Американскиот државен секретар Марко Рубио им порача на конгресмените дека, и покрај сè поагресивната реторика, администрацијата не планира инвазија на Гренланд, туку сака да го купи овој огромен остров од Данска. Оваа изјава, дадена за време на затворен брифинг во понеделник, доаѓа во момент кога Белата куќа јавно не ја исклучува можноста за воена акција, а претседателот Трамп и неговите соработници одбиваат јасно да се откажат од употреба на сила.
Белата куќа: Воената опција секогаш постои
Дека ситуацијата е сериозна, потврди и портпаролката на Белата куќа Каролин Левит.
„Претседателот Трамп јасно стави до знаење дека стекнувањето на Гренланд е приоритет на националната безбедност на САД и дека е клучно за одвраќање на нашите противници во арктичкиот регион“, изјави таа. „Претседателот и неговиот тим разгледуваат повеќе опции за остварување на оваа важна надворешнополитичка цел, а секако, употребата на американската војска секогаш е опција што му стои на располагање на врховниот командант.“
Трамповата желба за купување на Гренланд не е нова – за тоа зборуваше и во својот прв мандат – но сега изгледа решен како никогаш досега да го припои тој териториј кон САД.
Што се случувало зад затворени врати?
Изјавата на Рубио била дадена на состанок со раководството на Конгресот, на кој присуствувале и министерот за одбрана Пит Хегсет и претседателот на Обединетиот генералштаб, генерал Ден Кејн. Главна тема била операцијата за апсење на венецуелскиот претседател Николас Мадуро, но разговорот се проширил и на други можни воени акции. Според извори, лидерот на демократското малцинство во Сенатот, Чак Шумер, директно прашал дали администрацијата планира воена интервенција во Мексико или на Гренланд, по што Рубио наводно се обидел да ги смири присутните.
Иако не е целосно јасно дали тоа навистина успеало, блискиот сојузник на Трамп, сенаторот Линдзи Греам, тврди дека острата реторика е само дел од преговарачката стратегија. „Сето ова е дел од преговорите“, изјави тој. „Мора да имаме правна рамка и заштита за да можеме да го изградиме тоа што ни е потребно и да ги испратиме нашите луѓе на терен.“
Но ваквиот пристап предизвика длабока загриженост меѓу европските сојузници. Членките на НАТО предупредија дека американски напад на Гренланд – автономна територија во состав на Данска – би значел крај на сојузот каков што го знаеме.
Трамп: Ни треба Гренланд
Дека притисокот продолжува, покажа и Стিফен Милер, еден од најблиските советници на Трамп, кој во понеделник на Си-Ен-Ен не ја исклучи можноста за инвазија. „Никој нема да се бори против САД поради иднината на Гренланд“, порача тој самоуверено.
И самиот Трамп беше уште подиректен во вторник, кога во претседателскиот авион им ги објасни на новинарите своите мотиви.
„Гренланд ни е потребен од аспект на националната безбедност, а и Европската унија има интерес тоа да се случи – и тие го знаат тоа“, изјави тој, нагласувајќи ја стратешката важност на Арктикот со оглед на Русија и Кина, како и пристапот до богатите минерални ресурси на островот.
Остар одговор од Копенхаген
Данската влада се обиде да одговори на безбедносните грижи на Трамп нудејќи поголемо американско воено присуство и нови концесии за рударење, но Трамп во неделата ги одби тие предлози со потценувачка изјава дека Копенхаген купува „уште едни снежни санки“.
Данската премиерка Мете Фредериксен во понеделник го упати досега најсилното предупредување. За локалната телевизија ДР изјави дека напад на членка на НАТО би значел крај на сè:
„Сè би завршило. Меѓународниот поредок каков што го знаеме, демократските правила на игра, НАТО – најсилниот одбранбен сојуз во светот – сето тоа би се урнало доколку една членка одлучи да нападне друга“, рече Фредериксен.
Стравот на европските лидери дополнително го засилија неодамнешните американски воени операции во Венецуела, Нигерија и Иран, кои сугерираат дека Трамп во својот втор мандат е подготвен почесто да користи сила. Во меѓувреме, додека траат дипломатските препукувања и закани, истражувањата на јавното мислење покажуваат дека огромното мнозинство од жителите на Гренланд се против идејата островот да стане дел од САД.
