трамп

САД се повлекуваат од 66 меѓународни организации

Одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп за повлекување на Соединетите Американски Држави од дури 66 меѓународни организации претставува тежок удар за глобалниот систем на управување, оценуваат кинески аналитичари, предупредувајќи на долгорочни последици за светскиот поредок и создавање вакуум на моќ во клучни области како климата и безбедноста.Портпаролката на кинеското Министерство за надворешни работи, Мао Нинг, изјави дека континуираното повлекување на Вашингтон од мултилатерализмот ја поткопува основата на меѓународниот поредок со Обединетите нации во неговото јадро. Таа предупреди дека само функционален мултилатерален систем може да спречи ширење на „законот на џунглата“, односно враќање кон принципот дека силата е правдата.Трамп во средата потпиша извршна уредба со која се суспендира американската поддршка за 31 агенција на ОН и уште 35 други меѓународни организации. Според соопштението на Белата куќа, станува збор за тела кои, како што се наведува, дејствуваат спротивно на американските национални интереси, безбедност, економски просперитет или суверенитет.Меѓу најпогодените се организации поврзани со климата, трудот и миграциите, за кои администрацијата на Трамп тврди дека промовираат „воук“ иницијативи. Особено значајно е повлекувањето од Рамковната конвенција на ОН за климатски промени, која претставува основа за сите главни меѓународни климатски договори.Директорот на Кинескиот климатски центар при Asia Society Policy Institute, Ли Шоу, оцени дека ваквиот чекор е сериозен удар за глобалната климатска акција и најголем предизвик за меѓународните напори од усвојувањето на Парискиот договор. Според него, одлуката го отвора прашањето како светот може да се справи со глобалните кризи без учество на највлијателната светска сила.Експертите потсетуваат дека уште од првиот претседателски мандат, Трамп ги повлече САД од повеќе тела на ОН, меѓу кои и Светската здравствена организација, и значително го намали финансирањето на други агенции. Шангајскиот аналитичар Шен Дингли смета дека ваквиот пристап е воден од логиката „Америка на прво место“, при што меѓународните организации се користат само кога се корисни за американските интереси, а се напуштаат кога тоа не е случај.

Свет | пред 2 часа

„Нема попуштање, демонстрантите работат за Трамп“! Хамнеи ги обвини странските сили за протестите во Иран

Иранските власти немаат намера да отстапат под притисокот од уличните протести, порача врховниот верски лидер на земјата, Али Хамнеи, кој немирите ги припиша на, како што рече, обиди од странство за дестабилизација на државата.Во обраќање емитувано на државната телевизија, Хамнеи оцени дека Исламската Република нема да потклекне пред, како што ги нарече, саботерите, нагласувајќи дека системот е создаден со жртва на „стотици илјади чесни луѓе“. „Секој треба да знае дека Исламската Република дојде на власт со крвта на стотици илјади чесни луѓе и дека нема да попушти пред саботерите“, рече тој.Осврнувајќи се конкретно на протестите во Техеран, иранскиот верски лидер изјави дека демонстрациите, според него, имаат за цел да му угодат на американскиот претседател. „Тие сакаат да го направат среќен. Ако знаеше како да ја води земјата, ќе ја водеше својата. Рацете на американскиот претседател се извалкани со крвта на повеќе од 1.000 Иранци“, рече Хамнеи, алудирајќи на американските напади врз ирански нуклеарни постројки во јуни.Во продолжение на обраќањето, тој порача дека и самите Соединети Американски Држави се соочуваат со бројни внатрешни проблеми, пренесуваат иранските медиуми.Хамнеи упати и апел до своите поддржувачи да останат сплотени. „Драги млади луѓе, задржете ја вашата подготвеност и единство. Обединетата нација ќе го победи секој непријател“, порача тој.Во меѓувреме, протестите предизвикани од економските тешкотии продолжија и денеска во повеќе ирански градови. Набљудувачката група NetBlocks соопшти дека во земјата бил регистриран прекин на интернет, кој започнал вчера и продолжил и денеска.Американската агенција HRANA објави дека за време на немирите животот го загубиле најмалку 34 демонстранти и четворица припадници на безбедносните сили, додека околу 2.200 лица биле уапсени. Според аналитичарите, овие бројки укажуваат на длабоко незадоволство од актуелната состојба во земјата.Властите, во обид да ја смират ситуацијата, применуваат двоен пристап: од една страна порачуваат дека економските протести се легитимни и нудат дијалог, а од друга, на дел од демонстрациите интервенираат со солзавец и сила во услови на насилни улични судири.

Свет | пред 5 часа

Зошто идејата на Трамп за купување на Гренланд е една голема фантазија?

Кога американскиот претседател Доналд Трамп зборува за можноста САД да го купат Гренланд, многумина тоа го доживуваат како уште една провокација или политичка шега што брзо ќе биде заборавена. Но, според професорот Орелиен Колсон, во авторски текст за „Еуроњуз“, ваквиот пристап е погрешен, бидејќи иако идејата е правно, политички и стратешки неостварлива, таа открива подлабоки промени во начинот на кој денес се сфаќаат моќта, суверенитетот и глобалниот поредок.Трамп првпат ја изнесе идејата за „купување“ на Гренланд во 2019 година, а неодамна повторно ја актуелизираше, наводно поставувајќи и рок од 20 дена. Секојпат одговорот беше јасен и недвосмислен – Гренланд не е на продажба, а Данска не планира да го отуѓи. Сепак, темата упорно се враќа во јавноста.Историските примери на купување територии, како Алјаска од Русија во 1867 година или Данските Западноиндиски Острови во 1917 година, често се користат како аргумент од страна на Трамп и неговите поддржувачи. Но, тие договори биле склучени во сосема поинаков свет – пред Втората светска војна, пред Повелбата на Обединетите нации и пред правото на народите на самоопределување да стане темел на меѓународното право.Денес, Гренланд не е колонијален посед, туку самоуправна територија со сопствен парламент и влада, а Гренланѓаните имаат признато право на независност доколку така одлучат. Секој обид за „продажба“ би значел директно кршење на меѓународното право и демократската волја на населението.Идејата е проблематична и од политички аспект. Данска е стабилна демократија, сојузник во НАТО и близок партнер на САД. Помислата Вашингтон да купува територија од Копенхаген потсетува на политики од 19. век и би предизвикала сериозни тензии во рамките на Алијансата.Иако Гренланд има големо стратешко значење поради Арктикот, природните ресурси и безбедносните прашања, САД веќе имаат значително воено и стратешко присуство таму преку соработка со Данска. Формалното „сопствеништво“ би донело малку реална корист, а огромни политички трошоци.Според Колсон, упорноста на оваа идеја произлегува од трансакцискиот поглед кон меѓународните односи, каде моќта се мери преку сопственост и контрола, а дипломатијата се заменува со јазикот на бизнисот. Во тој контекст, Гренланд не е реален политички предлог, туку симбол на пошироката ерозија на повоениот меѓународен поредок.Гренланд, заклучува авторот, не е на продажба. Но, самото појавување на вакви идеи е потсетник дека правилата на глобалната политика се сè почесто тестираат – а игнорирањето на тој факт може да биде најскапата грешка.

Свет | пред 23 часа

Врховниот суд утре може да ги укине царините на Трамп, илјадници чекаат поврат на пари

Претстојната одлука на Врховниот суд на САД за користењето на вонредните царински овластувања на поранешниот претседател Доналд Трамп може сериозно да ги потресе финансиските пазари, особено доколку судиите решат да ги поништат воведените царини.Одлуката, која би можела да биде објавена уште утре, ќе утврди дали Трамп имал право да се повика на Законот за меѓународни вонредни економски овластувања (IEEPA) за да воведе царини без одобрување од Конгресот, пренесува Reuters.Илјадници компании бараат поврат на париДодека Врховниот суд се подготвува да реши за судбината на поголемиот дел од царините, илјадници компании веќе поднеле тужби против државата, надевајќи се на поврат на дел од милијардите долари што досега ги платиле по основ на царини. Судските записи покажуваат дека во правната битка се вклучени над 1.000 корпоративни субјекти од речиси сите сектори на економијата.Бранот тужби започнал по рочиштето одржано на 5 ноември, кога судиите јавно покажале скептицизам кон клучната трговска политика на Трамп. Анализите покажуваат дека најголем дел од компаниите што тужат се со седиште во САД, распоредени во речиси 40 сојузни држави, со најголема застапеност од Њујорк и Калифорнија. Помал број тужители доаѓаат од Канада, Сингапур и неколку европски земји.Кои компании се вклучени?Меѓу јавно познатите компании што поднеле тужби се Costco, Goodyear, EssilorLuxottica, како и Dole Fresh Fruit, e.l.f. Cosmetics и J. Crew. Најзастапени се производителите и дистрибутерите на облека и текстил, автомобилската индустрија, како и компании од областа на индустриска и електрична опрема. Дел од тужителите се јавни компании чии акции се тргуваат на берза, но повеќето се приватни фирми.Страв од силни пазарни потресиИнвеститорите и аналитичарите предупредуваат дека укинувањето на царините и можниот масовен поврат на пари може да има сериозни последици за државните приходи, пазарот на обврзници и берзите. Според проценките, увозниците би можеле да добијат поврат од 150 до 200 милијарди долари.„Никогаш не сме виделе одлука со вакво економско влијание“, изјави Еди Габур, извршен директор на KEY Advisors Wealth Management. Тој предупреди дека враќањето на сите царини би значело „исцрпување на ликвидноста од системот“.Оптимизам, но и претпазливостДел од инвеститорите веруваат дека укинувањето на царините краткорочно би ги поттикнало акциите, особено во малопродажбата, стоките за широка потрошувачка и електрониката. Сепак, други предупредуваат дека секој позитивен ефект може да биде краткотраен, бидејќи администрацијата би можела да најде алтернативни правни механизми за повторно воведување царини.Самиот Трамп изјави дека поништувањето на царините би било „економска катастрофа“. Според проценките на JPMorgan, годишните приходи од царини би можеле да паднат од околу 350 на 250 милијарди долари, што повторно ги отвора прашањата за фискалната стабилност на САД.Одлуката на Врховниот суд се очекува со големо внимание, бидејќи нејзините последици би можеле да се почувствуваат далеку надвор од американските пазари.

Свет | пред 23 часа

Трамп даде зелено светло за нови санкции кон Русија: Притисок врз Москва поради војната во Украина

Американскиот претседател Доналд Трамп дал зелено светло за законски предлог со нови санкции против Русија, изјави синоќа републиканскиот сенатор Линдзи Греам, по состанокот во Белата куќа. Според Политико, Сенатот би можел да гласа за предлогот веќе идната недела.Сенаторот од Јужна Каролина изјави дека целта на санкциите е дополнителен притисок врз Москва за да ја прекине војната против Украина.„По многу продуктивен состанок со претседателот Трамп за низа прашања, тој даде зелено светло за двопартискиот законски предлог за санкции против Русија, на кој со месеци работам заедно со сенаторот Ричард Блументал и многу други“, изјави Греам, мислејќи на демократскиот сенатор од Конектикат, кој е коавтор на долго блокираниот закон.На прашање за изјавите на Греам, претставник на Белата куќа потврди дека Трамп го поддржува законодавството. Греам додаде дека гласањето во Сенатот „се надеваме може да се одржи веќе следната недела“.Како што наведува Политико, Греам и републиканското раководство во Сенатот со месеци соработувале со Белата куќа за усогласување на конечната верзија на законот. Сепак, ова не е првпат да се најавува брзо гласање, по што иницијативата повторно заглавувала во процедура.Според предлогот, законот предвидува воведување т.н. секундарни санкции кон држави како Кина и Индија кои купуваат руска нафта и гас, со цел да се пресече приливот на средства што ја финансира воената машинерија на рускиот претседател Владимир Путин.„Украина прави отстапки заради мир, а Путин само зборува и продолжува да убива невини луѓе“, изјави Греам, оценувајќи дека донесувањето на законот во овој момент е „навремено“.Од кабинетот на Линдзи Греам не одговорија веднаш на прашањето дали во законот ќе бидат внесени измени на барање на Трамп. Претседателот, како што потсетува Политико, претходно побарал целосна флексибилност кога станува збор за воведување и укинување санкции, односно право лично да одлучува кога тие ќе се активираат или повлечат.Според анализата, сè уште е нејасно дали конечната верзија целосно ќе ги задоволи барањата на Белата куќа, но јасно е дека поддршката од Трамп претставува клучен чекор за законот, по повеќемесечен застој, конечно да се најде на дневен ред на Сенатот.

Свет | пред 1 ден

Три фази за Венецуела

Американскиот државен секретар Марко Рубио го претстави планот на администрацијата на Доналд Трамп за Венецуела, кој е структуриран во три фази – стабилизација, опоравување и транзиција на власта. Тој порача дека со привремената влада на земјата ќе следуваат „уште договори“, јавува CNN.Говорејќи по затворениот брифинг одржан за сите американски сенатори, Рубио истакна дека првата и клучна фаза е стабилизацијата, со цел да се спречи Венецуела да западне во дополнителен хаос. Според него, администрацијата во Вашингтон има значително влијание врз привремената венецуеланска влада, предводена од Delcy Rodríguez.Како централен елемент на оваа почетна фаза, Рубио го посочи нафтниот договор, нагласувајќи дека САД очекуваат наскоро да започнат со продажба на милиони барели венецуеланска нафта. Приходите од продажбата, според него, би биле под контрола на Соединетите Американски Држави и би се распределувале „на начин што ќе биде од корист за венецуеланскиот народ“.„Веќе гледаме напредок со овој нов договор што беше најавен, а ќе следуваат и дополнителни договори“, изјави Рубио, без да открие конкретни детали за идните аранжмани.Втората фаза, опишана како период на опоравување и помирување, има за цел да овозможи американските, западните и другите странски компании да добијат „фер и отворен пристап“ до венецуеланскиот пазар. Истовремено, според Рубио, САД сакаат да го поттикнат процесот на национално помирување, кој би вклучувал амнестија за опозициските актери, ослободување на политичките затвореници или нивно враќање во земјата, како и постепена обнова на граѓанското општество.Последната фаза од планот е транзицијата на власта. Рубио нагласи дека конечната одговорност за трансформацијата на земјата останува кај самите граѓани на Венецуела. Тој додаде дека дел од фазите ќе се одвиваат паралелно, а не строго последователно.„Ова детално им го објаснив на сенаторите. Во наредните денови ќе има повеќе информации, но чувствуваме дека напредокот оди во позитивна насока“, заклучи Рубио.

Свет | пред 2 дена

Од Алјаска до Патагонија: како САД ја преземаат контролата врз светската нафта и создаваат „нафтено царство“

Кога ќе се собере производството на нафта во Соединетите Американски Држави, Канада и цела Латинска Америка – од Мексико до Аргентина, вклучувајќи ги Бразил, Гвајана и Колумбија – се добива речиси 40 отсто од вкупното светско производство. Денес, сите тие подрачја, сакале тоа некои или не, се наоѓаат под сè поагресивната сфера на влијание на Вашингтон, во рамки на она што аналитичарите иронично го нарекуваат „Донро доктрина“. Со тоа, американскиот претседател Доналд Трамп, според анализата на Хавиер Блас за „Блумберг“, создаде сопствено нафтено царство.Не станува збор за подземни резерви за чие искористување би биле потребни години и милијарди инвестиции, туку за реални барели нафта кои веќе се слеваат на светскиот пазар. Со вакви ресурси, Трамп располага со економска и геополитичка полуга каква што, според проценките, немал ниту еден американски претседател уште од времето на Френклин Д. Рузвелт во 1940-тите. САД денес можат да црпат од огромно „море“ нафта во сопствениот двор.Последиците од практично неограничениот пристап до венецуелските резерви, најголеми во светот, станаа очигледни за целиот енергетски сектор, а особено за геополитичките противници на Вашингтон. Рускиот олигарх Олег Дерипаска, кој е под американски санкции, отворено оцени дека САД би можеле да ја држат цената на нафтата околу 50 долари за барел, со што би добиле клучна предност против секој што би се обидел да ја зголеми цената преку ограничување на понудата.Фактичката контрола врз нафтното богатство на западната хемисфера ги менува правилата на геополитичката игра. Со децении, американските воени интервенции беа ограничувани од стравот дека конфликтите ќе предизвикаат раст на цените на енергенсите. Денес, Белата куќа има предност и над сојузниците и над противниците кои произведуваат нафта – без разлика дали станува збор за Саудиска Арабија, Иран, Нигерија или Русија.Изминатите 18 месеци, според анализата, веќе покажаа што значи ова ново енергетско богатство за американската надворешна политика. Администрацијата на Трамп презеде чекори кои до неодамна изгледаа незамисливи – од напади врз ирански нуклеарни постројки до поддршка за Украина во напади врз руски рафинерии. Апсењето на Николас Мадуро од неговата обезбедена резиденција во близина на Каракас беше најшокантниот пример досега за тоа што се случува кога нафтата повеќе не го ограничува Пентагон.Контролата врз венецуелската нафта му дава на Вашингтон уште една клучна предност: можноста да одбива туѓи понуди. Со месеци, Кремљ се обидуваше да ги стави сопствените резерви на маса како адут во преговорите со Белата куќа. Сега, Трамп може да му порача на Владимир Путин дека американската економија нема потреба од сибирските полиња – бидејќи нафта има повеќе од доволно во сопствената сфера на влијание.Сепак, анализата укажува дека не е сè заслуга на Трамп. Тој, во голема мера, се најде на власт во вистински момент. Американската нафтна индустрија би доживеала подем и без него, благодарение на експлоатацијата на шкрилците во САД, тешката нафта во Канада и големите откритија во Бразил и Гвајана. Од тие придобивки корист имаа и неговите претходници, Џо Бајден и Барак Обама.Она што Трамп го направи, според Блас, е дека целото тоа нафтено богатство го стави под безбедносниот чадор на Вашингтон. Повеќе од два века по прогласувањето на Монроовата доктрина, со која Латинска Америка беше означена како американска сфера на влијание, Трамп ја „ажурираше“ за 21 век. Овој пат, централната оска не е идеологијата, туку природните ресурси.Во таа нова надворешнополитичка матрица, секоја нафтено богата држава во Латинска Америка има значење, но Венецуела е најголемата награда. Не поради сегашното производство, кое со околу еден милион барели дневно заостанува зад Бразил, туку поради потенцијалот. Во 1970-тите, земјата произведувала над 3,7 милиони барели дневно, а плановите од 1990-тите предвидувале раст до пет, па дури и 6,5 милиони барели. Доаѓањето на Уго Чавез, а потоа и на Мадуро, го запре тој развој.Светот, наведува анализата, можеби нема итна потреба од дополнителна венецуелска нафта денес или во следните неколку години, но потребата ќе се појави во раните 2030-ти. До тогаш, доколку Каракас прифати соработка со Вашингтон, производството може значително да се зголеми.Поредокот по Мадуро, кон кој Трамп очигледно тежнее – со Делси Родригез како привремена власт во форма на „помека“ диктатура – според проценките, им одговара на американските нафтени компании. Таа веќе воведе одредени пазарни принципи за стабилизација на економијата, а нејзините јавни реакции против американската интервенција се сметаат главно за порака до домашната јавност.Самиот Трамп не ги крие очекувањата. Тој јавно изјави дека најголемите американски нафтени компании ќе влезат во Венецуела, ќе инвестираат милијарди долари, ќе ја обноват уништената инфраструктура и ќе почнат да создаваат профит. Неколку часа претходно, за „Фокс њуз“ најави дека САД „многу силно“ ќе се вклучат во венецуелската нафтена индустрија.Иако неговите изјави традиционално се примаат со резерва, вториот мандат покажа дека Трамп реализира голем дел од она што го најавува. Ако вели дека Америка ќе влезе длабоко во венецуелската нафта, тогаш, заклучува анализата, тоа треба да се сфати сериозно. Можеби проектот нема да биде толку грандиозен како што се најавува, но едно е јасно: нафтата на Венецуела веќе е дел од новото американско царство, кое се протега од Алјаска до Патагонија – под будното око на Вашингтон.

Свет | пред 3 дена

Трамп започна 2026 со настап пред републиканците: фокус на изборите и Конгресот

Американскиот претседател Доналд Трамп имаше интензивен почеток на 2026 година, а неговото најавено обраќање започна во 16 часот по македонско време. Непосредно пред да ја напушти Белата куќа, Трамп на својата социјална мрежа објави кратка порака во која најави средба со републиканците од Претставничкиот дом, за кои напиша дека „навистина ги сака (речиси сите!)“.Средбата се одржа во Кенеди центарот во Вашингтон, институција која во изминатите недели се најде во фокусот на јавноста поради контроверзиите околу обидот за нејзино преименување. Управниот одбор, за кој американските медиуми наведуваат дека е лично избран од Трамп, непосредно пред Божиќ изгласал предлог установата да се преименува во „Трамп–Кенеди центар“. Овој потег сè уште не е одобрен од Конгресот и наиде на остри критики, вклучително и од членови на семејството Кенеди.Иако претходно се шпекулираше дека Трамп би можел да се осврне на надворешнополитички теми, како состојбата во Венецуела или изјавите поврзани со Гренланд, неговото обраќање засега беше целосно насочено кон внатрешната политика.Во говорот, кој имаше јасна внатрепартиска димензија и беше насочен кон придобивање поддршка од републиканските пратеници, Трамп зборуваше за претстојните избори за Конгресот, повторно го доведе во прашање начинот на кој јавноста и медиумите ја оценуваат неговата администрација, а оддаде и почит на пратеникот Даг ЛеМалфа, кој неодамна почина.Во текот на настапот, Трамп не ги спомена можните потези во Венецуела, ниту пак повтори претходни изјави поврзани со Гренланд или други надворешнополитички прашања, оставајќи го фокусот исклучиво на домашната политичка сцена и внатрешните предизвици со кои, според него, се соочуваат САД.

Свет | пред 3 дена

Од преговори до апсење: Како Трамп за шест месеци ја смени стратегијата кон Мадуро

Само шест месеци пред да испрати американски сили за апсење на венецуелскиот претседател Николас Мадуро, американскиот претседател Доналд Трамп всушност настојувал да постигне договор со Каракас, а не насилно да го собори режимот. Како што објавува The Wall Street Journal, на состанок во Овалната соба во јули, Трамп им порачал на своите советници дека сака да продолжат преговорите со власта на Мадуро, со цел да се склучи спогодба која би им дала приоритет на американските нафтени компании.По серија неуспешни обиди Мадуро да биде убеден да се повлече од функцијата во замена за амнестија, Трамп кон крајот на декември ја донел одлуката за воена акција. Ноќната операција што заврши со приведување на венецуелскиот лидер и негово префрлање во Њујорк стана симбол на поостриот пристап во надворешната политика што Трамп најавува дека би можел да го примени и во други делови од светот.Во вториот мандат на Трамп, Венецуела неочекувано се најде во центарот на неколку клучни приоритети на администрацијата – масовните депортации, борбата против трговијата со дрога, пристапот до огромните нафтени и минерални резерви, како и долготрајниот притисок од сенаторот Марко Рубио и други тврдокорни кругови кои со години се залагаа за уривање на режимот во Каракас.Според поранешниот функционер Елиот Абрамс, Венецуела претставувала „совршена бура“ што ги обединува сите грижи на администрацијата на Трамп. Истовремено, фокусот на претседателот кон природните ресурси на земјата предизвикал внатрешни судири меѓу советниците и силно лобирање од енергетските компании. Трамп, според истите извори, бил повеќе заинтересиран за договор што би ѝ служел на агендата „Америка на прво место“ – вклучувајќи депортации и поволни нафтени зделки – отколку за демократизација на Венецуела.Во тој контекст, Трамп отворено признал дека Рубио се противел на какво било зближување со Мадуро, предупредувајќи дека станува збор за лидер вмешан во трговија со дрога и тероризам. Сепак, претседателот инсистирал на својот пристап, сѐ додека аргументите на Рубио и другите советници не надвладеале.Од другата страна, Мадуро американскиот притисок го доживувал како блеф. Според лица блиски до режимот, тој јавно настапувал опуштено и уверено, дури и исмејувајќи ги предупредувањата од Вашингтон. Токму тоа, според извештаите, дополнително ја зголемило фрустрацијата кај Трамп.По враќањето во Белата куќа, Трамп му ја доверил венецуелската задача на својот близок соработник Ричард Гренел, со јасни цели: ослободување американски државјани, отворање простор за американските нафтени компании и прифаќање на депортациските летови со венецуелски мигранти. Дел од тие цели биле реализирани, а санкциите делумно олеснети, меѓу другото и со дозволата Chevron повторно да експлоатира нафта во Венецуела.Сепак, откако Мадуро ги одбил и последните понуди за егзил, во администрацијата сѐ појасно се профилирала воената опција. Наградата за негово апсење била зголемена, Пентагон започнал засилени операции против наводни нарко-канали, а американските разузнавачки служби интензивно го следеле венецуелскиот лидер.Кулминацијата дошла кон крајот на декември, кога, наместо заминување во егзил, Мадуро и неговата сопруга беа извлечени од Каракас и ставени под американски притвор. Како што изјави Рубио, „му беа понудени повеќе исклучително дарежливи опции, но тој одбра поинаков пат“, со што, според американската администрација, ја запечатил својата судбина.

Свет | пред 3 дена

Бес и завист во Русија: „Брзо, драматично и одлучно. Трамп нѐ посрами“

Изненадувачки ноќен напад на Каракас заврши со апсење на венецуелскиот претседател Николас Мадуро, историски сојузник на Кремљ, а акцијата ја изведе американскиот претседател Доналд Трамп. По апсењето, Мадуро ќе се соочи со судење во Њујорк. Сценариото потсетува на тоа што Владимир Путин го замислил за инвазијата на Украина во февруари 2022 година, но реализацијата му припаѓа на САД, пишува The Guardian.Похвали за американската операцијаОфицијално, руски функционери реагираа бесно, осудувајќи ја операцијата како кршење на меѓународното право и опасен преседан. Меѓутоа, во позадина се чувствува неволно почитување и дури завист кон брзината и ефикасноста на американската акција.„Операцијата беше спроведена компетентно“, напиша про-кремлинскиот Телеграм канал Dva Mayora. „Веројатно така требаше да се одвива и нашата ‘специјална воена операција’: брзо, драматично и одлучно.“Некои про-кремлински аналитичари и јавни личности, како Олга Ускова и Маргарита Симонјан, признаа чувство на срам и љубомора, посочувајќи дека операцијата покажува што Москва некогаш не успеала да реализира во Украина.Ограничен досег на КремљВенецуела повеќе од две децении градела мрежа на антиамерикански сојузници, од Русија и Кина до Куба и Иран, со надеж за нова оска против Вашингтон. Сепак, Москва, заглавена во Украина, не беше во можност да го заштити Мадуро на значаен начин.„Ситуацијата е непријатна за Русија“, изјави Фјодор Луќанов, советник за надворешна политика. „Мадуро е близок партнер и идеолошки сојузник, но обезбедување реална помош на далечна земја е едноставно неизводливо.“Суморен оптимизамНекои во Москва гледаат можност за „суморен оптимизам“ – дека апсењето на Мадуро ја покажува доминацијата на моќта над меѓународното право, потенцирајќи свет поделен на сфери на влијание, модел што Русија долго го застапува.„Тимот на Трамп е цврст и циничен во промоцијата на интересите на својата земја“, напиша Дмитриј Медведев. „Отстранувањето на Мадуро не е за дрога – тоа е за нафта. Законот на посилниот очигледно е посилен од обичната правда.“Оваа операција го става американското влијание на видно место и ја нагласува сложената геополитичка ситуација во која Русија, и покрај симпатиите кон Венецуела, не може да се меша без да ризикува конфронтација со САД.

Свет | пред 3 дена

Трамп упати остри закани кон пет држави ширум светот

По апсењето на венецуеланскиот претседател Николас Мадуро од страна на американските сили за време на викендот, американскиот претседател Доналд Трамп и неговата администрација упатија серија остри пораки и предупредувања до повеќе држави, меѓу кои Колумбија, Куба, Мексико, Иран, но и Гренланд – автономна територија на Данска, објави CNN.Трамп порача дека САД имаат задача да обезбедат „одржливи и успешни земји“ во своето опкружување, каде што нафтата ќе може „слободно да тече“, додавајќи дека „американската доминација на западната хемисфера никогаш повеќе нема да биде доведена во прашање“.Гренланд и ДанскаАмериканскиот претседател повторно истакна дека на САД им е потребен Гренланд „од аспект на националната безбедност“, наведувајќи дека островот е од големо стратешко значење и дека е опкружен со руски и кинески бродови. Според него, Данска не е во состојба сама да ја гарантира безбедноста на територијата.Гренландскиот премиер Јенс Фредерик Нилсен остро реагираше, оценувајќи ја реториката на Трамп како „целосно неприфатлива и непочитувачка“, нагласувајќи дека Гренланд не е објект, туку народ, земја и демократија. И Данска и Гренланд и претходно јасно се спротивставија на идејата за анексија.КолумбијаТрамп упати навреди кон колумбискиот претседател Густаво Петро, обвинувајќи го за поврзаност со трговијата со кокаин и наговестувајќи можност за американска „операција“ во земјата. Петро возврати дека неговата влада ја има спроведено најголемата заплена на кокаин во историјата и дека се води борба против вооружените нарко-групи, иако податоците на ОН покажуваат рекордно ниво на производство на кокаин во Колумбија.КубаТрамп оцени дека воена интервенција на Куба не е потребна, бидејќи земјата, според него, е пред економски колапс поради губењето на приходите од венецуеланската нафта. Државниот секретар Марко Рубио изјави дека кубанската влада е „во сериозна неволја“. Кубанскиот претседател Мигел Дијас-Канел, пак, порача дека Куба и Венецуела нема да се откажат од својот сојуз без борба.МексикоАмериканскиот претседател повторно го обвини Мексико дека не прави доволно во борбата против нарко-картелите и откри дека и понудил воена помош на мексиканската претседателка Клаудија Шејнбаум. Мексико засега не реагираше на изјавите, но беше меѓу земјите што го осудија апсењето на Мадуро, оценувајќи го како кршење на меѓународното право.ИранТрамп упати и ново предупредување до Иран, каде што продолжуваат антивладини протести. Тој порача дека САД ќе реагираат „многу силно“ доколку иранските власти повторно започнат со убиства на демонстранти. Иранскиот врховен лидер Али Хамнеи возврати дека земјата нема да се предаде и дека протестите мора да бидат задушени.Низата изјави и закани на Трамп дополнително ја заоструваат глобалната политичка клима по драматичните настани во Венецуела и предизвикуваат реакции ширум светот.

Свет | пред 4 дена

Руските интереси под закана: реализацијата на планот на Трамп за Венецуела со висока цена за Москва

Планот на американскиот претседател Доналд Трамп САД да ја преземат контролата врз венецуеланската нафтена индустрија и да ги повикаат американските компании да учествуваат во нејзина обнова по апсењето на претседателот Николас Мадуро, најверојатно нема да има значително и непосредно влијание врз светските цени на нафтата, оценуваат аналитичари за Associated Press (AP).Венецуеланската нафтена индустрија е во исклучително лоша состојба поради долгогодишно запоставување, корупција и меѓународни санкции. Според експертите, ќе бидат потребни години и огромни инвестиции пред производството значително да се зголеми. Иако постојат проценки дека земјата релативно брзо би можела да ја удвои или дури утрои сегашната продукција од околу 1,1 милион барели дневно, враќањето на историските нивоа останува долгорочен процес.„Иако има извештаи дека американските воени акции не ја оштетиле нафтената инфраструктура, таа пропаѓа со години и ќе биде потребно време за да се обнови“, изјави Патрик Де Хан, главен нафтен аналитичар во GasBuddy.Политичката стабилност клучна за инвестицииАмериканските нафтени компании, сепак, не се подготвени за големи вложувања без јасна и стабилна политичка состојба. И покрај изјавите на Трамп дека САД ја преземаат контролата, ситуацијата во Венецуела останува неизвесна, со спротивставени ставови околу легитимитетот на новата власт.„Доколку се покаже дека САД успешно управуваат со земјата, може да се појави оптимизам дека американските енергетски компании релативно брзо ќе влезат и ќе ја ревитализираат индустријата“, вели Фил Флин, висок пазарен аналитичар во Price Futures Group. Според него, доколку Венецуела повторно стане голема нафтена сила, тоа долгорочно би можело да придонесе за пониски цени и да изврши дополнителен притисок врз Русија.Огромни резерви, но минимално производствоСпоред американската Управа за енергетски информации (EIA), Венецуела располага со најголеми докажани резерви на сурова нафта во светот – околу 303 милијарди барели, или 17 отсто од глобалните резерви. И покрај тоа, денес произведува помалку од еден процент од светската нафта.Chevron е единствената американска компанија со значајни операции во земјата, каде што произведува околу 250.000 барели дневно преку заеднички вложувања со државната PDVSA. Компанијата соопшти дека продолжува да работи во согласност со законите и дека приоритет ѝ е безбедноста на вработените.Историски товар и правни дилемиПроизводството во Венецуела драстично опадна од околу 3,5 милиони барели дневно во 1999 година, делумно поради национализацијата на индустријата во 2007 година, кога тогашниот претседател Уго Чавез ги истисна големите странски компании. Аналитичарите нагласуваат дека клучниот проблем не е наоѓањето нафта, туку довербата дека идната власт ќе ги почитува договорите.Дополнително, професорот по право на Универзитетот Колумбија, Метју Ваксман, предупредува дека преземањето контрола врз венецуелските ресурси отвора сериозни правни прашања за сопственоста на нафтата и почитувањето на меѓународното право.Потенцијално олеснување на притисокот врз РусијаВенецуелската тешка сурова нафта е клучна за производство на дизел, кој моментално недостига на светскиот пазар. Зголемувањето на производството би можело да им помогне на европските и американските рафинерии и да ја намали зависноста од руските енергенси. „Русија имаше корист од колапсот на венецуеланската нафтена индустрија, бидејќи Венецуела беше нејзин конкурент“, истакна Флин.Иако краткорочниот ефект врз цените се смета за минимален, аналитичарите предупредуваат дека долгорочните економски и геополитички последици од планот на Трамп би можеле значително да го променат глобалниот енергетски пазар.

Свет | пред 5 дена

Плановите на Трамп за управување со Венецуела сè уште нејасни

Плановите на поранешниот американски претседател Доналд Трамп за идното управување со Венецуела и понатаму остануваат неразјаснети. Трамп во саботата изјави дека Соединетите Американски Држави ќе управуваат со земјата сè додека не се обезбеди „безбедна, исправна и разумна транзиција“.Сепак, сè уште не е познато на кој начин САД би ја воделе Венецуела, ниту кои лица или институции би биле вклучени во тој процес. Трамп нагласи дека станува збор за „тимски напор“.Тој додаде дека американскиот државен секретар Марко Рубио разговарал со венецуелската потпретседателка Делси Родригез, која во меѓувреме беше именувана за привремена претседателка од Врховниот суд на Венецуела. Според Трамп, Родригез изразила подготвеност да стори сè што ќе побараат САД.Набргу потоа, Родригез се појави на државната телевизија во Венецуела, каде побара ослободување на Николас Мадуро, нагласувајќи дека тој е „единствениот легитимен претседател“ на земјата.Трамп исто така изјави дека не разговарал со лидерот на венецуелската опозиција Марија Корина Мачадо, за која оцени дека нема ниту доволна поддршка, ниту почит во земјата за да стане нејзин лидер.Мачадо претходно повика власта да ја преземе Едмундо Гонзалез, кого таа го поддржа и мобилизираше за време на претседателските избори во 2024 година. Резултатите од гласањето што ги објави нејзината партија сугерираат дека Гонзалез остварил убедлива победа.

Свет | пред 5 дена

Воена интервенција што ја потресе Вашингтон: поделби кај републиканците по Венецуела

Одлуката на Доналд Трамп да покрене воен напад врз Венецуела, да го уапси нејзиниот претседател и привремено да ја преземе управата со земјата претставува остар пресврт за политичар кој со години ја градеше својата кариера врз критика на странските интервенции и ветувања дека ќе ги избегнува надворешните конфликти. Визијата што Трамп ја изложи на прес-конференција отвора можност за натамошни воени дејствија, директно мешање во венецуелската политика и нафтена индустрија, па дури и испраќање американски војници на терен — чекор од кој американските претседатели традиционално се воздржуваат поради отпорот во јавноста.„Ќе ја водиме земјата додека не можеме да спроведеме безбедна, правилна и разумна транзиција“, изјави Трамп, без да прецизира до каде е подготвен да оди во преземањето контрола врз држава во која, според оценките, луѓето блиски до Николас Мадуро сè уште држат клучни позиции на моќ.Иронично, на инаугурацијата на својот втор мандат во јануари минатата година, Трамп им порача на поддржувачите дека успехот нема да го мери само со добиени битки, туку и со војни што ќе ги заврши или во кои никогаш нема да влезе. Оттогаш, сепак, тој одобри бомбардирања во Сирија, Ирак, Иран, Нигерија, Јемен и Сомалија, уништи десетици пловни објекти поврзани со трговија со дрога и упати прикриени закани кон Гренланд и Панама. Ноќниот напад врз Венецуела се смета за неговата најагресивна воена акција досега.Во нападите врз Каракас и други делови од земјата беа уапсени претседателот Мадуро и неговата сопруга, кои треба да се соочат со обвиненија за трговија со дрога во Њујорк. Потезите предизвикаа разочарување кај дел од републиканците кои се надеваа дека Трамп ќе се фокусира на домашните проблеми на гласачите — трошоците за живот, здравството и економијата.Самиот Трамп тврди дека интервенцијата е во согласност со неговата доктрина „Америка на прво место“.„Сакаме да бидеме опкружени со добри соседи. Сакаме стабилност. Сакаме енергија“, рече тој, јасно алудирајќи на огромните венецуелски резерви на нафта.Политичките влогови, меѓутоа, растат. Републиканската пратеничка Марџори Тејлор Грин, која јавно се дистанцираше од Трамп, најавувајќи оставка од Конгресот, напиша дека токму ваквите чекори се спротивни на она за што верувале поддржувачите на движењето МАГА. Демократите, пак, добиваат дополнителна муниција пред клучните меѓуизбори за Конгресот во ноември, каде што контролата врз двата дома може да зависи од неколку тесни трки. Лидерот на малцинството во Сенатот, Чак Шумер, оцени дека Мадуро е диктатор, но предупреди дека започнување воена акција без одобрување од Конгресот и без јасен федерален план за понатамошните чекори е неодговорно.Иако Трамп работеше на завршување на конфликтите во Украина и Газа, воените интервенции традиционално носат поголем политички ризик. Анкетите уште во ноември минатата година покажаа дека евентуална американска воена акција во Венецуела е крајно непопуларна — само секој петти Американец ја поддржува употребата на сила за соборување на Мадуро.Внатре во Републиканската партија се појавија јасни поделби. Главниот дипломат и советник за национална безбедност Марко Рубио се обиде да го ублажи отпорот кон интервенцијата, додека сенаторот Мајк Ли првично беше скептичен, но по разговори со Рубио оцени дека операцијата веројатно е во рамки на претседателските овластувања. Спротивно на тоа, пратеникот Томас Маси остро реагираше, оценувајќи дека заканите за натамошни напади не се усогласени со уверувањата дека станува збор за ограничена операција.Историските паралели дополнително ја засилуваат дебатата. Во 1983 година Роналд Реган ја нападна Гренада со образложение дека тамошната власт е нелегитимна, аргумент што Трамп денес го користи за Мадуро. Шест години подоцна Џорџ Х. В. Буш ја нападна Панама за да го собори диктаторот Мануел Нориега, исто така баран во САД поради трговија со дрога. Поранешниот специјален пратеник за Венецуела Елиот Абрамс смета дека Трамп не презема голем политички ризик сè додека нема американски жртви, но признава дека не е јасно што значи практично да се „води Венецуела“.Поранешниот советник во администрацијата на Обама, Брет Бруен, предупредува дека Соединетите Држави би можеле да се вплеткаат во сложен и долг транзициски процес. Според него, нема кратка верзија на оваа приказна: САД ќе се ангажираат длабоко во Венецуела, а паралелно ќе мора да се соочат и со нови регионални предизвици поврзани со нејзините соседи.

Свет | пред 5 дена

По Венецуела, Трамп најавува дека Куба ќе биде следна тема: Хавана има причина за загриженост

Американскиот државен секретар Марко Рубио испрати јасна порака до властите во Куба, изјавувајќи дека доколку живеел во Хавана и бил дел од тамошната влада, „би бил загрижен“. Коментарот следуваше по завршувањето на прес-конференцијата на американскиот претседател Доналд Трамп, на која беа разгледувани последиците од американската воена операција во Венецуела.Одговарајќи на прашање од новинар кој се претстави како кубански државјанин, Трамп рече дека Куба е тема „за која допрва ќе се зборува“. Тој нагласи дека САД сакаат да им помогнат на граѓаните на Куба, но и на оние кои биле принудени да ја напуштат земјата во изминатите децении.Во тој контекст се надоврза Рубио, истакнувајќи дека изјавите на американскиот претседател не треба да се сфаќаат симболично или декларативно.„Кога претседателот зборува, треба сериозно да се сфати“, рече тој, додавајќи дека значаен дел од обезбедувањето на уапсениот венецуелски претседател Николас Мадуро бил составен од кубански безбедносни структури.Според Рубио, токму таа поврзаност ја прави позицијата на кубанската власт почувствителна во актуелниот геополитички момент.„Ако живеев во Хавана и бев дел од власта, барем ќе бев загрижен“, изјави американскиот државен секретар.Овие пораки доаѓаат во момент на нагло зголемени тензии во Латинска Америка, по директната интервенција на САД во Венецуела и апсењето на Мадуро, настан што веќе предизвика остри реакции од повеќе држави и меѓународни организации. Изјавите на Трамп и Рубио отвораат простор за шпекулации дека Куба би можела да биде следната точка на политички и дипломатски притисок од Вашингтон.

Свет | пред 6 дена