ГРЕНЛАНД

Белата куќа објави слика: „По кој пат, гренландски човеку“

Белата куќа вчера објави контроверзна слика од која произлегува дека на Гренланд му се нудат само две опции: американско или руско-кинеско влијание.На сликата се прикажани две санки со кучиња со гренландско знаме, кои стојат пред патокази. Едниот пат води кон Белата куќа под ведро сино небо, додека другиот е прикажан со темни олујни облаци, молњи и знамиња на Русија и Кина.Сликата е придружена со пораката: „По кој пат, гренландски човеку?“Трамп: Гренланд е клучен за Златната купола што ја градимеОваа објава следува по повеќекратните изјави на американскиот претседател Доналд Трамп дека арктичкиот остров е од клучно значење за безбедноста на САД, при што порача дека Соединетите Американски Држави ќе го „добијат на овој или на оној начин“. Данска и Гренланд, сепак, ја отфрлија таа идеја, нагласувајќи дека огромниот, стратешки важен и ретко населен остров не е на продажба.Белата куќа повторно ја сподели и изјавата на Трамп во која тој дополнително ја истакнува намерата за преземање на Гренланд, прикажувајќи ја како неопходен предуслов за националната безбедност.„На Соединетите Американски Држави им е потребен Гренланд поради националната безбедност. Тој е клучен за Златната купола што ја градиме“, порача Трамп. Тој додаде дека НАТО би бил поефикасен доколку Гренланд биде под американска контрола и предупреди дека, доколку САД тоа не го направат, островот би можеле да го преземат Русија или Кина.„НАТО станува далеку посилен и поефикасен со Гренланд во рацете на СООДИНЕТИТЕ АМЕРИКАНСКИ ДРЖАВИ. Сè помалку од тоа е неприфатливо. АКО НИЕ ТОА НЕ ГО НАПРАВИМЕ, ЌЕ ГО НАПРАВАТ РУСИЈА ИЛИ КИНА, А ТОА НЕМА ДА СЕ СЛУЧИ“, изјави Трамп.

Свет | пред 2 седмици

Данска по состанокот со САД: „Не се согласуваме“ – земјите од ЕУ испраќаат војници во Гренланд

Соединетите Американски Држави, Данска и Гренланд ниту по денешниот состанок во Вашингтон не се приближија до договор за иднината на Гренланд. Данскиот министер за надворешни работи, Ларс Локе Расмусен, изјави дека и натаму постои, како што рече, „темелно несогласување“ со администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп, која се залага за американска контрола врз овој автономен териториј во состав на Кралството Данска.Состанокот беше одржан со американскиот потпретседател Џеј Ди Венс и државниот секретар Марко Рубио, откако Трамп изјави дека „сè помалку од американска контрола над Гренланд е неприфатливо“.По разговорите, Расмусен рече дека тој и претставниците на Гренланд со Венс и Рубио воделе „искрена, но конструктивна расправа“, но дека ставовите и понатаму суштински се разликуваат.„Претседателот јасно го изнесе својот став, а ние имаме поинаква позиција“, изјави Расмусен на прес-конференција во Вашингтон. Тој нагласи дека Данска смета оти долгорочната безбедност на Гренланд може да се обезбеди во рамки на постојниот политички и уставен поредок.„Идеите што не би го почитувале територијалниот интегритет на Кралството Данска и правото на гренландскиот народ на самоопределување се целосно неприфатливи“, порача тој.Расмусен додаде дека е договорено формирање работна група на високо ниво, која треба да се обиде да најде заеднички пат напред, иако, како што истакна, „темелното несогласување останува“. Првиот состанок на оваа група се очекува во наредните недели.Шведска и Германија испраќаат војнициПаралелно со дипломатските разговори, Данска и нејзините сојузници го зајакнуваат военото присуство на Гренланд поради, како што наведуваат, влошените безбедносни услови на Арктикот.Шведска денеска, на барање на Данска, испрати неодреден број војници на Гренланд. Шведскиот премиер Улф Кристерсон соопшти дека шведските офицери ќе бидат дел од поширока група сојузнички сили кои ќе учествуваат во подготовките за претстојната воена вежба „Operation Arctic Endurance“.Германското Министерство за одбрана објави дека Германија во четврток испраќа извиднички тим од 13 припадници на Бундесверот во Нук. Станува збор за тридневна мисија, од 15 до 17 јануари, чија цел е проценка на условите за можни идни воени придонеси за безбедноста на регионот, вклучително и надзорот на поморскиот простор. Германските војници доаѓаат на покана на Данска и во соработка со други европски земји.Данското Министерство за одбрана претходно потврди дека го зголемува военото присуство на Гренланд поради „безбедносни тензии“, додека расправата со САД за иднината на територијата продолжува без приближување на ставовите.„Се согласуваме дека не се согласуваме, но ќе продолжиме да разговараме“, заклучи Расмусен, истакнувајќи дека Данска нема да отстапи од црвените линии кои вклучуваат почитување на територијалниот интегритет и правото на гренландскиот народ на самоопределување.

Свет | пред 2 седмици

Нема друго решение - „Златната купола“ на Гренланд е клучна за моќта на САД и зајакнувањето на НАТО, порача Трамп

Американскиот претседател Доналд Трамп повторно ја актуализираше идејата за американска контрола врз Гренланд, оценувајќи дека тоа е неопходен чекор за националната безбедност на САД и за зајакнување на воената моќ на НАТО.Во објава на својата платформа Truth Social, Трамп порача дека секое решение што не вклучува американска контрола врз островот е, како што напиша, „неприфатливо“. Според него, вклучувањето на Гренланд во американската безбедносна архитектура би ја направило Алијансата посилна и поефикасна.Трамп тврди дека Гренланд има клучна улога во новиот систем за ракетна одбрана што го развива Пентагон, познат како „Златна купола“, и дека без таа територија безбедносните капацитети на САД би биле значително ослабени. Тој отиде чекор понатаму, оценувајќи дека НАТО треба активно да се заложи за такво сценарио, во спротивно, според него, празнината би можеле да ја искористат Русија или Кина.Американскиот претседател истакна дека воената моќ на САД е клучниот столб на Алијансата и дека без американското присуство и капацитети, НАТО не би можел да функционира како сериозен одвраќачки фактор. Во таа насока, тој потсети дека воениот потенцијал бил значително зајакнат за време на неговиот прв мандат и дека сега се подигнува на уште повисоко ниво.Изјавите на Трамп доаѓаат во момент кога американскиот потпретседател Џ.Д. Венс треба да одржи средба со данскиот министер за надворешни работи и претставници на Гренланд, на која ќе присуствува и државниот секретар Марко Рубио. Гренланд, кој има широка автономија, формално е дел од Кралството Данска.Само еден ден претходно, Трамп остро реагираше на изјавата на премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, кој јавно порача дека островот нема намера да стане дел од Соединетите Американски Држави и дека сака да остане во рамки на Данска. Американскиот претседател ја отфрли таа позиција, оценувајќи дека несогласувањето со неговите ставови ќе создаде, како што рече, „голем проблем“.

Свет | пред 2 седмици

Односите меѓу Копенхаген и Нук се распаѓаат: „Неслогата им оди во прилог на Американците“

Утре во Вашингтон, министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Моцфелд, и данскиот министер за надворешни работи, Ларс Леке Расмусен, ќе се сретнат со американскиот државен секретар Марко Рубио во обид да се најде решение за гренландската криза. Сепак, се чини дека данската и гренландската страна сè помалку настапуваат единствено во однос на американските претензии.Ниту во рамки на гренландското политичко раководство и парламентарните партии нема единство околу тоа како да се одговори на заканите на Доналд Трамп, повторно изразени во ноќта кон вторникот преку објава на Белата куќа на мрежата Икс, на која американскиот претседател е прикажан како низ прозорец гледа во карта на Гренланд.Денеска во Копенхаген пристигнува американска делегација составена од осум сенатори и членови на Претставничкиот дом на Конгресот, најмногу од редовите на Демократската партија. Тие ќе се сретнат со претставници на данската и гренландската влада, како и со бизнис-лидери.Кабинетот на демократскиот сенатор Крис Кунс во кратко соопштение наведува дека тој ќе ја предводи конгресната делегација во Копенхаген со цел да се истакнат повеќе од 200 години пријателство меѓу САД и Данска.Зошто сенаторите доаѓаат во Данска, а не на Гренланд?Претседателката на Комитетот за надворешна и безбедносна политика на гренландскиот парламент, Пипалук Линге, која очигледно не била поканета, веднаш побарала да присуствува на средбата со американските сенатори. Таа изјави дека за Гренланд не може да се разговара без присуство на негови претставници и оцени дека е чудно што сенаторите се поканети во Данска, а не на Гренланд.Гренландскиот премиер Јенс-Фредерик Нилсен исто така пристигнал во Копенхаген и ќе остане во главниот град на Данска цела недела, очигледно со цел да биде што поблиску до данските лидери додека се водат разговори за иднината на неговата земја.Во меѓувреме, дел од данските политичари го загубија трпението. Поранешниот лидер на националистичката и популистичка Данска народна партија, Кристијан Тулесен Дал, за весникот Јиландс-Постен изјави дека е неодржлива сегашната ситуација во која гренландските лидери можат без никаква одговорност и последици да зборуваат што сакаат за Данска.Сите гренландски партии сакаат независностТулесен Дал оцени дека можеби е време односите меѓу Данска и Гренланд да бидат целосно отворени. Тој потсети дека Гренланд повеќепати јасно ставил до знаење дека сака да се отцепи и дека тоа е само прашање на време и начин. Според него, долгорочната цел на речиси сите партии на Гренланд е независност.Тој додаде дека сега на сите мора да им биде јасно дека САД нема да прифатат независен Гренланд и постави прашање дали Гренланѓаните ја гледаат својата иднина со Данска или нивната желба за отцепување ќе ги однесе во американска прегратка. Според него, Гренланѓаните треба директно да разговараат со САД и врз таа основа да ја изберат својата иднина.Инеќи Килсен, потпретседател на левичарската партија Сиумут, исто така смета дека Гренланд треба самостојно и директно да разговара со САД и дека данскиот министер за надворешни работи нема што да бара на такви средби. Тој потсети дека данската влада повеќепати изјавила оти Гренланд им припаѓа на Гренланѓаните и дека сега треба да се држи до тој став.Страв од ескалација и американска интервенцијаОд друга страна, данската левичарска партија Единствената листа апелираше над палатата Кристијансборг во Копенхаген, седиштето на парламентот, владата и Врховниот суд, да се истакне гренландското знаме. Пратеникот Педер Хвелплунд изјави дека парламентот треба да дејствува во знак на солидарност и сочувство со гренландскиот народ и нивното право самостојно да одлучуваат за иднината на Гренланд.Гренландската пратеничка во данскиот парламент и поддржувачка на независноста на Гренланд, Аки-Матилда Хег-Дам, песимистички оцени дека Доналд Трамп тешко може да се одврати од намерата да го преземе Гренланд. Таа смета дека не е нужно проблематично да се склучи договор со САД доколку тоа може да им обезбеди поголема независност на Гренланѓаните.Според неа, САД и онака доаѓаат на Гренланд, па затоа треба да се обидат да извлечат нешто од тоа. Таа изјави дека изборот е меѓу тоа земјата да биде преземена со сила или преку преговори да се извлече најдоброто за гренландскиот народ, оценувајќи дека трета опција не постои.Во тој контекст, данската премиерка Мете Фредериксен пред два дена беше директно прашана што би се случило доколку САД тргнат со сила кон Гренланд. Таа одби јасно да одговори, наведувајќи дека постојат работи кои не може да ги сподели со јавноста и дека се наоѓаат во судбоносен момент.

Македонија | пред 2 седмици

„Не сакаме ниту да сме Данци, ниту да сме Американци“ - Судбоносен момент за Гренланд!

Данската премиерка Мете Фредериксен изјави дека Данска се наоѓа во „судбоносен момент“ поради изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп дека САД би можеле да преземат дејствија за Гренланд, дури и без согласност на Копенхаген и гренландските власти, пренесува Гардијан.Фредериксен, обраќајќи се на политички собир во неделата, изјави дека земјата е на раскрсница и дека во прашање е суштината на сојузништвото во НАТО. Според неа, проблемот не е само Гренланд, туку и пораката што ја испраќаат САД ако му се закануваат на сојузник.Таа оцени дека доколку ваквото однесување значи свртување грб на западната алијанса, тогаш тоа би имало далекусежни последици за целата безбедносна архитектура во Европа.Изјавите доаѓаат во пресрет на средбите на министрите за надворешни работи на Данска и Гренланд со американскиот државен секретар Марко Рубио, кои се очекува да бидат клучни за понатамошните односи.Во петокот, Трамп изјави дека САД ќе преземат чекори во врска со Гренланд „без разлика дали тоа им се допаѓа или не“, додавајќи дека постојат „добар и потежок начин“ за решавање на прашањето. Американската администрација досега не ја исклучи можноста за употреба на сила, иако Данска и Гренланд се дел од НАТО.Како реакција, гренландскиот премиер Јенс-Фредерик Нилсен, заедно со лидерите на сите парламентарни партии, објави заедничка изјава во која порачаа дека иднината на Гренланд не е предмет на надворешни одлуки.Во изјавата се наведува дека Гренландците не сакаат да бидат ниту Американци, ниту Данци, туку дека сакаат сами да одлучуваат за својата иднина.Фредериксен истакна дека Данска ќе продолжи да ја брани својата позиција и дека по прашањето на Гренланд нема простор за отстапки. Таа додаде дека Копенхаген добил поддршка од повеќе земји-членки на НАТО.Поддршка за Данска изрази и шведскиот премиер Улф Кристерсон, кој оцени дека заканувачката реторика кон сојузници е неприфатлива. Во исто време, Шведска најави дополнителни инвестиции во воздушната одбрана, оценувајќи дека безбедносната состојба во Европа се влошува.

Свет | пред 2 седмици

Гренландските партии обединети против Трамп: Не сакаме ни Америка ни Данска, сакаме Гренланд

Сите водечки политички партии во Гренланд во петокот испратија заедничка и недвосмислена порака како одговор на повторените претензии на американскиот претседател Доналд Трамп за преземање контрола врз големиот арктички остров. Во заедничка изјава, потпишана од пет партии застапени во гренландскиот парламент Инатсисартут, се нагласува дека иднината на Гренланд може и мора да биде одлучена исклучиво од гренландскиот народ.„Не сакаме да бидеме Американци, не сакаме да бидеме Данци, сакаме да бидеме Гренланѓани“, се наведува во пораката со која партиите јавно ги отфрлаат амбициите на Вашингтон. Во изјавата тие ги повикаа Соединетите Американски Држави да престанат со, како што го нарекоа, односот на потценување кон нивната земја и јасно порачаа дека каква било одлука за политичкиот статус на островот не може да се носи надвор од Гренланд.Реакцијата следува откако Доналд Трамп повторно ги засили изјавите дека САД мора да дејствуваат во врска со Гренланд, тврдејќи дека во спротивно островот би можел да падне под влијание на Русија или Кина. На настан во Белата куќа, Трамп изјави дека Вашингтон „ќе направи нешто во врска со Гренланд, сакале тоа другите или не“, додавајќи дека неговата администрација би претпочитала договор „по полесен пат“, но не ја исклучи можноста за поостар пристап.Американскиот претседател и во минатото јавно изразуваше желба Гренланд, кој формално е дел од Кралството Данска и сојузник во НАТО, да дојде под контрола на САД, повикувајќи се на неговата стратешка важност и на, како што тврди, зголеменото присуство на руски и кинески бродови во арктичкиот регион. Овие изјави предизвикаа сериозна загриженост во Европа, особено затоа што Трамп не ја исклучи употребата на воен или економски притисок.Данската влада остро ги отфрли американските тврдења. Премиерката Мете Фредериксен предупреди дека евентуален американски напад или присила врз Гренланд би значеле крај на НАТО и на безбедносниот поредок воспоставен по Втората светска војна. Гренланд, кој е претежно покриен со мраз и има околу 57.000 жители, повторно се најде во фокусот на големите геополитички интереси, но овој пат со јасен и редок политички консензус внатре во самата земја.

Свет | пред 2 седмици

Зошто идејата на Трамп за купување на Гренланд е една голема фантазија?

Кога американскиот претседател Доналд Трамп зборува за можноста САД да го купат Гренланд, многумина тоа го доживуваат како уште една провокација или политичка шега што брзо ќе биде заборавена. Но, според професорот Орелиен Колсон, во авторски текст за „Еуроњуз“, ваквиот пристап е погрешен, бидејќи иако идејата е правно, политички и стратешки неостварлива, таа открива подлабоки промени во начинот на кој денес се сфаќаат моќта, суверенитетот и глобалниот поредок.Трамп првпат ја изнесе идејата за „купување“ на Гренланд во 2019 година, а неодамна повторно ја актуелизираше, наводно поставувајќи и рок од 20 дена. Секојпат одговорот беше јасен и недвосмислен – Гренланд не е на продажба, а Данска не планира да го отуѓи. Сепак, темата упорно се враќа во јавноста.Историските примери на купување територии, како Алјаска од Русија во 1867 година или Данските Западноиндиски Острови во 1917 година, често се користат како аргумент од страна на Трамп и неговите поддржувачи. Но, тие договори биле склучени во сосема поинаков свет – пред Втората светска војна, пред Повелбата на Обединетите нации и пред правото на народите на самоопределување да стане темел на меѓународното право.Денес, Гренланд не е колонијален посед, туку самоуправна територија со сопствен парламент и влада, а Гренланѓаните имаат признато право на независност доколку така одлучат. Секој обид за „продажба“ би значел директно кршење на меѓународното право и демократската волја на населението.Идејата е проблематична и од политички аспект. Данска е стабилна демократија, сојузник во НАТО и близок партнер на САД. Помислата Вашингтон да купува територија од Копенхаген потсетува на политики од 19. век и би предизвикала сериозни тензии во рамките на Алијансата.Иако Гренланд има големо стратешко значење поради Арктикот, природните ресурси и безбедносните прашања, САД веќе имаат значително воено и стратешко присуство таму преку соработка со Данска. Формалното „сопствеништво“ би донело малку реална корист, а огромни политички трошоци.Според Колсон, упорноста на оваа идеја произлегува од трансакцискиот поглед кон меѓународните односи, каде моќта се мери преку сопственост и контрола, а дипломатијата се заменува со јазикот на бизнисот. Во тој контекст, Гренланд не е реален политички предлог, туку симбол на пошироката ерозија на повоениот меѓународен поредок.Гренланд, заклучува авторот, не е на продажба. Но, самото појавување на вакви идеи е потсетник дека правилата на глобалната политика се сè почесто тестираат – а игнорирањето на тој факт може да биде најскапата грешка.

Свет | пред 3 седмици

Трамп го сака Гренланд по секоја цена: Наредните две-три недели се клучни за арктичкиот остров

Следните 20 дена ќе бидат клучни за иднината на Гренланд, откако е најавен состанок меѓу високи претставници на Соединетите Американски Држави и премиерите на Данска и на Гренланд, во услови на зголемени геополитички тензии околу стратешкиот арктички остров.Во фокусот на разговорите ќе бидат ретките минерали и енергетските ресурси, кои се од особено значење за Вашингтон. Американскиот претседател Доналд Трамп отворено ја истакнува стратешката важност на Гренланд, предупредувајќи дека островот е изложен на сè поголемо кинеско и руско влијание.Трамп повторно ја оживеа идејата за купување на Гренланд, тврдејќи дека тоа е прашање на национална безбедност за САД. Данска, која има суверенитет над островот, категорично ја отфрла можноста за продажба, истакнувајќи дека Гренланд не е предмет на трговија.Иако американскиот претседател не ја исклучува ниту можноста за воена операција, ваквата реторика предизвика вознемиреност меѓу европските сојузници. Во обид да ги смири тензиите, државниот секретар на САД Марко Рубио изјави дека Вашингтон нема намера да интервенира воено и дека САД бараат дипломатско и економско решение.Претстојните разговори се оценуваат како тест за односите меѓу Соединетите Американски Држави и Данска, но и за идната улога на Гренланд во новата геополитичка распределба на моќта на Арктикот.

Свет | пред 3 седмици

Детали од состанокот во Конгресот. Рубио: „Нема да го нападнеме Гренланд, имаме друг план“

Американскиот државен секретар Марко Рубио им порача на конгресмените дека, и покрај сè поагресивната реторика, администрацијата не планира инвазија на Гренланд, туку сака да го купи овој огромен остров од Данска. Оваа изјава, дадена за време на затворен брифинг во понеделник, доаѓа во момент кога Белата куќа јавно не ја исклучува можноста за воена акција, а претседателот Трамп и неговите соработници одбиваат јасно да се откажат од употреба на сила.Белата куќа: Воената опција секогаш постоиДека ситуацијата е сериозна, потврди и портпаролката на Белата куќа Каролин Левит.„Претседателот Трамп јасно стави до знаење дека стекнувањето на Гренланд е приоритет на националната безбедност на САД и дека е клучно за одвраќање на нашите противници во арктичкиот регион“, изјави таа. „Претседателот и неговиот тим разгледуваат повеќе опции за остварување на оваа важна надворешнополитичка цел, а секако, употребата на американската војска секогаш е опција што му стои на располагање на врховниот командант.“Трамповата желба за купување на Гренланд не е нова – за тоа зборуваше и во својот прв мандат – но сега изгледа решен како никогаш досега да го припои тој териториј кон САД.Што се случувало зад затворени врати?Изјавата на Рубио била дадена на состанок со раководството на Конгресот, на кој присуствувале и министерот за одбрана Пит Хегсет и претседателот на Обединетиот генералштаб, генерал Ден Кејн. Главна тема била операцијата за апсење на венецуелскиот претседател Николас Мадуро, но разговорот се проширил и на други можни воени акции. Според извори, лидерот на демократското малцинство во Сенатот, Чак Шумер, директно прашал дали администрацијата планира воена интервенција во Мексико или на Гренланд, по што Рубио наводно се обидел да ги смири присутните.Иако не е целосно јасно дали тоа навистина успеало, блискиот сојузник на Трамп, сенаторот Линдзи Греам, тврди дека острата реторика е само дел од преговарачката стратегија. „Сето ова е дел од преговорите“, изјави тој. „Мора да имаме правна рамка и заштита за да можеме да го изградиме тоа што ни е потребно и да ги испратиме нашите луѓе на терен.“Но ваквиот пристап предизвика длабока загриженост меѓу европските сојузници. Членките на НАТО предупредија дека американски напад на Гренланд – автономна територија во состав на Данска – би значел крај на сојузот каков што го знаеме.Трамп: Ни треба ГренландДека притисокот продолжува, покажа и Стিফен Милер, еден од најблиските советници на Трамп, кој во понеделник на Си-Ен-Ен не ја исклучи можноста за инвазија. „Никој нема да се бори против САД поради иднината на Гренланд“, порача тој самоуверено.И самиот Трамп беше уште подиректен во вторник, кога во претседателскиот авион им ги објасни на новинарите своите мотиви.„Гренланд ни е потребен од аспект на националната безбедност, а и Европската унија има интерес тоа да се случи – и тие го знаат тоа“, изјави тој, нагласувајќи ја стратешката важност на Арктикот со оглед на Русија и Кина, како и пристапот до богатите минерални ресурси на островот.Остар одговор од КопенхагенДанската влада се обиде да одговори на безбедносните грижи на Трамп нудејќи поголемо американско воено присуство и нови концесии за рударење, но Трамп во неделата ги одби тие предлози со потценувачка изјава дека Копенхаген купува „уште едни снежни санки“.Данската премиерка Мете Фредериксен во понеделник го упати досега најсилното предупредување. За локалната телевизија ДР изјави дека напад на членка на НАТО би значел крај на сè:„Сè би завршило. Меѓународниот поредок каков што го знаеме, демократските правила на игра, НАТО – најсилниот одбранбен сојуз во светот – сето тоа би се урнало доколку една членка одлучи да нападне друга“, рече Фредериксен.Стравот на европските лидери дополнително го засилија неодамнешните американски воени операции во Венецуела, Нигерија и Иран, кои сугерираат дека Трамп во својот втор мандат е подготвен почесто да користи сила. Во меѓувреме, додека траат дипломатските препукувања и закани, истражувањата на јавното мислење покажуваат дека огромното мнозинство од жителите на Гренланд се против идејата островот да стане дел од САД.

Свет | пред 3 седмици

Нордиските земји ѝ порачаа на Америка: За статусот на Гренланд одлучуваат само Данска и Гренланд

Министрите за надворешни работи на Данска, Финска, Исланд, Шведска и Норвешка денеска, поради изразените претензии на Соединетите Американски Држави кон Гренланд, во заедничка изјава повторија дека за статусот на оваа самоуправна територија можат да одлучуваат исклучиво Гренланд и Данска, чиј составен дел е островот.„Заеднички повторуваме дека за прашањата што се однесуваат на Данска и Гренланд одлучуваат само Данска и Гренланд“, се наведува во изјавата објавена на официјалната интернет-страница на Министерството за надворешни работи на Данска.Нордиските земји потсетија дека Данска и Гренланд се меѓу основачите на НАТО и дека со децении соработуваат тесно со САД во сферата на безбедноста на Арктикот. Во тој контекст е спомнат и Одбранбениот договор меѓу Данска и САД од 1961 година.Во заедничката позиција се нагласува дека безбедноста на Арктикот се темели врз почитување на основните принципи на Повелбата на Обединетите нации и меѓународното право, вклучително и неповредливоста на границите. Како членки на НАТО, нордиските држави истакнуваат дека остануваат посветени на зачувување на безбедноста, стабилноста и соработката во арктичкиот регион.Во изјавата се наведува и дека овие земји веќе презеле чекори за зајакнување на одбраната на Арктикот преку нови капацитети, активности и зголемено присуство, како и дека ја поддржуваат засилената улога и будност на НАТО во регионот.„Значително ги зголемивме нашите инвестиции во арктичката безбедност и подготвени сме да направиме уште повеќе, во тесна координација со САД и другите сојузници во НАТО“, се вели во соопштението.Претходно денеска, премиерот на Гренланд, Јенс Фредерик Нилсен, ги повика Соединетите Американски Држави да го почитуваат дијалогот преку соодветни дипломатски и политички канали и да ги користат форумите што се засноваат на постојните меѓународни договори.Во меѓувреме, лидерите на Франција, Германија, Италија, Полска, Шпанија, Велика Британија и Данска со заедничка изјава на поддршка за Гренланд реагираа на ставовите на висок функционер на Белата куќа, Стивен Милер. Тој изјави дека американското полагање право на контрола врз Гренланд претставува „официјален став на Владата на САД“ и дека „никој нема да војува со Америка за иднината на Гренланд“.Гренланд е самоуправна територија во рамки на Кралството Данска, со сопствен премиер, влада и парламент составен од 31 пратеник избрани на национални избори.

Свет | пред 3 седмици

Европските лидери директно до Трамп: „Гренланд им припаѓа на неговите жители, само Данска и Гренланд одлучуваат за неговата иднина“

Европските лидери штотуку објавија заедничка изјава во која порачуваат дека Гренланд им припаѓа на неговите жители и дека исклучиво Данска и Гренланд имаат право да одлучуваат за неговата иднина. Изјавата беше објавена откако американскиот претседател Доналд Трамп и неговиот клучен советник Стивен Милер изминатите денови повторно го отворија прашањето за евентуално американско преземање на овој арктички териториј.Изјавата следува откако Трамп во интервјуа порача дека Соединетите Држави „имаат потреба од Гренланд“, додека Милер изјави дека Гренланд „треба да биде дел од САД“ и нагласи дека „никој нема да војува со Америка за иднината на Гренланд“, што предизвика силни реакции во Европа.Меѓу потписниците на заедничката изјава се и францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Кир Стармер.Заедничка изјава на европските лидери„Арктичката безбедност останува клучен приоритет за Европа и е од пресудно значење за меѓународната и трансатлантската безбедност. НАТО јасно стави до знаење дека арктичкиот регион е приоритет и дека европските сојузници го засилуваат своето делување.Ние и многу други сојузници ја зголемивме нашата присутност, активности и вложувања за Арктикот да остане безбеден и за да се одвратат противниците. Кралството Данска – вклучително и Гренланд – е дел од НАТО.Безбедноста на Арктикот затоа мора да се обезбедува заеднички, во соработка со сојузниците од НАТО, вклучително и Соединетите Држави, со почитување на начелата на Повелбата на ОН, меѓу кои суверенитетот, територијалниот интегритет и неповредливоста на границите.Тоа се универзални начела и ние нема да престанеме да ги браниме. Соединетите Држави се клучен партнер во тие настојувања, како сојузник во НАТО и преку одбранбениот договор меѓу Кралството Данска и Соединетите Држави од 1951 година.Гренланд им припаѓа на неговите жители. Исклучиво Данска и Гренланд имаат право да одлучуваат за прашањата што се однесуваат на Данска и Гренланд“, стои во заедничката изјава.Трамп и Милер ја заострија реторикатаАмериканскиот претседател Доналд Трамп изминатите денови повеќепати повтори дека Соединетите Држави „апсолутно имаат потреба од Гренланд“, не исклучувајќи можност за еднострани потези. Неговиот клучен советник Стивен Милер за CNN изјави дека Гренланд „треба да биде дел од САД“ и нагласи дека „никој нема да војува против Америка“ поради ова прашање.Овие изјави дополнително ги вознемирија европските сојузници, особено по американската воена операција во Венецуела, која ги зајакна стравувањата дека Вашингтон повеќе не изрекува закани само на реторичко ниво.Данската премиерка Мете Фредериксен претходно предупреди дека изјавите на Трамп треба да се сфатат сериозно, додека бројни европски функционери порачаа дека секое задирање во суверенитетот на Данска и Гренланд би претставувало директно кршење на меѓународното право и на темелните начела на НАТО.Европските лидери во заедничката изјава јасно ставија до знаење дека нема да отстапат од одбраната на овие начела, нагласувајќи дека безбедноста на Арктикот мора да се темели на меѓународното право, сојузништвото и почитувањето на суверенитетот на државите.

Свет | пред 3 седмици

„Данска ја зајакна безбедноста на Гренланд со уште една санка за кучиња“, рече Трамп, ЕК предупреди дека анексијата на островот ќе значи крај на НАТО

„Дали знаете што направи Данска неодамна за да ја зајакне безбедноста на Гренланд? Додадоа уште една санка за кучиња.“Со оваа подбивна изјава американскиот претседател Доналд Трамп повторно ја разгоре дебатата околу идниот статус на Гренланд — автономна територија на Кралството Данска, која за Вашингтон има сериозно стратешко значење.Трамп отворено изјави дека САД „имаат потреба од Гренланд“ поради националната безбедност и дека островот е клучен за контрола на Арктикот, особено во услови кога, како што тврди, регионот е под зголемено руско и кинеско присуство. Според него, Данска не може да гарантира соодветна заштита на територијата.Но, токму тие пораки ја разбудија најголемата вознемиреност во Европа досега.Европската комисија: Безбедноста не смее да биде изговор за анексијаОд Брисел порачаа дека Гренланд е сојузничка територија — а не објект за политичка или воена трговија.Портпаролката на Комисијата Паула Пињо потсети дека Гренланд е дел од НАТО и дека е сојузник на САД, а не спротивставена страна.Нејзината колешка, портпаролката за надворешна политика Анита Хипер, беше уште поексплицитна:„ЕУ ќе продолжи да ги брани принципите на национален суверенитет, територијален интегритет и неповредливост на границите. Ова особено важи кога територијата на земја-членка е доведена во прашање.“Зошто Гренланд е толку важен?Островот е богат со суровини и има огромна геостратешка вредност. Неговата позиција на Арктикот го прави природна платформа за воено и разузнавачко присуство, нешто што веќе постои преку американските бази, но без промена на суверенитетот.

Свет | пред 3 седмици