Големи количества храна завршуваат како отпад во Македонија, а домаќинствата се меѓу најголемите извори. Според податоците од Извештајот за индексот на отпад од храна за 2024 година на Програмата за животна средина на Обединетите нации (УНЕП), секој жител во земјава годишно фрла по 86 килограми храна во домаќинството. Тоа е за 17 килограми повеќе од просекот во Европската Унија, кој изнесува 69 килограми.
Разликата не е присутна само кај домаќинствата. И рестораните и угостителските објекти, како и малопродажбата, во Македонија создаваат повеќе отпад од храна по жител во споредба со европскиот просек.
Во домаќинствата се проценуваат 86 килограми отпад од храна по жител, односно вкупно 179.311 тони. Кај рестораните и угостителството количината изнесува 25 килограми по жител, или 51.283 тони вкупно, што е 10 килограми над просекот во ЕУ. Во малопродажбата се проценуваат 15 килограми по жител, односно 30.755 тони, што е за пет килограми над европскиот просек.
Проблемот има големи размери и на глобално ниво. Според УНЕП, годишно во светот се фрлаат 1,05 милијарди тони храна, што претставува 19 отсто од вкупната храна достапна за потрошувачите.
Домаќинствата ширум светот секојдневно фрлаат повеќе од една милијарда оброци и се одговорни за 60 отсто од вкупниот отпад од храна. Рестораните и хотелите учествуваат со 29 отсто, додека малопродажбата со 12 отсто.
Според податоците на Евростат за 2024 година, просечниот граѓанин на Европската Унија генерирал 129 килограми отпад од храна, при што се вклучени и јадливите и нејадливите делови. Тоа претставува благ пораст од 0,7 отсто во однос на 2023 година. Домаќинствата учествуваат со 53 отсто од вкупниот отпад од храна во ЕУ.
Во Македонија, сепак, сè уште нема официјално државно мерење на точната количина фрлена храна. Се следи вкупното количество собран органски отпад, но не и прецизната количина храна што станала отпад.
Според податоците на Државниот завод за статистика за 2025 година, биле собрани вкупно 639.668 тони комунален отпад, од кои 34.757 тони биле органски отпад.
Во текот на годината биле создадени просечно 417 килограми комунален отпад по жител, што е намалување од 4,8 отсто во споредба со 2024 година. Од вкупниот комунален отпад, 84 отсто потекнувале од домаќинствата, а 16 отсто од комерцијалните субјекти.
Речиси целиот собран отпад, односно 99,8 отсто, завршува на депонии.
Според методологијата на Евростат, отпад од храна е секоја храна, без разлика дали е јадлива или нејадлива, која влегла во синџирот на снабдување, но потоа била отстранета, исфрлена или наменета за третман како отпад во која било фаза од производството до крајната потрошувачка.
