еу

Пристигна првата реакција на ЕУ за пресвртот на Трамп за тарифите

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, денеска ја поздрави одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп да ги паузира „реципрочните“ царини на 90 дена, нагласувајќи дека ЕУ останува посветена на конструктивни преговори со САД, со цел да се постигне непречена и заемно корисна трговија.„Ја поздравувам најавата на претседателот Трамп за паузирање на реципрочните царини. Тоа е важен чекор кон стабилизирање на глобалната економија“, рече фон дер Лајен во изјавата објавена од Комисијата.Претседателката на Комисијата ја повторува подготвеноста за преговори и нулта царинска стапка меѓу ЕУ и САД.„Тарифите се даноци кои само им штетат на компаниите и потрошувачите. Затоа отсекогаш сум се залагал за договор за нула царини меѓу Европската унија и САД“, вели Фон дер Лајен.Таа додаде дека ЕУ ќе продолжи да се труди да ги диверзифицира своите трговски партнерства со земјите кои сочинуваат 87 отсто од глобалната трговија и кои ја делат истата посветеност на слободна и отворена размена на стоки, услуги и идеи.Таа најави дека Комисијата ќе ги засили напорите за отстранување на пречките на единствениот пазар. „Оваа криза јасно стави до знаење: во време на неизвесност, единствениот пазар е нашето сидро на стабилност и издржливост.Американскиот претседател Доналд Трамп изјави во средата дека ќе ги паузира реципрочните царини на 90 дена и дека дополнително ќе ги зголеми царините за увоз од Кина.Ненадејната промена се случи помалку од 24 часа откако стапија на сила новите американски царини за увоз од десетици земји, трговски партнери на Соединетите Американски Држави.Според економските аналитичари во САД, Трамп направи пресврт откако пазарот на обврзници беше разнишан. Приносите на 30-годишните и 10-годишните државни трезори на САД се зголемија, доведувајќи ја во прашање одржливоста на долгот на САД.

Свет | пред 8 месеци

ЕУ подготви одговор на првите царини на Трамп: сите детали се објавени

Сите 27 земји-членки на Европската унија се очекува да одобрат сеопфатна листа на американски производи кои ќе бидат предмет на царини почнувајќи од следната недела, како одговор на царината од 25 отсто што ја наметна актуелниот американски претседател Доналд Трамп за европскиот челик и алуминиум минатиот месец.Европските тарифи ќе се воведат во три фази:Од вторник, 15 април, планирано е да се воведат тарифи од 25 проценти на првичната листа на производи, на која се очекува да бидат мотоцикли, луксузни чамци и сок од портокал.Оригиналната листа вклучуваше и американски бурбон, вино и млечни производи, но тие беа отстранети по лобирањето од европската винска индустрија.Првично, овие мерки требаше да стапат на сила на 1 април, но беа одложени за да се остави простор за преговори. Сепак, Трамп веднаш го отфрли предлогот на претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен за договор без царини.Втората фаза, која ќе започне во средината на мај, ќе опфати текстил, кожни производи, јајца, забен конец и живина.Третата фаза е закажана за 1 декември, кога ќе се воведат контрамерки за американските производи од соја и бадеми. Сојата, која се користи како добиточна храна, има најголема извозна вредност меѓу американските земјоделски производи извезени во Европа.Во меѓувреме, денеска стапија на сила новите американски царини од 20 отсто за увозот од ЕУ, но овие европски контрамерки за кои денеска се гласаше во Брисел не се однесуваат на овие последни потези на Трамп. Европската комисија подготвува дополнителни контрамерки кои би можеле да бидат објавени веќе следната недела.

Свет | пред 9 месеци

Трамп ја отфрли понудата на Европа: „Тие треба да купат енергија во вредност од 350 милијарди долари“

Актуелниот американски претседател Доналд Трамп изјави дека Европската унија мора да се согласи да купи американска енергија во вредност од 350 милијарди долари ако сака да ги избегне широките царини наметнати од неговата администрација. Така тој ја отфрли понудата на Брисел за укинување на царините за автомобили и индустриски стоки.Вчера вечерта, на прес-конференција во Белата куќа, Трамп реагираше на изјавата на претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, која претходно истиот ден рече дека ЕУ е подготвена да ги укине сите царини за увоз на автомобили и индустриски производи од САД, доколку Вашингтон го стори истото.Запрашан од новинарите дали смета дека таа понуда е доволна за да се намалат тарифите, Трамп рече: „Не, не е“.„Имаме дефицит од 350 милијарди долари со Европската унија и тој брзо ќе исчезне. Еден начин тоа брзо и едноставно да исчезне е тие да мораат да ја купат нашата енергија... ако ја купат, можеме да ги извадиме тие 350 милијарди за една недела. Тие мора да купат и да се обврзат да купат еднаква вредност на енергија“, рече Трамп.Фон дер Лајен ја даде понудата откако Трамп минатата недела воведе царини од 20 отсто за производите на ЕУ, како и најмалку 10 отсто за стоки од други трговски партнери. Како одговор, глобалните пазари загубија трилиони долари, а европските берзи во понеделникот го забележаа својот најголем еднодневен пад од почетокот на пандемијата „Ковид-19“. „Многу луѓе велат дека вишокот не е важен. За мене тоа значи многу. Тоа е речиси како финансиски извештај, имате добивка или загуба“, рече Трамп.Американскиот претседател зборуваше од Овалната соба, заедно со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, кој пристигна во Вашингтон за да разговара со Трамп и да побара изземање на Израел од американските царини. По состанокот, Трамп повторно ја критикуваше ЕУ, но навести дека е отворен за договор - доколку Брисел се обврзе да го намали трговскиот дефицит со Америка со купување американска енергија.Купувањето американска енергија како начин да се избегнат царините не е нова идеја. Веќе по реизборната победа на Трамп, фон дер Лајен предложи отворање преговори за зголемен увоз на американски течен природен гас (ЛНГ). Но, како што објави Политико, американската страна во тоа време не обезбеди јасни правила за тоа како ќе функционира договорот.Во понеделникот, Трамп, на прашањето дали наметнувањето на глобалните тарифи е само преговарачки притисок или трајна мерка, рече: „Тоа може да бидат трајни царини, но може да бидат и преговори, бидејќи има работи што ни требаат покрај царините“.Тој додаде: „Ако можеме да постигнеме навистина фер и добар договор за Соединетите Држави, а не добар договор за другите, ова е Америка на прво место. Сега е Америка на прво место“.

Свет | пред 9 месеци

ДВ: ЕУ ќе продолжи да ја снабдува Украина со оружје дури и во случај на прекин на огнот

Европската Унија ќе продолжи да ја снабдува Украина со оружје дури и ако се воспостави 30-дневен прекин на огнот, со цел да се зајакне позицијата на Украина во преговорите и да се спречи потенцијална нова руска офанзива, дознава Дојче веле (DW), повикувајќи се на европски дипломати на 14 март.„Лидерите на ЕУ сакаат да обезбедат дека Украина е во најсилна можна позиција за мировни преговори и може да отфрли неповолен договор, избирајќи го вистинскиот момент за дијалог“, рече дипломат од Брисел.Неколку дипломати се согласија дека ЕУ и нејзините земји-членки треба да продолжат да ја снабдуваат Украина со оружје, дури и ако Русија бара прекин како услов за прекин на огнот. Тие нагласија дека наместо да се намали поддршката, Украина треба дополнително да се вооружува при секое затишје во борбите.„Борбените операции се во тек, но дури и ако има привремена пауза, Украина мора да стане железен еж“, рече претставник на ЕУ.Според ДВ, на претстојниот состанок на Советот за надворешни работи на ЕУ на 17 март ќе се разговара за потенцијален прекин на огнот, при што европските лидери повторуваат дека одбраната на Украина е директно поврзана со безбедноста на ЕУ. Официјални лица нагласуваат дека блокот мора да игра клучна улога во обликувањето на безбедносниот пејзаж на Европа.Министрите за надворешни работи на ЕУ ќе разговараат и за пакетот воена помош предложен од потпретседателката на Европската комисија Каја Калас. Предлогот наведува нова иницијатива за финансирање во опсег од 20 до 40 милијарди евра за поддршка на одбранбените потреби на Украина до 2025 година.Пакетот ќе финансира артилериски гранати, системи за противвоздушна одбрана и ракетни набавки, како и обука и опремување на украинските воени бригади. Иако првичните дискусии не ја прецизираа точната сума, ревидираниот предлог поставува минимален праг од 20 милијарди евра.„Дваесет милијарди евра одговараат на пакетот за поддршка на ЕУ за Украина за 2024 година, додека 40 милијарди евра би можеле да компензираат за потенцијалното намалување на американската помош, која изнесува 16 милијарди евра оваа година“, објасни европскиот дипломат.Претходно, Михаило Подољак, советник на шефот на Кабинетот на украинскиот претседател изјави дека доколку стапи на сила 30-дневниот прекин на огнот, воената состојба ќе остане на сила и нема да се одржат избори.

Свет | пред 9 месеци

Русија и се закани на Европа

Портпаролот на рускиот претседател Дмитриј Песков изјави дека Русија би можела да преземе мерки поради, како што ја нарече, милитаризација на Европската унија, пренесе руската државна новинска агенција РИА Новости.„Оваа милитаризација се случува главно насочена против Русија. Ова секако е причина за сериозна загриженост и потенцијално може да доведе до потреба од преземање соодветни мерки за заштита на сопствената безбедност“, рече Песков, одговарајќи на прашање за плановите на ЕУ за зајакнување на одбранбената индустрија.Неговите изјави доаѓаат откако претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен предложи да се соберат 800 милијарди евра за финансирање на планот за повторно вооружување на Европа. Лидерите на ЕУ ја поддржаа идејата на вонреден самит во Брисел, а дел од средствата треба да се насочат и за воено снабдување на Украина.Песков, исто така, рече дека Русија внимателно ги следи дискусиите за развојот на европскиот одбранбен сектор и додаде дека милитаризацијата на ЕУ „не се вклопува во напорите за мирно решавање на конфликтот во Украина“.Тој ги коментираше и актуелните дискусии за европското нуклеарно оружје, особено откако францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека Франција може да го стави својот „нуклеарен чадор“ во служба на безбедноста на европските држави.„Имајќи ја предвид изјавата на Макрон, потребата да се земат предвид европските нуклеарни арсенали денес е уште поважна од порано. Некои европски држави, колку што слушнавме, веќе ја поддржаа оваа идеја“, рече Песков.Тој додаде дека во моментов нема конкретни разговори за контрола на оружјето меѓу Русија и САД и дека не се знае кога таквите преговори би можеле да започнат. Тој исто така изјави дека се чека позицијата на Кина за овие прашања.Песков исто така нагласи дека нападите врз енергетските објекти поврзани со украинската воена индустрија не се одговор на предлозите на Макрон за делумен прекин на огнот, туку се дел од руската инвазија на Украина.Тој, исто така, ја повтори претходната позиција на рускиот претседател Владимир Путин дека основата за евентуален мировен договор може да биде т.н. Истанбулски договори.„Постигнувањето на нашите цели преку политички и дипломатски средства е приоритет за нас. Меѓутоа, во услови кога Украина го отфрла дијалогот, па дури и законски го забранува, ние продолжуваме со специјална воена операција за заштита на нашите интереси“, заклучи Песков.

Свет | пред 10 месеци

Орбан за планот на ЕУ: Ова е рецепт за уништување на Европа

ЕУ не може да си дозволи да ги финансира воените напори на Украина, бидејќи американската финансиска помош повеќе не е загарантирана, изјави унгарскиот премиер Виктор Орбан откако лидерите на 26 земји од ЕУ, со исклучок на Унгарија, потпишаа изјава во која изразуваат поддршка за Украина. Орбан, сојузник на американскиот претседател Доналд Трамп, кој исто така негува врски со Москва, изјави за државното радио дека неговата влада во Унгарија ќе започне „јавна консултација“ за пристапот на Украина во Европската унија во наредните недели.Унгарскиот премиер, кој е на власт од 2010 година, ја започнува оваа национална политичка кампања бидејќи се соочува со избори во 2026 година, а економијата штотуку излегува од инфлаторна криза. Покрај тоа, тој се соочува со растечка нова опозициска партија која претставува најголем предизвик за неговото владеење досега. Европските лидери вчера ги поддржаа плановите за повеќе одбранбени трошоци и продолжија со Украина во светот потресен од пресвртот на американската политика на Доналд Трамп.Одбранбениот самит на Европската унија во Брисел се одржа поради стравувањата дека Русија, охрабрена од војната во Украина, би можела следно да нападне земја на ЕУ и дека Европа повеќе не може да се потпира на САД да и помогнат.Но, Орбан, кој од почетокот на војната одбива да испрати оружје во Украина и одржува блиски односи со Москва, рече дека наместо продолжување на војната, Европа треба да ги поддржи мировните преговори на Трамп. Тој рече дека начинот на кој ЕУ сега сака да ја поддржи Украина, додека истовремено ги зголемува европските трошоци за одбрана, ќе ја „уништи Европа“.„Ако САД сега се откажат (од финансирањето на војната)... како другите 26 земји-членки ќе имаат шанса да ја дочекаат оваа војна до крај?“, рече тојТој додаде дека начинот на кој ЕУ се обидува да ја поддржи Украина додека ги зголемува сопствените воени трошоци е „рецепт за уништување на Европа“.Трамп рече дека Европа мора да преземе поголема одговорност за својата безбедност. Во четвртокот, тој изрази сомневање за неговата подготвеност да ги брани сојузниците на Вашингтон во НАТО, велејќи дека нема да го стори тоа доколку тие не платат доволно за сопствената одбрана.Неговата одлука да се префрли од цврста американска поддршка за Украина на попомирувачки став кон Москва длабоко ги вознемири Европејците кои ја гледаат Русија како најголема закана.

Свет | пред 10 месеци

Паника во ЕУ: Се бараат итни одлуки, Орбан блокира

Европската Унија е навикната на кризи, но следната може да биде најголемата досега.Додека 27-те лидери на земјите-членки се собираат во четврток во Брисел, сите се свесни дека безбедносниот поредок изграден по 1945 година, кој се потпира на САД, може целосно да пропадне, пишува Политико.Откако Доналд Трамп се врати во Белата куќа, европските лидери постојано зборуваа за потребата Европа да ја преземе сопствената безбедност и одбрана. Но, иако сите признаваат дека е крајно време зборовите да се претворат во дело, некои веќе стравуваат дека сè може да тргне наопаку.Францускиот претседател Емануел Макрон повика на „драматично будење“, а идниот германски канцелар Фридрих Мерц рече дека Европа е „пет минути до полноќ“. Но, зад затворени врати, расте нервозата дека настаните напредуваат побрзо отколку што Европа може да продолжи.„Најлошото сценарио е САД наскоро да склучат договор во кој ги прифаќаат повеќето од барањата на Русија и им кажуваат на Украина и на Европа да го поднесат или да останат без ништо“, рече Малколм Чалмерс, заменик директор на Кралскиот институт за одбранбени студии во Лондон.Но, стравот не е ограничен само на САД. Некои европски дипломати се плашат и од некои свои колеги. Имено, постои сериозна загриженост дека Виктор Орбан, премиерот на Унгарија, би можел да собере проруски блок и целосно да ги поткопа обидите на ЕУ да најде заеднички одговор.Има толку многу теми на маса и толку малку единство што самитот лесно може да тргне во сосема погрешна насока. Лидерите ќе разговараат како итно да ги пренасочат парите за да ги зајакнат своите војски, но во исто време мора да покажат дека стојат со Украина. Се очекува да ја потврди својата европска перспектива, но и да најави нови санкции против режимот на Владимир Путин.Накратко, нема да биде лесно.„Европа се соочува со сериозна и непосредна закана каква што никој од нас не ја доживеал во животот“, рече претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен во писмото до лидерите. „Иднината на слободна и суверена Украина, но и на безбедна и просперитетна Европа, сега е загрозена“, рече таа.Поминаа повеќе од три години од почетокот на руската инвазија на Украина, а Трамп има само шест недели од неговиот нов мандат. Но, тој веќе успеа да предизвика потреси во Брисел. Откако Емануел Макрон и британскиот премиер Кир Стармер се обидоа да ги поправат односите со Трамп минатата недела, следеа низа шокови - прво, во петокот пропадна средбата меѓу Трамп и украинскиот претседател Володимир Зеленски во Белата куќа, а потоа Трамп ја прекина американската воена помош за Украина во вторникот.Иако финансирањето на одбраната досега не беше класична тема на ЕУ, лидерите сега ќе разговараат што може да направи Унијата на ниво на сите земји-членки.Една од првите теми на самитот ќе биде планот на Урсула фон дер Лајен, објавен во вторник, кој може да и обезбеди на ЕУ до 800 милијарди евра за одбрана во наредните години.Најконкретниот дел од тој план предвидува ЕУ да земе заем од 150 милијарди евра што потоа ќе им го позајми на земјите-членки за да купат заедничка опрема - од воздушна и ракетна одбрана до артилериски системи, ракети, беспилотни летала и друго оружје.Европската комисија, исто така, предлага да се релаксираат правилата за јавните финансии за да можат земјите да ги зголемат воените трошоци. Според проценките на фон дер Лајен, доколку секоја земја го зголеми својот воен буџет за 1,5 отсто од БДП во текот на четири години, целата Унија ќе собере околу 650 милијарди евра.Сето ова, велат европските претставници, е само почеток. Но, прашањето е дали сложената бирократија на ЕУ навистина може да го спроведе ова.„Фон дер Лајен се обидува да ги земе работите во свои раце, но прашање е дали системот ќе ја следи“, рече еден француски министер.На маса ќе биде и прашањето за замрзнатите руски средства. Досега се користеше само камата за руските средства во вредност од околу 200 милијарди евра, но се повеќе земји, вклучително и Франција, сè поотворено кажуваат дека треба да се достигне и главницата. Противниците предупредуваат дека тоа може да предизвика правни проблеми и финансиски превирања.Завршната изјава на самитот се очекуваше да го вклучи планот на европската министерка за надворешни работи Каја Калас за испраќање најмалку 1,5 милиони артилериски куршуми во Украина оваа година, како и дополнителна опрема како што се противвоздушни системи, ракети и беспилотни летала.Сепак, според последниот нацрт на изјавата што ја виде Политико, се бара решение за да се обезбеди продолжување на испораките - бидејќи Унгарија, тврдат официјални лица, засега блокира сè.Во нацрт-текстот се наведува и дека ЕУ „ќе продолжи да и дава на Украина редовна и предвидлива финансиска поддршка“.Оваа година за Украина се планирани 30,6 милијарди евра помош – 12,5 милијарди преку механизмот наречен Украински механизам и околу 18 милијарди од заемите од Г7 во рамките на т.н. „Ера на иницијатива“. Во иднина, парите треба да доаѓаат и преку планот „Rearm Europe“, кој Фон дер Лајен го објави во вторникот.

Свет | пред 10 месеци

Орбан му напиша на шефот на Европскиот совет: „Мораме директно да преговараме со Русија“

Лидерите на Европската унија денеска се собираат во Брисел за да најдат одговор на драстичната промена на САД во поддршката на Украина, разорена од војна. Во трка со времето, лидерите на ЕУ се обидуваат да најдат решенија за зголемување на трошоците за одбрана за понатамошна поддршка на Украина и значително подобрување на европскиот одбранбен капацитет. На лидерите на ЕУ ќе им се придружи и украинскиот претседател Володимир Зеленски.Американскиот претседател Доналд Трамп ги објави плановите претходно оваа недела да ја прекине воената помош за Киев, неколку дена по јавниот судир со Зеленски во Белата куќа. Земјите од ЕУ и Украина се загрижени поради можноста САД и Русија да бараат билатерално мировно решение што би можело да обезбеди територијални отстапки за Москва, да ја исклучи Украина од НАТО и да ја затвори вратата за американското учество во идните мировни операции.Лидерите ќе разговараат за планот претставен од Европската комисија за мобилизирање на околу 800 милијарди евра за помош за Украина и одбранбени инвестиции. Комисијата предложи да се обезбедат заеми од 150 милијарди евра за кои се надева дека ќе бидат компензирани со приватен капитал и дополнително финансирање од Европската инвестициска банка.Парите ќе бидат потрошени за ракетна одбрана, артилериски системи, ракети и муниција, беспилотни летала и системи против беспилотни летала, како и за решавање на други потреби, од сајбер до воена мобилност.Германскиот канцелар Олаф Шолц планира да присуствува на самитот. Фридрих Мерц, кој победи на минатомесечните парламентарни избори во Германија и најверојатно ќе го наследи Шолц, се очекува и во Брисел на собир на конзервативни лидери.Во последниве денови, Унијата се надеваше дека ќе избегне единството и солидарноста на ЕУ со Украина да бидат саботирани од унгарскиот премиер Виктор Орбан, кој е пријателски настроен кон Кремљ. Орбан ја објави својата намера минатиот викенд да ги блокира новите напори за воена поддршка за Украина на самитот.Во писмото до претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, кој ќе претседава со денешните разговори, Орбан предложи Европската унија да го следи примерот на САД и да се вклучи во директни преговори со Русија за прекин на огнот и договор во Украина.Коста одговори дека Унијата треба да се подготви да учествува во дискусиите за постигнување праведен и траен мир, но и да придонесе за силни безбедносни гаранции за Украина. Францускиот претседател Емануел Макрон го прими Орбан на разговори во Елисејската палата во средата пред самитот со другите европски лидери. Во вторникот, социјалдемократите на Шолц и конзервативците на Мерц објавија дека строгите правила на Германија за ново задолжување, таканаречената должничка кочница, ќе бидат олабавени за конкретни инвестиции во одбраната.

Свет | пред 10 месеци

Лидерите на ЕУ: Мора да и помогнеме на Украина на краток рок, да ја зајакнеме одбраната на долг рок

Лидерите на земјите-членки на Европската унија денеска ќе се соберат на вонреден самит за да разговараат за зајакнување на одбранбените капацитети и помош за Украина.Претседателот на Европскиот совет Антонио Коста напиша во писмото со покана до лидерите дека би сакал тие да ги донесат првите краткорочни одлуки за да ја направат Европа посуверена, способна и подготвена да се соочи со непосредните и идните предизвици за нејзината безбедност. На средбата е поканет и украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој ќе се приклучи преку видео врска.Лидерите ќе имаат на маса предлог за план за вооружување на Европа, кој вчера го претстави претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен. Според неа, планот може да мобилизира близу 800 милијарди евра за одбрана.„Безбедноста е она на што почива нашиот просперитет и од што зависи нашата слобода. Затоа мораме да воспоставиме одвраќање против оние кои се обидуваат да ни наштетат“, напиша Урсула фон дер Лајен во писмото до лидерите на земјите-членки во кое го наведува нејзиниот план.Таа нагласи дека сега е време за вооружување и дека Европа е подготвена масовно да ги зголеми своите одбранбени инвестиции, краткорочно да и помогне на Украина, но и долгорочно, за Европа да ја преземе одговорноста за нејзината безбедност.Комисијата предлага да се воспостави посебен финансиски инструмент од 150 милијарди евра заеми за земјите-членки за инвестиции во одбраната. Комисијата ќе го позајми овој износ на финансиските пазари и ќе одобри заеми од земјите-членки.За да добијат ваков заем, земјите-членки ќе треба да излезат со предлог како ќе ги трошат бараните средства. Бидејќи провизијата има највисок можен кредитен рејтинг, овие заеми би биле многу поволни со ниски каматни стапки и долги рокови.Овие средства би биле искористени за финансирање на проекти кои би биле од корист за сите, како што се воздушна и ракетна одбрана, артилериски системи, беспилотни летала со ракети и муниција и системи против беспилотни летала, како и за решавање на други потреби - од сајбер безбедност до воена мобилност.

Свет | пред 10 месеци

Како може Европа да се одбрани од Русија без Америка?

САД го носат убедливо најголемиот дел од трошоците за финансирање на НАТО, воен сојуз кој обединува 32 земји. Европската безбедност зависи и од американските војници и нивното оружје - првенствено од специјалните воени способности што Европејците сè уште ги немаат на располагање. На пример, во однос на воздушен транспорт на тенкови или војници, но и сателитско извидување и надзор.За Европејците да можат да се бранат од Русија без американска поддршка, ќе бидат потребни дополнителни 250 милијарди евра годишно (покрај постојните трошоци за одбрана и вооружување), според бриселскиот тинк-тенк „Бројгел“ и Килскиот институт за светска економија. Поточно, ова вклучува околу 50 бригади со вкупно 300.000 војници и 3.400 нови тенкови. За споредба: испраќањето на една нова бригада во Литванија (со околу 5.000 војници) го доведе германскиот Бундесвер на работ на постоечките капацитети, пишува Дојче веле.Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен го претстави „Планот за повторно вооружување на Европа“ вреден стотици милијарди евра овој вторник (4 март), пред кризниот самит на ЕУ за Украина. Планот вклучува олеснување на правилата за задолжување, како и стимулации за зголемување на трошоците за одбрана, рече фон дер Лајен во Брисел. Таа процени дека на тој начин ЕУ може да мобилизира „речиси 800 милијарди евра“.Една од ставките треба да биде нов фонд, вреден 150 милијарди евра, за зголемување на одбранбените инвестиции во ЕУ, вклучително и воената помош за Украина. Покрај тоа, фон дер Лајен смета и на приватен капитал и на дополнителни средства од Европската инвестициска банка.Овој план на претседателот на Европската комисија мора да биде одобрен од земјите-членки на ЕУ.Урсула фон дер Лајен предлага „омекнување“ на строгите правила за максималниот износ на националниот долг, дефиниран со Договорот од Мастрихт. Ова конкретно би значело дека националните влади би можеле да инвестираат дополнителни милијарди евра во тенкови, борбени авиони или муниција без овие инвестиции да се сметаат за дозволениот дефицит пропишан со Договорот од Мастрихт. Сојузниот канцелар Олаф Шолц го поддржува овој предлог, кој е во согласност со прокламираниот германски став дека одбраната треба да остане во надлежност на националните власти, односно дека трошоците за вооружување треба да се финансираат од буџетите на земјите-членки.Со цел да се забрза безбедносната соработка во Европа, бриселскиот тинк-тенк European Policy Centre (EPC) сугерира дека 27-те земји на ЕУ не треба да се трудат премногу да донесат едногласни заклучоци, туку наместо тоа, оние земји кои сакаат да го сторат тоа треба побрзо да напредуваат. Во оваа „коалиција на волните“, се наведува, треба да се вклучат и земји кои моментално не се членки на Унијата, како Велика Британија или Норвешка. Овие земји би уплаќале пари во заеднички фонд (Европски фонд за финансирање на безбедноста), а со заедничките средства, како што понатаму се наведува, би можел да се постигне „финансиски ефект на потпора“, т.е. да се задолжи многу повеќе со заеднички напори отколку што би било можно со збир на поединечни капацитети.Франција, Шпанија и Грција сакаат европското вооружување да се плаќа со заеднички европски заеми, што, како што велат, би помогнало да се избегне дополнително оптоварување на нивните и онака презадолжени национални буџети. Пред сè, францускиот претседател Емануел Макрон е тој што предлага формирање на европски воен одбранбен фонд, по моделот на фондот на ЕУ за надминување на последиците од управувањето со кризи за време на пандемијата на коронавирус.Еврообврзници, или еврообврзници, дури и зборот е доволен за да предизвика загриженост кај германскиот министер за финансии. И не е само Германија која е резервирана за идејата и некои други земји кои практикуваат строга буџетска дисциплина имаат слични резерви. Овие земји претпочитаат концепт според кој трошоците за одбрана ќе останат одговорност на националните влади во иднина. Меѓутоа, во тој случај, би било целосно нејасно како земјите како Шпанија или Италија, кои издвојуваат помалку од 1,5 отсто од својот БДП за одбраната, би можеле некогаш да се приближат до прокламираната цел на НАТО од 2 отсто од БДП во иднина, особено кога се гледа во контекст на нивниот (пре)висок национален долг?Досега заедничките набавки на оружје беа исклучок во ЕУ. А последица на ваквата практика е фактот што во Европа се користат пет пати повеќе различни системи за оружје отколку во САД. Од економска перспектива, многу попаметно би било да се распише тендер за развој на ново оружје, а работата да се даде на концернот кој произведува воена опрема и поднесува најатрактивна понуда. Ако сите армии, на пример, купат однапред договорен модел на тенкови, тогаш производството на поголем број тенкови на крајот би било поевтино (по парче).Она што изгледа како добра идеја економски често пропаѓа поради националниот егоизам. Министерствата за одбрана досега беа среќни да купуваат системи произведени од домашни фабрики за оружје. Реализацијата на заедничките проекти би доцнела поради комплицираниот процес на усогласување на ставовите. Според мислењето на воените експерти, заедничката набавка е, и покрај сето ова, нешто што има најголем потенцијал за подобро опремување на армијата по поднослива цена.

Свет | пред 10 месеци

ЕУ му се заканува на Трамп поради царините: Ќе користиме „базука“, нашето најмоќно оружје

Европската унија соопшти дека е подготвена да го употреби своето најмоќно трговско оружје против Соединетите држави, откако претседателот Доналд Трамп се закани со огромни царини од 25 отсто и рече дека ЕУ е создадена за да ја „измами“ Америка.„Имаме инструмент против принуда (АЦИ) и ќе бидеме принудени да го користиме“, рече комесарот за земјоделство Кристоф Хансен во Париз по средбата со неговата француска колешка Ани Женевар на саемот „Салон де л'Агрикултура“.Механизмот што го споменува, т.н Трговската базука на ЕУ беше дизајнирана за време на првиот мандат на Трамп и првично беше наменета како пречка против Кина. Тој ѝ дозволува на Европската комисија да ја ограничи трговијата со услуги доколку оцени дека некоја земја користи царини за стоки за да ја принуди ЕУ да ја промени политиката. Тарифните закани на Трамп спаѓаат во таа категорија, сметаат европските претставници.Кога ACI беше изгласан во 2023 година, некои европски претставници го нарекоа „базука“. Неговата примена овозможува широк опсег на одмазднички мерки, вклучително и отстранување на заштитата на интелектуалната сопственост и ограничувањата за комерцијална експлоатација - што може да значи забрана за преземање софтвер и користење на услуги за стриминг.ЕУ, исто така, би можела да ги ограничи странските инвестиции или да го блокира пристапот до европскиот пазар за американските банкарски, осигурителни и финансиски компании. Сепак, и покрај своето искуство со воведување царини за стоки, ЕУ се двоуми да го прошири конфликтот во областа на услугите и интелектуалната сопственост.Забелешките на Хансен дојдоа еден ден откако Трамп се закани дека ќе воведе огромни царини од 25 отсто „на автомобили и сè друго“, предизвикувајќи бура од гнев во Европа. Политичарите јасно ставија до знаење дека е време за решителен одговор од Брисел.„Нема да дозволиме да бидеме исплашени, ниту со царини, ниту со закани за нашето законодавство“, рече Бернд Ланге, германски социјалдемократ кој претседава со Комитетот за меѓународна трговија на Европскиот парламент.„Европската унија не е создадена за да глуми никого“, му одговори полскиот премиер Доналд Туск во објавата на платформата „Икс“.Заканата на Хансен за употреба на инструментот против принуда (АЦИ) исто така беше значително посилна од претходната позиција на еврокомесарот за трговија Марош Шефчовиќ, кој за време на неговата неодамнешна посета на Вашингтон изјави дека примената на АЦИ е само хипотетичка можност. Трамп планира повторно да воведе царини за челик и алуминиум почнувајќи од 12 март, а уште пошироки мерки би можеле да стапат на сила веќе на почетокот на април. Во тој случај, ескалацијата би можела да биде брза.„Европската комисија мора брзо да реагира на трговската војна на Трамп“, изјави белгиската европратеничка Кетлин Ван Бремпт, потпретседател на Комитетот за трговија на Европскиот парламент. „Попуштањето на ваквото насилно однесување не е опција. Сега мораме да ги заштитиме европските компании и семејства од последиците на американските мерки“, додаде таа.Пред да се активира ACI, за што ќе биде потребна поддршка од 15 од 27-те земји-членки на ЕУ, првиот чекор на Унијата ќе биде повторно воведување казнени тарифи кои веќе беа воведени како одговор на првичните тарифи на Трамп - за мотоциклите Харли Дејвидсон, бурбонот Кентаки и сокот од портокал од Флорида. Овие мерки најверојатно ќе се прошират за да го одразат опсегот на новите тарифи на Трамп.Европските производители на автомобили имаат причина да бидат загрижени - не само затоа што европската царина од 10 проценти е четири пати повисока од американската, туку и поради тврдењата на Трамп дека даноците на додадена вредност од околу 20 проценти исто така претставуваат трговска бариера.Доколку Комисијата го исполни ветувањето за еднаква одмазда против САД, германскиот производител на луксузни автомобили БМВ може да биде првиот што ќе ги почувствува последиците. Нејзината фабрика во конзервативното упориште Спартанбург, Јужна Каролина, извезе речиси 225.000 возила минатата година.

Свет | пред 10 месеци

Извор од ЕУ за понуда за Украина: Не е наменет како конкуренција со Америка

Украинските наоѓалишта на минерали како ретки метали, титаниум, графит и литиум се повеќе се во центарот на вниманието на меѓународното внимание. Европскиот комесар за индустриска стратегија Стефан Сежурне вчера при посетата на Киев го претстави европскиот предлог за договор за критичните суровини, нагласувајќи дека станува збор за аранжман „победник“ и дека ЕУ „никогаш нема да бара договор што не е заемно корисен“.За разлика од ЕУ, Вашингтон има значително поинаков пристап. Американскиот претседател Доналд Трамп бара огромна компензација од Украина, гледајќи го тоа како начин да се отплати американската воена помош за Киев. Украинскиот претседател Володимир Зеленски досега ги отфрли ваквите барања, но се обидува да ја задржи американската поддршка.Во меѓувреме, извор од ЕУ за Би-Би-Си изјави дека европскиот предлог не бил наменет како конкуренција со САД, туку како забрзување на долгорочното партнерство, тесно поврзано со процесот на пристапување на Украина во ЕУ.

Свет | пред 10 месеци

ЕУ со враќањето на Трамп е ставена во ќош: какви се можните чекори

Со враќањето на Доналд Трамп на претседателството на Соединетите држави, Европската унија се соочува со низа невидени предизвици кои влијаат на нејзината безбедност, економската стабилност и геополитичкото влијание.Трансакциската надворешна политика на Трамп, скептицизмот за НАТО и заканите за трговски тарифи ги изложија ранливостите на Европа, особено нејзината зависност од САД за одбранбена и економска соработка. ЕУ сега брзо ги разгледува стратешките опции за намалување на оваа зависност, вклучително и зајакнување на воената автономија, економската отпорност и развивање на нови геополитички сојузи.Доктрината на Трамп „Америка на прво место“ уште еднаш ги продлабочи трансатлантските тензии, со непосредни последици за европската безбедност. Неподготвеноста на Трамп безусловно да ја поддржи Украина, во комбинација со заканите за повлекување од НАТО доколку европските сојузници не ги зголемат трошоците за одбрана, го дестабилизираа поредокот што ја обликуваше Европа по Студената војна.Неговото инаугуративно обраќање во 2025 година ги испушти традиционалните референци за сојузи, наместо да го нагласи економскиот национализам и изолационизам, означувајќи драстично отстапување од американското повоено раководство.Европските лидери сега се соочуваат со сè посериозна закана дека САД можеби повеќе нема да бидат гарант за безбедност. Обидите на Трамп директно да преговара со Русија за иднината на Украина, без да ја вклучи ЕУ, дополнително ја потврдија потребата од поголема стратешка автономија за Европа.Заканите на Трамп за воведување царини за европските производи кои се движат од 10% до 20% може да предизвикаат нова трансатлантска трговска војна. Трговијата меѓу ЕУ и САД, вредна 1,3 трилиони евра годишно, е најголема во светот, а извозно ориентираните економии како Германија и Холандија би можеле да претрпат сериозни нарушувања доколку се воведат царини.Дополнително, отворената соработка на Трамп со екстремно десничарските европски партии, како што се францускиот Национален митинг и германската AfD, се заканува да го поткопа единството на ЕУ за трговските и регулаторните стандарди. Ова може да ги ослаби заедничките европски политики и да доведе до внатрешно-политички поделби во Унијата.Војната во Украина го откри потпирањето на Европа на американските воени способности. Иако европските земји сочинуваат повеќе од половина од трошоците за одбрана на НАТО (не вклучувајќи ги САД), нивните војски остануваат критично зависни од американската логистика, разузнавањето и нуклеарното одвраќање.За да се намали оваа зависност, ЕУ ја започна Европската одбранбена индустриска стратегија (EDIS) во март 2024 година. Целта е да се координираат набавките на оружје, да се намали фрагментацијата и да се постигне 50% од интраевропското производство на одбранбена опрема до 2035 година.Планот вклучува формирање на фонд од 1,5 милијарди евра за поттикнување проекти за заедничко производство на оружје, обврзувачки цели за заеднички набавки од 40% до 2030 година и интеграција на украинската одбранбена индустрија во европските синџири на снабдување, вклучително и предложениот центар за иновации во Киев.Исто така, Постојаната структурна соработка (ПЕСКО), која сега вклучува 54 заеднички одбранбени проекти, беше проширена во 2025 година. Но, напредокот останува ограничен од националните вето и финансиските ограничувања.Франција, единствената нуклеарна сила во ЕУ, предложи да го прошири својот нуклеарен чадор на европските партнери според член 42.7 од Лисабонскиот договор. Сепак, источноевропските земји сè уште претпочитаат заштита од САД.Што се однесува до Германија, идниот канцелар на земјата и победник на неодамнешните избори, Фридрих Мерц, неодамна сугерираше дека би сакал Германија да се најде под француско-британската нуклеарна чадор.Уделот на еврото во глобалните резерви (20%) заостанува далеку зад доларот (58%), што ја прави ЕУ ранлива на американската финансиска принуда. За да ја намали оваа ранливост, ЕУ го забрзува развојот на дигитално евро, што би овозможило поголема монетарна независност и намалување на зависноста од долариизираните платежни системи и американските санкции.Дигиталното евро би било централизирана дигитална валута контролирана од Европската централна банка, што ќе овозможи побезбедни и ефикасни трансакции во рамките на европскиот финансиски систем.Во исто време, ЕУ инвестира многу во планот REPowerEU вреден околу 300 милијарди евра, кој има за цел да ја елиминира зависноста од руските фосилни горива до 2027 година. Планот вклучува зголемување на инвестициите во обновливи извори на енергија, развој на нови нуклеарни капацитети и проширување на инфраструктурата за складирање на гас и водород. Со овие мерки ЕУ сака да обезбеди стабилност во снабдувањето со енергија и да го намали влијанието на геополитичките закани врз европската економија.ЕУ бара нови трговски партнери за да ги диверзифицира своите економски врски и да ја намали зависноста од традиционалните пазари. Еден од клучните чекори во оваа насока е обновувањето на преговорите за трговски договор со Меркосур, трговски блок составен од Бразил, Аргентина, Парагвај и Уругвај.Овој потег доаѓа откако ЕУ се обидува да го намали ризикот од можни американски царини, особено во инженерскиот и фармацевтскиот сектор, и да обезбеди постабилен пристап до пазарот кој се проценува на 90 милијарди евра.И покрај економските придобивки, преговорите не се без предизвици. Главните пречки ги вклучуваат еколошките грижи, првенствено поврзани со уништувањето на шумите на Амазон, што е клучно прашање за европските еколошки политики и зелената транзиција.Дополнително, европските земјоделци изразуваат отпор кон можниот прилив на поевтини земјоделски производи од Јужна Америка, што може да ја загрози нивната конкурентност.Свесна за интензивирањето на ривалството меѓу САД и Кина, ЕУ се обидува да ги зајакне односите со индо-пацифичките демократии за да обезбеди стабилност и технолошки напредок во регионот. Во овој контекст, Европската унија ги продлабочува партнерствата со Јапонија, Јужна Кореја и Индија, потпирајќи се на заедничките интереси во областа на технологијата, одбраната и стратешките ресурси.Јапонија и Јужна Кореја се земји со кои ЕУ интензивно соработува во клучните индустрии како што се производството на полупроводници и стратешките минерали. Посебен акцент е ставен на партнерствата кои овозможуваат зајакнување на европската технолошка автономија во производството на чипови, што е од витално значење за намалување на зависноста од кинескиот и американскиот синџир на снабдување.По долг период на стагнација, преговорите за трговски договор меѓу ЕУ и Индија се рестартирани. Целта е да се овозможи полесен трансфер на технологија, да се поттикне соработката во развојот на одбранбените способности и да се обезбеди стабилен пристап до суровините потребни за европската индустрија.Индија се повеќе се појавува како клучен стратешки партнер на Европската унија во индо-пацифичкиот регион, не само поради нејзиниот економски потенцијал, туку и поради нејзината геополитичка важност во задржувањето на кинеското влијание.Војната во Украина не само што ја преобликува европската безбедносна архитектура, туку и поттикна подлабока интеграција на Украина во европските одбранбени и индустриски структури. Овој процес има двојна цел.ЕУ и Украина соработуваат на заедничко производство на воена опрема, вклучувајќи беспилотни летала и артилерија, зајакнување на источниот одбранбен ѕид на Европа. Покрај тоа, украинската воена индустрија постепено се интегрира во европските синџири за снабдување со одбрана, што може да го подобри капацитетот на ЕУ за производство на воена опрема.Иако потенцијалното членство на Украина во НАТО останува многу сомнително, Европската унија обезбедува безбедносни гаранции кои би можеле значително да ги зголемат нејзините одбранбени способности. Ова вклучува долгорочна воена и финансиска поддршка и интеграција на Украина во европските безбедносни механизми.Администрацијата на Трамп предизвика пресврт во европската стратегија, принудувајќи ја ЕУ повторно да размисли за децениското потпирање на САД. Патот до автономија ќе бара големи инвестиции и тешки одлуки. Според зборовите на неодамнешниот шеф за надворешна политика на ЕУ, Жозеп Борел: „Европа мора конечно да стане геополитички актер или ризикува да стане бојно поле“.

Свет | пред 10 месеци

Русија го негира украинскиот идентитет, исто како што Бугарија прави со македонскиот - што со нас?!, ги праша Мицкоски во Вашинготн

Премиерот Христијан Мицкоски застана на страната на ставот на ЕУ кои останаа на ставот дека Украина е нападната од Русија, со цел да го негираат нивниот идентитет и јазик. Но во исто време ја потсети ЕУ дека во Унијата, Бугарија како земја членка го негира македонскиот идентитет и јазик. Им порача, дека мора да имаат исти пристап до двата слуачи.„Оваа војна и агресија на Русија кон Украина е нешто ужасно. Ние мора да и помогнеме на Украина и луѓето таму. Бидејќи Русија има за цел да го негира украинскиот идентитет и јазик. Тоа е ужасно, страшно. Но во исто време, Парламентот на една од земјите во ЕУ, го негираше македонскиот идентитет и македонскиот јазик кој е мој мајчин јазик, кодифициран од 1977 година. Ние мора да имаме исти пристап во двата случаи“, рече Мицкоски.Тој продолжи: „Таму има инвазија, ужасно е, луѓе умираат. Ние им помагаме, ние сме во првите пет земји кои донираме муниција и оружје на Украина. Но што со Македонија?“.

Македонија | пред 10 месеци

ЕУ досега избегнуваше кавга со Трамп, но нападот врз Зеленски промени сè

Како што пренесува „Политико“, европските лидери досега избегнуваа конфронтација со американскиот претседател Доналд Трамп откако тој беше реизбран. Но, по неговиот неверојатен вербален напад врз украинскиот претседател Володимир Зеленски, кого го нарече диктатор, тој пристап е сериозно на тест.Обединетото Кралство и земјите од Европската унија, со неколку исклучоци, силно ја поддржуваат Украина воено, финансиски и политички од почетокот на руската инвазија пред три години. Нема индикации дека оваа позиција ќе се промени, дури и ако тоа сега значи директна конфронтација со Трамп, кој во своите последни изјави се залагаше за Русија, го критикуваше Зеленски и се обиде да го принуди да распише избори.„Едноставно е погрешно и опасно да се доведува во прашање демократскиот легитимитет на претседателот Зеленски“, изјави синоќа германскиот канцелар Олаф Шолц.Иако директно не го спомна Трамп, немаше сомнеж на кого мислеше кога изјави: „Володимир Зеленски е легитимно избраниот претседател на Украина. Неможноста да се одржат регуларни избори среде војна е во согласност со украинскиот устав и изборните закони. Никој не треба да расправа поинаку“.Британскиот премиер Кир Стармер досега главно се трудеше да одржува добри односи со Трамп со цел да се зачува т.н. посебни односи меѓу САД и Велика Британија.Но, Украина е црвена линија за него. Стармер разговарал со Зеленски синоќа по објавата на Трамп за „диктаторот“ и, според соопштението од неговиот кабинет, му рекол дека го поддржува „како демократски избран лидер на Украина“ и дека е „целосно оправдано да се суспендираат изборите за време на војна, како што направи Обединетото Кралство за време на Втората светска војна“.За да се увери Трамп, во соопштението се додава дека Стармер „ја повторил поддршката за американските напори за постигнување траен мир во Украина што ќе ја одврати Русија од идна агресија“.Данската премиерка Мете Фредериксен, која веќе се судри со Трамп кога тој зборуваше за можноста за купување на Гренланд, рече дека не го разбира „нападот“ на американскиот претседател врз Зеленски. „Зеленски е демократски избран и инаку исклучително способен политички лидер во Европа“, рече Фредериксен, пренесуваат данските медиуми.Шведскиот премиер Улф Кристерсон, исто така, истакна дека украинскиот претседател е избран на демократски начин, додека норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе го нарече коментарот на Трамп за Зеленски како „диктатор“ - „длабоко неоснован“.Францускиот претседател Емануел Макрон зазеде попомирувачки тон. По состанокот со европските лидери – што уследи по изјавата на Трамп за Зеленски – тој објави на социјалните мрежи: „Ја споделуваме целта на претседателот Доналд Трамп да стави крај на речиси тригодишната војна на руската агресија“.Макрон претходно имаше „пријателски“ разговор со Трамп, пред кризните разговори со највлијателните европски лидери, откако Белата куќа ги исклучи Европа и Украина од мировните преговори со Русија. Макрон ќе оди во Вашингтон следната недела.

Свет | пред 10 месеци