Ескалацијата на конфликтот меѓу Соединетите Американски Држави и Иран повторно ги стави во фокус двете најважни поморски теснеци во светот – Ормускиот теснец и Баб ел-Мандеб. Доколку истовремено дојде до сериозно нарушување на пловидбата низ двата коридора, последиците би можеле да се почувствуваат во глобалната економија, преку повисоки цени на енергенсите, поскап транспорт и нови прекини во синџирите на снабдување.
Ормускиот теснец, кој се наоѓа меѓу Иран и Оман, претставува главен излез за нафтата и природниот гас од Персискиот Залив кон светските пазари. Истовремено, Баб ел-Мандеб, тесниот премин меѓу Јемен и Африканскиот Рог, ја поврзува трговијата меѓу Црвеното Море и Индискиот Океан и има клучно значење за транспортот меѓу Европа и Азија.
Во меѓувреме, јеменските Хути соопштија дека нападнале два саудиски танкери во Црвеното Море и дека повеќе трговски бродови биле принудени да ги променат своите рути. Групата ги предупреди бродовите да избегнуваат саудиски пристаништа, што дополнително ја зголеми загриженоста за безбедноста на пловидбата низ Баб ел-Мандеб.
Слична ситуација беше забележана и во периодот од 2023 до 2025 година, кога нападите врз комерцијални бродови доведоа до пренасочување на голем дел од поморскиот сообраќај околу Африка, со значително повисоки транспортни трошоци и подолги рокови за испорака.
Саудиска Арабија засега се обидува да остане надвор од директниот судир меѓу Вашингтон и Техеран. Дел од ризикот од евентуална блокада на Ормускиот теснец го ублажува преку нафтоводот Исток–Запад, кој ја транспортира нафтата до терминалот Јанбу на брегот на Црвеното Море. Сепак, доколку и оваа рута стане небезбедна поради нападите на Хутите, можностите за извоз би биле значително намалени.
Хутите се шиитско политичко-воено движење од северен Јемен, кое ја презеде контролата врз главниот град Сана во 2014 година и денес управува со голем дел од населените области во земјата. Според западните земји, тие имаат поддршка од Иран, а во своите напади користат ракети, беспилотни летала, поморски мини и други средства насочени кон трговски и воени бродови.
Во исто време, американската Централна команда соопшти дека продолжува со воздушните операции против ирански воени цели, вклучувајќи командни центри, комуникациски системи и поморски капацитети, со образложение дека целта е заштита на цивилната пловидба низ Ормускиот теснец. Од друга страна, Иран одговара со засилен притисок врз американските сојузници во регионот.
Дополнителна загриженост предизвика и договорот што им овозможува на американски компании да учествуваат во развојот на цивилната нуклеарна програма на Саудиска Арабија. Иако Ријад тврди дека програмата има исклучиво мирољубива намена, дел од аналитичарите предупредуваат дека тоа би можело да поттикне нова нуклеарна трка на Блискиот Исток.
Експертите предупредуваат дека најголемиот ризик не е само можноста од поширок воен конфликт, туку и долготрајно нарушување на глобалната трговија. Евентуална блокада на Ормускиот теснец и Баб ел-Мандеб би можела да предизвика нов раст на цените на нафтата и природниот гас, поскапување на транспортот и дополнителни притисоци врз светската економија.
