, не утврдиле таква поврзаност, а дел од насилството го припишуваат на радикални групи и лица што ги искористиле протестите за грабежи.

Покрај материјалната штета и големиот број приведени, сè поголемо е прашањето дали првичните барања на младите ќе останат во сенка на насилството. Средношколците бараа подобри услови за учење, повеќе наставници и поголеми инвестиции во образованието, а нивните барања наидоа на поддршка кај граѓаните погодени од високите животни трошоци и економската неизвесност.

Дел од учесниците стравуваат дека грабежите и уништувањето ќе ја поткопаат легитимноста на движењето и ќе го пренасочат вниманието кон безбедноста и јавниот ред, наместо кон социјалните проблеми.

Франција и претходно се соочувала со долготрајни социјални бунтови, меѓу кои и протестите на „жолтите елеци“, започнати во 2018 година поради зголемувањето на даноците за горивата, кои подоцна прераснаа во пошироко движење против економските нееднаквости.

Со новата генерација демонстранти и растечкото незадоволство од животниот стандард, француските власти сега се соочуваат со двоен предизвик: да одговорат на барањата на граѓаните и истовремено да спречат натамошна ескалација на насилството.