ТРАМП

(ФОТО) Трамп јавно ги сподели пораките од Макрон

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, објави снимки од екранот од наводни пораки кои му ги испратил францускиот претседател Емануел Макрон преку апликацијата за размена на пораки „Сигнал“.Во пораките, како што пренесува францускиот весник „Фигаро“, Макрон му напишал на Трамп дека не разбира што прави во врска со Гренланд. Во исто време, францускиот претседател навестил можност за организирање состанок во Париз во четврток попладне, по завршувањето на форумот во Давос, во формат на Г7.Според содржината на пораките, Макрон предложил на маргините на состанокот да бидат поканети и претставници на Украина, Данска, Сирија и Русија, со цел разговори за пошироки меѓународни прашања.На истите снимки од екранот се гледа и покана од Макрон до Трамп за вечера во Париз во четврток. Одговорот на американскиот претседател не е прикажан во објавените пораки.Објавата на Трамп предизвика силни реакции во јавноста и повторно ги отвори прашањата за односите меѓу Вашингтон и Париз, како и за чувствителните теми поврзани со Гренланд и геополитичките тензии.

Свет | пред 1 седмица

„Трамп, не благодарам“: Париз не се приклучува на новиот мировен одбор

Францускиот претседател Емануел Макрон не планира да го прифати повикот на американскиот претседател Доналд Трамп за приклучување кон предложениот „Одбор за мир“, изјавил за „Блумберг“ извор близок до францускиот лидер.Според неименуваниот извор, Макрон смета дека нацрт-повелбата на одборот ги надминува прашањата поврзани со Газа и отвора сериозни дилеми, особено во однос на почитувањето на принципите и институционалната рамка на Обединетите нации, кои Франција ги смета за неприкосновени.Извори запознаени со ситуацијата наведуваат дека неколку европски земји исто така добиле покана да се приклучат на одборот, а Доналд Трамп има намера конечната повелба и мандатот на телото да бидат потпишани во Давос, во четврток.Сепак, одредени одредби во документот предизвикале сомнежи кај дел од поканетите држави околу тоа дали воопшто треба да го прифатат учеството. Дополнителна контроверзност предизвикува барањето на американската администрација земјите што сакаат постојано место во одборот да придонесат со најмалку една милијарда долари.Според нацрт-повелбата на предложената група, во која „Блумберг“ имал увид, Доналд Трамп би бил првиот претседавач на одборот и би располагал со овластувања самостојно да одлучува за членството.Критичарите предупредуваат дека со оваа иницијатива Трамп се обидува да изгради алтернативна меѓународна структура која би можела да стане ривал на Обединетите нации, организација што американскиот претседател со години јавно ја критикува.

Свет | пред 1 седмица

Норвешкиот премиер: Му објаснив на Трамп дека Нобеловата награда не ја доделува нашата влада

Американскиот претседател Доналд Трамп го поврза својот заострен став кон Гренланд со минатогодишната одлука да не му биде доделена Нобеловата награда за мир. Во порака испратена до норвешкиот премиер Јонас Гар Стере, Трамп напишал дека повеќе не чувствува обврска да размислува „исклучиво за мир“, алудирајќи на одлуката на Нобеловиот комитет.Оваа порака дополнително ги заостри односите меѓу Вашингтон и неговите најблиски европски сојузници, во контекст на заканите на Трамп за преземање на Гренланд, самоуправна територија во рамки на Кралството Данска. Во саботата, Трамп најави воведување царина од 10 проценти на увозот на стоки од осум земји кои застанале на страната на Данска и Гренланд, мерка што треба да стапи во сила во февруари.Земјите на кои се однесува мерката упатија остри реакции, додека британскиот премиер Кир Стармер се обиде да ја смири ситуацијата. Иако Белата куќа не ја исклучи можноста за употреба на сила за преземање на стратешки важниот арктички регион, Стармер изјави дека не верува оти ќе дојде до воена акција и нагласи дека проблемот треба да се реши преку мирен дијалог.Сепак, пораката на Трамп до норвешкиот премиер може дополнително да ги наруши веќе оптоварените односи меѓу САД и Европа, кои со месеци се соочуваат со несогласувања околу војната во Украина, трговските царини, воените трошоци и миграциската политика.Во изминатите денови, тензиите дополнително пораснаа. За време на викендот, илјадници жители на Гренланд излегоа на протести против какви било обиди за преземање на островот. Премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, порача дека заканите со царини нема да го променат нивниот став и истакна дека нема да подлегнат на притисоци.Во исто време, министерката за економија, минерали, енергија, правда и еднаквост на Гренланд, Нааја Натаниелсен, за Асошиејтед прес изјави дека брзата реакција на сојузниците ја охрабрува и дека покажува оти станува збор за прашање „поголемо од самиот Гренланд“.Во пораката што Трамп ја испратил до Стере, а која ја објави норвешката влада, меѓу другото стои дека, поради тоа што не му била доделена Нобеловата награда за мир за, како што тврди, запирање на повеќе војни, повеќе не чувствува обврска да се води само од идејата за мир, туку да размислува за тоа што е добро и исправно за Соединетите Американски Држави. Пораката завршува со тврдење дека светот нема да биде безбеден доколку САД немаат целосна контрола врз Гренланд.Норвешкиот премиер потврди дека пораката била одговор на претходна порака што тој и финскиот претседател Александер Стуб ја испратиле до Трамп, во која се спротивставиле на најавените царини и повикале на смирување на тензиите. Стере нагласи дека ставот на Норвешка е јасен, дека Гренланд е дел од Кралството Данска и дека неговата земја целосно ја поддржува Данска. Тој појасни и дека Нобеловата награда за мир ја доделува независен комитет, а не норвешката влада.Стере изјави дека не одговорил на пораката на Трамп, но дека и понатаму смета оти е мудро да се разговара и изрази надеж дека ќе има можност за разговор со американскиот претседател оваа недела во Давос.Американскиот министер за финансии Скот Бесент, пак, го бранеше пристапот на Трамп кон Гренланд за време на Светскиот економски форум во Давос. Тој оцени дека е бесмислено да се тврди оти ставот на претседателот е поврзан со Нобеловата награда и нагласи дека Трамп го гледа Гренланд како стратешки ресурс за САД, додавајќи дека безбедноста на американската хемисфера нема да му биде препуштена на никој друг.Трамп и претходно јавно ја изразуваше желбата да ја добие Нобеловата награда за мир, која минатата година му беше доделена на венецуелската опозициска лидерка Марија Корина Мачадо. Минатата недела, таа му ја врачи својата Нобелова медала на Трамп, кој изјави дека планира да ја задржи, иако Нобеловиот комитет соопшти дека наградата не може да се поништи, пренесе или сподели со друго лице.

Свет | пред 1 седмица

Одлучивте да не ми ја доделите Нобеловата награда за мир, па повеќе немам обврска да размислувам само за мирот, му пишал Трамп на норвешкиот премиер

Американскиот претседател Доналд Трамп му испратил писмо на норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе, во кое наведува дека повеќе не се чувствува обврзан да се фокусира исклучиво на мирот, откако минатата година не му била доделена Нобеловата награда за мир. Писмото било испратено во период на засилени изјави и барања од страна на Трамп поврзани со Гренланд.„Драг Јонас, бидејќи вашата земја одлучи да не ми ја додели Нобеловата награда за мир за запирање на повеќе од осум војни, повеќе не чувствувам обврска да размислувам исклучиво за мирот, иако тоа секогаш ќе биде доминантно, туку сега можам да размислувам за тоа што е добро и соодветно за Соединетите Американски Држави“, напишал Трамп во пораката, чијашто автентичност ја потврдиле од кабинетот на норвешкиот премиер.Во истото писмо, Трамп повторно го довел во прашање суверенитетот на Данска над Гренланд, тврдејќи дека островот не може самостојно да се одбрани од влијанието и заканите на Кина и Русија без директна американска вмешаност. Тој наведува дека не постојат, според него, јасни пишани докази за данските сопственички права, оценувајќи дека „светот нема да биде безбеден“ додека Соединетите Американски Држави немаат целосна контрола врз островот.Норвешкиот премиер Сторе ги отфрлил тврдењата на Трамп во врска со Нобеловата награда, појаснувајќи дека неа ја доделува независниот Норвешки Нобелов комитет, а не владата на Норвешка, која нема влијание врз одлуките на комитетот.Норвешка, заедно со уште седум европски држави, е меѓу земјите на кои Трамп им се заканил со воведување царини од 10 проценти, како дел од поширокиот притисок поврзан со прашањето за Гренланд и односите со европските сојузници.

Свет | пред 1 седмица

Трансатлантските односи на раб на пукање поради Гренланд и новите царини на Трамп

Одлуката на Доналд Трамп да воведе царини за земјите кои го поддржаа Гренланд ги доведе трансатлантските односи до точка на сериозна ескалација, а лидерите на Европската Унија разгледуваат досега незамисливи форми на одмазда против Вашингтон, објави Politico.Односите меѓу САД и ЕУ веќе со месеци се нарушени поради американското двоумење околу поддршката за Украина, притисоците врз земјите членки на ЕУ да прифатат неповолен трговски договор и барањата сојузниците во НАТО драстично да ги зголемат трошоците за одбрана.Тензиите дополнително ескалираа откако Трамп ги засили претензиите кон Гренланд, што за време на викендот предизвика протести на улиците на Нук и Копенхаген. Европските лидери сега се соочуваат со сѐ погласни повици да го напуштат досегашниот умерен пристап и да се подготват за директен судир со САД.Во Брисел сѐ почесто се споменува можноста Европа да го активира т.н. Инструмент против присила – трговската „базука“ на ЕУ. Станува збор за моќен механизам за трговска одмазда, првично осмислен како средство за одвраќање на Кина, кој ѝ овозможува на Унијата да воведе царини и ограничувања за инвестиции кон држави што вршат економски притисок.„ЕУ треба да биде подготвена да примени целни и пропорционални контрамерки“, порача Валери Хајер, лидерка на центристичката група Renew Europe во Европскиот парламент.Таа истакна дека активирањето на Инструментот против присила мора сериозно да се разгледа, бидејќи токму за вакви случаи на економска закана е создаден.Францускиот претседател Емануел Макрон не даде директна поддршка за ваков чекор, но јасно навести можен одговор, изјавувајќи дека Европа ќе реагира „обединето и координирано“ доколку царините на Трамп навистина стапат на сила.Европскиот парламент веќе најави подготвеност да дејствува, вклучително и преку блокирање на ратификацијата на трговскиот договор меѓу ЕУ и САД. Лидерот на европските конзервативци Манфред Вебер изјави дека „во оваа фаза не е можно“ договорот да добие зелено светло.Сепак, активирањето на Инструментот против присила би претставувало значително порадикален чекор, бидејќи тоа би значело примена на алатка наменета за ривалски држави против најголемиот сојузник на ЕУ.„Убеден сум дека не смееме да попуштиме. Спротивставувањето на нов обид за понижување и вазализација е единствениот начин Европа конечно да се афирмира како геополитички актер“, изјави поранешниот француски дипломат Жереми Галон.И покрај повиците за остар одговор, извозно ориентираните европски економии стравуваат од целосна трговска војна со САД, особено ако се земе предвид дека спорот се води околу Гренланд – остров со околу 57.000 жители, кој уште во 1985 година гласаше за излез од тогашната Европска заедница.Еврокомесарот за трговија Марош Шефчович оцени дека во актуелните услови би било „многу комплицирано“ да се одобри трговски договор со САД, предупредувајќи дека новите американски царини можат да предизвикаат „многу опасна надолна спирала“ која Европа треба по секоја цена да ја избегне.Според извори во Брисел, подготвеноста за конфронтација е значително помала во главните градови на земјите членки отколку во Европскиот парламент.„Амбасадорите имаат сосема поинаков пристап. Ретко Европскиот парламент и Советот се целосно усогласени, особено за прашања како ова“, изјави висок функционер на ЕУ за Politico.Во меѓувреме, европската стратегија за одговор на заканите од Трамп интензивно се обликува. Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен и претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта се враќаа од Латинска Америка токму во момент кога прашањето за односите со САД стана централна тема.Се очекува европските лидери да се водат од долгорочните економски и безбедносни интереси на Унијата – зачувување на НАТО, но и паралелно јакнење на европската самостојност во одбраната. Во таа насока, фон дер Лајен минатата недела најави нова безбедносна стратегија за ЕУ, а во наредните денови се очекува и презентирање на планови за зајакнување на кибер-безбедноста.

Свет | пред 1 седмица

Нова ескалација: Европскиот парламент го замрзнува трговскиот договор со САД поради царините и Гренланд

Европскиот парламент нема да го одобри клучниот трговски договор меѓу Европската унија и Соединетите Американски Држави, откако американскиот претседател Доналд Трамп воведе нови царини за европските земји, како дел од неговите притисоци поврзани со Гренланд.Одлуката дека Европскиот парламент нема да продолжи со ратификацијата на договорот, кој минатото лето го потпишаа Трамп и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, ја доведува во прашање иднината на трговското примирје меѓу Брисел и Вашингтон. Договорот предвидуваше американски царини од 15 проценти за увоз од ЕУ, во замена за тоа Унијата да не воведува давачки за американски производи.Претседателот на Европската народна партија Манфред Вебер соопшти дека ескалацијата на тензиите со САД значи дека Европскиот парламент нема да гласа во корист на пактот. Тој нагласи дека, иако ЕПП во принцип го поддржува договорот, заканите на Трамп во врска со Гренланд ја прават неговата ратификација невозможна во овој момент и дека мерките за нулта царини за американските производи мора да бидат ставени во мирување.Иако останатите политички групи во Европскиот парламент – социјалдемократите, либералите и Зелените – веќе подолго време бараа стратешка пауза во примената на договорот, токму ставот на ЕПП беше клучен за конечната одлука. Гласањето за замрзнување на договорот првично беше закажано за 26 јануари, но се очекува европратениците формално да ја потврдат одлуката на наредната седница.Шведската европратеничка Карин Карлсбро оцени дека не постои реална можност договорот да добие мнозинство, истакнувајќи дека ЕУ мора да се подготви за одговор на царинските напади од САД, вклучително и можни одмазднички мерки. Таа не ја исклучи ниту употребата на таканаречената трговска „базука“ на ЕУ – Инструментот против економска принуда, кој овозможува ограничувања за инвестиции, јавни набавки и заштита на интелектуална сопственост.И други високи претставници во Европскиот парламент побараа Европската комисија да ја разгледа примената на овој инструмент, оценувајќи дека користењето царини и економски закани за остварување територијални барања претставува директна форма на економска присила.Трамп, пак, најави дополнителни царини од 10 проценти за европските земји кои испратиле војници во малиот контингент на Гренланд, со зголемување на 25 проценти од јуни, што ќе важи сè додека, како што рече, не се постигне договор за „целосна купопродажба“ на Гренланд.Европските лидери остро реагираа на ваквите изјави, нагласувајќи дека распоредувањето трупи на Гренланд е одговор на безбедносните предизвици и предупредувајќи дека новите царини ќе добијат заеднички и координиран одговор од Европската унија.

Свет | пред 1 седмица

Трамп се закани со тужба против најголемата американска банка

Американскиот претседател Доналд Трамп во саботата се закани со тужба против банката JPMorgan Chase, изнесувајќи тврдења дека бил изложен на дискриминација по немирите во Капитол на 6 јануари 2021 година. Најавата за тужба ја поврза со критики кон весникот „Волстрит џурнал“, кој објави дека Трамп на извршниот директор на банката, Џејми Дајмон, му понудил да стане претседател на американските Федерални резерви, што Трамп јавно го негираше.Во објава на социјалните мрежи, Трамп соопшти дека ќе поднесе тужба во наредните две недели поради, како што наведе, „неточно и несоодветно дебанкирање“ по настаните од 6 јануари. Тој повторно тврдеше дека протестите биле оправдани и дека претседателските избори во 2020 година биле наместени, без да приложи докази за тие тврдења.Трамп изјави дека неколку банки, меѓу кои JPMorgan Chase и Bank of America, одбиле да прифатат негови депозити по немирите во Капитол. Двете финансиски институции ги отфрлија обвинувањата, нагласувајќи дека не постапувале по политичка основа.Реагирајќи на написите во медиумите, Џејми Дајмон изјави дека никогаш не добил понуда за позицијата претседател на Федералните резерви и додаде дека состојбите се развиваат подобро отколку што претходно очекувал. Портпаролката на JPMorgan Chase, Триш Векслер, соопшти дека банката им служи на повеќе од 80 милиони Американци и оти смета дека ничија сметка не треба да биде затворена поради политички или верски убедувања. Таа истакна дека институцијата ги поддржува напорите на администрацијата за решавање на прашањето со политичкото исклучување од банкарскиот систем.Минатата недела, Дајмон предупреди дека нападите на Трамп врз претседателот на Федералните резерви, Џером Пауел, ја загрозуваат независноста на централната банка и би можеле да доведат до повисоки каматни стапки и раст на инфлацијата. Трамп возврати дека неговите постапки се оправдани и дека во ФЕД, според него, има „лоша личност“. Коментирајќи ги изјавите на Дајмон, Трамп оцени дека тој греши и додаде дека банкарите можеби имаат интерес од повисоки каматни стапки.Во меѓувреме, Пауел се соочува со кривична истрага од Министерството за правда на САД, поврзана со наводна злоупотреба на јавни средства при обновата на седиштето на централната банка. Пауел тврди дека Федералните резерви се мета поради несогласувањата со Трамп околу каматната политика, додека претседателот изјави дека не бил запознаен со истрагата пред таа да стане јавна.Трамп во саботата упати и критики кон „Волстрит џурнал“, оценувајќи дека весникот не ги проверува доволно фактите и дека неговиот кредибилитет продолжува да опаѓа. Минатата година, Трамп поднесе тужба против сопственикот на весникот, Руперт Мардок, и двајца новинари, барајќи отштета од 10 милијарди долари поради наводна клевета поврзана со обвинувања дека му испратил непристојно писмо и цртеж на Џефри Епстин.

Свет | пред 1 седмица

Трамп воведува царини за 8 европски земји: „Ќе плаќаат додека не го преземам Гренланд“

Американскиот претседател Доналд Трамп најави зголемување на царините за европските сојузници додека САД не добијат дозвола за купување на Гренланд. Во објава на својата социјална мрежа Truth Social, Трамп соопшти дека од 1 февруари царините од 10% ќе стапат на сила за Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Велика Британија, Холандија и Финска. Од 1 јуни, тие ќе се зголемат на 25% и ќе останат на сила додека не се постигне договор за американското купување на островот.Трамп ги обвини неколку европски земји дека играат „многу опасна игра“ на Гренланд и истакна дека „во прашање е светскиот мир“. Тој посочи дека овие држави патувале на Гренланд со непозната цел, преземајќи неприфатлив ризик за безбедноста на регионот и глобалната стабилност.Претседателот истакна дека САД, под негово водство, се единствената земја која може успешно да „игра“ на ова поле и да го заштити овој „свет“ дел на Земјата, особено поради националната безбедност на Соединетите држави и безбедноста на светот во целина.Според Трамп, мерката за воведување царини е неопходна за заштита на глобалниот мир и безбедност, а од 1 февруари 2026 година сите наведени земји ќе плаќаат царина од 10% на сите производи испратени во САД. Од 1 јуни 2026 година царината ќе се зголеми на 25%, а ќе остане на сила додека не се постигне конечна продажба на Гренланд.Трамп истакнува дека САД се обидуваат да ја реализираат оваа трансакција веќе повеќе од 150 години, но досега Данска секогаш ја одбивала продажбата. Сега, според него, поради современите одбранбени и офанзивни системи, како и „Златната купола“, потребата за стекнување на Гренланд станува особено важна за максимална ефикасност и заштита.САД се подготвени веднаш да започнат преговори со Данска или со која било од другите наведени земји за да се реши ова прашање.

Свет | пред 1 седмица

Бенон: Канада може да биде „следната Украина“ поради кинеските амбиции на Арктикот

Американскиот претседател Доналд Трамп се подготвува да му се спротивстави на растечкото кинеско влијание во Канада, како дел од проширувањето на таканаречената „Донро доктрина“ на целата западна хемисфера, изјави неговиот поранешен шеф на кампања и главен стратег во Белата куќа, Стив Бенон.Според Бенон, Канада би можела да стане „следната Украина“ поради, како што тврди, неможноста самостојно да ја брани својата северна арктичка граница и поради засилените кинески интереси во регионот.„Следната голема работа ќе биде Канада. Канада е следната Украина бидејќи не може да ја одбрани својата северна арктичка граница и Кина ќе дојде да загризе. Тие не можат да ја бранат, а Трамп ќе настапи силно кон Канада“, изјави Бенон.За време на првиот мандат на Трамп беше формирана специјална работна група за Арктикот, со што, според поранешни функционери на Белата куќа, претседателот стекнал подлабоко разбирање за геостратешкото значење на регионот, вклучително и на Гренланд. Истите извори наведуваат дека загриженоста во Вашингтон значително пораснала откако Кина во 2018 година самата себе се опиша како „речиси арктичка држава“.Дополнителна вознемиреност кај американската администрација предизвикува и зајакнувањето на односите меѓу Канада и Кина. Канадскиот премиер Марк Карни неодамна ја посети Кина, првпат по речиси една деценија, при што кинескиот претседател Си Џинпинг и Кина ги нарече „стратешки партнери“. Карни изјави дека постигнатиот напредок и партнерството ги подготвуваат двете земји за „новиот светски поредок“.Во исто време, Трамп јавно истакна дека неговиот интерес за Гренланд не е само територијален, туку и дел од поширока стратегија за држење на Русија и Кина подалеку од клучните арктички региони. По неодамнешната американска операција во Венецуела, која заврши со апсење на Николас Мадуро, меѓународната заедница, според аналитичарите, посериозно почна да го сфаќа новото толкување на Монроовата доктрина од страна на Трамп.„Монроовата доктрина беше голема работа, но ние одамна ја надминавме. Сега ја нарекуваат Донро доктрина“, изјави Трамп, нагласувајќи дека според новата стратегија за национална безбедност, американската доминација во западната хемисфера повеќе нема да биде доведена во прашање.Таканаречената „Донро доктрина“ ја проширува класичната Монроова доктрина со цел спречување на какво било позиционирање на воени или стратешки капацитети од страна на не-хемисферни сили, како Русија и Кина, во истата хемисфера со САД. Овој пристап е детално опишан и во Стратегијата за национална безбедност на Белата куќа, објавена во ноември.Републиканците во американскиот Сенат во голема мера ја поддржаа оваа визија. Сенаторот Ерик Шмит од Мисури изјави дека со „Донро доктрината“ Трамп го оживува принципот кој бил темел на американската надворешна политика во најголемиот дел од историјата.„Под водство на Трамп, Америка се однесува како суперсила каква што е – без извинување за политики што ја прават земјата побезбедна и посилна“, порача Шмит.

Свет | пред 1 седмица

Хаменеи го обвини Трамп

Протестите кои со недели ја потресуваа Иран сега се смирија, но по немирите останаа илјадници загинати и сериозни обвиненија од највисоките власти. Врховниот лидер на Иран, ајатолах Али Хаменеи, го обвини американскиот претседател Доналд Трамп за „жртвите и штетите“ предизвикани за време на протестите, додека организациите за човекови права наведуваат дека во нивното гушење се убиени повеќе од 3.000 луѓе, пренесува Sky News.Во својата прва објава на социјалната мрежа X на 12 јануари, Хаменеи изјави дека го смета Трамп за одговорен за „жртвите, штетите и клеветите изнесени против иранскиот народ“. Претходно, тој ги обвини демонстрантите дека делуваат во име на Трамп и други „странски терористи“, нарекувајќи ги „вандали и разбојници“ кои „ги уништуваат сопствените улици за да го задоволат претседателот на друга земја“. За време на немирите, дел од демонстрантите палеа слики на Хаменеи, што стана симбол на отпорот против режимот.Протестите избувнаа на 28 декември поради економски тешкотии, но брзо се проширија низ целата земја со повици за крај на клерикалната власт. Снимките од 30 декември прикажуваа студенти кои маршираа заедно со трговци во Техеран, викајќи пароли во чест на Реза Шах, основачот на династијата соборена во Исламската револуција во 1979 година.Американската група Human Rights Activists News Agency (HRANA) потврди 3.090 смртни случаи, вклучително и 2.885 демонстранти. Иранската државна телевизија, пак, наведе бројка од 300 жртви. Sky News независно потврди повеќе од 110 смртни случаи, меѓу кои шест жени и 11 деца, истакнувајќи дека приказните на жртвите покажуваат обиди на режимот да ја прикрие бруталноста.Во последните денови нема знаци на нови протести, а животот на улиците во Техеран и другите градови се враќа во нормала. Властите започнаа со пописување на штетите предизвикани од демонстрациите: оштетени се 350 џамии, 126 молитвени сали, 80 домови на имами, 400 болници и стотици возила на итните служби. Пристапот до интернет беше речиси целосно блокиран повеќе од една недела, што го отежнуваше добивањето проверени информации, а организацијата за кибернетичка безбедност NetBlocks забележа „многу слаб раст на интернет-поврзаноста“ по 200 часови прекин.По извештаите за убиствата, Трамп најави дека САД „ќе помогнат“ и воведе царина од 25% за земјите што тргуваат со Иран. Подоцна, тој го промени тонот и му се заблагодари на иранското водство за откажувањето на „над 800 егзекуции“. Американскиот претседател изјави дека никој не го убедил да не напаѓа, туку дека сам се уверил откако егзекуциите беа откажани.Во Вашингтон, на конференција за новинари, прогонетиот ирански престолонаследник Реза Пахлави изјави дека „Исламската Република ќе падне – не ако, туку кога“ и повика на меѓународна помош за свргнување на режимот. Тој понуди да води привремена влада која ќе ја врати земјата во демократија и ќе обезбеди слободни избори, иако аналитичарите сметаат дека неговата изјава за брз колапс на режимот е тешко проверлива, а и самиот Трамп претходно изрази скептицизам кон Пахлави.Поддршка за иранската опозиција се изрази и со протести низ светот. Пред иранската амбасада во Лондон избиле насилни немири, при што беа повредени неколку полицајци, а четири лица се пренесени во болница. Полицијата соопшти за бројни апсења поради фрлање проектили кон службени лица.

Свет | пред 1 седмица

„Рацете подалеку од Гренланд“: Масовни протести денеска во Данска и Нуук

Големи протести против амбициите на американскиот претседател Доналд Трамп за преземање на Гренланд се очекуваат денеска во повеќе градови во Данска, како и во главниот град на Гренланд, Нуук.Според најавите на социјалните мрежи, неколку илјади граѓани изразиле намера да учествуваат на протестите што ќе се одржат на Гренланд и во Данска, во Копенхаген, Архус, Олборг и Оденсе, по иницијатива на повеќе гренландски организации.„Целта е да се испрати јасна и едногласна порака за почитување на демократијата и темелните човекови права на Гренланд“, соопшти националната организација на граѓани на Гренланд во Данска – Уагут, на својата интернет-страница.Организаторите, меѓу кои се Уагут, граѓанското движење „Рацете подалеку од Гренланд“ и коалицијата на локални гренландски здруженија Инуити, имаат намера да ја искористат посетата на делегација на американскиот Конгрес во Копенхаген за нивниот глас да биде слушнат на меѓународно ниво.Откако повторно се врати на власт пред една година, Трамп редовно ја споменува можноста за преземање контрола врз огромниот, стратешки важен, но слабо населен арктички остров кој е под суверенитет на Данска. Тој тврди дека Гренланд ќе го преземе „на овој или на оној начин“, со цел, како што вели, да се спротивстави на руските и кинеските интереси на Арктикот.Во петокот навечер, неговиот близок советник Стивен Милер ги потврди американските ставови во врска со територијата.„Гренланд е голем колку една четвртина од САД. Данска, со сета почит, е мала земја со мало стопанство и мала војска и не може да го брани Гренланд“, изјави Милер за телевизијата „Фокс њуз“.Тој додаде дека Соединетите Американски Држави не планираат да „трошат милијарди долари за одбрана“ на територијата, додека суверенитетот би останал во рацете на Данска.Протестите најавени за сабота доаѓаат три дена по состанокот во Вашингтон, на кој данските власти признаа дека во моментов не постои можност за договор со американското раководство за иднината на автономната територија.Иако повеќе европски лидери изразија поддршка за Данска, една од основачките членки на НАТО, американскиот претседател во петокот се закани со воведување царини за земјите што нема да го поддржат неговиот план за стекнување на Гренланд.Повик за протест е упатен и во Нуук, со цел спротивставување на, како што се наведува, „незаконските планови на Соединетите Американски Држави за преземање контрола над Гренланд“.Во меѓувреме, Франција, Шведска, Германија и Норвешка, на кои им се приклучија Холандија, Финска и Обединетото Кралство, оваа недела најавија распоредување воен персонал за извидувачка мисија на Гренланд, во рамки на данската воена вежба „Arctic Endurance“, организирана со сојузниците од НАТО.

Свет | пред 1 седмица

Трамп се шегуваше за укинување на изборите, Белата куќа ги смирува реакциите

Белата куќа соопшти дека американскиот претседател Доналд Трамп не бил сериозен кога пред неколку дена изјавил дека можеби не треба да има избори за Конгресот.Портпаролката на Трамп, Каролин Ливит, појасни дека претседателот всушност се обидувал да биде хумористичен, а не да го доведе во прашање одржувањето на изборите.„Претседателот се шегуваше“, рече Ливит, одговарајќи на прашања од новинарите. Таа додаде дека Трамп зборувал во контекст на пофалба за работата на неговата администрација, сугерирајќи дека тие „вршат толку добра работа“ што треба само да продолжат.Изјава што предизвика реакцииИзјавата на Трамп дојде за време на получасовното интервју за Ројтерс во Овалната соба на Белата куќа. Разговарајќи за среднорочните избори, претседателот изрази фрустрација од историскиот модел според кој владејачката партија често губи места во Конгресот.„Кога ќе победите на претседателските избори, не ги добивате среднорочните избори“, рече Трамп, додавајќи дека неговата администрација направила толку многу што „кога ќе размислите за тоа, воопшто не треба да имаме избори“.Изјавата предизвика загриженост и критики, бидејќи американскиот устав предвидува одржување избори за Конгресот на секои две години, без можност за претседателска одлука за нивно откажување.Белата куќа се обидува да ја смири ситуацијатаПо реакциите што следеа, Белата куќа истакна дека изјавата на Трамп не била политичка порака или предлог, туку дел од неговиот вообичаен реторички стил. Според Ливит, претседателот сакал да истакне дека неговата администрација ги исполнила очекувањата на гласачите, а не да го доведе во прашање уставниот поредок или да најави промени во изборниот систем.

Свет | пред 1 седмица

Трамп им се закани со царини на сите земји што се против планот за Гренланд

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, се закани дека би можел да воведе царини за земјите кои нема да го поддржат неговиот план САД да преземат контрола над Гренланд, наведувајќи дека островот е од клучно значење за американската национална безбедност.„Би можел да воведам царини за земјите ако не застанат на страната на Гренланд, затоа што Гренланд ни е потребен поради националната безбедност“, изјави Трамп за време на тркалезна маса посветена на здравството во руралните средини, одржана во Белата куќа.Трамп во повеќе наврати нагласи дека САД „апсолутно мора“ да го преземат Гренланд, со што дополнително го засили притисокот врз Данска, на која ѝ припаѓа островот. Неговите изјави доаѓаат по средбата одржана во средата во Белата куќа, на која присуствуваа данскиот министер за надворешни работи Ларс Леке Расмусен и министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Моцфелдт, заедно со американскиот државен секретар Марко Рубио и потпретседателот на САД, Џеј Ди Венс.Истовремено, американскиот Врховен суд соопшти дека во вторник се очекува да донесе долго најавувана одлука за законитоста на царините воведени од Трамп. Прашањето е дали претседателот има право самостојно да воведува царини или за тоа е потребна согласност од Конгресот.Иако состанокот на кој говореше Трамп формално беше посветен на инвестиции во руралните области, американскиот претседател, како и обично, се осврна и на други политички теми, меѓу кои и Гренланд.Интересот на Трамп за Гренланд датира уште од неговиот претходен мандат, кога јавно ја спомена можноста Соединетите Држави да го купат островот. Данска тогаш остро ја отфрли таа идеја, нагласувајќи дека Гренланд не е на продажба. Островот е автономна територија во рамки на Кралството Данска, со сопствена влада и парламент, а и данските и гренландските власти во повеќе наврати истакнаа дека одлуките за иднината на Гренланд можат да ги носат исклучиво неговите жители.Прашањето за Гренланд последниве години е постојано присутно во односите меѓу Вашингтон и Копенхаген, а дополнително беше актуелизирано и на последната средба во Белата куќа. Американската страна повторно ја нагласи стратешката важност на Гренланд за националната безбедност, военото присуство на САД на Арктикот и поширокиот геополитички контекст во односите со Русија и Кина, додека Данска и Гренланд продолжуваат да ја отфрлаат секоја можност за промена на суверенитетот.Во меѓувреме, Германија, Франција, Норвешка, Шведска и Обединетото Кралство во последните денови испратија војници на Гренланд со цел да го зајакнат присуството во арктичкиот регион, а Данска дополнително ги засили сопствените сили и опрема на островот. Европските влади нагласуваат дека станува збор за одбранбени мерки во рамки на сојузничките обврски и дека политичкиот статус на Гренланд не може да се менува преку еднострани притисоци.Трамп, во исто време, изјави дека не ја исклучува можноста САД да излезат од НАТО во контекст на спорот околу Гренланд, што предизвика дополнителна загриженост кај американските сојузници во Европа.

Свет | пред 1 седмица

Белата куќа потврди дека САД се насочуваат кон Гренланд: „Нема врска што таму има европски војници“

Гласноговорничката на Белата куќа, Каролин Левит, изјави дека претседателот на САД, Доналд Трамп, јасно истакнал дека сака Соединетите Американски Држави да ја „преземат“ контролата над Гренланд, додавајќи дека присуството на европски сили на оваа територија нема да влијае врз неговата одлука.Левит изјави дека разговорите помеѓу министрите за надворешни работи на Данска и Гренланд со американскиот потпретседател Џ.Д. Венс и државниот секретар Марк Рубио биле „продуктивни“.„Беше добар состанок. Двете страни се согласија да формираат работна група која ќе продолжи со техничките разговори за преземањето на Гренланд“, изјави Левит. Таа додаде дека овие разговори треба да се одржуваат на секои две до три недели.„Ова е дијалог кој администрацијата има намера да го продолжи со Данците и со делегацијата од Гренланд“, рече Левит.Таа нагласи дека претседателот многу јасно го поставил својот приоритет: „Тој сака Соединетите Американски Држави да го преземат Гренланд, бидејќи смета дека тоа е најдоброто решение за националната безбедност.“Левит посочи дека испраќањето европски сили на Гренланд нема да го промени ставот на Трамп за преземање на оваа територија.Претходно беше објавено дека сили од Франција, Германија, Обединетото Кралство, Холандија, Норвешка и Шведска се упатиле кон Гренланд. Данска соопшти дека операцијата „ќе ја зајакне нашата способност за делување во регионот“, додека Трамп претходно тврдел дека само американската контрола може да го заштити арктичкиот регион од Русија и Кина.Неколку часа пред изјавите на Левит, министрите за надворешни работи на Гренланд и Данска одржаа разговори со Венс и Рубио, но по состанокот посочија дека и понатаму постои „темелна несогласност“ околу иднината на оваа данска територија.

Свет | пред 1 седмица

Трамп со проценка за Техеран: претстои интересно и неизвесно раздобје

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека верува оти режимот во Техеран би можел да падне, оценувајќи дека актуелните протести имаат потенцијал да доведат до сериозни политички промени во земјата. Неговите коментари доаѓаат откако Иран утринава соопшти дека Ерфан Солтани е уапсен, но не и осуден на смрт, што е спротивно на тврдењата на неговото семејство и на една организација за човекови права, објави Reuters.Во интервјуто, Трамп изрази уверување дека протестите би можеле да резултираат со пад на режимот кој е на власт од Исламската револуција во 1979 година. „Секој режим може да падне“, изјави тој, додавајќи дека „без разлика дали ќе падне или не, ова ќе биде интересно раздобје“.Трамп воедно изрази скепса околу можноста власта во Иран да ја преземе иранскиот прогонет престолонаследник Реза Пахлави, кој во последниот период се наметна како еден од погласните поддржувачи на демонстрантите. Американскиот претседател оцени дека Пахлави „изгледа многу симпатично“, но додаде дека не е сигурен „како би се снаоѓал во сопствената земја“.Американскиот претседател вчера изнесе и тврдење дека „убивањето во Иран запира“, без притоа да навлезе во дополнителни детали за основата на таа проценка.

Свет | пред 1 седмица