Од „коњопој“ до разговори без договор: Што донесе посетата на Муцунски на Софија

Без договор за клучните прашања, без гаранции за европскиот пат и со непроменети позиции на двете држави заврши вчерашната средба во Софија меѓу шефот на македонската дипломатија Тимчо Муцунски и бугарската министерка за надворешни работи Велислава Петрова-Чамова. Исходот беше во согласност со очекувањата што премиерот Христијан Мицкоски ги изнесе два дена претходно, кога изјави дека, познавајќи го однесувањето на официјална Софија, не очекува ништо повеќе од разговор „на коњопој“.

Средбата се одржа на 8 октомври, на маргините на меѓународната министерска конференција посветена на Коридорот 8. Иако двете страни разговорите ги оценија како конструктивни, не беше постигнат суштински напредок околу прашањата што го блокираат продолжувањето на македонските преговори со Европската Унија.

Мицкоски уште на 6 октомври јавно ги соопшти своите очекувања од средбата, повикувајќи се на анализата што му ја пренел на министерот Муцунски и на досегашното однесување на бугарските власти.

„Имајќи ја предвид мојата анализа која вчера му ја кажав на министерот за надворешни работи, еве ќе бидам повторно дипломатски некоректен, а имајќи го предвид однесувањето на официјална Софија, не очекувам потврда, не очекувам ништо. Очекувам некој дијалог на ‘пул асајд’, ние така го викаме, ‘на коњопој’ и тоа е отприлика тоа“, изјави Мицкоски.

Иако средбата беше одржана и разговорите продолжија, неговото очекување дека нема да има конкретен договор се совпадна со исходот. Муцунски по разговорите призна дека не било решено ниту едно од крупните прашања и дека позициите на Скопје и Софија остануваат значително оддалечени.

— реклама —

„Морам да бидам целосно транспарентен: не решивме ниту едно од крупните прашања – нашите ставови остануваат далеку едни од други, во тоа нема сомнеж – но сепак разговаравме за развојот на дијалогот меѓу двете земји во претстојниот период во позитивен дух“, изјави Муцунски.

Едно од централните прашања беше барањето на Македонија за предвидливост на европскиот процес и гаранции дека по евентуалното внесување на Бугарите во Уставот нема да следуваат нови билатерални блокади.

Бугарската министерка Петрова-Чамова одговори дека ниту една земја членка на Европската Унија не може да ѝ даде гаранции на земја кандидат за натамошниот тек на пристапниот процес. Според неа, Бугарија може да понуди политичка подготвеност да се придржува до преземените обврски, а најдиректниот пат за Македонија останува исполнувањето на договореното во 2022 година.

Таа нагласи дека Софија ја поддржува европската перспектива на Македонија, но дека условите не се променети. Бугарија очекува спроведување на уставните измени и на останатите елементи од договорената преговарачка рамка.

Петрова-Чамова откри дека на средбата го прашала Муцунски и за временската рамка во која македонската страна ги предвидува уставните измени. Според нејзиното објаснување, македонскиот министер одговорил дека најпрво треба да се изгради доверба.

Муцунски, пак, посочи дека токму недовербата е еден од најголемите проблеми во односите со Бугарија, повикувајќи се на досегашното искуство со билатералните барања.

— реклама —

„Нашите позиции се апсолутно јасни. Стратешки интерес и на Бугарија е ние да се движиме напред по европскиот пат. Но, ние сме земја која низ годините постојано се соочувала со билатерални барања. Кога ќе се затворело едно билатерално прашање, потоа се отворало ново“, изјави Муцунски.

Тој повтори дека прашањата поврзани со македонскиот јазик, идентитет, историја и култура не смеат да го оптоваруваат европскиот пат на државата.

И покрај разликите, двајцата министри се согласиле комуникацијата да продолжи. Разговарале и за Акцискиот план за малцинствата, прашање за кое било договорено дополнително да се дискутира во наредниот период.

Муцунски нагласи дека без дијалог не може да се дојде до решение, но предупреди дека самиот дијалог не е гаранција дека разликите ќе бидат надминати.

На средбата било отворено и прашањето за Ива Михајлова од Кочани, обвинета во судска постапка за сообраќајна несреќа со смртни последици, која бара лекување во Бугарија.

— реклама —

Бугарската министерка го претставила случајот како хуманитарно прашање и ја поздравила подготвеноста на македонската страна да дозволи бугарски лекари да ја прегледаат Михајлова.

Муцунски посочил дека треба да се разграничат судската постапка и здравствената состојба на обвинетата. Тој нагласил дека извршната власт не може да интервенира во судските одлуки, но дека Михајлова има право на соодветна здравствена заштита.

Според објавените информации, договорено е медицински лица од Бугарија да дојдат во Македонија и да извршат прегледи, со цел да се процени нејзината здравствена состојба и потребниот третман.

Новинарите ја прашале Петрова-Чамова и дали со Муцунски разговарала за посмртните останки на цар Самуил, прашање што во изминатите денови предизвика реакции во двете држави. Таа одговорила дека ова не било тема на билатералната средба.

Покрај разговорот со бугарската министерка, Муцунски учествуваше и на меѓународната конференција посветена на Коридорот 8, каде што ја нагласи неговата економска, транспортна и безбедносна важност.

Тој порача дека проектот е многу повеќе од инфраструктурно поврзување и дека има стратешко значење за поврзувањето на Јадранското и Црното Море, како и за европската и трансатлантската безбедност.

Муцунски информираше дека напредува реализацијата на клучните патни и железнички делници и дека, по стапувањето во сила на спогодбата за прекуграничниот железнички тунел меѓу Македонија и Бугарија, заедничката комисија веќе одржала две средби.

Македонија изразила подготвеност да биде домаќин на следниот министерски состанок за Коридорот 8, со цел да продолжи координацијата меѓу државите вклучени во проектот.

Муцунски информираше и за разговори со еврокомесарката за проширување Марта Кос, во кои биле опфатени односите со Бугарија, можната улога на Европската Унија во процесот и прашањата поврзани со реформската агенда.

Средбата во Софија се одржа во период кога Брисел очекува Македонија да ги исполни обврските од европската преговарачка рамка, додека македонската Влада бара поголема предвидливост и уверување дека билатералните прашања нема повторно да го блокираат процесот.

По вчерашните разговори, двете страни остануваат на своите позиции. Бугарија инсистира на исполнување на обврските од 2022 година, а Македонија бара доверба и предвидливост пред да преземе чекори за уставните измени. Засега е потврдено само продолжувањето на дијалогот, без договор за надминување на главните несогласувања.