НАТО

Зеленски предлага заеднички воздушен штит за Европа против руските дронови

Украинскиот претседател Володимир Зеленски предложи изградба на заеднички противвоздушен штит со своите европски партнери со цел заштита од руските закани. Ова го изјави во понеделникот на безбедносниот форум во Варшава, по серијата инциденти со нарушување на воздушниот простор кои предизвикаа загриженост на источниот крак на НАТО.Членките на НАТО укажуваат дека Русија преку упади во воздушниот простор на Полска и балтичките земји ги тестира подготвеноста и одлучноста на сојузот, додека Киев верува дека украинското искуство во одбрана од воздушни закани би можело да биде корисно за Европа.Украина предлага на Полска и на сите наши партнери да изградиме заеднички, целосно сигурен штит против руските воздушни закани, рече Зеленски. „Ова е можно. Украина може да се спротивстави на сите видови руски дронови и проектили, а ако делуваме заедно во регионот, ќе имаме доволно оружје и производни капацитети.“Украинските војници и инженери веќе најавија дека ќе ја обучуваат полската армија за справување со беспилотни летала. Истовремено, Романија планира да се здружи со Украина за производство на дронови во рамките на новиот механизам на Европската унија за финансирање на одбраната. Сепак, изградбата на повеќеслоен систем за противвоздушна одбрана ќе трае најмалку седум години, според владиниот извор.Романијa во понеделникот откри нови остатоци од дронови во источниот округ Тулча, на границата со Украина, додека германскиот министер за одбрана Борис Писториус потенцира дека „европската и украинската одбранбена индустрија мора да соработуваат поблиску и поефикасно“. Европската унија треба да обезбеди пофлексибилна регулатива за поддршка на одбранбената индустрија во Европа, додаде тој.

Свет | пред 6 месеци

НАТО со порака до Москва: „Никој нема да остане сам“

Германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул изјави дека ниту една држава-членка на НАТО нема да биде оставена сама да се соочува со, како што ги нарече, руските провокации во форма на бран хибридни напади.„Русија сака да ја тестира нашата решителност и да предизвика немири. Тоа е опасно и мора да добие јасен и единствен одговор“, рече Вадефул на прес-конференција во Варшава, каде настапи заедно со полскиот министер Радослав Сикорски и францускиот колега Жан-Ноел Баро, пренесе „Ројтерс“. Тој додаде дека „НАТО ќе го штити секој педа од територијата на сојузот“ и дека „никоја членка нема да биде препуштена сама на заканите“.Алијансата во септември ја активираше мисијата „Источна стража“ за зајакнување на одбраната на источниот фронт на Европа, по упадите на руски дронови во полскиот воздушен простор. Минатата недела, во Данска беа забележани неколку беспилотни летала во близина на аеродромот и клучна инфраструктура во Копенхаген, поради што најпрометниот аеродром во нордискиот регион беше затворен неколку часа.Русија ги негира наводите дека нејзини дронови и борбени авиони го прекршиле воздушниот простор на земји членки на НАТО.

Свет | пред 6 месеци

Дронови во близина на воени бази: НАТО и ЕУ преземаат мерки

НАТО најави зајакнување на својата мисија во Балтичкото Море, откако данските вооружени сили соопштија дека биле забележани неидентификувани беспилотни летала во близина на воените инсталации во земјата. Инцидентите следуваат по неколку упади на дронови во близина на аеродроми и критична инфраструктура оваа недела, при што аеродромот во Копенхаген беше затворен неколку часа во понеделникот навечер, а привремено беа затворени и пет помали дански цивилни и воени аеродроми.НАТО соопшти дека ќе спроведе засилена контрола со нови средства во регионот на Балтичкото Море, кои вклучуваат разузнавачки, надзорни и извидувачки платформи, како и најмалку една фрегата за противвоздушна одбрана. Овие мерки ќе ја подобрат мисијата „Балтичка стража“, која е воспоставена како одговор на инцидентите со оштетување на далноводи, телекомуникациски врски и гасоводи на дното на Балтичкото Море.Данската јавна телевизија ДР објави дека дронови летале во и надвор од оградата на воздухопловната база Каруп во петокот вечерта. Базата ги сместува сите хеликоптери на данските вооружени сили и делови од одбранбената команда. Во Норвешка, најмалку два дрона биле забележани околу еден час во забранета зона во близина на Орланд, главната база за борбените авиони Ф-35 и клучна база на НАТО. Беспилотно летало било забележано и над северната германска покраина Шлезвиг-Холштајн.Германскиот министер за внатрешни работи, Александер Добринт, оцени дека заканата од беспилотни летала е „висока“ и дека владата размислува да им дозволи на вооружените сили да соборуваат дронови под одредени услови.Она на што сме сведоци е трка во вооружување – трка помеѓу заканите со дронови и одбраната од дронови. Мора да се подготвиме за ова, рече Добринт.Министрите за одбрана од 10 земји на ЕУ се согласија да ја зајакнат источната одбрана со таканаречен „ѕид од дронови“ за да ја одвратат Русија, која е главниот осомничен за неодамнешните упади. Данската премиерка Мете Фредериксен изјави дека Русија претставува главна закана за безбедноста на Европа.Данскиот министер за одбрана, Троелс Лунд Поулсен, оцени дека летовите се „дело на професионален актер“, додека министерот за правда Петер Хумелгард рече дека целта на нападите е „да се шири страв, да се создаде поделба и да нè исплаши“. Москва негираше дека го нарушила воздушниот простор на НАТО, нарекувајќи ја реакцијата на ЕУ „хистерија“ и предупреди дека мерките како „ѕидот од дронови“ ќе доведат до „зголемување на воените и политичките тензии на континентот“.

Свет | пред 6 месеци

(Видео) Русија продолжува со дронски и ракетни напади, украинските власти предупредуваат

Русија изведе масовен ракетен и дронски напад врз Киев и повеќе украински градови, користејќи тешки бомбардери. Воздушна тревога беше прогласена низ целата земја, вклучително и во региони далеку од фронтот.Украинскиот министер за надворешни работи, Андриј Сибиха, изјави дека во нападот биле употребени стотици беспилотни летала и ракети.Според началникот на Воената администрација на Киев, Тимир Ткаченко, најголеми оштетувања се забележани во главниот град. Делумно е уништена петкатна станбена зграда, а оштетени се повеќе станбени комплекси, автомобили и објекти. Градоначалникот Виталиј Кличко соопшти дека најмалку пет лица се повредени и пренесени во болница.Во градот Фастив, пожар избувна во пекарница, при што беа повредени петмина работници. Кличко ги повика жителите да останат во засолништа, бидејќи проектилите сè уште паѓаат врз градот.Како одговор на нападите, Полска подигна борбени авиони, а воздушниот простор над Лублин и Жешов беше привремено затворен поради непланирани воени активности. Инцидентите предизвикаа загриженост во НАТО, бидејќи руските беспилотни летала и авиони сè почесто влегуваат во воздухопловниот простор на Алијансата.Украинските власти предупредуваат дека Русија ќе продолжи со масовни воздушни напади во наредните месеци, насочени кон енергетската инфраструктура, со цел дополнително да ја ослабне земјата пред зимата.

Свет | пред 6 месеци

Тензија во регионот: Полска во највисока готовност по руските напади

Полска синоќа затвори два аеродрома и подигна борбени авиони како одговор на интензивен руски напад со ракети и дронови врз Украина, соопшти Оперативната команда на полската армија.Затворени се аеродромите во Љублин (на истокот) и во Жешов (југоисток), кој е едно од најважните логистички јазли за НАТО и главна точка за испорака на западна воена и хуманитарна помош кон Украина.Подигнати се борбените дежурни авиони, системите за противвоздушна одбрана и радарите се ставени во највисока борбена готовност. Овие мерки се превентивни, а силите се подготвени за итна реакција, се вели во соопштението.По низа инциденти во кои руски дронови и авиони го нарушија воздушниот простор на НАТО-членки, јавноста во Полска станува сѐ поодлучна.Анкета покажува дека 67% од населението во полска сметаат дека руските воени авиони треба да се соборат доколку ја повредат територијата на Полска, додека само 8,7% се против таква мерка.Во друга анкета објавена истиот викенд, 74% од испитаниците оценија дека американскиот претседател Доналд Трамп требало поодлучно да реагира на инцидентот од 10 септември, кога дваесетина руски дронови навлегоа во полскиот воздушен простор.Дополнителен шок предизвика изјавата на украинскиот претседател Володимир Зеленски дека на 10 септември Русија испратила дури 92 дрона кон Полска. Според него, мнозинството биле пресретнати и соборени од украинските сили уште над украинска територија.Претседателот на Белорусија, Александар Лукашенко, потврди дека дел од дроновите навистина полетале од белоруска територија.Полскиот премиер Доналд Туск и министерот за надворешни работи Радослав Шикорски изјавија дека Полска ќе соборува руски авиони и дронови доколку навлезат во нејзиниот воздушен простор.Сепак, Туск нагласи дека одлуките ќе се носат во координација со НАТО-сојузниците и само ако леталото се смета за реална закана, а не за грешка или провокација.

Свет | пред 6 месеци

Можно шпионирање и саботажа: Дронови над Шлезвиг-Холштајн

Министерството за внатрешни работи на германската покраина Шлезвиг-Холштајн соопшти дека во текот на ноќта се забележани дронови и се истражува нивната можно шпионирање и саботажа.Поради неодамнешните инциденти во Данска и други европски земји, Шлезвиг-Холштајн е во блиска и континуирана соработка со федералната влада и германските вооружени сили, изјави министерката за внатрешни работи на покраината, Сабине Цетерлин-Вак.Во последните недели, руски дронови биле забележани над Полска, каде повеќе од 20 борбени дронови ја преминале границата на 9 и 10 септември 2025 година, што довело до подигање на НАТО авиони, а неколку дронови биле соборени.Во Естонија, на 19 септември, три руски борбени авиони МиГ-31 незаконски влегле во воздушниот простор на земјата на 12 минути, предизвикувајќи итна интервенција на НАТО силите. Естонскиот министер за надворешни работи го оцени инцидентот како „непристојно дрски“, а Русија ги негираше сите намери.Во Данска, неодредени дронови биле забележани над аеродромите во Копенхаген и Олборг на 22 и 25 септември, предизвикувајќи привремено затворање и одложување на летови. Данската премиерка Мете Фредериксен ги оцени инцидентите како „најсериозен напад врз критична инфраструктура“ и ги поврза со руските активности во регионот. Иако данските власти не пронашле конкретни докази за вмешаност на Русија, дроновите ги нарекоа дел од „професионална акција“ и предупредија на висок ризик од саботажа.Инцидентите во Данска, Полска и Естонија се дел од поширока низа прекршувања на воздушниот простор во Европа, вклучувајќи ја и Романија, што доведе до повеќекратни повици од НАТО за консултации според Член 4 за безбедност. Русија ги отфрли сите тврдења за намерни инциденти како „неосновани“, но европските лидери ги гледаат како провокации кои ја тестираат издржливоста на Алијансата.НАТО го засили присуството на воздушните патроли на источниот дел на алијансата, со помош од Велика Британија, Франција и Германија, со цел спречување на понатамошна ескалација.

Свет | пред 6 месеци

Унгарскиот министер тврди дека Зеленски го „губи разумот“

Унгарскиот министер за надворешни работи, Петер Сијарто, во петок изјави дека украинскиот претседател Володимир Зеленски „почнува да го губи разумот“ откако Зеленски рече дека извиднички беспилотни летала, кои ја нарушиле украинската воздушна граница, веројатно припаѓаат на Унгарија.Претседателот Володимир Зеленски почнува да го губи разумот поради својот непријателски став кон Унгарија, напиша Сијарто на социјалната мрежа Facebook. Сега му се привидуваат чудовишта.Зеленски истакна дека извидничките дронови ја нарушиле украинската воздушна граница, повикувајќи се на прелиминарно воено известување според кое леталата дошле од Унгарија со цел да го испитаат индустрискиот потенцијал на граничните подрачја.Унгарија е членка на Европската унија и НАТО, две организации кои ја поддржуваат Киев во војната против Русија, но односите меѓу Киев и Будимпешта често биле напнати.По руската инвазија на Украина во февруари 2022 година, голем број големи украински компании, особено од источните и јужните региони, се преселиле во западна Украина и други побезбедни области.Унгарскиот премиер Виктор Орбан е скептичен во однос на западната воена помош за Украина и за разлика од другите членки на НАТО и ЕУ, одржува блиски односи со рускиот претседател Владимир Путин.

Свет | пред 6 месеци

Американскиот претседател го охрабрува Киев: Украина може да ја врати целата територија

Претседателот на САД, Доналд Трамп, изјави дека Русија речиси и не остварила територијални добивки во последните напади врз Украина, иако потрошила огромни средства и претрпела големи загуби.Со сето тоа интензивно бомбардирање во последните две недели, тие освоиле речиси ништо, изјави Трамп за новинарите во Белата куќа за време на состанокот со турскиот претседател Реџеп Тајип Ердоган.Нема да го наречам никого „хартиен тигар“ но Русија потроши милиони и милиони долари на бомби, ракети, муниција и – животи, нивните животи – а освоиле речиси ништо“, додаде тој.Изјавите на Трамп ја потенцираат неговата промена на реториката за војната во Украина. Неговите обиди за посредување меѓу Киев и Москва засега не донеле резултати, додека Кремљ одбива повици за прекин на огнот и продолжува со воздушни напади врз украинските градови.Претседателот на САД истакна дека е „срамота“ што Русија продолжува да убива толку многу луѓе и додаде: „Путин треба да запре“. Русија моментално држи околу 20 проценти од украинската територија – Крим, делови од Донбас заземени во 2014 година и области освоени по почетокот на инвазијата во 2022 година.Од тогаш, руските сили напредуваат бавно. Според податоците на мониторинг-организацијата од август, од ноември 2022 година освоиле 5.842 квадратни километри, што претставува помалку од 1 процент од украинската територија.Во пролетта и летото 2025 година, Москва покрена нови офанзиви на истокот и североистокот на Украина, со фокус на Покровск во Донецка област.Она што Трамп го оценува, потсетува на неговите минати изјави во Њујорк, по средбата со Володимир Зеленски на Генералното собрание на ОН на 23 септември. Тогаш тој рече дека Украина „има можност да се бори и да победи, да ја врати целата земја во нејзиниот изворен облик“ – со поддршка од Европа.Говорејќи пред Ердоган, Трамп рече дека би сакал Турција да престане да купува руска нафта и повтори повик Европа да престане со увоз на руски енергенти. Тој додаде дека Ердоган може да има „големо влијание“ врз војната, бидејќи го почитуваат и Москва и Киев.Додека Киев и некои европски лидери ја поздравија Трамповата промена на реториката, други тоа го гледаат како сигнал дека Белата куќа сака да го намали ангажманот и да префрли поголема одговорност за војната на Европа.Промената доаѓа во момент на растечки тензии меѓу НАТО и Русија, откако сојузниците ја обвинија Москва дека руските дронови и авиони повторно влегуваат во нивниот воздушен простор. Трамп на тоа порача дека земјите на НАТО треба да ги соборуваат руските летала кои им ги нарушуваат границите – што многу источни членки на сојузот го примија со одобрување.

Свет | пред 6 месеци

Полска ќе обарува руски дронови над Украина без одобрение од НАТО

Полска се подготвува да го промени законот за воени мисии во странство, со цел нејзината армија да може да обарува руски летала, како дронови, над Украина без претходно одобрение од НАТО или Европската унија, јавува полската „Gazeta Wyborcza“.Накратко, Министерството за одбрана го поднело нацрт-законот уште во јуни, а се очекува тој да помине брзо низ парламентарната процедура.Според стариот закон, претседателот можел на барање на Владата да одобри испраќање војници во странство во случаи на вооружени конфликти, мировни мисии, борба против тероризам или евакуации. Но, ден пред руската инвазија во 2022 година, тогашната влада на партијата Право и правда (PiS) го променила законот така што за вакви операции било потребно одобрение од НАТО, ЕУ и земјата-домаќин.Подоцна, парламентарната комисија за истражување на руското влијание ја критикувала таа одлука, оценувајќи дека Варшава на тој начин го загубила правото на самостојно дејствување против дронови кои влегуваат од Украина или Белорусија.Сегашната владејачка коалиција планира да ги укине тие ограничувања и на армијата да овозможи поголема флексибилност во одговор на закани, според принципот „прво пукај, потоа прашувај“, објавува „Gazeta Wyborcza“.Промената доаѓа откако полската армија претходно во септември првпат обори сомнителни руски дронови кои влегле во нејзиниот воздушен простор – што беше и прв случај една членка на НАТО да обори руски летала за време на војната во Украина.

Свет | пред 6 месеци

Трамп ја менува реториката за Украина, Европа загрижена

Американскиот претседател Доналд Трамп ја промени својата реторика кон Украина, предизвикувајќи загриженост кај европските лидери. Тие стравуваат дека неговите изјави имаат за цел да им постават невозможна задача, со што Трамп би можел да ја префрли вината врз Вашингтон доколку Киев не успее во војната или остане без средства.По месеци на притисок врз Украина да преговара со Москва и да се откаже од окупираните територии, Трамп во вторник ги изненади европските престолнини. На социјалните мрежи изјави дека Киев може да „се бори и победи“ на целата своја територија „со помош на ЕУ“.Иако новиот став на Трамп беше поздравен во некои кругови, повеќе европски лидери заклучиле дека тие сега ја преземаат одговорноста за одбраната на Украина со очекувања кои тешко можат да се исполнат.Полскиот премиер Доналд Туск предупреди дека „изненадувачкиот оптимизам“ на Трамп прикрива ветување за намалена американска ангажираност и префрлување на одговорноста за завршување на војната врз Европа. Туск додаде дека е подобро да се соочиме со вистината отколку да живееме во илузии. Европските лидери велат дека Трамп „гради излезна рампа“ за да може да ја обвини Европа доколку му биде потребно.Професорот за меѓународни односи Карло Масала од Универзитетот Бундесвер во Минхен смета дека Трамп сака да избегне оваа војна да стане „негова војна“, а не само „војна на Бајден“. Еден европски функционер, изјавата на Трамп „Среќно на сите!“ ја протолкува како порака за префрлување на одговорноста, додека друг едноставно рече: „Сите гледаат дека се повлекува.“Францускиот претседател Емануел Макрон, по средбата со Трамп во Њујорк, даде пооптимистички тон, опишувајќи ја како „многу коректна“. Тој истакна дека целосната поддршка на Украина би ја ослабнала руската економија и би создала можност за подобра иднина. Сепак, европските службеници заклучуваат дека Трамп повеќе не е сигурен сојузник за ЕУ.Туск, поради инцидентите со руски дронови во полскиот воздушен простор, побара поголема поддршка од НАТО. Тој истакна дека Полска е подготвена да ги уништува летечките објекти што ќе го нарушат нејзиниот територијален интегритет и побара „100-процентна сигурност“ од сојузниците. На прашањето дали НАТО земјите треба да бидат подготвени да ги соборат руските авиони, Трамп одговори потврдно.Трамповиот тон кон војната се промени откако се врати во Белата куќа во јануари. По конфликтите со украинскиот претседател Володимир Зеленски во февруари, тој го ублажи својот пристап и го нарече украинскиот лидер „храбар човек“. Првиот заменик министер за надворешни работи на Украина, Сергиј Кислица, истакна дека изјавите на Трамп не биле емоционален испад, туку резултат на долги и сложени дискусии со Украина, европските партнери и американските официјални лица.Кислица не се согласува дека Трамп се повлекува и поставува невозможни услови. Тој смета дека Трамп изнел силна порака дека Европа може и треба да стори повеќе, посочувајќи на земјите од ЕУ кои сè уште купуваат руска нафта и гас.Во последниве недели Трамп се фокусира на рускиот извоз на енергенти кон Европа. Во обраќањето пред Генералното собрание на ООН, тој рече дека е подготвен да воведе „силни царини“ кои би можеле „да го запрат крвавиот конфликт“, но само ако европските земји се согласат на исти мерки. Трамп истакна дека купувањето на руски енергенти додека се бори против Русија е „срамно“.На почетокот на месецов тој повика ЕУ да воведе царини до 100 отсто за Индија и Кина, најголемите купувачи на руска енергија, што во Брисел се смета за невозможна мерка. Лијана Фикс од Советот за надворешни односи посочи дека европските олидери не веруваат дека Трамп би го следел нивниот пример и заклучи дека тој не е доверлив во тоа прашање.

Свет | пред 6 месеци

Пат кон независност: Зошто Норвешка остана надвор од ЕУ?

Норвешка уште во 1972 година доби можност да стане дел од тогашната Европска економска заедница, подоцна Европска унија. Иако сите нејзини соседи се приклучија или беа на пат кон Унијата, норвешките граѓани на референдум одлучија спротивно и ја одбија оваа понуда.Земјата својата независност ја избори во 1905 година, откако по децении тензии се одвои од Шведска. Во текот на 20. век Норвешка вложуваше во економски и дипломатски развој за да стане конкурентна на европската сцена. Втората светска војна го прекина тој процес, бидејќи земјата беше окупирана, но по војната веднаш се приклучи кон НАТО со цел да се заштити од идни закани.Домашната политика се насочи кон изградба на силна социјална држава: отворање болници и училишта, намалување на сиромаштијата и поттикнување на економијата преку модернизација на услугите.Откритието на нафтата во 1969 година во норвешките води ја трансформираше економијата. Од земја што зависеше од рибарството, Норвешка брзо се претвори во индустриска сила. Со приходите од нафтата, државата финансираше големи развојни проекти и се појави идејата дека членството во Европската заедница може дополнително да ја зајакне економијата.Сепак, на референдумот од 25 септември 1972 година, 53,5 проценти од гласачите го одбија приклучувањето. Главните причини беа стравот дека Унијата ќе го загрози традиционалното рибарство и земјоделство, како и желбата да се зачува „норвешката посебност и начин на живот“.И покрај нов обид во 1992 година, резултатот беше ист. Денес, според официјални податоци, околу 70 проценти од Норвежаните се изјаснуваат против членство во ЕУ, што ја потврдува нивната долгорочна определба да останат надвор од Унијата.

Свет | пред 6 месеци

По израелскиот напад врз Катар, се заоструваат повиците за „исламски НАТО“

Првиот израелски напад врз една заливска држава предизвика силни потреси во арапската одбранбена политика, со сè погласни повици за регионална соработка и заедничка одбрана. Некои политичари дури бараат формирање на „исламски НАТО“, пренесува Deutsche Welle.На 9 септември, израелски борбени авиони лансираа балистички ракети врз Катар во операцијата „Over the horizon“. Целта биле припадници на Хамас кои се сретнале во луксузна населба во Доха за разговори околу прекин на огнот во Газа. Во нападот загинале шест лица, иако според извештаите тие не биле директна цел на Израел.Катар не можел ефикасно да се одбрани, и покрај тоа што таму се наоѓа најголемата американска база во регионот и државата има статус на „главен сојузник надвор од НАТО“. Нападот го разниша довербата на земјите од Персискиот Залив во американската заштита и ги поттикна на барање поголема стратешка автономија.На итниот самит организиран од Арапската лига и Организацијата за исламска соработка, Египет предложи создавање заеднички сили по модел на НАТО. Премиерот на Ирак, Мохамед Шиа ал-Судани, повика на колективен пристап кон регионалната безбедност, а шесте членки на Советот за соработка во Заливот (Бахреин, Кувајт, Оман, Катар, Саудиска Арабија и ОАЕ) најавија активирање на клаузулата за заедничка одбрана од 2000 година.Во Доха, министрите за одбрана на земјите од регионот договорија подобра размена на разузнавачки информации и воведување нов систем за предупредување од ракетни напади, како и заеднички воени вежби. Истовремено, Саудиска Арабија објави „стратегиски пакт за меѓусебна одбрана“ со Пакистан.Иако идејата за „исламски НАТО“ сè почесто се споменува, аналитичарите предупредуваат дека таков модел е нереален, бидејќи би ги обврзал земјите од Заливот на конфликти кои не се директно во нивен интерес. Наместо тоа, се разгледува форматот „6+2“, во кој би учествувале шесте членки на Советот за соработка во Заливот, заедно со Турција и Египет.Според експертите, зад сцената веќе се работи на интеграција на радарски системи, размена на податоци и подобрување на колективните капацитети за одбрана. Иако САД остануваат клучен партнер преку својата воена технологија и бази во регионот, политичкото размислување се менува: Вашингтон повеќе не се гледа како конечен гарант на безбедноста, туку како условен партнер.Регионалните лидери сè повеќе ја прифаќаат идејата дека сигурноста мора да ја градат врз сопствена одбранбена архитектура, со поширока соработка меѓу земјите од Заливот и нивните партнери.

Свет | пред 6 месеци

Трамп во ОН: „Срамота е што НАТО работи со Русија, Европа оди кон пропаст“

Американскиот претседател Доналд Трамп одржа обраќање на 80. заседание на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк, зборувајќи речиси четири пати подолго од предвиденото. Неговиот говор беше препознатлив по лични пораки, остри критики кон европските држави, напад врз климатската наука и обвинувања на сметка на самата организација.Трамп го отвори говорот со шега за технички проблем со телепромптерот, по што тврдеше дека под негово водство САД влегле во „златна ера“, со пониски трошоци за енергија, храна и кредити, победена инфлација и рекордни нивоа на берзата. Тој ја обвини претходната администрација на Џо Бајден за „четири години слабост, беззаконие и радикализам“.Голем дел од говорот беше посветен на Русија и Украина. Трамп ги обвини европските држави, дури и членки на НАТО, дека продолжуваат да увезуваат руска нафта и гас, додека истовремено ја поддржуваат Украина.„Финансирате војна против самите себе. Тоа е срамота“, рече тој, најавувајќи нова рунда американски царини против Москва доколку не се постигне мировен договор, но нагласувајќи дека тие мерки ќе бидат ефективни само ако и Европа ги прифати.Трамп ги нападна европските држави и поради миграциските политики, велејќи дека„Европа е преплавена од илегални имигранти какви никогаш досега не се виделе“ и дека „земјите одат кон пропаст“.Посебно се обиде да ја дискредитира климатската наука и обновливите извори на енергија, нарекувајќи ги „зелена измама“.„Ако продолжите со оваа превара, вашите држави ќе пропаднат. Климатските промени, тоа е најголемата измама направена врз светот“, изјави Трамп, наведувајќи ја Европа како пример за последици од „погрешни зелени политики“.Обраќањето заврши со предупредување дека САД ќе останат лидер во борбата против развојот на биолошко оружје, но и со нова порака кон ОН дека „празните декларации не го менуваат светот“.Трамп зборуваше речиси еден час, иако правилата на Генералното собрание предвидуваат ограничување на говорите до 15 минути. Неговиот настап го следеа бројни светски лидери, меѓу кои италијанската премиерка Џорџа Мелони, украинскиот претседател Володимир Зеленски и првата дама Меланија Трамп.

Свет | пред 6 месеци

Москва: НАТО го претвора Балтикот во ризична зона за воен судир

Активностите на НАТО во Балтичкото Море ја зголемуваат тензијата и носат сериозни безбедносни ризици, предупреди рускиот амбасадор во Белгија, Денис Гончар, пренесе РИА Новости.Според него, честите и обемни воени маневри, меѓу кои и поморската вежба „Балтопс 2025“, претставуваат „исклучително опасни потези“. Гончар особено ја посочи операцијата „Балтичка стража“, во рамките на која НАТО врши инспекции на бродови под изговор за потрага по „руската флота во сенка“.Тој потсети и на 9 септември, кога Литванија најави засилено присуство на војници на границата со Русија и Белорусија како одговор на нивните заеднички маневри „Запад 2025“.Во исто време, на север, во Финска завршија големите воздушни вежби на НАТО – „Атлантик Тридент“ и „Итакаира 2025/2“. Официјалните информации велат дека сценариото вклучувало пробивање на руската воздушна одбрана. На маневрите учествуваа повеќе од 40 борбени авиони и извидувачки беспилотни летала RQ-4D Phoenix, а беа ангажирани сили од Финска, САД, Франција и Велика Британија.Рускиот дипломат нагласи дека ваквите активности на алијансата ја зголемуваат опасноста од директна конфронтација и ја поткопуваат регионалната безбедност. Москва, како што рече, внимателно ги следи настаните и задржува право да реагира на чекори што ги смета за провокација.

Свет | пред 6 месеци

Руски МиГ-ови во естонскиот простор: НАТО активира консултации, Трамп предупредува на „голем проблем“

Три руски борбени авиони МиГ-31 во петокот навлегле во естонскиот воздушен простор над Финскиот залив, каде што останале 12 минути без дозвола, соопштија естонските власти.Москва ги демантираше наводите, но Талин го оцени инцидентот како сериозно нарушување на суверенитетот и првпат во последниве 34 години побара итен состанок на Советот за безбедност на ОН. Естонија, истовремено, активираше консултации со НАТО според Член 4 од Северноатлантскиот договор, кој предвидува вонредни разговори кога држава-членка смета дека и е загрозена безбедноста.Министерот за одбрана на Естонија, Хано Певкур, изјави дека реакцијата на НАТО покажала ефикасност и спремност дури и за крајни мерки.„Видовме дека НАТО функционира многу ефикасно... до точка на подготвеност за употреба на сила, доколку сме принудени“, рече тој.Певкур додаде дека руските провокации имаат цел да го одвлечат вниманието на Западот од поддршката за Украина.Портпаролот на НАТО потврди дека земјите-членки ќе одржат состанок оваа недела. Освен во Естонија, слични инциденти се пријавени и во Полска и Романија. Полските сили неодамна дури соборија руски дронови кои навлегоа во нивниот воздушен простор, што беше прв директен пресрет на НАТО над територија на алијансата.Истовремено, во Полска два руски авиони се доближиле до платформа за дупчење во Балтичкото Море, а Романија крена ловци Ф-16 поради навлегување на дрон кој потоа се вратил да бомбардира цели во Украина.Американскиот претседател Доналд Трамп изрази загриженост.„Не ми се допаѓа кога тоа се случува. Тоа може да биде голем проблем“, изјави тој.Чешкиот претседател Петр Павел предупреди дека на „руските провокации мора да се одговори цврсто, вклучително и со воена опција доколку биде потребно“.Украинскиот претседател Володимир Зеленски оцени дека Кремљ тестира колку НАТО е подготвен да продолжи со поддршката за Киев: „Русија ги испитува границите и одлучноста на алијансата.“Министерот Певкур нагласи дека настаните не можат да се гледаат изолирано.„Ова е дел од поширок план – од дроновите во Полска до руските авиони над нашите води. Се работи за систематски обид да нè исцрпат и поделат“, порача тој.Со тоа, НАТО се соочува со тешка одлука – како да одговори на руските акции што постојано се движат на тенката линија меѓу провокација и отворена ескалација.

Свет | пред 6 месеци

Дали НАТО е подготвен за модерната ера на војување?

Речиси две недели по ноќта кога сирените за воздушна опасност и бучавата на НАТО-авионите ја прекинаа тишината на истокот од Полска, клучното прашање во Европа не е само дали Москва намерно испрати повеќе од 20 дронови во воздушниот простор на НАТО, туку и што воениот одговор открива за долгорочната способност на Алијансата да се справи со ваквата закана.Според полските власти, остатоците од дроновите што паднале се евтини модели „Гербер“, изработени од шперплоча и стиропор, со цена околу 8.500 евра по парче. Истовремено, НАТО реагирал со авиони Ф-16 и Ф-35 вредни милиони, што значи дека акцијата чинела десетици илјади евра само за гориво и одржување.„Асиметријата на трошоците едноставно не функционира,“ предупредува Роберт Толаст од британскиот тинк-тенк RUSI.Иако НАТО покажа ефикасност против масовниот напад со ирански дронови врз Израел во април, експертите предупредуваат дека долгорочната цена на ваквата одбрана е неодржлива.„Повеќето западни армии пред Украина воопшто не ја разгледуваа асиметричната закана од дронови,“ вели Толаст.Дека технологијата постои сведочи британската компанија MARSS, која веќе произведува пресретнувачки дронови управувани со вештачка интелигенција. Но, директорот Јоханес Пинл тврди дека НАТО системите за набавка се „заглавени во осумдесеттите“.„Во Европа сè уште пишуваат спецификации за систем кој ние веќе со години го користиме во операции,“ нагласува тој.Војната во Украина создаде забрзани процедури за набавка, кои им овозможуваат на државите директно да купуваат опрема за Киев.„Ако опремата е за Украина – добивате веднаш. Ако е за вашата армија – ќе чекате процедура,“ објаснува Сијете Хаминга од Robin Radar Systems, чија технологија детектира ирански „Шахед“ дронови на 12 километри.Пример за ваква трансформација е португалскиот стартап Tekever. Од 2022 година, британската влада инвестираше речиси 300 милиони евра во нивните извидувачки дронови AR3 за Украина. Почетоков на годината, RAF најави дека ќе ги интегрира во својот нов електронски систем StormShroud – за само шест месеци од тестирањето до оперативна употреба.Текевер неодамна отвори нова фабрика со илјада работни места во Велика Британија, четврта по ред, најавувајќи масовно производство на дронови.„Ризикот мора да се дели меѓу индустријата и владата,“ вели Карл Бру од одделот за одбрана на компанијата.Со оглед на тоа што Украина стана вистинско тестно поле за нови технологии, јасно е дека НАТО мора да се приспособи многу побрзо отколку досега. Прашањето што останува е: ќе успее ли Алијансата да го направи тој чекор пред да биде предоцна?

Свет | пред 6 месеци

НАТО потсетува на 2015: Дали Естонија може да стане нова Турција за Русија?

НАТО и Европа остро реагираа на вчерашното нарушување на естонскиот воздушен простор од страна на три руски авиони МиГ-31, кои според Талин останале вкупно 12 минути над територијата на земјата. Министерот за надворешни работи Маргус Цахкна го оцени инцидентот како „невидено дрзок“ и четврто вакво прекршување годинава. Русите биле пресретнати од италијански авиони Ф-35 стационирани во базата во Естонија.Најострата реакција стигна од литванската министерка за одбрана Довиле Шакалиене, која порача дека овој случај е уште еден доказ за потребата од операцијата „Источна стража“ и додаде:„Североисточната граница на НАТО се тестира со причина, мора да го сфатиме тоа сериозно.“ Таа потсети и на 2015 година, кога Турција постави преседан со уривањето на руски авион.Инцидентот на кој се повика литванската министерка се случи на 24 ноември 2015 година, кога турски Ф-16 урна руски авион Су-24 на турско-сириската граница. Анкара тврдеше дека авионот навлегол во турскиот воздушен простор и бил предупреден 10 пати во рок од пет минути, пред да биде погоден со ракета воздух-воздух. Според Турција, рускиот Су-24 влегол два километри внатре во нејзиниот простор и таму останал 17 секунди. Москва, пак, инсистираше дека авионот летал исклучиво над сириска територија и не примил никакви предупредувања.Од двочлената посада, пилотот потполковник Олег Пешков беше убиен од сириски бунтовници додека се спушташе со падобран, додека навигаторот Константин Мурахтин беше спасен и вратен во руската база Хмејмим во Латакија. Во обидот за спасување загина и руски маринец, кога хеликоптер Ми-8 беше погоден од оган.Инцидентот предизвика голема дипломатска криза меѓу Москва и Анкара, а рускиот претседател Владимир Путин тогаш изјави дека американската војска била запознаена со локацијата и времето на летот. Вашингтон го демантираше тоа, нагласувајќи дека постојат докази оти авионот навистина накратко влегол во турскиот воздушен простор.Потсетувањето на тој случај денеска е предупредување дека НАТО би можел да реагира остро ако руските прекршувања продолжат, што дополнително ја зголемува тензијата на источниот фронт на Алијансата.

Свет | пред 6 месеци

Германија: Пресретнат руски воен авион Ил-20 близу воздушниот простор на НАТО

Германската делегација при НАТО соопшти дека денеска пресретнале руски воен авион Ил-20 кој летал во близина на воздушниот простор на Алијансата без летен план и без активиран транспондер.Како одговор, германски ловец „Eurofighter“ полетал од воената база Лааге за да го следи леталото и да обезбеди контрола на ситуацијата.Овој инцидент се случува само неколку часа по нарушувањето на естонскиот воздушен простор од три руски МиГ-31 авиони, што дополнително ги зголемува тензиите меѓу НАТО и Русија.

Свет | пред 6 месеци

НАТО: Рускиот упад во Естонија е неприфатлив и непрофесионален

Главното командно седиште на Обединетите европски сили на НАТО во Белгија (SHAPE) објави дополнителни информации за инцидентот со нарушувањето на естонскиот воздушен простор.Потврдено е дека три руски борбени авиони МиГ-31 навлегле во естонскиот воздушен простор, со оценка дека „ова не е однесување какво што се очекува од професионално воено воздухопловство“.Од НАТО нагласуваат дека реакцијата била навремена во рамките на мисијата „Источна стража“, при што биле подигнати италијанските борбени авиони F-35 стационирани во Естонија. Дополнително, и Шведска и Финска подигнале свои авиони во знак на подготвеност.

Свет | пред 6 месеци

НАТО со решителна реакција по инцидентот со руските авиони

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, соопшти дека Алијансата реагирала брзо и решително на денешното руско нарушување на естонскиот воздушен простор.Во објава на социјалната мрежа Х, Руте информира дека имал разговор со естонскиот премиер по инцидентот, нагласувајќи: „Одговорот на НАТО во рамките на мисијата ‘Истоčna стража’ беше брз и одлучен.“

Свет | пред 6 месеци

Естонија го активира Член 4 од НАТО поради руско нарушување на воздушниот простор

Естонија официјално побара консултации согласно Член 4 од НАТО поради денешното нарушување на нејзиниот воздушен простор од страна на Русија, соопшти премиерот Кристон Михаел.Во објава на социјалната мрежа Х, тој потврди дека три руски борбени авиони МиГ-31 влегле во естонскиот воздушен простор, по што биле пресретнати од авиони на НАТО и „присилени да се повлечат“.„Таквото кршење е целосно неприфатливо,“ нагласи Михаел.

Свет | пред 6 месеци

НАТО ќе го затвори небото над западна Украина?

Полскиот министер за надворешни работи Радослав Сикорски смета дека Русија „ја загубила конфронтацијата“ што ја започна со упадот на дронови во Полска на 10 септември. Во интервју дадено на маргините на конференцијата Јалта Европска Стратегија (YES) во Киев, Сикорски изрази оптимизам во врска со одговорот на НАТО и понатамошниот развој на настаните, пишува Kyiv Independent.„Мислам дека Русија ја загуби оваа конфронтација“, изјави Сикорски.Тест за НАТОЗа време на нападот, Полска успеа да собори само три или четири од вкупно 19 дронови што влегоа во нејзиниот воздушен простор, а еден од нив падна речиси 400 километри западно од украинската граница. Инцидентот ги принуди сојузниците на НАТО да подигнат борбени авиони вредни милиони долари за да се соочат со дронови чија вредност се мери во илјадници.Варшава по нападот формално побара консултации според Член 4 од Договорот на НАТО, кој им овозможува на членките да дискутираат кога сметаат дека нивната безбедност е загрозена. Тој чекор сепак не ја достигнува тежината на Член 5, според кој напад врз една членка се смета за напад врз сите. НАТО на 12 септември најави нова операција за одвраќање под името „Источен стражар“, но Сикорски објасни зошто Русија не се соочи со одмазда: „затоа што имаше само помала материјална штета и никој не загина.“На прашањето дали „смрт на луѓе“ или напад врз аеродромот Жешов, клучно логистичко јадро за помош на Украина, би било доволно за активирање на Член 5, Сикорски се согласи. „На тоа Русија опасно се доближува“, додаде тој. „Некои медиуми шпекулираат дека патеката на некои дронови водела кон Жешов, главниот аеродром низ кој минува опрема за Украина. Нашата прва должност е да го заштитиме тоа од руска саботажа, шпионажа и кибер напади.“Јакне соработката со УкраинаПолскиот министер смета дека рускиот напад бил обид за тестирање на одбраната и решителноста на НАТО на источниот фронт. Иако одговорот на Полска го оцени како успешен, тој призна дека земјата мора подобро да се подготви за идни напади. Заканата се потврди само неколку часа по интервјуто, кога руски дрон влезе во воздушниот простор на Романија.Украина понуди помош на Полска во зајакнување на способностите за електронско војување и пресретнување дронови, користејќи поевтина опрема за нивно соборување. Полското министерство за одбрана потврди на 12 септември дека експерти од двете земји ќе вежбаат користење на системи против дронови на полска територија.„Тоа е уште една работа што (рускиот претседател Владимир) Путин ја постигна со овој напад. Нашата јавност сега бара поблиска соработка со Украина, бидејќи вие имате најново, најрелевантно искуство“, рече Сикорски, додавајќи дека Путин „можеби ја забрза полско-украинската соработка во производството на оружје.“„Затворањето на небото над Украина повторно е на маса“Сикорски потврди дека по нападот врз Полска повторно би можела да се разгледа идејата за затворање на дел од украинскиот воздушен простор со користење на противвоздушна одбрана стационирана во земјите членки на НАТО. „Украинскиот министер за надворешни работи, Андриј Сибиха, повторно ја потврди оваа украинска понуда... мислам дека со своите постапки претседателот Путин можеби ја унапреди оваа идеја затоа што ние заедно управуваме со нашиот простор, а мислењето се движи кон таа идеја“, рече тој.И покрај сè, Сикорски верува дека НАТО покажа единство и подготвеност. „Верувам дека ѝ покажавме на Русија дека НАТО е подготвен и обединет“, заклучи тој.Од другата страна, изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп не беа толку охрабрувачки. Трамп за Fox News, коментирајќи го нападот врз Полска, рече дека „нема да брани никого.“ Подоцна додаде дека би ја погодил Русија со „големи“ санкции само ако сите членки на НАТО се обединат, престанат да купуваат руска нафта и воведат царини кон Кина.Сикорски го поддржа барањето на Трамп за прекин на увоз на руска енергија, прозивајќи ја при тоа Унгарија, но беше повнимателен околу прашањето за царини кон Кина. „Треба да го санкционираме агресорот. А агресор е Руската Федерација. Ние во Европа воведовме 18 пакети санкции. Работиме на 19 пакет“, рече Сикорски.Што би значело затворање на небото?Кога се зборува дека НАТО би можел „да го затвори небото“, се мисли на воведување зона забранета за летање (no-fly zone) над одредено подрачје.Во пракса тоа би значело дека НАТО би распоредио противвоздушна одбрана и борбени авиони за да спречи непријателски авиони, проектили или дронови да влезат во тој воздушен простор. Ако некоја летелица сепак влезе, би била соборена.Во контекст на Украина, затворањето на небото би значело дека НАТО би ја презел контролата над дел од украинскиот воздушен простор, користејќи системи за противвоздушна одбрана стационирани во земјите членки на НАТО (на пр. Полска, Словачка или Романија), со што Украина би била дополнително заштитена од руските ракетни и дронски напади.Ако НАТО го затвори небото над Украина или барем дел од него (на пример долж границата со Полска и Романија), тоа би значело де факто влез во војна со Русија, бидејќи сојузниците би морале да ги соборуваат руските авиони и ракети. Поради огромниот ризик од поширока војна, оваа опција досега секогаш била одбивана, но со зачестените инциденти како нападите со дронови врз Полска и Романија, таа повремено се враќа во политичките расправи.

Свет | пред 6 месеци

Прва реакција од Русија: Ако НАТО го затвори небото над Украина, тоа значи војна со НАТО

Полскиот министер за надворешни работи Радослав Сикорски даде на знаење дека НАТО планира да воведе забранета зона за летање над западна Украина, поради честите руски напади при кои дронови навлегуваат и во земји членки на НАТО што се граничат со Украина. На оваа идеја пристигна и првата реакција од Русија.„Идиоти, тоа би значело војна меѓу НАТО и Русија“Заменик-претседателот на руското Совет за безбедност Дмитри Медведев изјави дека спроведувањето на идејата за воспоставување забранета зона за летање над Украина и можноста земјите од НАТО да уриваат руски дронови би значело војна меѓу алијансата и Русија.„Сериозно, спроведувањето на провокативната идеја на Киев и другите идиоти за создавање ‘зона забрана за летање над Украина’ и дозволувањето земјите на НАТО да ги соборуваат нашите дронови ќе значи само едно: војна на НАТО со Русија“, напиша Медведев на својот канал на Телеграм, коментирајќи ја изјавата на полскиот министер за надворешни работи Радослав Сикорски за воведување на ваква зона.Политичарот се осврна и на посетата на украинската престолнина од страна на естонскиот министер за одбрана Хано Певкур. „Во Киев пристигна естонскиот министер за одбрана. Се заканува. Колку е земјата помала, толку нејзините лидери се посклони кон агресија и глупост“, наведе Медведев.

Свет | пред 6 месеци

Се зголемува тензијата: Русија и Белорусија со воени маневри покрај границите на НАТО

Испраќањето на дронови-мамци во полскиот воздушен простор пред само два дена беше тест за одбраната на НАТО и подготвеноста на Полска да одговори на заканите од исток. Само неколку часа подоцна, Русија и Белорусија ја започнаа долгoочекуваната воена вежба „Запад 2025“, која трае од 12 до 16 септември и која предизвикува сериозна загриженост кај источните членки на Алијансата.Иако Кремљ тврди дека маневрите се одбранбени и „не се насочени против никого“, сценаријата вклучуваат и симулации за употреба на новиот руски балистички проектил Орeшник, способен да носи и нуклеарни боеви глави. Западните разузнавачки служби предупредуваат дека ваквиот тренинг силно потсетува на „Запад 2021“, кој му овозможи на Кремљ под параван на „обука“ да размести трупи во близина на Украина, пред инвазијата во февруари 2022 година.Полска и Литванија, како одговор на зголемената закана, го затворија целосно или делумно воздушниот простор на своите источни граници и распоредија дополнителни војници и противвоздушни системи. Полска испрати 40.000 војници на границата со Белорусија. Францускиот претседател Емануел Макрон најави испраќање три борбени авиони за заштита на полскиот воздушен простор, со порака: „Нема да попуштиме пред руските закани.“И покрај уверувањата од НАТО дека не постојат директни индикации за напад, на источниот фронт расте вознемиреноста. Аналитичари предупредуваат дека симулациите за користење на Орeшник – проектил со дострел од 2000 до 5000 километри и брзина од 10 маха – претставуваат отворена демонстрација на сила кон ЕУ.Белорускиот лидер Александар Лукашенко се обидува да ја претстави вежбата како „шоу“ и отвори врата за странски набљудувачи. Истовремено, во обид да испрати порака на добра волја, неговиот режим пушти 52 политички затвореници, меѓу кои и познати опозициски фигури. Сепак, повеќе од 1100 политички затвореници остануваат зад решетки, што ја одржува сликата за Белорусија како последна европска диктатура.Рускиот воен аналитичар Василиј Кашин предупредува дека ваквите паралелни маневри – руски и на НАТО – ќе станат редовна пракса, слично на периодот на Студената војна. Во меѓувреме, руските пропагандисти го слават фактот што НАТО користи скапи воздушни системи за пресретнување на евтини дронови, што, според нив, ја покажува „слабоста“ на Алијансата.„Запад 2025“ се одвива во момент кога Москва нема намера да ја деескалира војната во Украина, а демонстрацијата на ново оружје и координираните вежби со Белорусија дополнително ја зголемуваат нервозата во Варшава, Вилнус и Рига. За НАТО, тоа е нов тест на единството и способноста да одговори на заканите што доаѓаат директно на неговите источни врати.

Свет | пред 6 месеци

Полска го активира членот 4 од НАТО - што значи ова?

Полска официјално го активираше членот 4 од Северноатлантскиот договор, откако во средата беа забележани 19 повреди на нејзиниот воздушен простор од руски беспилотни летала. НАТО борбени авиони урнаа дел од дроновите што навлегоа на територијата на земјата за време на нападот врз соседна Украина, а полските власти го оценија настанот како „руска провокација“.Министерството за внатрешни работи на Полска потврди дека вкупно 16 дронови биле пронајдени на различни локации низ земјата. Полскиот премиер Доналд Туск упадите ги нарече „повреда без преседан“ и истакна дека голем дел од дроновите дошле од Белорусија.Членот 4 од НАТО овозможува државата членка да побара консултации во Северноатлантскиот совет кога е загрозен нејзиниот територијален интегритет, политичка независност или безбедност. Засега не станува збор за членот 5, кој предвидува автоматска воена реакција.По итниот состанок во Брисел, генералниот секретар на НАТО Марк Руте порача дека сојузниците ја изразиле својата солидарност со Полска и го осудиле „неодговорното однесување на Русија“.Полските вооружени сили воведоа ограничувања на воздушниот сообраќај во источниот дел на земјата до 9 декември, а Варшава најави и барање за итен состанок на Советот за безбедност на ОН. Москва пак демантира дека имала намера да таргетира цели на полска територија и го нарече инцидентот „мит што Полска го шири“.

Свет | пред 6 месеци