ЧЕРНОБИЛ

(Видео) Голем пожар кај Чернобил, засега нема опасност од радијација

Голем пожар во зоната на исклучување околу Чернобил, чија површина во последните 24 часа се зголемила речиси десетпати, засега не претставува радијациска закана за населението надвор од зоната, соопшти Државниот научно-технички центар за нуклеарна и радијациска безбедност.Експертите постојано ја следат состојбата и ги анализираат можните сценарија за ширење на радиоактивни честички.„Го следиме движењето на облакот, метеоролошките услови во реално време и го проценуваме влијанието и врз персоналот во зоната и врз населението надвор од неа. Во овој момент не гледаме закана за населението надвор од зоната на исклучување“, изјави Јуриј Кириленко, раководител на лабораторијата за процена и прогноза на радиоактивни последици.Според него, најголемиот ризик е за лицата што директно учествуваат во гаснењето на пожарот, пред сè пожарникарите и персоналот кој може да дојде во контакт со чадот и потенцијално радиоактивната прашина.„Можно е одредено изложување во самата зона, особено за пожарникарите и персоналот, но тие користат специјална заштитна опрема“, нагласи Кириленко.Стручњаците наведуваат дека засега не се очекува зголемување на дозволените концентрации на радиоактивни материи во воздухот надвор од зоната на Чернобил. Сепак, предупредуваат дека поради високите температури и долготрајното горење, честички од чадот можат да се подигнат во повисоките слоеви на атмосферата и да се шират на поголеми растојанија.Во соопштението се нагласува дека пожарите не создаваат нова радиоактивност, туку само предизвикуваат прераспределба на веќе постојните радионуклиди во животната средина.Според досегашните податоци, за жителите на Украина и соседните земји нема опасност од радијациско загадување. И во Латвија, според локалните служби за заштита на животната средина, не е забележано зголемување на нивото на радијација.

Свет | пред 5 дена

Голем пожар во Чернобилската зона: Огнот зафатил 1.200 хектари шума

Голем шумски пожар ја зафати Чернобилската зона во Киевската област на површина од 1.200 хектари, соопшти украинската Државна служба за вонредни ситуации во објава на Фејсбук.Од 17 часот пожарот зафатил 1.200 хектари шума, а ширењето на огнот е потпомогнато од сувото време и силните налети на ветер, пренесува Ukrinform.Во гаснењето на пожарот учествувале 374 лица, вклучувајќи 253 спасувачи од Државната служба за вонредни ситуации.„Ситуацијата е целосно под контрола“, изјавиле пожарникарите, се наведува во објавата на државната служба.Радијациската состојба на територијата на Украина, вклучително и северот на Киевската област, е стабилна и нивото на гама-зрачење се наоѓа во границите на нормалата и покрај големиот пожар кој сè уште е активен во зоната на Чернобил, соопшти Министерството за внатрешни работи на Украина.Според информациите на украинските служби, пожарот избувнал на 7 мај по пад на беспилотно летало на територијата на Чернобилскиот резерват, во зона од природно и научно значење.

Свет | пред 5 дена

Преживување во Чернобил: Разговор со човек кој го чистеше најопасното место

Катастрофата во Чернобил од април 1986 година и денес останува најтешкиот нуклеарен инцидент во историјата, при што по експлозијата на реакторот 4 советските власти спровеле масовна операција за санација со околу 300 илјади таканаречени ликвидатори.Еден од учесниците во операцијата, кој бил дел од специјалните тимови испратени на најопасните делови од зоната на исклучување, опишува дека работата на покривите околу реакторот била екстремно опасна поради високи нивоа на зрачење, при што работниците носеле импровизирана заштита од олово со тежина од околу 20 килограми.Тој наведува дека заштитата делумно помагала во намалување на изложеноста на радијација, но дека работата останала исклучително тешка и физички исцрпувачка, додека стравот од зрачење силно влијаел врз концентрацијата на луѓето.Според неговото сведочење, во зоната не постоеле постојани екипи, туку работниците биле распоредувани во различни смени и задачи, што дополнително ја отежнувало координацијата и создавањето стабилни тимови.Тој додава дека меѓу работниците постоело силно чувство на одговорност и солидарност, иако не поради херојство, туку поради ставот дека „ако не го направам јас, кој ќе го направи“.Во однос на нуклеарната енергија, тој ја поддржува нејзината употреба, наведувајќи дека не постои реална алтернатива и дека проблемите произлегуваат од човечкиот фактор и начинот на управување со системите, а не од самата технологија.Осврнувајќи се на телевизиската серија Чернобил, тој ја критикува како неточна и претерано драматизирана, тврдејќи дека искривува многу аспекти од вистинските настани и создава погрешна слика кај јавноста за самата катастрофа и нејзините последици.

Свет | пред 2 седмици

Зеленски: Русија повторно го носи светот на раб на нуклеарна катастрофа

Украинскиот претседател Володимир Зеленски предупреди дека Русија повторно го доведува светот на раб на нуклеарна катастрофа, на 40-годишнината од хаваријата во Чернобилска нуклеарна централа, една од најтешките во историјата.Украина денес ја одбележува годишнината од катастрофата што во 1986 година ослободи огромни количини радиоактивен материјал низ Европа, додека актуелната војна со Русија повторно ги отвора стравувањата од нова нуклеарна закана.„Пред четириесет години светот се соочи со една од најголемите нуклеарни катастрофи – експлодираше четвртиот реактор на нуклеарната електрана Чернобил. Ослободена беше значителна количина радиоактивен материјал“, напиша Зеленски.Тој потсети дека стотици илјади луѓе со години се соочувале со последиците, а за да се задржи зрачењето, над уништениот реактор бил изграден саркофаг, кој подоцна бил дополнително заштитен со нова конструкција во која учествувале повеќе од 40 држави.„Тие две структури штитат од радиоактивни испуштања и контаминација. Нивното одржување и заштита се во интерес на сите“, наведе Зеленски.Украинскиот претседател директно ја обвини Русија дека со своите воени активности создава нов ризик од катастрофа со човечки фактор.„Руско-иранските шахед беспилотни летала редовно летаат над електраната, а едно од нив минатата година ја погоди заштитната конструкција“, напиша тој.Зеленски повика на решителна реакција од меѓународната заедница.„Светот не смее да дозволи продолжување на нуклеарниот тероризам. Најдобар начин е да се принуди Русија да ги запре своите непромислени напади“, порача украинскиот претседател.Тој им оддаде почит на сите кои ги загубиле животите справувајќи се со последиците од катастрофата.„Се сеќаваме на сите кои ги дадоа своите животи соочувајќи се со последиците од оваа трагедија. Нека сите жртви на чернобилската катастрофа почиваат во мир“, напиша Зеленски.Чернобилската катастрофа, која се случи на 26 април 1986 година, предизвика масовно изложување на радијација, евакуација на стотици илјади луѓе и долгорочна контаминација на големи територии. И денес последиците се предмет на научни и здравствени анализи.Дополнителна загриженост предизвикуваат информациите дека во изминатиот период во близина на електраната се регистрирани десетици летови на руски беспилотни летала, додека претходен напад оштетил дел од заштитната конструкција, за чија санација се потребни значителни средства.Во услови на војна, одбележувањето на годишнината се одвива со засилени безбедносни мерки, а пристапот до зоната околу електраната останува строго контролиран.

Свет | пред 2 седмици

Од нуклеарна катастрофа до воена закана: Чернобил и понатаму опасност за Европа

Украина в недела ќе ја одбележи 40-годишнината од најголемата цивилна нуклеарна катастрофа во историјата – несреќата во Чернобил, во момент кога самата електрана повторно е во фокусот на ризици поради војната, што отвора стравувања од ново ослободување на радиоактивни материи.Катастрофата засекогаш ја промени перцепцијата за нуклеарната енергија и поттикна силни антинуклеарни движења низ Европа.Денес, Чернобил повторно е симбол на ризик. Руските сили ја окупираа електраната на почетокот на инвазијата во 2022 година, што предизвика глобална загриженост дека воени активности би можеле да доведат до нова нуклеарна несреќа. Иако се повлекоа по еден месец, заканата останува.Оштетениот реактор е покриен со таканаречен „саркофаг“ и дополнителен заштитен метален објект поставен во периодот 2016–2017 година. Но, тој бил оштетен во 2025 година по удар од дрон, а според „Гринпис“, не е целосно обновен, што го зголемува ризикот од истекување на радијација.Областа околу електраната останува зона на исклучување со радиус од 30 километри, каде животот е невозможен. Илјадници квадратни километри се трајно контаминирани, а според проценките, регионот нема да биде безбеден за живеење во следните 24.000 години.Градот Припјат, некогаш дом на 48.000 жители, денес е напуштен и претставува морничав потсетник на катастрофата – распаднати згради, напуштени училници и заборавен забавен парк, замрзнат во времето.

Свет | пред 2 седмици

Утре 40 години од Чернобил: Најголемата нуклеарна катастрофа и денес закана

Украина утре ќе ја одбележи 40-годишнината од најголемата цивилна нуклеарна катастрофа во историјата – несреќата во Чернобил, во услови кога поранешната нуклеарна централа повторно е извор на загриженост поради војната и зголемениот ризик од истекување радиоактивни материи.Катастрофата се случи на 26 април 1986 година во 1:23 часот, кога реакторот број четири во тогашната советска нуклеарна централа излезе од контрола за време на безбедносен тест, поради сериозни пропусти во дизајнот и грешки во управувањето.Експлозијата ја разнесе зградата на реакторот, а во атмосферата се издигна огромен облак од радиоактивен чад. Нуклеарното гориво гореше повеќе од десет дена, додека илјадници тони песок, глина и олово беа фрлани од хеликоптери за да се ограничи ширењето на радијацијата.Радиоактивниот облак најпрво ги загадил Украина, Белорусија и Русија, а потоа се проширил и низ Европа. Првото предупредување дојде од Шведска на 28 април, додека советските власти официјално ја признаа несреќата дури на 30 април, а јавноста ја информираа две недели подоцна.Бројот на жртви и денес е предмет на расправи. Според податоците на Обединетите нации, околу 600.000 луѓе, познати како „ликвидатори“, биле изложени на високи дози радијација при расчистувањето на последиците. Проценките за вкупниот број на жртви се движат од неколку илјади до десетици илјади.Катастрофата силно влијаеше врз перцепцијата за нуклеарната енергија и доведе до засилување на антинуклеарните движења во Европа.Денес, четири децении подоцна, Чернобил повторно е во фокус поради војната во Украина. Руските сили ја окупираа централата на почетокот на инвазијата во 2022 година, што предизвика страв од нова нуклеарна криза.Дополнителна загриженост предизвика и инцидентот од февруари 2025 година, кога руски дрон го оштети заштитниот обвив на реакторот. Според извештаи, и покрај поправките, заштитната структура не е целосно обновена, што го зголемува ризикот од истекување на радијација.Подрачјето околу централата и натаму е зона на исклучување во радиус од 30 километри, со напуштени градови и населби. Повеќе од 4.800 квадратни километри остануваат непогодни за живот, а според проценките, таму нема да може безбедно да се живее илјадници години.Градот Припјат, некогашен дом на околу 48.000 жители, денес е целосно напуштен и претставува симбол на катастрофата, додека целата област се претвори во природен резерват, каде природата постепено го презема просторот оставен од човекот.

Свет | пред 2 седмици

(Видео) Сведоци првпат пред камера по 40 години: Излегува нова серија за катастрофата во Чернобил

По повод 40-годишнината од Чернобилската катастрофа, „National Geographic“ носи документарна серија во четири дела „Чернобил: Внатре во катастрофата“, која од 20 до 26 април преку нови детали и сведоштва прикажува една од најследените трагедии во историјата.Ова не е само уште една сува приказна за електраната. Серијата ве фрла директно во хаосот од 1986 година, ве води низ мрачните, параноични ходници на КГБ кој ја прикрива несреќата, па сè до денешната војна во современа Украина, покажувајќи како застрашувачката радиоактивна зона повторно се претворила во активно бојно поле.Во продукција на National Geographic, серијата не нуди само ретроспективен поглед на технолошки и еколошки колапс, туку го става и во контекст на современите геополитички тензии, особено војната во Украина.Катастрофата во Чернобил, која во атмосферата ослободи 400 пати поголема количина смртоносна радијација од атомската бомба фрлена на Хирошима, долго била предмет на бројни научни анализи, телевизиски драматизации и документарни записи, а оваа серија има поинаков пристап.Низ четири епизоди, серијата многу конкретно и концизно ги деконструира митологијата и дезинформациите што со децении го опкружуваат Чернобил, обработувајќи сè — од советското државно прикривање до трагичните и апсурдни последици што и денес се чувствуваат на истото тло.Гледачите добиваат јасен увид во механизмите на КГБ-апаратот, но и во психолошките лузни на преживеаните оператори, граѓани и ликвидатори, од кои некои дури сега, точно четириесет години подоцна, првпат застануваат пред камера и зборуваат за преживеаниот ужас.Најшокантниот дел од документарецот воопшто не е од 1986 година, туку од сегашноста. Серијата преку последните две епизоди ја прикажува руската војска која за време на инвазијата врз Украина (2022) копа ровови во високо радиоактивното тло на Црвената шума. Историјата се повторува на најбизарен и најсмртоносен можен начин.Лондонското Peepshow Studio ѝ дава на серијата застрашувачки монохроматски визуелен идентитет. Преку анимации на прашина визуелно се пренесува чувството на тешка, постојана закана. Се чувствува клаустрофобијата на напуштениот свет.Она што оваа серија ја прави задолжителна, се вистинските луѓе кои првпат по 40 години застануваат пред камера. Нема непотребна драматизација, само сурова вистина.Хемичарот Сергеј Бељаков споделува сеќавање кое звучи како од хорор филм. Месеци по експлозијата влегол во електраната и видел ходник целосно жолт. Наскоро сфатил дека тоа не е бојата на ѕидовите, туку стотици илјади мртви жолти пеперутки што го покриле секој милиметар од просторот.Во документарната серија гледаме потресни сведоштва за деца на кои во училиштата, во целосна тишина и без објаснување, им биле делени таблети јод, и слушаме рудари кои го жртвувале своето здравје верувајќи дека „ја спасуваат татковината“.Ова е тешка, мрачна и неверојатно важна приказна. Серијата со причина се прикажува со строго предупредување дека содржи вознемирувачки материјал. Режисерот не ве штеди, но и не ве затрупува со суви историски податоци.

Магазин | пред 3 седмици

Чернобил остана без надворешно напојување поради затемнувањата во Украина

Нуклеарната централа во Чернобил привремено остана без надворешно напојување со електрична енергија, во услови кога низ Украина продолжуваат затемнувањата како последица на оштетувањата на енергетската мрежа. Засега не е познато што точно го предизвикало краткотрајниот прекин на струјата во објектот.Инцидентот се случува во период кога Русија со месеци изведува напади врз украинската енергетска инфраструктура, особено во текот на зимата, додека војната се приближува кон својата четврта годишнина во февруари. Овие напади значително го оптоварија електроенергетскиот систем и доведоа до чести прекини во снабдувањето со струја низ земјата.Во меѓувреме, американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека рускиот претседател Владимир Путин се согласил овој викенд да не се напаѓа украинската енергетска инфраструктура, во момент кога Украина се соочува со исклучително тешки зимски услови. Кремљ соопшти дека станува збор за краток и ограничен прекин на нападите, кој ќе заврши во недела, додека Украина потврди дека за возврат нема да ја напаѓа руската енергетска мрежа.За недела се најавени и трилатерални мировни разговори меѓу Киев, Москва и Вашингтон, но нивната реализација сè уште е неизвесна. Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека разговорите можеби нема да се одржат според планираното, поради зголемените тензии меѓу Соединетите Американски Држави и Иран.„Од наша гледна точка, нешто се случува во односите меѓу САД и Иран и тие случувања би можеле да влијаат врз тајмингот“, изјави Зеленски, оставајќи отворено прашањето дали дипломатските напори ќе продолжат без одложување.

Свет | пред 3 месеци

Нападот со дрон го нарушил нуклеарниот штит на Чернобил, повеќе не штити од радиоактивно истекување

Заштитната конструкција на напуштената нуклеарна електрана во Чернобил веќе не може целосно да ја извршува својата безбедносна функција поради штетите нанесени во напад со дрон во февруари годинава, соопшти Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ). Инспекцијата што агенцијата ја спроведе минатата недела утврдила дека ударот предизвикал сериозно пропаѓање на делови од конструкцијата, со што е нарушена нејзината способност да го задржува радиоактивниот материјал. Иако носивите елементи и контролниот систем не се трајно оштетени, МААЕ предупредува дека проблемот бара итна и целосна реконструкција.Од агенцијата информираа дека веќе се направени привремени поправки на покривот, но тие не се доволни за долгорочна нуклеарна безбедност. Директорот на МААЕ, Рафаел Гроси, истакна дека мора да се спречи понатамошно пропаѓање на обвивката и да се модернизираат системите за следење, особено оние за влага и корозија. Нападот на 14 февруари го пробил надворешниот слој на конструкцијата и предизвикал пожар. Украина тогаш ја обвини Русија за нападот, додека Москва го демантираше тоа.Заштитната структура беше изградена во 2019 година над реакторот број четири – местото на најголемата нуклеарна катастрофа во 1986 година – со цел да се спречи дополнително истекување радијација. По нападот, нивото на радијација останало стабилно и во нормални граници, без пријавени инциденти. МААЕ има постојан тим во Чернобил и најави дека ќе продолжи да ги поддржува украинските институции во обновата на безбедносните системи. Паралелно со ова, агенцијата спроведе увид и во штетите врз електричните трафостаници низ Украина, оценувајќи дека инфраструктурата останува под сериозен ризик.

Свет | пред 5 месеци

(Видео) Русите ја погодија нуклеарната централа „Чернобил“ - оштетена заштитата од радијација

Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави  дека „руски беспилотно летало вооружено со боева глава“ го погодил заштитниот саркофаг над деактивираниот реактор во нуклеарната централа во Чернобил.Тој додаде дека е оштетена бетонската безбедносна конструкција што го покрива четвртиот реактор, а пожарот е изгаснат. Нивото на радијација не е зголемено и постојано се следи.„Според првичните проценки, штетата на прифатилиштето е значителна“, рече Зеленски.Од страна на Русија, засега нема официјален коментар за инцидентот.Чернобил е местото на најголемата цивилна нуклеарна катастрофа во светот, кога еден од четирите реактори експлодираше во 1986 година. Тој реактор сега е покриен со заштитно засолниште, познато како саркофаг, за да се спречи ширењето на преостанатото зрачење.

Свет | пред 1 година