ИРАН

(Видео) Експлозии во Багдад, се огласиле сирени кај комплексот на американската амбасада

Експлозии вечерва се слушнале во ирачката престолнина Багдад во услови на ескалација на регионалните тензии.Локалните медиуми јавија дека се огласиле сирени во комплексот каде што се наоѓа американската амбасада во Багдад, а наводно биле активирани и системите за противвоздушна одбрана. Засега не може со сигурност да се потврди дали е погодена зградата на амбасадата.До овој настан доаѓа и покрај тоа што иранскиот претседател Масуд Пезешкијан изјави дека Иран ќе се воздржи од напади врз соседните земји, освен доколку нападите врз Иран бидат започнати од нивна територија.Иран од 28 февруари започна да лансира ракети и беспилотни летала кон Израел и кон земјите од Персискиот Залив во кои се распоредени американски воени единици. Дел од нападите предизвикаа жртви и материјална штета на цивилни локации, вклучително и во пристаништа и станбени згради.Техеран тврди дека нападите се одговор на американско-израелската воена кампања против Иран, во која, според иранските власти, загинале стотици луѓе, меѓу кои и врховниот верски лидер Али Хамнеи и високи воени функционери.

Свет | пред 3 седмици

Интернетот во Иран исклучен повеќе од 120 часа, граѓаните се во опасност

Иранската теократска власт редовно го прекинува интернетот за време на протести или конфликти, а тоа го направи и по американско-израелската офанзива на 28 февруари. За време на прекините, врската е само околу еден процент од нормалната, што го прави невозможен пристапот до информации, навигација и комуникација.Иранците во странство се загрижени за своите блиски, а многумина користат VPN, Psiphon или Starlink за да ја заобиколат блокадата. Корисниците на таканаречените „бели SIM-картички“, блиски на режимот, имаат неограничен пристап до интернет и преку тоа шират владина пропаганда.Исклучувањето на интернетот ги става цивилите во ризик, бидејќи не можат да добијат предупредувања за воздушни напади и се отежнува организирањето на протести и преносот на информации за светот.

Свет | пред 3 седмици

Иран обвинува: Претседателот со ФИФА-наградата за мир нападна фудбалски стадион

Иранското Министерство за надворешни работи објави фотографии од спортскиот комплекс „Азади“ во Техеран, за кој тврди дека бил погоден во нападите што се во тек против Иран.Портпаролот на министерството, Есмаил Багеи, на социјалните мрежи напиша дека станува збор за фудбалскиот стадион во Техеран и ја обвини Америка за нападот.„Ова е спортскиот комплекс ‘Азади’ во Техеран, фудбалски стадион кој го нападна истата онаа Америка чиј претседател ја доби ФИФА-наградата за мир“, напиша Багеи.Тој во објавата упати прашање и до меѓународните спортски организации. „Дали ФИФА или Меѓународниот олимписки комитет имаат некаков коментар?“, напиша Багеи.Американскиот претседател Доналд Трамп во декември ја доби нововоспоставената ФИФА-награда за мир.Стадионот „Азади“ е еден од најголемите во Азија и претставува дом на иранската фудбалска репрезентација во земја во која фудбалот е исклучително популарен. На овој стадион минатата година беше одигран натпревар на кој Иран обезбеди пласман на Светското првенство што ќе се одржи во Северна Америка.„Азади“ има и силна симболика во иранското општество. Со децении жените во Иран се бореа за пристап до стадионите, што властите го дозволуваа со голема неволност.Токму на „Азади“ во 2019 година беше уапсена младата жена Сахар Ходајари, која се обидела маскирана да влезе на натпревар. Таа подоцна стана позната како „Сината девојка“, според бојата на дресот на клубот за кој навивала, откако се самозапали по изрекувањето затворска казна. Нејзината смрт предизвика протести во Иран.Историјата на стадионот „Азади“ датира од периодот пред Исламската револуција во 1979 година, со која беше соборен иранскиот шах и воспоставена Исламската Република.Во 1974 година на стадионот настапи американскиот пејач Френк Синатра, кој пред десетици илјади луѓе ги изведе своите најпознати песни, во време кога Иран беше значително помалку изолиран од светот.

Свет | пред 3 седмици

Иран најавува жестоки казни за оние што објавуваат снимки од погодени локации

Иранското Министерство за информирање предупреди дека ќе постапува „строго“ против сите кои објавуваат фотографии или видео-снимки од локации погодени од американските и израелските напади. Во соопштението се наведува дека лицата кои ги споделуваат материјалите со „терористички мрежи, виртуелни страници и непријателски медиуми“ се сметаат за „платеници“ кои дејствуваат во корист на Израел.Министерството соопшти дека ќе ги следи активностите на овие „израелски војници“ и ќе ги гонат кривично, повикувајќи ги граѓаните да пријавуваат секоја сомнителна активност.Конфликтот во Иран влегува во осмиот ден, а неизвесноста за крајот на непријателствата расте. Американскиот претседател Доналд Трамп побара „безусловна предавање“ од Техеран, додека Израел продолжува со воздушните напади врз Либан и Иран.

Свет | пред 3 седмици

Иранскиот амбасадор во Велика Британија: Ќе се браниме ако продолжат американските и израелските напади

Иран ќе продолжи да се брани доколку продолжат нападите од страна на САД и Израел, изјави иранскиот амбасадор во Велика Британија, Сејед Али Мусави, во интервју за Би-Би-Си.Тој нагласи дека Техеран покажува подготвеност да не ги напаѓа соседните држави, но предупреди дека ситуацијата зависи од активностите на американските и израелските сили.„Доколку агресијата од американската и израелската страна продолжи, нема сомнеж дека ќе продолжиме да се браниме“, изјави Мусави.Тој посочи дека Иран не сака да ги напаѓа соседните земји, но доколку од нивна територија се користат воени бази за напади врз Иран, тие објекти ќе се сметаат за легитимни цели.Изјавата доаѓа во момент на силна ескалација на конфликтот на Блискиот Исток, откако иранскиот претседател претходно се извини за нападите врз соседните држави и најави дека Иран е подготвен да ги запре, доколку не продолжат нападите врз неговата територија.

Свет | пред 3 седмици

Трамп: Иран е жестоко нападнат, од „насилник“ стана губитник во регионот

Американскиот претседател Доналд Трамп соопшти дека Иран е жестоко погоден од американските и израелските напади, оценувајќи дека Техеран бил принуден да попушти под притисокот од воените операции.Во објава на својата социјална мрежа „Трут соушл“, Трамп напиша дека Иран им се извинил на соседните држави на Блискиот Исток и ветил дека повеќе нема да ги напаѓа.„Ова ветување е дадено само поради непрекинатите американски и израелски напади“, напиша Трамп.Тој тврди дека Иран претходно се обидувал да ја преземе контролата врз регионот, но дека сега, како што наведува, за првпат во својата историја е поразен од соседните држави.Во својата објава Трамп користеше остра реторика, нарекувајќи го Иран поранешен „насилник на Блискиот Исток“, кој, според него, сега станал „губитник во регионот“.Американскиот претседател истовремено најави и можност за нови напади, наведувајќи дека се разгледува таргетирање на дополнителни цели кои досега не биле на списокот за напади.Изјавата доаѓа откако иранскиот претседател Масуд Пезешкијан претходно соопшти дека привременото иранско раководство одлучило да ги прекине нападите врз соседните држави, освен ако нападите врз Иран не потекнуваат од нивна територија.Во меѓувреме, Иранската револуционерна гарда предупреди дека американските и израелските воени бази и интереси во регионот ќе бидат сметани за главни цели доколку нападите врз Иран продолжат.

Свет | пред 3 седмици

Масовен напад врз ОАЕ: Воздушната одбрана пресретна десетици ракети и дронови

Обединетите Арапски Емирати соопштија дека нивната противвоздушна одбрана денес пресретнала 15 балистички ракети и 119 беспилотни летала, односно дронови.Според соопштението на Министерството за одбрана на ОАЕ, системите за воздушна одбрана регистрирале вкупно 16 балистички ракети, од кои 15 биле пресретнати, додека една паднала во морето.Истовремено биле детектирани 121 беспилотно летало, од кои 119 биле пресретнати, додека две паднале на територијата на Обединетите Арапски Емирати.Балистичките ракети се далекуметни оружја придвижувани со ракетен погон и нивното производство може да чини милиони долари. Од друга страна, беспилотните летала се побавни летала со пропелерски мотор кои летаат на пониска височина и можат да се произведуваат по значително пониска цена.Властите во ОАЕ соопштија дека во текот на неделата, од почетокот на конфликтот, во нападите со дронови загинале три лица, додека 112 лица се здобиле со полесни повреди.

Свет | пред 3 седмици

Трамп: Иран денес ќе биде „силно погоден“, се разгледуваат нови цели

Американскиот претседател Доналд Трамп најави нови силни напади врз Иран и можност за проширување на воените цели, објавувајќи порака на својата платформа „Трут соушл“.Трамп, очигледно осврнувајќи се на изјавите на иранскиот претседател, напиша дека Иран „се извинил и се предал на своите соседи на Блискиот Исток и ветил дека повеќе нема да пука кон нив“.Според него, таквото ветување било дадено „само поради немилосрдните напади на САД и Израел“.Во исто време, според извештаите, нападите во регионот не се целосно запрени. Претходно беше објавено дека дрон експлодирал во близина на Меѓународниот аеродром во Дубаи, додека Катар соопшти дека пресретнал ракета.Во продолжение на објавата, Трамп порача дека Иран „денес ќе биде погоден многу силно“.Тој додаде дека американската војска разгледува и нови цели кои досега не биле дел од плановите за напади, предупредувајќи дека одредени области и групи на луѓе се „под сериозно разгледување за целосно уништување“.

Свет | пред 3 седмици

(Видео) Снимка покажува можен удар на дрон кај аеродромот во Дубаи

Снимка споделена на социјалните мрежи утрово прикажува можен удар на дрон во периметарот на Меѓународниот аеродром во Дубаи, пишува „BBC“Видеото е снимено од индустриска зона јужно од аеродромот и прикажува експлозија во близина на една од терминалните згради. На снимката се слуша лице кое вели „уште еден дрон“, а пред ударот се слуша и звук налик на зуење, карактеристичен за моторите на беспилотни летала.Кратко пред експлозијата може да се забележи објект кој нагло се спушта кон земјата, но од снимката не може со сигурност да се утврди што точно е тој објект.Според визуелните ориентири, ударот се случил северно од железничка линија и во близина на објект на компанијата „Херц“, што укажува дека експлозијата се случила во близина на Конкурс А на аеродромот. На снимката се забележуваат и најмалку четири авиони паркирани на пистата покрај зградата.Засега не е јасно дали станува збор за пресретнат дрон или за директен напад.Претходно утрово авиокомпанијата „Емиратс“ објави дека привремено ги суспендира летовите до и од Дубаи, но подоцна ја избриша таа објава и соопшти дека воздушниот сообраќај е повторно воспоставен.

Свет | пред 3 седмици

Трамп ја понижуваше Европа со месеци – сега од неа бара логистика и бази за војната со Иран

Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп изминатата година често ги оттурнуваше европските партнери како политички неважни, но сега, додека САД и Израел водат воена операција со цел промена на режимот во Иран, од Европа се очекува поддршка. Европските лидери, кои во првите часови по нападот се дистанцираа од американската акција, постепено ја засилуваат својата реакција на кризата што се шири низ Блискиот Исток.Франција, Италија и други европски држави испраќаат дополнителни воени сили за заштита на сопствените бази и партнери во регионот, додека Велика Британија им дозволи на американските сили да ги користат британските бази за спречување на евентуален ирански одговор. Сепак, овие чекори се далеку од безрезервната поддршка што ја бара Вашингтон за нападот кој, според дел од аналитичарите, драматично ја менува безбедносната рамнотежа во регионот.Белата куќа, според дипломатски извори, не се обидела да создаде класична меѓународна коалиција. Вашингтон не се консултирал со европските сојузници пред нападот врз Техеран, ниту пак од нив барал директно да учествуваат во бомбардирањето. Она што американската администрација го очекува е пристап до европски воени бази и логистички центри кои би ги олесниле воздушните операции.Во исто време, Трамп ги критикува земјите што не нудат силна поддршка, како Велика Британија, но и оние кои отворено се спротивставуваат на војната, како шпанскиот премиер Педро Санчез. „Ни требаа три или четири дена да откриеме каде можеме да слетаме... затоа сме многу изненадени“, изјавил американскиот претседател.Европските лидери се наоѓаат во деликатна позиција. Од една страна не сакаат директно да го критикуваат Вашингтон, а од друга се свесни дека нов конфликт на Блискиот Исток може да има сериозни последици за континентот – од раст на цените на енергенсите до можен нов бегалски бран.Поделбите во Европа се очигледни. Германија дава поддршка на американската политика, додека Шпанија зазема поостар критички став. Според аналитичарката Натали Точи, европските лидери во моментов се „половина внатре, половина надвор“ од кризата, обидувајќи се да ја задржат неутралноста, но истовремено да не се конфронтираат со САД.Италијанскиот министер за одбрана Гвидо Крозето изјави дека војната започнала „без знаење на светот“ и дека одлуката за нападот не била координирана со сојузниците. „Тоа е далеку надвор од рамките на меѓународното право“, изјавил тој пред италијанските пратеници.И покрај политичките резерви, европските држави преземаат конкретни безбедносни мерки. Францускиот претседател Емануел Макрон испрати дополнителна противвоздушна одбрана и воени бродови на Блискиот Исток со цел заштита на Кипар и земјите од Персискиот Залив. Истовремено, Франција дозволи американските сили да користат база на нејзина територија, но под услов таа да не се користи директно за нападите врз Иран.Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во изјави за американските медиуми оцени дека сојузниците во голема мера ја поддржуваат американската операција, иако ваквата оценка веднаш беше оспорена од шпанската влада.Најголемата загриженост за Европа е можниот ефект од конфликтот. Некои членки на Европската Унија, како Кипар, се наоѓаат во дострел на ирански ракети, додека и Турција, членка на НАТО, е во непосредна близина на зоната на конфликт. Дополнително, европските лидери се свесни дека приклучувањето кон нова војна на Блискиот Исток би било крајно непопуларно кај јавноста, по искуствата од интервенциите во Ирак и Авганистан.Шпанскиот премиер Санчез предупреди дека Европа мора да ги има предвид последиците од претходните западни интервенции. „Не можете на една незаконитост да одговорите со друга, затоа што така започнуваат големите катастрофи на човештвото“, порача тој.

Свет | пред 3 седмици

(Видео) Иран: Нема да напаѓаме соседни држави освен ако нападите доаѓаат од нивна територија

Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан изјави дека соседните држави повеќе нема да бидат цел на ирански напади, освен во случај ако од нивна територија биде извршен напад врз Иран.Како што пренесуваат иранските медиуми, ваквата одлука ја одобрил привремениот совет за раководење на државата.Пезешкијан во своите изјави се извинил и до соседните земји за нападите што се случија во изминатите денови, нагласувајќи дека Техеран не сака дополнителна ескалација во регионот.Според него, Иран ќе реагира само доколку од некоја соседна држава биде започната воена акција против иранска територија.

Свет | пред 3 седмици

Белата куќа со куп различни верзии за ударот врз Иран: Трамп и врвот на администрацијата не се усогласени за причините

Една недела по почетокот на американската воена операција „Епски бес“ против Иран, во Вашингтон сè појасно се гледа дека администрацијата на претседателот Доналд Трамп не успева да понуди единствено и доследно образложение за тоа зошто конфликтот е започнат и кои се неговите конечни цели.Според наративот што Трамп го претставил при објавата на војната на 28 февруари, операцијата истовремено била претставена како одбранбен одговор на „децении иранска агресија“, како удар за уништување на ракетните капацитети, но и како чекор што треба да го отвори патот Иранците да ја „вратат својата земја“. Во истото обраќање, Трамп ја опишал кампањата и како напор за отстранување на „непосредна нуклеарна закана“.Неколку часа подоцна, реториката дополнително се проширила. Во разговор за медиуми, Трамп навестил два крајно различни сценарија – од долгорочно водење на војната со можност за поширок исход, до брзо завршување со ограничени удари од „два-три дена“, оставајќи отворено дека судирот може да биде и кратка казнена операција.Потоа следувале нови несогласувања. На 1 март, наводно на брифинг за персонал на Конгресот, претставници на Пентагон признале дека Иран не планирал да нападне американски сили или бази, освен ако прво не биде нападнат од Израел – изјава што ја поткопува тезата за „непосредна“ закана што ја повторувале претставници на Белата куќа.На првата прес-конференција во Пентагон по почетокот на ударите, министерот за одбрана Пит Хегсет ја претставил мисијата како прецизно дефинирана: уништување на иранските офанзивни ракети, нивното производство, морнарицата и делови од безбедносната инфраструктура, со цел Иран никогаш да не дојде до нуклеарно оружје. Истовремено, тој инсистирал дека ова не е војна за промена на режимот, но со изјави за „променет режим“ и повици Иранците да ја искористат „можноста“ оставил впечаток на спротивна порака.Само неколку часа по тој настап, државниот секретар Марко Рубио изнел поинакво објаснување: дека Вашингтон знаел оти Израел планира едностран напад врз Иран и дека Техеран однапред дал овластувања за автоматски одговор врз американските сили – па САД, според таа логика, дејствувале „превентивно“ за да спречат поголеми загуби.Веќе следниот ден, Трамп јавно го отфрлил тој пристап, тврдејќи дека одлуката била исклучиво негова и дека мотивот бил убедувањето дека Иран ќе нападнел прв. Со тоа, во јавноста паралелно циркулирале најмалку три меѓусебно исклучиви објаснувања: дека постои непосредна нуклеарна опасност, дека Иран ќе удри поради израелска акција, или дека Иран сам се подготвувал за напад.Во вториот брифинг во Пентагон, во услови кога пристигнале вести за загинување на шест американски војници, Хегсет настапил со уште поостра формулација за исходот, тврдејќи дека иранскиот режим е „готов“ и најавувајќи систематско уништување на капацитетите. Дополнително, вовел и ново оправдување: тврдење дека Иран се обидел да го убие Трамп, како и дека е убиен командант на единица на Револуционерната гарда која наводно стоела зад план за атентат.Кулминацијата на конфузните пораки дошла во петокот, кога Трамп објавил максималистичко барање – „безусловна предавање“ на Иран – и говорел за иднина во која по „избор на голем и прифатлив лидер“ Иран би бил „вратен од работ на уништувањето“. Потоа, портпаролката на Белата куќа Каролин Ливит се обидела да го стесни значењето на пораката, тврдејќи дека „безусловната предавање“ во суштина значи Иран да престане да претставува закана за САД и дека целта на операцијата е „целосно остварена“.Низ сите овие пораки, од Пентагон до Белата куќа, останува впечатокот дека во врвот на американската власт се води паралелна борба за тоа која верзија ќе стане официјална: ограничена воена операција со конкретни цели, долгорочно стратешко разорување на иранските капацитети или политички проект што директно ја допира иднината на иранската власт.

Свет | пред 3 седмици

Индија му дозволи на ирански воен брод да пристапи во пристаништето Кочи

Индија дозволи иранскиот воен брод „Лаван“ да пристапи во јужното пристаниште Кочи, откако Техеран испратил итно барање, пренесува агенцијата Ројтерс повикувајќи се на извор од индиската влада.Бродот пристигнал во средата, истиот ден кога американска подморница нападнала иранска морнаричка фрегата „Дена“, при што загинале најмалку 87 лица.Индискиот министер за надворешни работи Субраманијам Џаишанкар изјави дека „Лаван“ и уште два брода биле на пат кон Индија за да учествуваат на поморска смотра, но дека се нашле во средината на актуелните настани.„На ситуацијата ѝ пристапивме пред сè од хуманитарна перспектива, независно од правните прашања. Сметам дека постапивме правилно“, изјави Џаишанкар.

Свет | пред 3 седмици

Кувајт и Саудиска Арабија разговарале за зајакнување на воената соработка

Министерот за одбрана на Кувајт, шеик Абдула Али Абдула Ал-Сабах, синоќа телефонски разговарал со својот саудиски колега, престолонаследникот Мохамед бин Салман.Според соопштението на Министерството за одбрана на Кувајт, разговорот бил фокусиран на соработката и координацијата во воените и одбранбените прашања.Двајцата соговорници размениле мислења за актуелната безбедносна состојба во регионот и за можностите за продлабочување на билатералната соработка во областа на одбраната.

Свет | пред 3 седмици

Војната во Иран за земјите од Блискиот Исток станува се поголем проблем

Американско-израелската војна против Иран сè посилно ја потресува безбедносната и политичката рамнотежа на Блискиот Исток, со видливи последици од Ирак и Либан до Бахреин. Наместо да остане ограничен на фронтот, конфликтот почнува да ги проверува лојалностите во заедниците, да ги напрега институциите и да отвора простор за локални пресметки што лесно можат да прераснат во поширока ескалација.Во анализите што кружат во регионот доминира предупредувањето дека кризата се храни од повеќе жаришта истовремено: политички притисоци врз владите, секташки тензии меѓу сунитските и шиитските заедници, како и активирање паравоени структури што дејствуваат преку граници. Во таква атмосфера, секоја нова воена или политичка одлука има потенцијал да произведе „ланчана реакција“ во соседните држави.Особено чувствителна е состојбата во Ирак, каде што по убиството на иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, се интензивираа протестите пред американската амбасада во Багдад. Дел од демонстрациите се претворија во насилни, а паравоени формации поврзани со Иран, според проценките на набљудувачи, играат улога во мобилизацијата на улицата и во притисокот врз државниот апарат.Напнатоста се прелеа и кон безбедносната инфраструктура: во повеќе наврати беа цел на напади американски бази и објекти, како и локации во Ирачки Курдистан. Дополнителен товар се и шпекулациите дека САД би можеле да поддржат ирански Курди во можен бунт внатре во Иран — сценарио што го става Курдистан во незгодна позиција меѓу сопствените безбедносни интереси, односите со Багдад и ризикот од ирански одмазднички удари. Курдските опозициски партии, кои имаат канцеларии во регионот, демантираат дека нивни борци преминуваат во Иран, но самото постоење на такви гласини ја крева цената на секоја погрешна проценка.Во Бахреин, малата заливска монархија со сунитско владејачко семејство и шиитско мнозинство (според проценки нешто над половина од населението), протестите против војната добија поостар карактер. Властите реагираа со апсења поради објави на интернет и наводно „изразување сочувство“ со Иран, што повторно ја отвори старото прашање за тоа колку е тенка линијата меѓу контрола на јавниот ред и продлабочување на политичката фрустрација.Либан, пак, се соочува со уште покомплексна криза. Војната ги заостри односите меѓу либанската влада и Хезболах — моќна шиитска вооружена и политичка сила поврзана со Иран. Израел и САД бараат разоружување на Хезболах, на што организацијата се спротивставува, додека и либанската влада се обидува да го намали неговото воено дејствување за да избегне нови одмазднички упади и бомбардирања. Но националната армија нема доволно капацитет да го наметне тоа, создавајќи опасна пат-позиција.По ракетирањето од страна на Хезболах кон Израел и силниот израелски одговор, либанската влада на 2 март донесе забрана за сите воени и безбедносни активности на групата — чекор што, според проценките, го приближува ризикот од директна конфронтација меѓу државните сили и Хезболах, сценарио што долго време се избегнуваше. Паралелно, расте и општествениот притисок: дел од јавноста, вклучително и од шиитската заедница, сè почесто ја доведува во прашање цената на ескалацијата, особено по масовните раселувања и наредбите за евакуација во јужен Либан.Во регионалниот контекст, клучно прашање е дали ќе има нови „секундарни фронтови“. Аналитичарите предупредуваат дека смртта на Али Хамнеи има силна емоционална и религиска тежина за дел од шиитските групи и дека тоа може да ја засили подготвеноста за радикални потези. Сепак, не сите организации и движења го гледаат врховниот лидер низ истиот религиски авторитет, што значи дека реакциите ќе варираат од земја до земја.Сè на сè, конфликтот сè помалку личи на изолиран судир и сè повеќе на процес што ги активира најкревките линии во регионот: од прашања на идентитет и влијание, до борби за институционална контрола и безбедносни пресметки. За државите на Блискиот Исток, растечкиот предизвик е да спречат домашните тензии да станат продолжена рака на една поширока, неконтролирана регионална конфронтација.

Свет | пред 3 седмици

Израел: Иран возврати со нови ракетни напади, активирани сирени низ земјата

Израелската армија соопшти дека Иран возвратил со ракетни напади по новиот бран израелски удари врз цели на иранска територија.Во текот на изминатите часови низ Израел биле активирани сирени за тревога, а граѓаните добиле известувања на мобилните телефони со инструкции веднаш да се засолнат и да останат во засолништа до понатамошно известување.Според израелските власти, биле регистрирани и проектили истрелани од Либан, каде што израелските сили претходно изведоа напади врз позиции на Хезболах.Израелската војска соопшти дека ракетите и проектилите биле пресретнати од противвоздушната одбрана и дека засега нема информации за жртви.

Свет | пред 3 седмици

Европската крајна десница е застаната меѓу лојалноста кон Трамп и стравот од ценовен шок

Американско-израелските воздушни удари што ја отворија војната во Иран предизвикаа видливи пукнатини меѓу европските партии на крајната десница, кои во изминатите години често градеа политички капитал со отворена поддршка за Доналд Трамп, остар антиимигрантски наратив и изразена антиисламистичка реторика. Наместо единствен фронт, се појавија различни реакции – од молк и внимателни формулации, до јасно приклонување кон Вашингтон.Нивниот проблем е двоен: од една страна, тие вообичаено настапуваат како најгласни бранители на „силната Западна“ безбедносна линија; од друга, војната носи ризици што директно ги погодуваат нивните гласачи – страв од нови миграциски бранови, раст на цените на енергенсите и чувство дека Европа повторно ќе ја плаќа сметката за конфликт што не го контролира.Во првите денови од конфликтот највпечатлива беше тишината од унгарската владејачка партија Фидес. Премиерот Виктор Орбан, кој во минатото го претставуваше Трамп како „мировник“, избегна да заземе јасна позиција. Подоцна, во обид да ја ублажи очигледната противречност, Орбан оцени дека бомбардирањето не е „нов“ конфликт, туку завршување на претходно нерешено жариште.Слична непријатност се појави и во Италија. Лигата, чиј лидер Матео Салвини повеќепати јавно промовираше идеја Трамп да добие Нобелова награда за мир, сега се најде меѓу паролата за „дипломатски пат“ и домашниот притисок околу можната улога на американските бази на италијанска територија во нападите врз Иран.Во Германија, Алтернатива за Германија (AfD) настапи со предупредувања дека ново разнишување на Блискиот Исток не е во германски интерес. Нивните пораки се насочени кон сценарио што го користат и други европски десничари: пад или длабока нестабилност во Иран може да создаде масовни миграции и да предизвика енергетски потреси – две теми што редовно ги мобилизираат нивните гласачи.Токму енергијата и миграцијата се појавуваат како заеднички именител и кај други националистички движења. Фламански интерес во Белгија го истакна прашањето во парламент, потсетувајќи на долгорочните последици од западните интервенции во Либија и Сирија. Во Чешка, пак, владејачката партија АНО се движи по тенка линија: да не го критикува Трамп, но и да не се врзе за конфликт што би можел да ги покачи цените на енергенсите – клучна тема за домашната политика.Најостри критики, според реакциите што се појавија во јавноста, доаѓаат од Франција. Националното собирање на Марин Ле Пен и Жордан Бардела, иако останува цврсто против теократскиот режим во Техеран, го проблематизира начинот на интервенцијата и ја нагласува тезата дека промена на власта „наметната однадвор“, особено само преку воздушни удари, тешко има историски успешни примери.Спротивно од ова, дел од водечките националистички сили, како шпанскиот Вокс, холандската Партија на слободата и британската Reform UK на Најџел Фараж, поотворено застанаа на страната на Трамп, обидувајќи се да ја прилагодат пораката за домашна употреба: безбедносна цврстина надвор, и „заштита на Европа“ од последиците дома.Раздорите се чувствуваат и во Европскиот парламент, каде крајнодесничарските групи традиционално се обидуваат да настапуваат координирано, но во пракса сè почесто се судираат со националните интереси на сопствените делегации. Внатрешно, темата се оценува како „осетлива“, а разликите стануваат видливи токму кога од декларативна поддршка за Трамп треба да се премине на конкретно политичко позиционирање.Во таква атмосфера, се засилува проценката дека Трамп станува ризичен сојузник за дел од европската крајна десница: доволно близок за да го делат истиот политички јазик, но и доволно непредвидлив за да стане товар пред сопствените гласачи. Затоа, во многу штабови веќе се бара формула како да се зачува идеолошката линија, без да се преземе целата политичка цена од една војна што може да ја потресе Европа преку бензинските пумпи, сметките за струја и нови притисоци на границите.

Свет | пред 3 седмици

Иранскиот претседател: Никогаш нема да се предадеме – Трамп ќе ги однесе соништата за капитулација во гроб

Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан изјави дека Иран „никогаш нема да се предаде“, додека судирите со Израел продолжуваат со размена на напади, а иранската војска возвраќа со удари и кон неколку земји од Персискиот Залив.Пезешкијан се огласи помалку од еден ден откако американскиот претседател Доналд Трамп порача дека неговата администрација нема да преговара со Техеран без „безусловна предаја“.Во телевизиско обраќање на државната телевизија, иранскиот претседател ги отфрли ваквите барања.Во меѓувреме, според наводите, по убиството на врховниот лидер Али Хамнеи пред една недела, во Иран е воспоставено привремено трипартитно раководство што ќе ја управува државата додека не биде избран негов наследник.Во советот се претседателот Пезешкијан, кој во јавноста важи за поумерен политичар, потоа претседателот на правосудството и тврд конзервативец Голамхосеин Мохсени Еџеи, како и високиот клерик Алиреза Арафи.Пезешкијан, исто така, соопшти дека привременото раководство одлучило соседните земји повеќе да не бидат цел на напади, освен ако нападите врз Иран не бидат иницирани од нивна територија. Како што пренесуваат иранските медиуми, тој им се извинил на соседните држави за ударите што се случиле во последните денови.

Свет | пред 3 седмици

Војната во Иран ја подели европската крајна десница

Американско-израелскиот напад врз Иран, кој ја започна актуелната војна, предизвика поделби меѓу крајнодесничарските партии во Европа, кои се најдоа меѓу поддршката за Доналд Трамп и стравувањата на сопствените гласачи од последиците на конфликтот. Според анализа на Euronews, многу националистички партии се обидуваат да ги усогласат своите проамерикански и произраелски позиции со загриженоста дека војната може да донесе економски последици за европските граѓани, особено преку раст на цените на енергенсите.Во првите денови од конфликтот, унгарската владејачка партија Фидес остана претежно тивка. Премиерот на Унгарија, Виктор Орбан, кој претходно го пофали Трамп како „миротворец“, првично не ги осуди ниту ги поддржа нападите врз Иран. Подоцна изјави дека бомбардирањето не претставува нова војна, туку „конечно затворање на старо нерешено жариште“.Слични дилеми има и италијанската десничарска партија Лига, чиј лидер Матео Салвини претходно дури предложи Трамп да ја добие Нобеловата награда за мир. Претставници на партијата изјавија дека дипломатскиот пат треба да има предност, особено поради чувствителната дебата во Италија околу користењето на американските бази за нападите врз Иран.Во Германија, лидерите на Алтернатива за Германија (AfD), Алис Вајдел и Тино Хрупала, предупредија дека нова дестабилизација на Блискиот Исток не е во интерес на нивната земја. Тие предупредуваат дека евентуален колапс на Иран може да предизвика нови миграциски бранови и силни енергетски шокови за Европа.Најостри критики доаѓаат од Франција, каде што партијата Национално обединување на Марин Ле Пен и Жордан Бардела оцени дека американската интервенција е изведена надвор од рамките на меѓународното право. Тие нагласуваат дека евентуална промена на власта во Иран треба да дојде од самиот ирански народ, а не преку надворешни воени интервенции.Од друга страна, некои партии, како шпанската Вокс, холандската Партија за слобода и британската Reform UK на Најџел Фараж, поотворено застанаа на страната на Трамп.Поделбите се чувствуваат и во Европскиот парламент, каде крајнодесничарските групи тешко успеваат да изградат заеднички став за војната. Според извори за Euronews, темата предизвикува значителна непријатност меѓу нивните пратеници.Аналитичарите оценуваат дека нападот врз Иран може да стане пресвртница во односите меѓу движењето на Трамп и дел од неговите европски сојузници. Дел од политичарите веќе се обидуваат да се дистанцираат од него, стравувајќи дека неговите потези би можеле да станат политички товар и за нивните гласачи.

Свет | пред 3 седмици

Една недела од војната со Иран, растат ризиците за САД и Блискиот Исток

Една недела по почетокот на американско-израелската војна против Иран, која го турна Блискиот Исток во сериозна нестабилност, претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, се соочува со сè поголем број ризици и предизвици. И покрај почетните воени успеси, меѓу кои и ликвидацијата на иранскиот врховен лидер Али Хамнеи и силните напади врз иранските сили, останува неизвесно дали тие ќе се претворат во јасна геополитичка победа.Според анализа на Ројтерс, кризата брзо се претворила во поширок регионален конфликт кој може да доведе до долготрајно американско воено ангажирање со непредвидливи последици – сценарио што Трамп во текот на своите мандати настојуваше да го избегне.Аналитичарите предупредуваат дека конфликтот со Иран може да има сериозни последици и за глобалната економија и за политичката позиција на Републиканската партија пред американските меѓуизбори. Трамп, кој на власт дојде со ветување дека ќе ја држи Америка подалеку од „непотребни војни“, сега се наоѓа на чело на конфликт што многу експерти го сметаат за војна без непосредна закана за САД.Дополнителна неизвесност создаваат и променливите пораки од Вашингтон за тоа дали целта е смена на власта во Техеран. На почетокот Трамп сугерираше дека падот на иранскиот режим е можен исход, но подоцна тоа не го спомнуваше како приоритет. Подоцна, пак, изјави дека САД ќе имаат улога во изборот на следниот ирански лидер и побара „безусловна предавање“ од Иран.Во меѓувреме, конфликтот се проширува во регионот. Иран возвраќа со напади врз Израел и други соседни земји, а либанската организација Хезболах повторно ги засили судирите со Израел, отворајќи уште еден фронт во конфликтот.Иако американските загуби засега се ограничени на шест загинати војници, Трамп не ја исклучи можноста за испраќање копнени сили. Во интервју за списанието Time тој изјави дека е можно да има жртви и предупреди дека не може целосно да се исклучат напади инспирирани од Иран на американска територија.Некои аналитичари сметаат дека администрацијата на Трамп погрешно проценила дека операцијата против Иран ќе се одвива брзо, како акцијата во Венецуела на почетокот на годината, кога американските сили го заробија претседателот Николас Мадуро. Но Иран се покажа како многу посилен и подобро организиран противник.Дополнителна загриженост предизвикува заканата на Иран да го блокира Ормускиот Теснец, клучен морски премин низ кој минува околу една петтина од светската нафта. Танкерскиот сообраќај веќе е запрен, што може да предизвика сериозни економски последици ако кризата продолжи.Колку ќе трае војната засега е непознато. Трамп изјави дека операцијата може да трае четири или пет недели, или „колку што ќе биде потребно“, без да даде јасно објаснување што би следувало по тоа. Аналитичарите предупредуваат дека токму времетраењето на конфликтот ќе биде клучно за неговите последици врз регионот и врз глобалната економија.

Свет | пред 3 седмици

Нафтата „експлодира“ поради војната на Блискиот Исток: најсилен неделен раст од 1983, се споменува и сценарио од 150 долари

Цените на нафтата забележаа драматичен пресврт, откако ескалацијата на војната на Блискиот Исток ги засили стравувањата од долготраен конфликт и тешки пореметувања во глобалната испорака на горива. Според објавените податоци, американската лесна нафта WTI оствари најголем неделен раст откако во 1983 година започна тргувањето со фјучерси.Во петокот, фјучерсите за WTI пораснаа за 12,21% (9,89 долари) и затворија на 90,90 долари за барел. Брент, глобалниот репер, се зголеми за 8,52% (7,28 долари) и се стабилизираше на 92,69 долари за барел. На неделно ниво, WTI скокна за 35,63%, додека Брент порасна за околу 28%.Притисокот врз пазарот се засили и по политичките пораки од Вашингтон. Во текстот се наведува дека по изјавата на американскиот претседател Доналд Трамп, со која побара „безусловнo предавање“ од Иран, дополнително се зголемиле стравувањата дека конфликтот би можел да предизвика хаос на светските пазари на нафта и гас.Клучна точка на загриженост е Ормускиот Теснец, витална поморска рута за енергетските испораки. Катарскиот министер за енергетика Саад ал-Кааби предупреди дека цената на суровата нафта може да достигне 150 долари за барел во наредните недели доколку нафтените танкери не можат да минуваат низ теснецот.„Такво сценарио би можело да ги урне светските економии“, предупреди ал-Кааби.Покрај стравувањата, пазарот реагира и на конкретни оперативни проблеми. Според наведени изјави, Ирак прекинал производство од 1,5 милиони барели дневно, а Кувајт почнал да го намалува производството поради недостиг од складишен простор. Во меѓувреме, и покрај најавениот програм за танкери во Персискиот Залив, неизвесноста не се намали значително.Порастот на суровата нафта веќе се прелева и кон потрошувачите. Во САД, просечната цена на галон обичен бензин се зголемила за речиси 27 центи во седмицата до четврток, достигнувајќи 3,25 долари.Аналитичарите предупредуваат дека ако блокадите и прекините продолжат, ценовниот притисок може да стане уште посилен, со ризик од нов удар врз инфлацијата и трошоците за транспорт и индустрија ширум светот.

Свет | пред 3 седмици

Путин му изрази сочувство на Иран за смртта на врховниот водач и повика на итен прекин на војната

Рускиот претседател Владимир Путин телефонски разговараше со иранскиот претседател Масуд Пезешкијан за актуелната војна, соопшти Кремљ.Во соопштението се наведува дека Путин изразил сочувство за смртта на иранскиот врховен водач, како и за загинатите високи претставници и цивили во Иран. Воедно, ја повторил позицијата на Москва дека борбите мора веднаш да запрат и дека излезот од конфликтот треба да се бара по дипломатски пат.Иранскиот претседател, според истото соопштение, ѝ се заблагодарил на Русија за поддршката и го информирал Путин за состојбата на терен во земјата.Кремљ наведува дека е договорено двете страни да продолжат со контактите преку различни канали, во обид да се одржи политичката координација во време на зголемени тензии во регионот.Разговорот доаѓа во момент кога се појавуваат информации дека Русија на Иран му доставува разузнавачки податоци што би можеле да бидат искористени во напади врз американски сили во регионот. Од Вашингтон засега нема потврда за таква размена на информации, а Белата куќа порачува дека целта за мир останува достижна.

Свет | пред 3 седмици

Ријад отвори тајни линии кон Техеран: Саудиска Арабија работи на запирање на војната што го тресе Блискиот Исток

Саудиска Арабија во последните денови го засилила директниот ангажман со Иран и активирала „тивки“ дипломатски канали со цел да се намали ескалацијата на војната на Блискиот Исток и да се спречи нејзино натамошно ширење, тврдат повеќе европски функционери запознаени со разговорите.Според нивните наводи, контактите се водат дискретно и со зголемена итност, а напорите добиваат поддршка и од неколку европски и блискоисточни држави. Во фокусот е деескалација на тензиите и обид да се затворат каналите што би можеле да доведат до нови напади, одмазди и проширување на конфликтот во регионот.Ријад во меѓувреме изразил загриженост дека Иран би можел да се обиде да ги таргетира највисоките саудиски функционери, било директно или преку сојузнички вооружени групи, вклучително и бунтовниците Хути во Јемен. Како дел од мерките на претпазливост, саудиските власти наводно започнале да организираат состаноци на министри и други високи претставници преку видео-врски, што се смета за нетипично во „рутински“ периоди.Во извештајот се наведува и дека Саудиска Арабија веќе се нашла на мета на напади со беспилотни летала. Во еден од последните инциденти, два ирански дрона наводно го погодиле комплексот на американската амбасада во Ријад, при што бил предизвикан структурен дефект на дел од покривот и задимување во внатрешноста на објектот.Иако официјални потврди за деталите од тајните контакти нема, дипломатската активност на Ријад сигнализира страв од регионална дестабилизација што би можела да ги загрози безбедноста во Заливот, како и светските пазари, со оглед на чувствителноста на енергетските рути и цените на нафтата.

Свет | пред 3 седмици

Иран ѝ се закани на ЕУ: „Кој ќе се приклучи на агресијата, станува легитимна цел“

Иран предупреди дека земјите членки на Европската унија што би се приклучиле на нападите на САД и Израел врз Иран ќе бидат третирани како „легитимни цели“ за иранска одмазда. Пораката ја испрати заменик-министерот за надворешни работи на Иран, Маџид Тахт-Раванчи, во интервју за француската телевизија France 24.„Секоја земја што ќе се приклучи на Америка и Израел во агресијата против Иран, дефинитивно ќе стане легитимна цел за Иран за одмазда“, изјави Тахт-Раванчи.Изјавата доаѓа во момент кога во ЕУ се забележуваат различни пристапи околу кризата и растечката воена напнатост на Блискиот Исток. Според објавените информации, дел од европските држави – меѓу кои Франција, Грција и Италија – испратиле воени бродови кон регионот, додека значаен дел од високите претставници на Унијата повикуваат на деескалација, прекин на конфликтот и дипломатско решение.Во Берлин, германскиот канцелар Фридрих Мерц изјави дека Германија работи со партнерите на пристап што би довел до прекин на борбите со Иран, додавајќи дека неговата земја ги дели целите на САД и Израел.Во исто време, најостра критика за американско-израелската интервенција изрази шпанскиот премиер Педро Санчез. Тој повеќепати го осуди бомбардирањето на Иран како непромислено и незаконско, а објавено е и дека забранил користење американски авиони од поморските и воздухопловните бази во јужна Шпанија за напади врз Техеран.Изјавата на иранскиот заменик-министер дополнително ја зголемува загриженоста во Европа дека поширокото вовлекување во воени операции може да го прошири конфликтот и да отвори нови ризици – од безбедносни закани, до политички и економски последици за земјите на Унијата.

Свет | пред 3 седмици

Американскиот стратешки бомбардер Б-1 „Лансер“ слета во Британија – порака на сила во сенка на заканите за нов бран удари врз Иран

Американскиот стратешки бомбардер Б-1 „Лансер“ слета во Обединетото Кралство, потег што доаѓа во чувствителен момент на зголемени тензии околу можни нови удари врз Иран. Леталото е забележано при пристигнување во воздухопловната база RAF Fairford во англиската грофовија Глостершир.Б-1 „Лансер“ е еден од најпрепознатливите тешки бомбардери во американското воздухопловство, наменет за далечински мисии и брза проекција на сила. Долг е речиси 45 метри, со распон на крилја од 42 метри, а масата му достигнува околу 86 тони. Познат е и по прекарот „The Bone“, формиран од изговорот „B-One“.Според достапните податоци за платформата, Б-1 е способен да носи значителен товар на вооружување и опрема – до околу 34 тони – вклучително и крстосувачки ракети, а неговите перформанси му овозможуваат брзина поголема од 1.450 километри на час. Леталото го управува четиричлен екипаж и е опремено со навигациски и системи за наведување за прецизно дејствување, како и со средства за електронска заштита и мамки против противвоздушни закани.Бомбардерот во минатото беше користен во низа операции на Блискиот Исток, меѓу кои во Сирија, Либија, Авганистан и Ирак, што го прави симбол на американската способност за брзо распоредување и удар од голема далечина.Слетувањето во RAF Fairford следува по одлука на британските власти да дозволат користење британски бази за изведување одбранбени удари врз ирански ракетни постројки, што дополнително го става пристигнувањето на Б-1 во поширок геополитички контекст. Во вакви околности, распоредувањето на ваков тип авион се чита како сигнал – и до сојузниците и до противниците – дека Западот ја држи отворена опцијата за брза ескалација доколку кризата продолжи да се продлабочува.

Свет | пред 3 седмици