Научниците направија значаен чекор во развојот на нов пристап за лекување на ракот, со создавање молекула која функционира како своеобразно „молекуларно лепило“. Таа поврзува протеин поврзан со развојот на туморот со системот на клетката задолжен за отстранување на отпадот, по што клетката сама го уништува протеинот.
Во истражувањето објавено во списанието Science, научниците успешно го отстранувале протеинот KAT2A, кој има важна улога во одржувањето на одредени малигни процеси. Во лабораториски услови молекулата го запрела размножувањето на клетки од акутна миелоидна леукемија, а ефектот бил забележан и кај глувци на кои им бил пресаден тумор од човечки пациент.
Особено важно е што истражувањето не се ограничува само на една можна терапија за одреден вид рак. Резултатите покажуваат дека со ваквиот пристап можеби ќе може да се таргетираат многу повеќе протеини отколку што досега се сметало дека е можно.
Класичните лекови најчесто функционираат така што се врзуваат за одредено место на протеинот и го блокираат неговото дејство. Проблемот е што голем број протеини кои учествуваат во развојот на ракот немаат соодветно место на кое може да се врзе лекот.
Молекуларните лепила го заобиколуваат овој проблем. Наместо директно да го блокираат протеинот, тие го поврзуваат со друг протеин кој може да го означи за уништување.
Клетките ги обележуваат оштетените или непотребните протеини со убиквитин, своевидна ознака дека треба да бидат отстранети. Потоа протеинот се испраќа во протеазомот – клеточен систем кој го разградува.
Во новото истражување молекуларното лепило го поврзало KAT2A со цереблонот, дел од ензимскиот систем кој учествува во означувањето на протеините за разградување. Така било овозможено уништување на KAT2A иако тој нема структура за која претходно се сметало дека е неопходна за вакво препознавање.
Истражувачите со помош на криоелектронска микроскопија покажале дека се создава стабилен комплекс од KAT2A, молекуларното лепило и цереблонот.
Молекуларните лепила не се целосно нова идеја. Некои лекови, меѓу кои талидомид и неговите деривати, функционираат преку слични механизми, иако нивниот начин на дејствување бил откриен дури подоцна.
Научниците денес се обидуваат процесот да го претворат во систематска метода за развој на нови лекови. Наместо ваквите молекули да се откриваат случајно, се создаваат голем број различни соединенија и се тестира нивното дејство во живи клетки.
Сепак, новата технологија е сè уште далеку од примена кај луѓе. Соединението досега не е тестирано во клинички испитувања, а пред евентуална употреба кај пациенти ќе треба да помине низ дополнителни лабораториски и животински испитувања, како и тестирања за безбедност и дозирање.
Експертите предупредуваат дека молекуларното лепило може да поврзе погрешни протеини или да отстрани протеин кој им е потребен и на здравите клетки. Можно е и туморите со текот на времето да развијат отпорност.
И покрај тоа, научниците сметаат дека резултатите отвораат ново поле во развојот на терапии против рак и други заболувања, особено за протеини кои досега биле тешко достапни за конвенционалните лекови.
