ТРАМП

Трамп сака Нобелова награда за мир, експертите велат дека нема шанси

Американскиот претседател Доналд Трамп јавно изјави дека сака да ја добие Нобеловата награда за мир, чиј добитник ќе биде објавен следниот петок, на 10 октомври. Но, експертите предупредуваат дека неговите шанси се мали во споредба со оние кои тивко и посветено работат на решавање на „заборавените“ конфликти во светот.Трамп оваа недела рече дека би било „навреда“ за Соединетите Држави доколку не ја добие наградата, тврдејќи дека завршил „шест или седум војни за неколку месеци“, иако аналитичарите тоа го сметаат за големо претерување. Според историчарите во Осло, каде што се носат одлуките за наградата, Трамп воопшто не се вклопува во идеалите на Нобел, бидејќи неговата политика „Америка на прво место“ е спротивна на принципот на мултилатерална соработка.„Тоа е незамисливо“, вели Оеивинд Стенерсен, норвешки историчар кој ја проучува Нобеловата награда.„Наградата за мир е поврзана со заштита на меѓународната соработка, а Трамп постојано ја руши“.Оваа година се номинирани 338 поединци и организации, но нивните имиња се тајна половина век. Меѓу потенцијалните фаворити се локални мировници во Судан, регионот Сахел и Африканскиот рог, кои работат под ризик да ги спасат своите заедници. Споменати се и меѓународни организации како „Комитет за заштита на новинарите“ и „Репортери без граници“, особено по смртоносната година за новинарите, особено во Појасот Газа.Според аналитичарите, меѓу можните добитници е и Јулија Навална, вдовица на рускиот опозициски лидер Алексеј Навални. Минатата година наградата ја доби јапонската организација „Нихон Хиданкјо“, која ги претставува преживеаните од атомските бомби и се бори за забрана на нуклеарно оружје.Покрај наградата за мир, вниманието е насочено и кон Нобеловата награда за книжевност, која ќе биде објавена на 9 октомври. Во литературните кругови фаворит е швајцарскиот писател Кристијан Крахт, кој важи за најзначаен современ автор на германското јазично подрачје.Претходно ќе бидат соопштени добитниците во научните категории: медицина (понеделник), физика (вторник) и хемија (среда), а сезоната на Нобелови награди ќе заврши на 13 октомври со економијата.Наградата се состои од диплома, златен медал и паричен износ од околу 1,2 милиони долари.

Свет | пред 5 месеци

Трамп даде рок: Хамас има три, четири дена да одговори на планот за Газа

Американскиот претседател Доналд Трамп денеска изјави дека Хамас има рок од „три или четири дена“ да одговори на неговиот план за Пojaсот Газа, кој повикува на разоружување на палестинското исламистичко движење, предупредувајќи дека Хамас ризикува „пекол“ ако не го прифати.По речиси две години војна, Белата куќа во понеделник објави предлог од 20 точки со цел конечен крај на конфликтот што избувна по крвавата офанзива на Хамас против Израел на 7 октомври 2023 година, по што во израелската инвазија на палестинските територии загинаа десетици илјади луѓе, а Пojaсот Газа беше претворен во урнатини.Ќе му дадеме на Хамас околу три или четири дена. Ќе видиме. Сите арапски земји се согласуваат, сите муслимански земји се согласуваат, Израел се согласува. Само чекаме Хамас. А Хамас или ќе го прифати, или нема. Ако не го прифати, тоа ќе заврши многу тажно, рече Трамп во краток разговор со новинарите во Белата куќа.Американскиот план, кој го поддржуваат многу земји, бара прекин на огнот, ослободување на заложниците што ги држи Хамас во рок од 72 часа, разоружување на исламистичкото движење кое владее со Газа од 2007 година, постепено повлекување на израелската армија, распоредување на меѓународни сили и воспоставување привремена власт.Истиот ден, на состанок со американските генерали во близина на Вашингтон, Трамп повторно го предупреди Хамас за „пекол“.Ни недостасува еден потпис, а тие ќе платат со пекол ако не го потпишат. Се надевам дека ќе потпишат за своето добро и ќе направат нешто навистина големо, рече Трамп.Претседателот на САД, кој редовно се фали дека решил различни конфликти низ светот (еднаш истакнал дека помогнал за крај на долгогодишната војна меѓу Албанија и Азербејџан), изјави дека би било навреда за САД ако не добие Нобелова награда за мир.Ќе ја дадат наградата на човек кој ништо не направил. Тоа би било голема навреда за нашата земја, додаде Трамп.

Свет | пред 6 месеци

Трамп претстави план за прекин на војната во Газа: „Историски ден за цивилизацијата“

Американскиот претседател Доналд Трамп во Белата куќа го претстави својот план со 20 точки, за прекин на војната во Газа, нарекувајќи го „еден од најголемите денови во историјата на цивилизацијата“ и документ што може да донесе „вечен мир на Блискиот Исток“.Планот е објавен по средбата со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху. Според анализата на Би-Би-Си, иако реториката на Трамп беше претерана, документот претставува важен дипломатски исчекор и промена во ставот на Вашингтон за иднината на Газа по завршувањето на војната.Што предвидува планот?Предлогот содржи општи принципи, но не и детални решенија за најспорните прашања – повлекувањето на израелските сили, ослободувањето на таоци и затвореници и управувањето со Газа. Сепак, документот предвидува:прекин на борбите и делумно повлекување на израелската војска,ослободување на сите преостанати заробеници во замена за стотици палестински затвореници,воспостаувување локална техничка власт во Газа под надзор на „Комитет за мир“ со претседател Трамп и поранешниот британски премиер Тони Блер,амнестија за припадниците на Хамас кои ќе предадат оружјето, додека останатите би биле протерани,меѓународни сили кои би ја презеле контролата врз безбедноста и би ги разоружале палестинските фракции.Палестинската државност е спомната условно – како можност доколку Палестинската самоуправа спроведе реформи.Реакции и пречкиХамас засега нема јасен став. За Би-Би-Си еден нивни претставник изјавил дека планот „не ги штити палестинските интереси“ и нема да биде прифатен без целосно израелско повлекување.Нетанјаху, пак, стоејќи покрај Трамп, рече дека Израел ги прифаќа принципите, но дел од неговата десничарска коалиција веќе изрази противење. Опонентите го потсетуваат дека и во минатото рушел договори кога му се заканувала политичка нестабилност.Арапските земји го поздравија фактот што документот не предвидува присилно иселување на Палестинците и барем условно ја споменува државноста.Истовремено, борбите на теренот продолжуваат – Израел распореди нова оклопна дивизија во Газа, а Хамас подготвува илјадници борци за „последна, одлучувачка битка“.Аналитичарите предупредуваат дека рамката на Трамп ќе бара долги и тешки преговори за да прерасне во конкретен мировен договор.

Свет | пред 6 месеци

YouTube ќе му исплати 24,5 милиони долари на Трамп поради тужба за суспензија

YouTube прифати да исплати 24,5 милиони долари во рамки на судска спогодба со поранешниот и сегашен претседател на САД, Доналд Трамп, кој во 2021 година ја тужеше платформата тврдејќи дека неправедно му го суспендирала каналот по нападот врз Капитол на 6 јануари.Со овој потег, подружницата на Google стана уште една во низата технолошки компании кои на Трамп му исплатија милионски износи поради ограничувања на неговите кориснички сметки.Обвиненија и нагодбаТрамп тужеше против YouTube и првиот човек на Alphabet, Сундар Пичаи, тврдејќи дека платформата стекнала „невидена концентрација на моќ и влијание врз јавниот дискурс“. Од YouTube, пак, тврдеа дека каналот е суспендиран поради поттикнување на насилство.Случајот е затворен по спогодба, а од Google нема официјален коментар. Според судските документи, 22 милиони долари од договорот Трамп ги насочил за реконструкција и заштита на Националниот парк „Мол“ и за поддршка на изградбата на балска сала во Белата куќа, чија вредност е проценета на околу 200 милиони долари.Други компании, слични нагодбиСлични процеси завршиле со исплати и од други компании: Meta во јануари плати 25 милиони долари, а X (поранешен Twitter) во февруари 10 милиони долари. Најголем дел од парите од Meta биле насочени кон фондот за претседателската библиотека на Трамп.Адвокатот Џон Коул, близок соработник на Трамп и автор на сите три тужби, изјави дека „повратокот на Трамп во Белата куќа бил клучен за нагодбите“.Забраната и враќањето на каналотYouTube првпат го суспендираше каналот на Трамп на 12 јануари 2021, поради „ризик од ново насилство“. Забраната траеше до март 2023, кога платформата одлучи да го врати каналот, нагласувајќи дека треба да се овозможи јавноста да ги слушне националните кандидати пред избори.Неколку часа по враќањето на каналот, Трамп објави кратко видео со зборовите: „Вратен сум!“

Свет | пред 6 месеци

Трамп кон Нетанјаху: Од најблизок сојузник до можен товар

Во надворешната политика на Доналд Трамп, Израел со години се сметаше за исклучок – држава што добиваше поддршка дури и кога нејзините политики не беа во согласност со интересите на Вашингтон и неговата доктрина „Америка на прво место“. Но, сè повеќе анализи укажуваат дека ова силно сојузништво би можело да влезе во криза.Израел има влијателни поддржувачи во најтесниот круг на Трамп – од државниот секретар Марко Рубио, до специјалниот претставник за Блискиот Исток Стив Виткоф и американскиот амбасадор во Тел Авив Мајк Хакаби. Премиерот Бенјамин Нетанјаху, кој со години го величеше Трамп и дури именуваше населба по него, успеваше да ја одржува американската поддршка, заедно со силниот про-израелски став на Конгресот и медиумите наклонети кон Трамп.Сепак, американскиот претседател е познат по ненадејни промени на курсот. Исто како што од симпатии кон Владимир Путин премина кон отворени критики и барања за повлекување од Украина, сличен пресврт е можен и кон Нетанјаху. Вашингтон веќе покажа прагматични потези – склучувајќи посебен договор со вооружените групи во Јемен, и покрај нивните напади врз Израел, како и приближување кон сирискиот претседател Ахмед ал-Шари, кого Израел и натаму го смета за непријател.Најголем предизвик останува појасот Газа. Додека Трамп сака договор со кој би се ослободиле заробените цивили, Нетанјаху инсистира на целосно уништување на Хамас – цел која е тешко остварлива. Трамп исто така изјави дека не би дозволил израелска анексија на Западниот Брег и најави план што предвидува чекори кон формирање палестинска држава.Разликите меѓу сојузниците се продлабочуваат и поради лични несогласувања. Трамп никогаш не му го прости на Нетанјаху тоа што во 2020 година му честиташе на Џо Бајден за победата на изборите, што доведе и до јавни навреди.Иако дел од републиканскиот врв останува цврсто про-израелски, во редовите на движењето „Америка прва“ веќе се појавуваат поделби. Дел од конгресмените и медиумите блиски до Трамп го нарекуваат израелското дејствување во Газа „геноцид“ и бараат Соединетите Држави да се повлечат од безусловната поддршка.Аналитичарите сметаат дека можното „свртување грб“ на Трамп нема да значи целосен прекин на соработката, туку повеќе ограничена политичка поддршка, критики и преговори водени според сопствениот интерес. Но, дури и намалена американска помош би била сериозен удар за израелската дипломатија и безбедност, особено во регион каде што довербата и доследноста се клучна валута.

Свет | пред 6 месеци

Тензија во регионот: Полска во највисока готовност по руските напади

Полска синоќа затвори два аеродрома и подигна борбени авиони како одговор на интензивен руски напад со ракети и дронови врз Украина, соопшти Оперативната команда на полската армија.Затворени се аеродромите во Љублин (на истокот) и во Жешов (југоисток), кој е едно од најважните логистички јазли за НАТО и главна точка за испорака на западна воена и хуманитарна помош кон Украина.Подигнати се борбените дежурни авиони, системите за противвоздушна одбрана и радарите се ставени во највисока борбена готовност. Овие мерки се превентивни, а силите се подготвени за итна реакција, се вели во соопштението.По низа инциденти во кои руски дронови и авиони го нарушија воздушниот простор на НАТО-членки, јавноста во Полска станува сѐ поодлучна.Анкета покажува дека 67% од населението во полска сметаат дека руските воени авиони треба да се соборат доколку ја повредат територијата на Полска, додека само 8,7% се против таква мерка.Во друга анкета објавена истиот викенд, 74% од испитаниците оценија дека американскиот претседател Доналд Трамп требало поодлучно да реагира на инцидентот од 10 септември, кога дваесетина руски дронови навлегоа во полскиот воздушен простор.Дополнителен шок предизвика изјавата на украинскиот претседател Володимир Зеленски дека на 10 септември Русија испратила дури 92 дрона кон Полска. Според него, мнозинството биле пресретнати и соборени од украинските сили уште над украинска територија.Претседателот на Белорусија, Александар Лукашенко, потврди дека дел од дроновите навистина полетале од белоруска територија.Полскиот премиер Доналд Туск и министерот за надворешни работи Радослав Шикорски изјавија дека Полска ќе соборува руски авиони и дронови доколку навлезат во нејзиниот воздушен простор.Сепак, Туск нагласи дека одлуките ќе се носат во координација со НАТО-сојузниците и само ако леталото се смета за реална закана, а не за грешка или провокација.

Свет | пред 6 месеци

Силјановска-Давкова на прием кај Трамп и првата дама на САД

Претседателката Гордана Силјановска-Давкова соопшти дека ѝ претставувало чест да присуствува на приемот што го приредија претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, и неговата сопруга Меланија Трамп, по повод 80. Генерално собрание на Обединетите нации.„Во овие турбулентни случувања во светот, важно е да не отстапиме од демократските вредности и да се обединиме во зачувување на глобалниот мир и безбедност. САД биле и остануваат наши искрени сојузници на овој пат“, напиша таа.

Македонија | пред 6 месеци

Прва билатерална посета на Ердоган во Вашингтон по 2019 година

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека неговиот турски колега Реџеп Таип Ердоган „знае за наместени избори подобро од кој било друг“ за време на нивната средба во Белата куќа.Трамп, кој и натаму без докази тврди дека изборни измами ја попречиле неговата кандидатура во 2020 година, додаде дека тој и Ердоган останале пријатели и во периодот кога не бил на власт.Иако Ердоган е на чело на Турција од 2014 година и често е обвинуван за репресија врз опозицијата и медиумите, Трамп го пофали, нарекувајќи го „човек со цврсто мислење“.Ова беше прва билатерална посета на турскиот лидер во Вашингтон по 2019 година, кога Трамп го завршуваше својот прв мандат. Неговиот наследник Џо Бајден имаше тензични односи со Ердоган.Под водство на Ердоган, турските власти повеќепати ја таргетираа главната опозициска партија, а бројни нејзини членови беа уапсени. Меѓу нив е и градоначалникот на Истанбул, Екрем Имамоглу, кој од март е во притвор под обвиненија за корупција, што тој ги негира.Во август, Трамп го пофали претседателот на Азербејџан, Илхам Алиев, кој ја води земјата 22 години, нарекувајќи го „многу паметен и самоуверен“.Трамп повеќепати навестуваше дека би можел да се обиде да обезбеди трет мандат, иако тоа е строго забрането според американскиот Устав

Свет | пред 6 месеци

Американскиот претседател го охрабрува Киев: Украина може да ја врати целата територија

Претседателот на САД, Доналд Трамп, изјави дека Русија речиси и не остварила територијални добивки во последните напади врз Украина, иако потрошила огромни средства и претрпела големи загуби.Со сето тоа интензивно бомбардирање во последните две недели, тие освоиле речиси ништо, изјави Трамп за новинарите во Белата куќа за време на состанокот со турскиот претседател Реџеп Тајип Ердоган.Нема да го наречам никого „хартиен тигар“ но Русија потроши милиони и милиони долари на бомби, ракети, муниција и – животи, нивните животи – а освоиле речиси ништо“, додаде тој.Изјавите на Трамп ја потенцираат неговата промена на реториката за војната во Украина. Неговите обиди за посредување меѓу Киев и Москва засега не донеле резултати, додека Кремљ одбива повици за прекин на огнот и продолжува со воздушни напади врз украинските градови.Претседателот на САД истакна дека е „срамота“ што Русија продолжува да убива толку многу луѓе и додаде: „Путин треба да запре“. Русија моментално држи околу 20 проценти од украинската територија – Крим, делови од Донбас заземени во 2014 година и области освоени по почетокот на инвазијата во 2022 година.Од тогаш, руските сили напредуваат бавно. Според податоците на мониторинг-организацијата од август, од ноември 2022 година освоиле 5.842 квадратни километри, што претставува помалку од 1 процент од украинската територија.Во пролетта и летото 2025 година, Москва покрена нови офанзиви на истокот и североистокот на Украина, со фокус на Покровск во Донецка област.Она што Трамп го оценува, потсетува на неговите минати изјави во Њујорк, по средбата со Володимир Зеленски на Генералното собрание на ОН на 23 септември. Тогаш тој рече дека Украина „има можност да се бори и да победи, да ја врати целата земја во нејзиниот изворен облик“ – со поддршка од Европа.Говорејќи пред Ердоган, Трамп рече дека би сакал Турција да престане да купува руска нафта и повтори повик Европа да престане со увоз на руски енергенти. Тој додаде дека Ердоган може да има „големо влијание“ врз војната, бидејќи го почитуваат и Москва и Киев.Додека Киев и некои европски лидери ја поздравија Трамповата промена на реториката, други тоа го гледаат како сигнал дека Белата куќа сака да го намали ангажманот и да префрли поголема одговорност за војната на Европа.Промената доаѓа во момент на растечки тензии меѓу НАТО и Русија, откако сојузниците ја обвинија Москва дека руските дронови и авиони повторно влегуваат во нивниот воздушен простор. Трамп на тоа порача дека земјите на НАТО треба да ги соборуваат руските летала кои им ги нарушуваат границите – што многу источни членки на сојузот го примија со одобрување.

Свет | пред 6 месеци

Трамп ја менува реториката за Украина, Европа загрижена

Американскиот претседател Доналд Трамп ја промени својата реторика кон Украина, предизвикувајќи загриженост кај европските лидери. Тие стравуваат дека неговите изјави имаат за цел да им постават невозможна задача, со што Трамп би можел да ја префрли вината врз Вашингтон доколку Киев не успее во војната или остане без средства.По месеци на притисок врз Украина да преговара со Москва и да се откаже од окупираните територии, Трамп во вторник ги изненади европските престолнини. На социјалните мрежи изјави дека Киев може да „се бори и победи“ на целата своја територија „со помош на ЕУ“.Иако новиот став на Трамп беше поздравен во некои кругови, повеќе европски лидери заклучиле дека тие сега ја преземаат одговорноста за одбраната на Украина со очекувања кои тешко можат да се исполнат.Полскиот премиер Доналд Туск предупреди дека „изненадувачкиот оптимизам“ на Трамп прикрива ветување за намалена американска ангажираност и префрлување на одговорноста за завршување на војната врз Европа. Туск додаде дека е подобро да се соочиме со вистината отколку да живееме во илузии. Европските лидери велат дека Трамп „гради излезна рампа“ за да може да ја обвини Европа доколку му биде потребно.Професорот за меѓународни односи Карло Масала од Универзитетот Бундесвер во Минхен смета дека Трамп сака да избегне оваа војна да стане „негова војна“, а не само „војна на Бајден“. Еден европски функционер, изјавата на Трамп „Среќно на сите!“ ја протолкува како порака за префрлување на одговорноста, додека друг едноставно рече: „Сите гледаат дека се повлекува.“Францускиот претседател Емануел Макрон, по средбата со Трамп во Њујорк, даде пооптимистички тон, опишувајќи ја како „многу коректна“. Тој истакна дека целосната поддршка на Украина би ја ослабнала руската економија и би создала можност за подобра иднина. Сепак, европските службеници заклучуваат дека Трамп повеќе не е сигурен сојузник за ЕУ.Туск, поради инцидентите со руски дронови во полскиот воздушен простор, побара поголема поддршка од НАТО. Тој истакна дека Полска е подготвена да ги уништува летечките објекти што ќе го нарушат нејзиниот територијален интегритет и побара „100-процентна сигурност“ од сојузниците. На прашањето дали НАТО земјите треба да бидат подготвени да ги соборат руските авиони, Трамп одговори потврдно.Трамповиот тон кон војната се промени откако се врати во Белата куќа во јануари. По конфликтите со украинскиот претседател Володимир Зеленски во февруари, тој го ублажи својот пристап и го нарече украинскиот лидер „храбар човек“. Првиот заменик министер за надворешни работи на Украина, Сергиј Кислица, истакна дека изјавите на Трамп не биле емоционален испад, туку резултат на долги и сложени дискусии со Украина, европските партнери и американските официјални лица.Кислица не се согласува дека Трамп се повлекува и поставува невозможни услови. Тој смета дека Трамп изнел силна порака дека Европа може и треба да стори повеќе, посочувајќи на земјите од ЕУ кои сè уште купуваат руска нафта и гас.Во последниве недели Трамп се фокусира на рускиот извоз на енергенти кон Европа. Во обраќањето пред Генералното собрание на ООН, тој рече дека е подготвен да воведе „силни царини“ кои би можеле „да го запрат крвавиот конфликт“, но само ако европските земји се согласат на исти мерки. Трамп истакна дека купувањето на руски енергенти додека се бори против Русија е „срамно“.На почетокот на месецов тој повика ЕУ да воведе царини до 100 отсто за Индија и Кина, најголемите купувачи на руска енергија, што во Брисел се смета за невозможна мерка. Лијана Фикс од Советот за надворешни односи посочи дека европските олидери не веруваат дека Трамп би го следел нивниот пример и заклучи дека тој не е доверлив во тоа прашање.

Свет | пред 6 месеци

Британски воен командант: Трамп е во право, Украина може да победи

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Украина може да го врати целиот изгубен простор од 2014 година, нарекувајќи ја Русија „хартиен тигар“. Според анализа на The Telegraph од поранешниот британски воен командант Хамиш де Бретон-Гордон, тоа е можно само доколку зборовите се поткрепат со дела.Изразот „хартиен тигар“ е кинески поим кој опишува нешто што изгледа заканувачки, но е слабо и не може да издржи сериозен предизвик.Авторот посочува три клучни чекори за остварување на таквата визија:воспоставување на зона без летање над западна Украина за заштита на цивилите и пренасочување на противвоздушните системи кон исток;испорака на поголем број далекусежни прецизни ракети од западните сојузници и укинување на ограничувањата за напади врз цели на руска територија;построга и доследна примена на санкциите, при што Европа ќе мора да преземе поголем дел од товарот, вклучувајќи и воено присуство.„Украинската армија веќе покажа дека може да ослободува територии, но за победа во размерите за кои зборува Трамп ќе биде потребна целосна поддршка од НАТО“, нагласува де Бретон-Гордон.Анализата заклучува дека иднината зависи од доследноста на Европа и Трамп. Доколку силната реторика не се претвори во конкретни дела – особено во одбрана на украинското небо – постои опасност војната да трае со генерации и да се прошири низ целиот континент.

Свет | пред 6 месеци

Трамп тврди дека бил саботиран неговиот говор во ОН

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека неговото појавување во Обединетите нации било нарушено од три последователни инциденти, кои тој ги нарече „саботажа“.Во објава на Truth Social, Трамп наведе дека ескалаторот по кој заедно со сопругата Меланија се движеле одеднаш застанал, при што „речиси паднале врз острите рабови на челичните скали“. Дополнително, нагласи дека озвучувањето откажало на самиот почеток од неговиот говор, а светските лидери во салата не можеле да го слушнат бидејќи звукот бил пригушен.„Не еден, не два, туку три злонамерни настани! Ова беше тројна саботажа во ОН. Тие треба да се срамат од себе“, напиша тој. Трамп побарал Обединетите нации да ги зачуваат снимките од безбедносните камери и најави дека во истрагата за ескалаторот е вклучена и Тајната служба.Од ОН возвратија дека ескалаторот запрел поради активирање на вградениот безбедносен механизам, а озвучувањето било под контрола на Белата куќа, а не на организацијата. Портпаролот Стефан Дужарик објасни дека системот регистрирал активирање на безбедносниот механизам на горната скала и дека најверојатно снимателот на Трамп, кој се движел наназад за да го снима пристигнувањето со првата дама, ненамерно го активирал.

Свет | пред 6 месеци

Москва остро на изјавите на Трамп: „Русија не е тигар од хартија, туку вистински мечка“

Вчерашните изјави на американскиот претседател Доналд Трамп дека Украина може да ја врати целата територија под руска окупација предизвикаа силни реакции кај руските функционери и пропагандисти.Трамп, по средбата со украинскиот претседател Володимир Зеленски, порача дека Киев со поддршка од ЕУ е во позиција да се бори и да ја врати целата земја.„Русија веќе три и пол години се бори бесцелно. Тоа ја прави да изгледа како тигар од хартија“, изјави Трамп.Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, ги отфрли ваквите споредби, нагласувајќи дека изјавата е поттикната од разговорите на Трамп со Зеленски и „бизнис интереси“.„Русија никогаш не била тигар. Симболот на Русија отсекогаш е мечката. А нема такво нешто како мечка од хартија“, рече Песков.Поранешниот претседател Дмитриј Медведев, познат по провокативните изјави, оцени дека американскиот лидер „живее во алтернативна реалност“.„По средбата со кловновите од Киев и Париз, објави живописен пост. Во таа нова реалност, Украина победува, а Русија е распарчена. Но тој секогаш се враќа, и веројатно ќе ја повика Украина да потпише капитулација“, изјави Медведев.Рускиот пратеник Олег Матвеев изјавите на Трамп ги нарече „бесмислени“.„Тој е генератор на случајни фрази. Никогаш нема да каже нешто судбинско што навистина ќе промени нешто“, изјави тој.Леонид Слуцки, претседател на Комитетот за меѓународни прашања во Думата, оцени дека изјавите на Трамп се полни со контрадикторности и претставуваат „опасна заблуда“ во врска со наводниот економски пад на Русија и „бесмисленоста“ на војната.Државниот пропагандист Владимир Соловјов на својата телевизиска емисија го нападна Трамп, обвинувајќи дека Украина и европските сојузници го манипулираат американскиот претседател. Тој ги нарече реакциите на европските лидери „хистерични напади против Трамп“.Необично острите изјави од Москва, како што забележува „Kyiv Independent“, укажуваат на чувствителност кон зборовите на Трамп, иако досега руските функционери често внимаваа да избегнуваат јавни конфронтации.Оваа дипломатска размена следи откако напорите на Трамп за мировен процес пропаднаа, бидејќи Москва го одби прекинот на огнот и значајни преговори. Зеленски повтори дека е подготвен за средба со Путин само на неутрална територија, додека Кремљ инсистира на максималистички услови.

Свет | пред 6 месеци

Германскиот шеф на дипломатија: Европа мора да „порасне“ и посилно да ја поддржи Украина

Европа мора да преземе поголема одговорност и да ја зајакне својата поддршка за Украина, изјави германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул, коментирајќи ја најновата изјава на американскиот претседател Доналд Трамп дека Киев може да си ја врати целата окупирана територија.Во интервју за радиото „Дојчландфунк“, Вадефул рече дека Трамп сфатил оти неговите напори не го убедиле рускиот претседател Владимир Путин да го запре војувањето.„Европејците повеќепати рекоа дека мора да ‘пораснеме’ и да станеме посуверени. Затоа треба да видиме што можеме сами да постигнеме – а можеме многу повеќе. Не сите европски држави го исполнија ветеното кон Украина. Мора да разгледаме и нови финансиски и воени опции“, нагласи германскиот министер.Изјавата на Трамп ја оцени како добра за Европа и Украина, бидејќи претставува признание дека досегашните напори со Путин не дале резултат.Европски дипломати за „Ројтерс“ коментираа дека изјавите на Трамп може да се толкуваат како сигнал дека САД постепено се повлекуваат и дека прашањето Украина станува „европска обврска“.„Изгледа како да се опростува, но тоа може да се смени уште утре. Во секој случај, за нас е јасно – знаеме што треба да правиме“, изјавил еден западноевропски функционер.Иако САД остануваат најголемиот поединечен донатор за Украина, од враќањето на Трамп во Белата куќа Вашингтон инсистира Европа да преземе поголем дел од товарот во сопствената одбрана. Тоа веќе се гледа преку зголемените воени буџети на европските членки на НАТО и преку зајакнатата противвоздушна поддршка за Киев.Европската унија во меѓувреме разгледува план замрзнатата руска имовина да се искористи за дополнителна помош за Украина, како и воведување нови санкции кон Москва.

Свет | пред 6 месеци

Трамп во ОН: „Во право сум за сè – Европа ја уништуваат енергијата и имиграцијата“

Американскиот претседател Доналд Трамп во обраќањето пред Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк изјави дека „бил во право за сè“, предупредувајќи дека европските држави се соочуваат со опасност од уништување поради, како што рече, „измами со зелената енергија“ и неконтролирана имиграција.„Навистина сум добар во предвидување на работите. За време на кампањата рекоа дека има капа – најпродаваната капа – на која пишуваше: ‘Трамп е во право за сè’. И тоа е вистина“, изјави американскиот претседател.Трамп ја нападна употребата на обновливи извори на енергија, особено ветерните турбини, нарекувајќи ги „измама што ја уништува Европа“. Тој истакна дека европските земји, покрај енергетските политики, се соочуваат и со „катастрофа од неограничена имиграција“.„Ако не се одвоите од оваа зелена измама, вашите земји ќе пропаднат. Ако не ја запрете неконтролираната имиграција од луѓе со кои немате ништо заедничко, вашите земји ќе пропаднат. Јас сум претседател на САД, но се грижам за Европа. Ја сакам Европа и луѓето на Европа, и мразам да гледам како ја уништуваат енергијата и имиграцијата“, изјави Трамп.Тој додаде дека европските лидери се обидуваат да бидат „добри и политички коректни“, но со тоа, како што рече, „ја уништуваат својата сопствена традиција и наследство“. Според него, неопходно е веднаш и силно да се преземе контрола врз „двоглавото чудовиште“ од имиграција и енергетска политика, „пред да биде предоцна“.

Свет | пред 6 месеци

Бразилскиот претседател: Нападите врз институциите на мојата земја се неприфатливи

Бразилскиот претседател Луис Инасио Лула да Силва денеска пред Генералното собрание на ОН изјави дека неодамнешните „еднострани напади“ врз институциите и економијата на неговата земја се неприфатливи, што претставува остра критика на американската надворешна политика.Коментарите на Лула се одраз на неговата постојана критика кон поранешниот американски претседател Доналд Трамп за воведувањето царини, ограничувања во врска со визи и финансиски санкции како одговор на судењето и осудата на поранешниот бразилски претседател Жаир Болсонаро за планирање државен удар откако ги загуби изборите во 2022 година.„Нападите врз суверенитетот, произволните санкции и едностраните интервенции стануваат правило“, рече Лула без директно да го спомене Трамп. „Нема оправдување за еднострани и произволни мерки против нашите институции и нашата економија“, додаде тој.„Нашата демократија не е предмет на преговарање“Вчера Вашингтон воведе санкции против сопругата на судијата кој претседаваше со судењето на Болсонаро во Врховниот суд, што Трамп го нарече „лов на вештерки“, и им ги укина визите на шестмина високи бразилски функционери.Администрацијата на Трамп претходно го санкционираше судијата на Врховниот суд, Александре де Мораеш, согласно Законот Магнитски и воведе 50% царини на увозот на бројни бразилски производи во САД. Лула во исто време застана во одбрана на истрагата и правичната постапка која доведе до осудата на Болсонаро, кој беше осуден на 27 години затвор поради обид за пуч за да остане на власт.„Имаше полно право на одбрана“, изјави Лула. „Пред очите на светот, Бразил испрати порака до сите амбициозни автократи и нивните приврзаници: нашата демократија и нашиот суверенитет не се предмет на преговарање“, порача тој.

Свет | пред 6 месеци

Трамп во ОН: „Срамота е што НАТО работи со Русија, Европа оди кон пропаст“

Американскиот претседател Доналд Трамп одржа обраќање на 80. заседание на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк, зборувајќи речиси четири пати подолго од предвиденото. Неговиот говор беше препознатлив по лични пораки, остри критики кон европските држави, напад врз климатската наука и обвинувања на сметка на самата организација.Трамп го отвори говорот со шега за технички проблем со телепромптерот, по што тврдеше дека под негово водство САД влегле во „златна ера“, со пониски трошоци за енергија, храна и кредити, победена инфлација и рекордни нивоа на берзата. Тој ја обвини претходната администрација на Џо Бајден за „четири години слабост, беззаконие и радикализам“.Голем дел од говорот беше посветен на Русија и Украина. Трамп ги обвини европските држави, дури и членки на НАТО, дека продолжуваат да увезуваат руска нафта и гас, додека истовремено ја поддржуваат Украина.„Финансирате војна против самите себе. Тоа е срамота“, рече тој, најавувајќи нова рунда американски царини против Москва доколку не се постигне мировен договор, но нагласувајќи дека тие мерки ќе бидат ефективни само ако и Европа ги прифати.Трамп ги нападна европските држави и поради миграциските политики, велејќи дека„Европа е преплавена од илегални имигранти какви никогаш досега не се виделе“ и дека „земјите одат кон пропаст“.Посебно се обиде да ја дискредитира климатската наука и обновливите извори на енергија, нарекувајќи ги „зелена измама“.„Ако продолжите со оваа превара, вашите држави ќе пропаднат. Климатските промени, тоа е најголемата измама направена врз светот“, изјави Трамп, наведувајќи ја Европа како пример за последици од „погрешни зелени политики“.Обраќањето заврши со предупредување дека САД ќе останат лидер во борбата против развојот на биолошко оружје, но и со нова порака кон ОН дека „празните декларации не го менуваат светот“.Трамп зборуваше речиси еден час, иако правилата на Генералното собрание предвидуваат ограничување на говорите до 15 минути. Неговиот настап го следеа бројни светски лидери, меѓу кои италијанската премиерка Џорџа Мелони, украинскиот претседател Володимир Зеленски и првата дама Меланија Трамп.

Свет | пред 6 месеци

Трамповите кратења на трошоците го загрозуваат истражувањето на ракот во САД

Водечката улога на САД во истражувањето на ракот е сериозно доведена во прашање откако администрацијата на Доналд Трамп драстично ги скрати средствата за клучни научни проекти. На удар се илјадници лаборатории, меѓу кои и тимот на професорката Рачел Сириани од Медицинскиот факултет UMass Chan, која развиваше иновативен пристап во лекувањето на агресивниот мозочен тумор медулобластом.Со замрзнати фондови и намалување на грантовите од Националниот институт за здравје (NIH), таа беше принудена да отпушти соработници и да прекине перспективни проекти. Слична судбина ги снајде и други американски истражувачки центри. Националниот институт за рак (NCI) предупреди дека годинава ќе финансира едвај 4% од пријавите, наместо минатогодишните 9%, што претставува пад од стотици милиони долари.Научната заедница зборува за „апсолутна катастрофа“. Според експерти, секое прекинување на истражувањата носи ризик целосно да пропадне долгогодишна работа, а младите научници веќе се селат во други држави. Со намалување на буџетот за NCI од 7,2 на 4,5 милијарди долари, постои опасност САД да го изгубат водството во биомедицината и онкологијата, градено повеќе од половина век.

Свет | пред 6 месеци

САД: Ќе ја браниме секоја педа од НАТО-територијата

САД потврдија дека ќе го заштитат територијалниот интегритет на НАТО по серијата случаи кога Русија го наруши воздушниот простор на европски членки на Алијансата.„САД стојат рамо до рамо со своите сојузници во НАТО во справувањето со овие нарушувања на воздушниот простор. Сакам да ја искористам оваа прва прилика да повторам и нагласам дека САД и нашите сојузници ќе ја бранат секоја педа од територијата на НАТО“, изјави американскиот амбасадор во Обединетите нации, Мајк Волц, на денешната вонредна седница на Советот за безбедност во Њујорк.Тој оцени дека Русија мора веднаш да престане со „опасното однесување“ и наместо тоа да бара начини за деескалација. „Очекуваме Русија да избере пат на преговори, а не ризици кои можат да доведат до проширување на конфликтот“, додаде Волц.Амбасадорот потсети дека американскиот претседател Доналд Трамп вложил „огромно време и напор“ за ставање крај на „ужасната војна меѓу Русија и Украина“, и дека Москва треба директно да преговара со Киев за запирање на војната.Во петокот, Естонија објави дека три руски борбени авиони 12 минути го нарушувале нејзиниот воздушен простор, што Москва го негира. Само една недела претходно, десетици руски беспилотни летала влегоа во полскиот воздушен простор за време на нападите врз Украина, а дел од нив беа соборени од полската армија и сојузничките сили на НАТО. Останки од дроновите беа пронајдени во источниот и централниот дел на Полска.Сличен инцидент регистрира и Романија, откако руски дрон навлезе во нејзиниот воздушен простор. Полска, Естонија и Романија се членки на НАТО.

Свет | пред 6 месеци

Политико: Трамп ја разнебитува американската дипломатија

Американскиот претседател Доналд Трамп вети реформа на дипломатијата на САД, но според проценките на упатените, неговата администрација всушност ја разорува до таа мера што го поткопува глобалното влијание на Вашингтон. Осум месеци по почетокот на неговиот втор мандат, повеќе од половина амбасадорски позиции се уште не се пополнети, а голем дел од водечките места во Стејт департментот се покриени привремено, често од лица без соодветно искуство, пишува Politico.Многу дипломати, особено оние во странство, велат дека се исклучени од креирањето политики и дека се принудени да спроведуваат збунувачки инструкции од администрацијата. Стравот од санкции, откази или загубени унапредувања е толку голем што дел од нив избегнуваат дури и да укажат на проблеми.„За време на првиот мандат ќе рековме: ‘Ова не е во ред, мора да и кажеме на Белата куќа.’ Сега тоа го нема. Оваа администрација едноставно не се интересира“, изјавил еден функционер на Стејт департментот за Politico.Дипломатите предупредуваат дека се воведува атмосфера на тестирање лојалност, наместо професионализам. Според извештаите, на некои вработени им било наредено за „сензитивни теми“ да разговараат само лице в лице, поради сомнежи дека Стејт департментот користи софтвер за надзор на комуникациите.Министерот за надворешни работи Марко Рубио воведе критериум – „верност кон целите на администрацијата“ – како фактор при унапредувања, што предизвикува дополнителна вознемиреност меѓу дипломатите.Од 195 амбасадорски места, 110 се непополнети. За повеќе од 60 позиции администрацијата воопшто нема предложено кандидати, што сериозно ја намалува способноста на САД да ја спроведуваат својата надворешна политика. Странски лидери, поради дипломатски протокол, често избегнуваат средби со привремени претставници.Администрацијата на Трамп и Рубио воведува нови приоритети: построга имиграциска политика, намалено внимание на човековите права и демократија, и засилен фокус на промоција на американските компании. Истовремено, голем број искусни дипломати се отстранети, а на нивни места доаѓаат помалку квалификувани кадри, што дополнително ја ослабува институцијата.Politico оценува дека американската дипломатија се претвора во „помошна служба“ која само спроведува наредби, наместо да биде креатор на идеи и политики. Според критичарите, ваквиот курс не само што ја ослабува традиционалната улога на Стејт департментот, туку и сериозно го еродира глобалниот кредибилитет на САД.

Свет | пред 6 месеци

Трамп бара агресивни истраги против политичките противници: „Мора да дејствуваат, мора брзо“

Американскиот претседател Доналд Трамп јавно ја повика највисоката правосудна функционерка во земјата, државната обвинителка Пам Бонди, да отвори поагресивни истраги против неговите политички противници.„Не можеме повеќе да одложуваме, тоа ни го уништува угледот и кредибилитетот“, напиша Трамп во објава на социјалните мрежи директно упатена до Бонди, пренесе BBC.Трамп изрази незадоволство дека „ништо не се презема“ и побара истраги против поранешниот директор на ФБИ, Џејмс Коми, државната обвинителка на Њујорк, Летитија Џејмс, и демократскиот сенатор Адам Шиф, кој го водеше неговиот прв импичмент-процес.„Прегледав над 30 изјави и објави кои во суштина велат: ‘истата приказна како и минатиот пат, само приказни, без акција. Што е со Коми, со Адам „Лукавиот“ Шиф, со Летитија??? Сите се виновни, а ништо не се презема’“, порача Трамп.Тој додаде дека Бонди би можела „да остане запаметена како една од најдобрите државни обвинителки на сите времиња“.Изјавите на Трамп предизвикаа остри реакции кај демократите. Лидерот на демократското малцинство во Сенатот, Чак Шумер, предупреди дека „ова е пат кон диктатура“.„Министерството за правда отсекогаш било силна државна институција, без разлика кој бил на власт. Сега Трамп го претвора во инструмент за прогон на неговите непријатели – виновни или не“, изјави Шумер за CNN.Повикот на Трамп доаѓа само ден по оставката на федералниот тужител Ерик Сиберт, кој претходно одбил да покрене постапка против обвинителката Летитија Џејмс за наводна хипотекарна измама. „Сиберт доби отказ, а случајот е ГОЛЕМ“, тврди Трамп.„Њујорк тајмс“ објави дека истрагите не нашле доволно докази против Џејмс, која пак обвинувањата ги оцени како „неосновани и мотивирани од одмазда“.Од 1970-тите наваму, Министерството за правда настојувало да биде независно од Белата куќа. Но, Трамп ја скрши оваа традиција уште во првиот мандат, кога го отпушти тогашниот главен обвинител Џеф Сешнс и подоцна се судри и со наследникот Вилијам Бар.

Свет | пред 6 месеци

Авганистан: „Нема договор за враќање на базата Баграм на САД“

Авганистанската влада денеска одговори дека е „неможно“ било каков договор за враќање на поранешната американска база Баграм, откако американскиот претседател Доналд Трамп вчера се закани со санкции доколку тоа не се случи.„Во последно време некои луѓе велат дека започнале преговори со Авганистан за враќање на базата Баграм. Но договор дури и за еден квадратен сантиметар авганистанска територија е невозможен,“ изјави Фасихудин Фитрат, началник на кабинетот на Министерството за одбрана, пренесоа локалните медиуми.Трамп претходно на платформата Truth Social порача:„Доколку Авганистан не ја врати базата Баграм на оние кои ја изградија, значи на САД – ЛОШИ РАБОТИ ЌЕ СЕ СЛУЧАТ!“Фитрат, не споменувајќи директно САД, објасни дека „некои луѓе“ сакаат повторно да ја заземат базата преку „политички договор“, но нагласи: „Не ни треба тоа.“Базата Баграм, најголемата авганистанска воздухопловна база, беше клучен центар на западните воени операции предводени од САД против талибанците, сѐ до нивното враќање на власт во 2021 година.Трамп за време на државната посета на Велика Британија неочекувано ја спомена идејата за повторно американско преземање на контролата врз Баграм, наведувајќи дека базата е „само еден час оддалечена од местото каде што Кина гради свое нуклеарно оружје“.На новинарско прашање во Белата куќа дали планира да испрати американски сили да ја заземат базата, Трамп одговори: „Не сакаме сега да зборуваме за тоа, но преговараме со Авганистан. Ја сакаме базата назад и тоа веднаш. А ако не ни ја вратат – ќе дознаете што ќе преземам.“

Свет | пред 6 месеци

Песков: Путин и Трамп имаат интерес за мирно решение на украинското прашање

Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изјави дека рускиот претседател Владимир Путин, како и американскиот претседател Доналд Трамп, задржува интерес и отвореност за насочување на целата украинска ситуација кон мирно решение.„Русија очекува дека САД и претседателот Трамп лично ќе вложат напори за да помогнат во ова прашање. Потоа ќе видиме што ќе произлезе од тоа,“ рече Песков во интервју за телевизијата Русија 1, пренесува ТАСС.Тој додаде дека за време на официјалната посета на Трамп во Велика Британија оваа недела, Лондон детално го информирал за своите планови да продолжи со притисокот врз Русија и дополнително да ги заостри санкциите.„Тоа не е нешто што ќе придонесе за решение,“ оцени Песков, кој ја нарече Велика Британија еден од лидерите на „проратниот табор“.Според него, претседателот Трамп во Британија веројатно слушнал многу за плановите за продолжување на притисокот врз Русија, за зајакнување на, како што ги нарече, „незаконските санкции“ и за обиди да се спречи Русија на секој можен начин, пренесува РИА Новости.

Свет | пред 6 месеци

(Видео) Трамп и републиканскиот врв на комеморација за убиениот Чарли Кирк во Аризона

Целиот трампистички естаблишмент, предводен од американскиот претседател Доналд Трамп и неговиот потпретседател Џ. Д. Венс, денес ќе се собере во Аризона за да му оддаде почит на убиениот ултраконзервативен инфлуенсер Чарли Кирк. Настанот ќе се одржи на стадионот „Стејт Фарм“ во Глендејл со капацитет од повеќе од 60.000 места.Кирк (31) беше застрелан на 10 септември, додека модерираше дебата на универзитетски кампус во Јута. Смртта на истакнатиот поддржувач на движењето MAGA („Make America Great Again“) ги продлабочи политичките поделби во земјата. Со милиони следбеници на социјалните мрежи, Кирк беше гласен бранител на Трамп и промотор на националистичките, христијански и традиционалистички идеи кај младите, а многумина му припишуваат заслуги за вториот избор на Трамп за претседател.Покрај Трамп и Венс, говори ќе одржат и државниот секретар Марко Рубио, министерот за одбрана Пит Хегсет, синот на претседателот Доналд Трамп Џуниор, како и конзервативниот коментатор Такер Карлсон. Ќе зборува и вдовицата на Кирк, Ерика Кирк, која ја презема водечката улога во неговата младинска организација Turning Point USA.„Ќе имаме два авиони полни со персонал од Белата куќа, што покажува колку високи луѓе во владата беа допрени од Чарли Кирк,“ истакна портпаролката на Белата куќа, Каролин Левит.Во Феникс, во саботата стотици луѓе се собраа пред седиштето на Turning Point USA за да положат цвеќе и балони во боите на американското знаме. Речиси цели тротоари беа исполнети со фотографии, слогани и пораки во чест на 31-годишниот активист, меѓу кои и „Вера, семејство, слобода“.„Беше извонреден млад човек, прерано ни беше одземен,“ изјави за АФП Пати Петеке, која патувала повеќе од пет часа од Лос Анџелес за да му оддаде почит.Настанот ќе се одржи под високи безбедносни мерки. Организаторите најавија дека учесниците нема да можат да внесуваат торби и апелираа да бидат облечени во една од трите бои на американското знаме – црвена, бела или сина.

Свет | пред 6 месеци

Трамп му се закани на Авганистан доколку не ја врати базата Баграм

Американскиот претседател Доналд Трамп синоќа јавно му се закани на Авганистан, барајќи враќање на контролата врз воената база Баграм, која со години ја користеше американската армија по нападите од 11 септември 2001 година.„Доколку Авганистан не ја врати базата Баграм на оние кои ја изградија – на САД – ЌЕ СЕ СЛУЧАТ ЛОШИ РАБОТИ!“, напиша Трамп на социјалната мрежа Truth Social.Тој потврди дека Вашингтон веќе разговара со властите во Кабул за можноста базата повторно да премине под американска контрола. Авганистанските функционери, сепак, јасно изразија противење за ново присуство на американската војска во земјата.Според извори на Ројтерс, сегашни и поранешни американски официјални лица предупредуваат дека евентуално повторно заземање на Баграм би изгледало како нова инвазија и би барало над 10.000 војници, како и распоредување на напредни противвоздушни системи.Запрашан од новинарите дали би испратил трупи за повторно преземање на базата, Трамп не одговори директно: „Не сакаме сега да зборуваме за тоа. Разговараме со Авганистан и сакаме базата назад, веднаш. Ако тоа не се случи, ќе дознаете што ќе преземам“, рече тој.Базата Баграм, со огромно пистиште и инфраструктура, беше главен центар на американските сили за време на 20-годишната војна во Авганистан. Таму имаше ресторани за брза храна, продавници, како и голем затворски комплекс.Воените експерти оценуваат дека, дури и ако Талибанците прифатат ново американско присуство, обезбедувањето на базата би било исклучително тешко. Таа би била под постојана закана од борци на Исламска држава и Ал-Каеда во земјата, како и од можни ирански напади со ракети, слични на оние врз американската база во Катар ова лето.

Свет | пред 6 месеци