Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, денеска пристигнува во Нуак, во дводневна посета на Гренланд чија цел е да се потврди европската поддршка за автономната територија на Данска, во време кога Вашингтон, под водство на Доналд Трамп, продолжува да покажува силен интерес за стратешки важниот арктички остров.
За утре е предвидено потпишување заедничка изјава меѓу Европската Унија и Гренланд. Посетата се случува во период кога значењето на островот расте поради неговата местоположба на Арктикот, геополитичката улога, богатството со критични суровини и значењето за безбедноста во регионот.
Трамп претходно годинава инсистираше на потребата САД да „преземат контрола“ врз Гренланд, кој е дел од Кралството Данска, но подоцна ја отфрли можноста за употреба на сила. Во меѓувреме, претставници на Данска, Гренланд и САД одржуваат состаноци во обид да се најде решение за кризата.
Европските земји во изминатиот период изразија силна поддршка за Данска и Гренланд. Фон дер Лајен претходно најави значително зголемување на инвестициите на ЕУ во регионот, иако Гренланд не е дел од Унијата.
Брисел предложи и удвојување на директната помош за Гренланд, на 530 милиони евра, во рамките на следниот седумгодишен буџетски период од 2028 до 2034 година. Според „Фајненшл тајмс“, за време на посетата, фон дер Лајен се очекува да предложи и дополнителна помош од 200 милиони евра.
Посетата се совпаѓа со почетокот на воената вежба „Арктички штит“, во која учествуваат војници од десет земји членки на НАТО. Според истражувачите, временското совпаѓање има и пошироко геополитичко значење.
Иако американскиот притисок врз Данска и Гренланд е помалку видлив отколку порано, тој не исчезнал целосно. Администрацијата на Трамп ја обвинува Данска дека не посветува доволно внимание на безбедноста на Арктикот. Копенхаген, пак, веќе повеќе од една година повторно ги зголемува вложувањата во регионот, а НАТО претходно годинава ја започна мисијата „Арктички стражар“.
Европската Унија не може да му понуди на Гренланд исто ниво на воена безбедносна гаранција како НАТО, но може да испрати важна политичка порака дека островот не е оставен сам, оценуваат истражувачите.
Гренланд, во меѓувреме, се обидува да ги развива рударските и другите екстрактивни индустрии, кои би можеле да му помогнат да постигне поголема економска независност од Данска. За Европа, островот е интересен поради големите резерви на критични суровини, додека на Гренланд му се потребни инвестиции, инфраструктура и пристап до пазари.
Повеќе од 60 компании поседуваат околу 135 рударски дозволи на Гренланд, но во моментов се активни само два рудника. И покрај значителниот геолошки потенцијал, претворањето на овие ресурси во реални економски проекти се покажува како сложен процес.
За време на посетата, која е втора за фон дер Лајен во Гренланд во последните две години, таа ќе се сретне со премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, и со данската премиерка Мете Фредериксен. Предвидена е и средба со премиерот на Фарските Острови, Беинир Јоханесен.
Во Нуак, во исто време, се одржува полугодишната средба на Данска, Гренланд и Фарските Острови за односите во рамките на Кралството Данска.
