ЕУ

Бугарија доби зелено светло за евро: ЕУ поддржа влез во еврозоната од 2026 година

Бугарија вчера официјално доби поддршка од лидерите на Европската унија за воведување на еврото како национална валута од 1 јануари 2026 година, по неуспешниот обид да го стори тоа во 2024.На самитот во Брисел, европските лидери го одобрија предлогот на Европската комисија, со кој Бугарија би станала 21-та членка на еврозоната. Преостануваат уште консултации со Европскиот парламент и Европската централна банка, но тие се сметаат за формалност.Бугарија, членка на ЕУ од 2007 година, би била првата земја што се приклучува на еврозоната по Хрватска, која го воведе еврото во 2023 година. И покрај тоа што е меѓу најсиромашните членки на ЕУ според БДП по глава на жител, Бугарија бележи повисоки стапки на раст споредено со другите членки.Комисијата очекува инфлацијата во Бугарија да изнесува 3,6% оваа година и да падне на 1,8% во 2026 година, што е во согласност со критериумите за членство во еврозоната – стабилни цени, јавни финансии и валутен курс.Сепак, процесот на евроинтеграција предизвика силни реакции во земјата. Во февруари, националистички групи протестираа во Софија, фрлаа молотови коктели и црвена боја врз зградата на претставништвото на ЕУ. И во мај 2025 година продолжија демонстрациите против еврото, организирани од проруски и националистички партии.И покрај тоа што беа собрани над 600.000 потписи за референдум, бугарскиот парламент двапати го одби предлогот за народно изјаснување – во 2023 и во мај 2025 година.Анкетите покажуваат дека мнозинството граѓани се против. Според истражување на институтот „Мјара“ од мај 2025, 54,9% од испитаниците се изјасниле против воведување на еврото, додека 34,4% го поддржуваат преминот кон заедничката валута во 2026 година.

Свет | пред 11 месец

ЕУ ги продолжува санкциите против Русија до јануари 2026: Избегната нова блокада од Унгарија

Лидерите на земјите-членки на Европската унија постигнаа договор за продолжување на секторските санкции против Русија за дополнителни шест месеци, до јануари 2026 година. Одлуката доаѓа цел месец пред крајниот рок – 31 јули – и претставува изненадување, со оглед на честите закани од Унгарија дека ќе ја блокира одлуката.Секторските санкции, кои вклучуваат забрана за извоз на различни производи во Русија, како и замрзнување на средства и забрана за влез на одредени лица и компании, се обновуваат на секои шест месеци – во јануари и јули. Листата на индивидуални санкции се обновува во март и септември.И покрај договорот за продолжување на постојните санкции, и понатаму нема согласност за најновиот – 18-ти пакет санкции – против Москва. Словачка и Унгарија се против предложените мерки и бараат дозвола за понатамошно купување руски гас и нафта.Европската комисија претходно предложи ЕУ целосно да се ослободи од зависноста од руските фосилни горива до крајот на 2027 година.

Свет | пред 11 месец

Европскиот парламент со силна поддршка за извештајот за Македонија – Вајц: „Македонија припаѓа во ЕУ“

Комитетот за надворешни работи на Европскиот парламент денеска со широко политичко мнозинство го усвои извештајот за напредокот на Македонија, кој го поднесе европратеникот и известувач за земјата, Томас Вајц.„Горд сум на напорната работа и на компромисите што овозможија да донесеме избалансиран документ кој доби широка поддршка. ЕУ мора да остане обединета со своите соседи во овој предизвикувачки геополитички момент. Македонија припаѓа во ЕУ“, изјави Вајц по гласањето, нагласувајќи ја важноста на зачувувањето на добриот моментум во процесот на проширување.Извештајот требаше да биде ставен на гласање на 4 јуни, но беше одложен на барање на Вајц поради противењето на бугарските европратеници, кои се спротивставија на јасното именување на македонскиот јазик и идентитет во текстот. Вајц тогаш изјави дека бил сведок на интензивни политички дебати, но останал цврсто на ставот дека документот го одразува консензусот на сите пратенички групи.Во извештајот се нагласува потребата од задржување на кредибилитетот на процесот на проширување, се поздравува усогласеноста на Македонија со европските политики, а се повикува и на брзо продолжување на преговорите за членство и на спроведување на уставните измени. Во документот се содржани неколку референци за признавање на македонскиот јазик и идентитет, што претставува дипломатски сигнал со силна тежина.Следниот чекор е извештајот да биде ставен на гласање на пленарната седница на Европскиот парламент, која ќе се одржи од 7 до 10 јули во Стразбур. Во меѓувреме, бугарски европратеник најави дека ќе предложи додаток во форма на „мислење на малцинството“, што укажува дека политичките тензии околу македонското прашање сè уште не стивнуваат.

Македонија | пред 11 месец

Страстите се разгореа: Вајц бара извештајот за Македонија да не се гласа сега, Бугарија притиска, Кос бара уставни измени

Известувачот за Македонија во Европскиот парламент, Томас Вајц, побара и доби одложување на гласањето за Извештајот за напредокот на земјава. Иако истакна дека цврсто стои зад содржината на извештајот, Вајц одлучи да им даде простор на европратениците, главно од Бугарија.На предлог на Вајц, Комитетот за надворешни работи на Европскиот парламент (АФЕТ) денеска одлучи гласањето за извештајот да се одложи за 24 јуни.Во меѓувреме, европската комесарка за проширување, Марта Кос, се понуди да посредува во спорот меѓу Македонија и Бугарија. Таа, во обраќањето пред АФЕТ, истакна дека промената на Уставот останува клучен услов за продолжување на пристапните преговори со ЕУ.„Бугарија и Северна Македонија треба интензивно да разговараат и да најдат решение за ова билатерално прашање. Јас сум подготвена да помогнам како олеснувач, колку и да е потребно. И да, Северна Македонија мора да го смени Уставот, по што ќе продолжиме со процесот на пристапување. Тоа е тежок процес, но верувам дека сите ќе придонесат“, изјави Кос.

Македонија | пред 11 месец

Македонскиот идентитет не е „сегашен“, Европа има шанса да исправи историска неправда, вели Мицкоски

Работната верзија од извештајот на известувачот Вајц е онаква каква што е – важна и значајна, бидејќи првпат се споменува посебен македонски идентитет, рече премиерот Христијан Мицкоски во одговор на новинарско прашање.Тој оцени дека Европа има шанса да ја исправи историската неправда и истакна дека „ние имаме македонски идентитет и посебен македонски јазик“, но дека европратениците имаат поинакви ставови.„За жал, од страна на некои негови колеги – пратеници кои доаѓаат од, за жал, нашата сестринска партија ГЕРБ – се предлага пред македонскиот идентитет да стои зборчето ‘сегашен’“, изјави Мицкоски.„Имав интензивни разговори со неколку влијателни луѓе во Европскиот парламент и во Брисел, и денеска ќе продолжам со истото. Ќе кажам дека, доколку тоа се случи, само уште еднаш ќе се потврди она за кое зборуваме цело време – а тоа е дека не станува збор за неколку стотини наши сограѓани кои се идентификуваат како дел од бугарската заедница во Македонија, туку за обид за создавање нова, вештачка, ‘сегашна’ македонска нација која почива на корените на бугарската нација. Тоа е суштината. Јас тоа нема да го прифатам. Ќе го отфрлам и никогаш нема да го прифатам, затоа што тоа нема никаква врска ниту со европските, ниту со какви било вредности“, рече премиерот Мицкоски.Во нацрт-верзијата на извештајот на Европскиот парламент за напредокот на земјава првпат се споменува „посебен македонски идентитет и посебен македонски јазик“. Извештајот ќе се гласа в среда, а 4 јуни.

Македонија | пред 11 месец

Европа и Украина навистина се плашат само од еден момент - повлекувањето на Трамп од преговорите на Русија и Украина

Мировниот договор меѓу Украина и Русија ќе зависи од тоа дали Трамп конечно ќе најде храброст да ги поткрепи своите реторички напади врз претседателот Владимир Путин за време на викендот со акција.„Кремљ се обложува дека нема да го стори тоа“, објави CNN.Фрустрацијата на Трамп (го нарече Путин луд, ур.) Москва ја опиша како симптом на „емоционално преоптоварување“.Засилените руски напади врз украинските цивили се чини дека се намерен руски тест за Трамп - само една недела по неговиот повик со Путин, објави американскиот медиум во својата анализа.Како што велат, постојат два пата што Трамп може да ги избере, под претпоставка дека е подготвен да ја напушти непријатната позиција во која Путин постојано го турка.Тој би можел да воведе нови санкции врз Русија, за кои претходно тврдеше дека ќе ја попречат дипломатијата. Во неделата, тој им потврди на новинарите дека ова е нешто што „апсолутно се разгледува“.Што друго може да направи?Тој би можел да побара од Конгресот да одобри нови испораки на оружје и муниција во Украина. Но, оваа опција би значела огромен пресврт што би бил политички непријатен, бидејќи противењето на Трамп на трошењето милијарди долари во Украина е камен-темелник на неговото второ претседателствување.И тоа би значело дека претседателот ќе прифати дека, како што беше случајот со многу од неговите неодамнешни претходници, неговото верување дека може да го управува Путин е целосно погрешно.Постои уште една опција - и тоа е онаа од која Украина и нејзините европски сојузници најмногу се плашат. Трамп би можел да го одмери сидрото и да тврди дека ниту една страна не сака мир. Тоа би сигнализирало дека е време САД да се повлечат. Русија потоа би ја продолжила својата војна на исцрпување и напади врз цивили, заземајќи територија во катастрофално сценарио за европската безбедност.Изолационистичкиот тренд што се провлекува низ движењето MAGA укажува дека неодамнешните навестувања од државниот секретар Марко Рубио и потпретседателот Џ.Д. Венс дека САД може да се повлечат, според CNN, се чини дека се повеќе од само преговарачка тактика.Во овој поглед, објавата на Трамп на Truth Social во понеделник е исклучително индикативна, но и вознемирувачка за европските сојузници.„Ова е војна што никогаш немаше да започне ако јас бев претседател. Ова е војната на Зеленски, Путин и Бајден, а не на Трамп“, напиша американскиот претседател.

Свет | пред 1 година

Светските берзи паѓаат поради заканата на Трамп кон ЕУ

На светските берзи, цените на акциите паднаа минатата недела бидејќи инвеститорите се загрижени за намалувањето на кредитниот рејтинг на САД, а пазарите беа негативно погодени и од новите закани на Вашингтон за зголемување на царините за увоз од Европската Унија. На Волстрит, Dow Jones минатата недела се лизна за 2,5 проценти на 41.603 поени, додека S&P 500 падна за 2,6 проценти на 5.802 поени, а индексот Nasdaq падна за 2,5 проценти на 18.737 поени.Индексите се во минус од почетокот на неделата бидејќи Moody's го намали кредитниот рејтинг на САД од Aaa на Aa1 поради големиот дефицит на федералниот буџет, високите трошоци за финансирање и планираните намалувања на даноците.Јавниот долг на САД е околу 36,2 трилиони долари и може да се зголеми за уште 3,8 трилиони во следните десет години бидејќи претседателот на САД Доналд Трамп има намера да ги намали даноците. Ова доведе до значително зголемување на приносите на државните обврзници, што значи дека владата мора да се задолжува по повисока цена.Намалувањето на даноците веројатно би го зголемило трошењето и би го поддржало економскиот раст, но од друга страна, јавниот долг би се зголемил ако не се намалат владините трошоци. А намалувањето на федералните трошоци, што е еден од приоритетите на Трамп, не оди толку непречено како што најави претседателот. Покрај тоа, се чини дека овој проект не е добро подготвен.Сепак, приносите од обврзниците се стабилизираа донекаде на крајот од неделата, откако Претставничкиот дом тесно го поддржа предлог-законот на Трамп за намалување на даноците, па затоа сè уште се чека поддршката од Сенатот.Сепак, во петокот, Трамп повторно ги потресе пазарите заканувајќи се на Европската Унија со царини од 50 проценти од 1 јуни, бидејќи не е задоволен од напредокот на трговските преговори меѓу САД и ЕУ.Цените на акциите, исто така, паднаа на повеќето европски берзи минатата недела. Мора да се признае, лондонскиот индекс FTSE се зајакна за 0,4 проценти, на 8.717 поени, но франкфуртскиот DAX се лизна за 0,6 проценти, на 23.629 поени, а парискиот CAC за 1,9 проценти, на 7.734 поени.

Свет | пред 1 година

Трамп за ЕУ: Нашите преговори со нив не водат никаде! Препорачувам царина од 50%

Американскиот претседател Доналд Трамп предложи воведување царина од 50% врз Европската Унија почнувајќи од 1 јуни.„Европската Унија, која беше основана првенствено за да ги експлоатира Соединетите Американски Држави во трговијата, е исклучително тешка за соработка. Нивните високи трговски бариери, ДДВ, апсурдни казни за корпорациите, нетарифни бариери, манипулација со валути, неправедни и неосновани тужби против американски компании и друго доведоа до трговски дефицит со Соединетите Американски Држави од повеќе од 250 милијарди долари годишно - бројка што е целосно неприфатлива.Нашите преговори со нив не водат никаде! Затоа, препорачувам воведување рамна царина од 50% врз Европската Унија, почнувајќи од 1 јуни 2025 година. За производи произведени или склопени во Соединетите Американски Држави, царината нема да се применува. Ви благодарам за вашето внимание“, напиша Трамп.

Свет | пред 1 година

Има пречки на патот, има простор каде може да направиме нешто, вели Калас за патот на Македонија кон ЕУ

Високата претставничка на ЕУ за надворешни работи и безбедносна политика и потпретседателка на Европската комисија, Каја Калас рече дека има механизми за да се надминат пречките за Македонија на патот кон Унијата.„Јасно е дека сакаме Северна Македонија да се привдижи кон овој пат и знаеме дека има пречки на него, го дискутиравме тоа, за да најдеме механизми за да се надминат тие пречки. Сметам дека има простор каде може да направиме нешто, не би навлегувала во детали. Ако се придвижиме, ќе објавиме“, рече Калас.Одговарајќи на прашањето, колку неинтеграцијата на Западниот Балкан е безбедносна закана, таа вели: „Ако ја видиме поголемата светска слика, јасно гледаме дека има разлика во големите сили, тектонски промени. Западен Балкан секако се дел од Европа и за нас е важно да бидеме целосно интегрирани. Тоа овозможува да се намалат тензиите во реонот на Западен Балкан, тоа е и безбедносно прашање“.

Македонија | пред 1 година

Се навестува средба Македонија-Бугарија, Мицкоски: Можеби ќе чуеме каде исчезнаа 200.000 Македонци од Западна Буагарија од 1956 до 1965 година

Премиерот Христијан Мицкоски рече дека Македонија прифатила да седне на маса со Бугарија за време на НАТО самитот. Нас ќе нѐ претставува претседателката Гордана Сиљановска-Давкова, а на маса треба да бидат четири високи претставници на Европската Унија, но и членки на НАТО. Мицкоски вели „Ние сме фактор на стабилност и така треба да зрачиме, во регионот има земји кои сакаат да рефлектираат нестабилност. А добро би било да се слушне, да се седне на маса. Можеби од таа страна ќе чуеме аргументи што не сме ги знаеле, каде исчезнаа 200.000 Македонци во Западна Бугарија од 1956 до 1965 година“.„За време на Хашкиот самит на НАТО, да има билатерална средба на претставници од Македонија и Бугарија. Бидејќи таму ќе биде претседателката, тоа ќе биде одлична можност да има билатерална средба. На неа би присуствувала претседателката на Европската комисија, претседателот на Европскиот совет, високата претставничка за надворешна и безбедносна политика, генералниот секретар на НАТО, дел од земјите членки на НАТО, за да можеме да ги кажеме на билатерална средба аргументите. Од една страна едни аргументи, од друга страна други аргументи, ама кога ќе бидеме сите на иста маса, колку и да трае тоа, добро е да се разговара. Ние тоа веднаш го прифативме. И денеска повторно тоа, заедно со Калас расговаравме за тоа, и прифативме. Ќе се подготвиме најдобро што знаеме и мислам дека е добро да има таква средба каде ќе можат да се чујат аргументите на двете страни, особено на НАТО самитот“, рече Мицкоски.

Македонија | пред 1 година

Важен состанок на ЕУ денес: Ќе се договорат санкции против Русија, насочени кон „флотата во сенка“

Министрите за надворешни работи и одбрана на ЕУ денес се состануваат во Брисел за да разговараат за тековниот конфликт во Украина, одбранбените капацитети на блокот и зголемените тензии на Блискиот Исток. Се очекува министрите за надворешни работи формално да го одобрат 17-тиот пакет санкции на ЕУ против Москва поради војната на Русија во Украина, кој ќе се фокусира на таканаречената руска флота во сенка.Ова се бродови што пловат под знамиња на трети земји што Русија ги користи за да ги избегне санкциите.Лични санкции, како што се забрани за влез во ЕУ и замрзнување на средства, се планирани во повеќе од десетина случаи. Исто така, постојат планови за казнување на десетици компании вклучени во руското заобиколување на санкциите.Се очекува украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха да се сретне со своите европски колеги преку видео врска откако разговорите меѓу украинските и руските претставници за прекин на огнот предложен од Киев не дадоа конкретни резултати.Министрите за надворешни работи ќе разговараат за најновите случувања на Блискиот Исток, вклучувајќи го Појасот Газа и Сирија. Министрите за одбрана ќе започнат со дискусија за воената поддршка на Унијата за Украина, разорена од војна. Украинскиот министер за одбрана Рустем Умеров ќе се приклучи на разговорите преку видео врска, а се очекува генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, лично да учествува во Брисел.Министрите за одбрана ќе разговараат и за тоа како да се подобрат европските одбранбени капацитети и да се зголемат воените трошоци, вклучително и предлог за фонд за одбрана од 150 милијарди евра.

Свет | пред 1 година

И на нас ни е од почеток јасно дека нема начин како да се избегнат уставните измени, но тие да бидат последен билатерален услов, вели Муртезани

Министерот за европски прашања, Орхан Муртезани, за пораките испратени од Европската Унија, вели дека им е јасно дека нема начин како да се избегнат уставните измени и вметнувањето на Бугарите.Тој вели: „Наша одговорност е тие уставни измени да бидат последниот билатерален услов. Нема проблем ако сите земји членки имаат дополнителни барања, но да бидат за европски стандарди, а не да содржат билатерални прашања.„Нашето инсистирање не е на еден предлог, туку да нема билатеризирање на преговорите. За да се случат разговорите, мора да градиме меѓусебна доверба со Бугарија и да веруваме во ЕУ“, рече Муртезани.

Македонија | пред 1 година

Британија предупредува за амбициите на Путин на Западен Балкан: „Тоа е нова жешка точка“

И додека oчите на Европа и на Западот најмногу се насочени кон војната во Украина, тензиите во Западен Балкан растат. Во врвот на британските власти тие го нарекуваат регионот „уште една фокусна точка“ и предупредуваат дека рускиот претседател Владимир Путин го користи моментот за да ги дестабилизира поранешните југословенски земји, да ги поттикне поделбите и да го турка регионот подалеку од ЕУ и Западот, а поблиску до Москва и Пекинг, пишува Политико.Британскиот министер за надворешни работи Дејвид Лами го посети регионот минатата недела за да ја потврди поддршката на Велика Британија за проширување на Европската унија во сите шест земји од Западен Балкан - Албанија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Косово, Македонија и Србија.„Со војната во Европа и долгата рака на руското мешање и овде, би било крајно неодговорно да се игнорира Западен Балкан“, изјави Лами за Политико.Според Лами, целта на Путин не е помирување, туку постојана нестабилност и немири.„Во негов интерес е да го држи регионот на работ, да ги одржува општествата немирни и да ги одржува конфликтите поттикнати од сајбер и хибридната војна“, рече тој.Многу западни дипломати веруваат дека Кремљ би можел да ги искористи длабоко вкоренетите етнички и верски тензии за да поттикне нови конфликти и да го зајакне своето влијание во дворот на Европската унија.Британски функционер предупреди дека Балканот мора брзо да оди напред, бидејќи Брисел наскоро би можел да биде преокупиран со влезот на Украина во ЕУ.„Прозорецот на можности е многу тесен. Балканот повеќе не може да седи на две столчиња“, рече тој.Иако Србија преговара за влез во ЕУ од 2009 година, британскиот министер признава дека постојат две визии за иднината на земјата - едната ориентирана кон Европа, а другата поавторитарна, со поголема контрола, корупција и блискост со Русија. На белградските улици јасно се гледаат овие поделби.Бранот масовни студентски протести, кои траат од ноември минатата година, кога 16 лица загинаа при уривање на настрешница на железничката станица во Нови Сад, секојдневно ги блокираат патиштата. Протестите се проширија и на спротивставување на планираниот луксузен комплекс на Џаред Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп, на местото на поранешното Министерство за одбрана што беше бомбардирана од НАТО во 1999 година.Знамињата на ЕУ не се веат на протестите, а многу студенти сметаат дека Брисел е соучесник на корупцијата против која се борат.„Истовремено со Вучиќ преговараат за членство и се обидуваат да му пријдат поради српскиот литиум“, велат организаторите, нагласувајќи го лицемерието на европската политика.Србија не ја признава независноста на Косово, одбива да воведе санкции кон Русија и продолжува да ги продлабочува воените и економските односи со Москва и Пекинг.„Парадоксот е жив и здрав овде“, рече Лами, кој вели дека Путин го сака Западен Балкан како негово „следно игралиште“.Во Приштина, главниот град на Косово, британската делегација беше пречекана со голема почит. Косовскиот претседател Вјоса Османи, енергична политичарка од „милениумската генерација“, рече дека односот со Србија е во „критична фаза“. Таа го нарече Белград „хегемоничен сосед“ и предупреди дека не е исклучена заканата од нова војна.Косово директно ја обвини Србија за бројни напади и инциденти, вклучувајќи ја и опсадата на српскиот манастир во селото Бањска и саботажа на инфраструктурата. Вучиќ тоа го негира и тврди дека инцидентите се користат како изговор за репресијата на Србите на Косово. Османи, пак, тврди дека Белград се повеќе соработува со Русија, Кина и Иран, кои ги нарекува „триаголник на злото“.Косовскиот претседател побара билатерален безбедносен договор со Обединетото Кралство и најави подготвеност на Косово да учествува во мировната мисија што Обединетото Кралство и Франција сакаат да ја организираат за Украина - доколку Британците го потпишат договорот што таа го предлага.Во Босна и Херцеговина, претседателот на Република Српска, Милорад Додик е пред правосилна пресуда за непочитување на одлуките на меѓународниот висок претставник. Наместо да биде уапсен, Додик се движи слободно, тој неодамна беше во Белград со Вучиќ, а потоа во Москва со Путин.Иако САД и Велика Британија веќе му воведоа санкции, британската политичарка Арминка Хелиќ бара построги мерки.„Ова не е брзо расекување, туку бавна инфекција“, вели Хелиќ, која и самата побегнала од Босна за време на војната.Се предупредува дека Западот е премногу пасивен кон ширењето на влијанието на Русија на Балканот, што се врши преку црквата, медиумите, дезинформациите и политичките сојузи.Хелена Иванов од британскиот тинк-тенк „Здружението Хенри Џексон“ смета дека Западот може повторно да доцни, како што беше доцна во 1990-тите.„Тоа не е војна, но тие би можеле да се разбудат во време кога руските и кинеските влијанија се веќе длабоко вкоренети и тогаш ќе биде предоцна“, рече таа.Заедничкиот заклучок на британските и косовските претставници, како и политичките аналитичари е јасен: доколку ЕУ и пошироката меѓународна заедница не дејствуваат брзо и решително, Путин би можел да го претвори Балканот во нова зона на конфликт и нестабилност, исто како што направи во Украина.

Свет | пред 1 година

Пристигна првата реакција на ЕУ за пресвртот на Трамп за тарифите

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, денеска ја поздрави одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп да ги паузира „реципрочните“ царини на 90 дена, нагласувајќи дека ЕУ останува посветена на конструктивни преговори со САД, со цел да се постигне непречена и заемно корисна трговија.„Ја поздравувам најавата на претседателот Трамп за паузирање на реципрочните царини. Тоа е важен чекор кон стабилизирање на глобалната економија“, рече фон дер Лајен во изјавата објавена од Комисијата.Претседателката на Комисијата ја повторува подготвеноста за преговори и нулта царинска стапка меѓу ЕУ и САД.„Тарифите се даноци кои само им штетат на компаниите и потрошувачите. Затоа отсекогаш сум се залагал за договор за нула царини меѓу Европската унија и САД“, вели Фон дер Лајен.Таа додаде дека ЕУ ќе продолжи да се труди да ги диверзифицира своите трговски партнерства со земјите кои сочинуваат 87 отсто од глобалната трговија и кои ја делат истата посветеност на слободна и отворена размена на стоки, услуги и идеи.Таа најави дека Комисијата ќе ги засили напорите за отстранување на пречките на единствениот пазар. „Оваа криза јасно стави до знаење: во време на неизвесност, единствениот пазар е нашето сидро на стабилност и издржливост.Американскиот претседател Доналд Трамп изјави во средата дека ќе ги паузира реципрочните царини на 90 дена и дека дополнително ќе ги зголеми царините за увоз од Кина.Ненадејната промена се случи помалку од 24 часа откако стапија на сила новите американски царини за увоз од десетици земји, трговски партнери на Соединетите Американски Држави.Според економските аналитичари во САД, Трамп направи пресврт откако пазарот на обврзници беше разнишан. Приносите на 30-годишните и 10-годишните државни трезори на САД се зголемија, доведувајќи ја во прашање одржливоста на долгот на САД.

Свет | пред 1 година

ЕУ подготви одговор на првите царини на Трамп: сите детали се објавени

Сите 27 земји-членки на Европската унија се очекува да одобрат сеопфатна листа на американски производи кои ќе бидат предмет на царини почнувајќи од следната недела, како одговор на царината од 25 отсто што ја наметна актуелниот американски претседател Доналд Трамп за европскиот челик и алуминиум минатиот месец.Европските тарифи ќе се воведат во три фази:Од вторник, 15 април, планирано е да се воведат тарифи од 25 проценти на првичната листа на производи, на која се очекува да бидат мотоцикли, луксузни чамци и сок од портокал.Оригиналната листа вклучуваше и американски бурбон, вино и млечни производи, но тие беа отстранети по лобирањето од европската винска индустрија.Првично, овие мерки требаше да стапат на сила на 1 април, но беа одложени за да се остави простор за преговори. Сепак, Трамп веднаш го отфрли предлогот на претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен за договор без царини.Втората фаза, која ќе започне во средината на мај, ќе опфати текстил, кожни производи, јајца, забен конец и живина.Третата фаза е закажана за 1 декември, кога ќе се воведат контрамерки за американските производи од соја и бадеми. Сојата, која се користи како добиточна храна, има најголема извозна вредност меѓу американските земјоделски производи извезени во Европа.Во меѓувреме, денеска стапија на сила новите американски царини од 20 отсто за увозот од ЕУ, но овие европски контрамерки за кои денеска се гласаше во Брисел не се однесуваат на овие последни потези на Трамп. Европската комисија подготвува дополнителни контрамерки кои би можеле да бидат објавени веќе следната недела.

Свет | пред 1 година

Трамп ја отфрли понудата на Европа: „Тие треба да купат енергија во вредност од 350 милијарди долари“

Актуелниот американски претседател Доналд Трамп изјави дека Европската унија мора да се согласи да купи американска енергија во вредност од 350 милијарди долари ако сака да ги избегне широките царини наметнати од неговата администрација. Така тој ја отфрли понудата на Брисел за укинување на царините за автомобили и индустриски стоки.Вчера вечерта, на прес-конференција во Белата куќа, Трамп реагираше на изјавата на претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, која претходно истиот ден рече дека ЕУ е подготвена да ги укине сите царини за увоз на автомобили и индустриски производи од САД, доколку Вашингтон го стори истото.Запрашан од новинарите дали смета дека таа понуда е доволна за да се намалат тарифите, Трамп рече: „Не, не е“.„Имаме дефицит од 350 милијарди долари со Европската унија и тој брзо ќе исчезне. Еден начин тоа брзо и едноставно да исчезне е тие да мораат да ја купат нашата енергија... ако ја купат, можеме да ги извадиме тие 350 милијарди за една недела. Тие мора да купат и да се обврзат да купат еднаква вредност на енергија“, рече Трамп.Фон дер Лајен ја даде понудата откако Трамп минатата недела воведе царини од 20 отсто за производите на ЕУ, како и најмалку 10 отсто за стоки од други трговски партнери. Како одговор, глобалните пазари загубија трилиони долари, а европските берзи во понеделникот го забележаа својот најголем еднодневен пад од почетокот на пандемијата „Ковид-19“. „Многу луѓе велат дека вишокот не е важен. За мене тоа значи многу. Тоа е речиси како финансиски извештај, имате добивка или загуба“, рече Трамп.Американскиот претседател зборуваше од Овалната соба, заедно со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, кој пристигна во Вашингтон за да разговара со Трамп и да побара изземање на Израел од американските царини. По состанокот, Трамп повторно ја критикуваше ЕУ, но навести дека е отворен за договор - доколку Брисел се обврзе да го намали трговскиот дефицит со Америка со купување американска енергија.Купувањето американска енергија како начин да се избегнат царините не е нова идеја. Веќе по реизборната победа на Трамп, фон дер Лајен предложи отворање преговори за зголемен увоз на американски течен природен гас (ЛНГ). Но, како што објави Политико, американската страна во тоа време не обезбеди јасни правила за тоа како ќе функционира договорот.Во понеделникот, Трамп, на прашањето дали наметнувањето на глобалните тарифи е само преговарачки притисок или трајна мерка, рече: „Тоа може да бидат трајни царини, но може да бидат и преговори, бидејќи има работи што ни требаат покрај царините“.Тој додаде: „Ако можеме да постигнеме навистина фер и добар договор за Соединетите Држави, а не добар договор за другите, ова е Америка на прво место. Сега е Америка на прво место“.

Свет | пред 1 година

ДВ: ЕУ ќе продолжи да ја снабдува Украина со оружје дури и во случај на прекин на огнот

Европската Унија ќе продолжи да ја снабдува Украина со оружје дури и ако се воспостави 30-дневен прекин на огнот, со цел да се зајакне позицијата на Украина во преговорите и да се спречи потенцијална нова руска офанзива, дознава Дојче веле (DW), повикувајќи се на европски дипломати на 14 март.„Лидерите на ЕУ сакаат да обезбедат дека Украина е во најсилна можна позиција за мировни преговори и може да отфрли неповолен договор, избирајќи го вистинскиот момент за дијалог“, рече дипломат од Брисел.Неколку дипломати се согласија дека ЕУ и нејзините земји-членки треба да продолжат да ја снабдуваат Украина со оружје, дури и ако Русија бара прекин како услов за прекин на огнот. Тие нагласија дека наместо да се намали поддршката, Украина треба дополнително да се вооружува при секое затишје во борбите.„Борбените операции се во тек, но дури и ако има привремена пауза, Украина мора да стане железен еж“, рече претставник на ЕУ.Според ДВ, на претстојниот состанок на Советот за надворешни работи на ЕУ на 17 март ќе се разговара за потенцијален прекин на огнот, при што европските лидери повторуваат дека одбраната на Украина е директно поврзана со безбедноста на ЕУ. Официјални лица нагласуваат дека блокот мора да игра клучна улога во обликувањето на безбедносниот пејзаж на Европа.Министрите за надворешни работи на ЕУ ќе разговараат и за пакетот воена помош предложен од потпретседателката на Европската комисија Каја Калас. Предлогот наведува нова иницијатива за финансирање во опсег од 20 до 40 милијарди евра за поддршка на одбранбените потреби на Украина до 2025 година.Пакетот ќе финансира артилериски гранати, системи за противвоздушна одбрана и ракетни набавки, како и обука и опремување на украинските воени бригади. Иако првичните дискусии не ја прецизираа точната сума, ревидираниот предлог поставува минимален праг од 20 милијарди евра.„Дваесет милијарди евра одговараат на пакетот за поддршка на ЕУ за Украина за 2024 година, додека 40 милијарди евра би можеле да компензираат за потенцијалното намалување на американската помош, која изнесува 16 милијарди евра оваа година“, објасни европскиот дипломат.Претходно, Михаило Подољак, советник на шефот на Кабинетот на украинскиот претседател изјави дека доколку стапи на сила 30-дневниот прекин на огнот, воената состојба ќе остане на сила и нема да се одржат избори.

Свет | пред 1 година

Русија и се закани на Европа

Портпаролот на рускиот претседател Дмитриј Песков изјави дека Русија би можела да преземе мерки поради, како што ја нарече, милитаризација на Европската унија, пренесе руската државна новинска агенција РИА Новости.„Оваа милитаризација се случува главно насочена против Русија. Ова секако е причина за сериозна загриженост и потенцијално може да доведе до потреба од преземање соодветни мерки за заштита на сопствената безбедност“, рече Песков, одговарајќи на прашање за плановите на ЕУ за зајакнување на одбранбената индустрија.Неговите изјави доаѓаат откако претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен предложи да се соберат 800 милијарди евра за финансирање на планот за повторно вооружување на Европа. Лидерите на ЕУ ја поддржаа идејата на вонреден самит во Брисел, а дел од средствата треба да се насочат и за воено снабдување на Украина.Песков, исто така, рече дека Русија внимателно ги следи дискусиите за развојот на европскиот одбранбен сектор и додаде дека милитаризацијата на ЕУ „не се вклопува во напорите за мирно решавање на конфликтот во Украина“.Тој ги коментираше и актуелните дискусии за европското нуклеарно оружје, особено откако францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека Франција може да го стави својот „нуклеарен чадор“ во служба на безбедноста на европските држави.„Имајќи ја предвид изјавата на Макрон, потребата да се земат предвид европските нуклеарни арсенали денес е уште поважна од порано. Некои европски држави, колку што слушнавме, веќе ја поддржаа оваа идеја“, рече Песков.Тој додаде дека во моментов нема конкретни разговори за контрола на оружјето меѓу Русија и САД и дека не се знае кога таквите преговори би можеле да започнат. Тој исто така изјави дека се чека позицијата на Кина за овие прашања.Песков исто така нагласи дека нападите врз енергетските објекти поврзани со украинската воена индустрија не се одговор на предлозите на Макрон за делумен прекин на огнот, туку се дел од руската инвазија на Украина.Тој, исто така, ја повтори претходната позиција на рускиот претседател Владимир Путин дека основата за евентуален мировен договор може да биде т.н. Истанбулски договори.„Постигнувањето на нашите цели преку политички и дипломатски средства е приоритет за нас. Меѓутоа, во услови кога Украина го отфрла дијалогот, па дури и законски го забранува, ние продолжуваме со специјална воена операција за заштита на нашите интереси“, заклучи Песков.

Свет | пред 1 година

Орбан за планот на ЕУ: Ова е рецепт за уништување на Европа

ЕУ не може да си дозволи да ги финансира воените напори на Украина, бидејќи американската финансиска помош повеќе не е загарантирана, изјави унгарскиот премиер Виктор Орбан откако лидерите на 26 земји од ЕУ, со исклучок на Унгарија, потпишаа изјава во која изразуваат поддршка за Украина. Орбан, сојузник на американскиот претседател Доналд Трамп, кој исто така негува врски со Москва, изјави за државното радио дека неговата влада во Унгарија ќе започне „јавна консултација“ за пристапот на Украина во Европската унија во наредните недели.Унгарскиот премиер, кој е на власт од 2010 година, ја започнува оваа национална политичка кампања бидејќи се соочува со избори во 2026 година, а економијата штотуку излегува од инфлаторна криза. Покрај тоа, тој се соочува со растечка нова опозициска партија која претставува најголем предизвик за неговото владеење досега. Европските лидери вчера ги поддржаа плановите за повеќе одбранбени трошоци и продолжија со Украина во светот потресен од пресвртот на американската политика на Доналд Трамп.Одбранбениот самит на Европската унија во Брисел се одржа поради стравувањата дека Русија, охрабрена од војната во Украина, би можела следно да нападне земја на ЕУ и дека Европа повеќе не може да се потпира на САД да и помогнат.Но, Орбан, кој од почетокот на војната одбива да испрати оружје во Украина и одржува блиски односи со Москва, рече дека наместо продолжување на војната, Европа треба да ги поддржи мировните преговори на Трамп. Тој рече дека начинот на кој ЕУ сега сака да ја поддржи Украина, додека истовремено ги зголемува европските трошоци за одбрана, ќе ја „уништи Европа“.„Ако САД сега се откажат (од финансирањето на војната)... како другите 26 земји-членки ќе имаат шанса да ја дочекаат оваа војна до крај?“, рече тојТој додаде дека начинот на кој ЕУ се обидува да ја поддржи Украина додека ги зголемува сопствените воени трошоци е „рецепт за уништување на Европа“.Трамп рече дека Европа мора да преземе поголема одговорност за својата безбедност. Во четвртокот, тој изрази сомневање за неговата подготвеност да ги брани сојузниците на Вашингтон во НАТО, велејќи дека нема да го стори тоа доколку тие не платат доволно за сопствената одбрана.Неговата одлука да се префрли од цврста американска поддршка за Украина на попомирувачки став кон Москва длабоко ги вознемири Европејците кои ја гледаат Русија како најголема закана.

Свет | пред 1 година

Паника во ЕУ: Се бараат итни одлуки, Орбан блокира

Европската Унија е навикната на кризи, но следната може да биде најголемата досега.Додека 27-те лидери на земјите-членки се собираат во четврток во Брисел, сите се свесни дека безбедносниот поредок изграден по 1945 година, кој се потпира на САД, може целосно да пропадне, пишува Политико.Откако Доналд Трамп се врати во Белата куќа, европските лидери постојано зборуваа за потребата Европа да ја преземе сопствената безбедност и одбрана. Но, иако сите признаваат дека е крајно време зборовите да се претворат во дело, некои веќе стравуваат дека сè може да тргне наопаку.Францускиот претседател Емануел Макрон повика на „драматично будење“, а идниот германски канцелар Фридрих Мерц рече дека Европа е „пет минути до полноќ“. Но, зад затворени врати, расте нервозата дека настаните напредуваат побрзо отколку што Европа може да продолжи.„Најлошото сценарио е САД наскоро да склучат договор во кој ги прифаќаат повеќето од барањата на Русија и им кажуваат на Украина и на Европа да го поднесат или да останат без ништо“, рече Малколм Чалмерс, заменик директор на Кралскиот институт за одбранбени студии во Лондон.Но, стравот не е ограничен само на САД. Некои европски дипломати се плашат и од некои свои колеги. Имено, постои сериозна загриженост дека Виктор Орбан, премиерот на Унгарија, би можел да собере проруски блок и целосно да ги поткопа обидите на ЕУ да најде заеднички одговор.Има толку многу теми на маса и толку малку единство што самитот лесно може да тргне во сосема погрешна насока. Лидерите ќе разговараат како итно да ги пренасочат парите за да ги зајакнат своите војски, но во исто време мора да покажат дека стојат со Украина. Се очекува да ја потврди својата европска перспектива, но и да најави нови санкции против режимот на Владимир Путин.Накратко, нема да биде лесно.„Европа се соочува со сериозна и непосредна закана каква што никој од нас не ја доживеал во животот“, рече претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен во писмото до лидерите. „Иднината на слободна и суверена Украина, но и на безбедна и просперитетна Европа, сега е загрозена“, рече таа.Поминаа повеќе од три години од почетокот на руската инвазија на Украина, а Трамп има само шест недели од неговиот нов мандат. Но, тој веќе успеа да предизвика потреси во Брисел. Откако Емануел Макрон и британскиот премиер Кир Стармер се обидоа да ги поправат односите со Трамп минатата недела, следеа низа шокови - прво, во петокот пропадна средбата меѓу Трамп и украинскиот претседател Володимир Зеленски во Белата куќа, а потоа Трамп ја прекина американската воена помош за Украина во вторникот.Иако финансирањето на одбраната досега не беше класична тема на ЕУ, лидерите сега ќе разговараат што може да направи Унијата на ниво на сите земји-членки.Една од првите теми на самитот ќе биде планот на Урсула фон дер Лајен, објавен во вторник, кој може да и обезбеди на ЕУ до 800 милијарди евра за одбрана во наредните години.Најконкретниот дел од тој план предвидува ЕУ да земе заем од 150 милијарди евра што потоа ќе им го позајми на земјите-членки за да купат заедничка опрема - од воздушна и ракетна одбрана до артилериски системи, ракети, беспилотни летала и друго оружје.Европската комисија, исто така, предлага да се релаксираат правилата за јавните финансии за да можат земјите да ги зголемат воените трошоци. Според проценките на фон дер Лајен, доколку секоја земја го зголеми својот воен буџет за 1,5 отсто од БДП во текот на четири години, целата Унија ќе собере околу 650 милијарди евра.Сето ова, велат европските претставници, е само почеток. Но, прашањето е дали сложената бирократија на ЕУ навистина може да го спроведе ова.„Фон дер Лајен се обидува да ги земе работите во свои раце, но прашање е дали системот ќе ја следи“, рече еден француски министер.На маса ќе биде и прашањето за замрзнатите руски средства. Досега се користеше само камата за руските средства во вредност од околу 200 милијарди евра, но се повеќе земји, вклучително и Франција, сè поотворено кажуваат дека треба да се достигне и главницата. Противниците предупредуваат дека тоа може да предизвика правни проблеми и финансиски превирања.Завршната изјава на самитот се очекуваше да го вклучи планот на европската министерка за надворешни работи Каја Калас за испраќање најмалку 1,5 милиони артилериски куршуми во Украина оваа година, како и дополнителна опрема како што се противвоздушни системи, ракети и беспилотни летала.Сепак, според последниот нацрт на изјавата што ја виде Политико, се бара решение за да се обезбеди продолжување на испораките - бидејќи Унгарија, тврдат официјални лица, засега блокира сè.Во нацрт-текстот се наведува и дека ЕУ „ќе продолжи да и дава на Украина редовна и предвидлива финансиска поддршка“.Оваа година за Украина се планирани 30,6 милијарди евра помош – 12,5 милијарди преку механизмот наречен Украински механизам и околу 18 милијарди од заемите од Г7 во рамките на т.н. „Ера на иницијатива“. Во иднина, парите треба да доаѓаат и преку планот „Rearm Europe“, кој Фон дер Лајен го објави во вторникот.

Свет | пред 1 година

Орбан му напиша на шефот на Европскиот совет: „Мораме директно да преговараме со Русија“

Лидерите на Европската унија денеска се собираат во Брисел за да најдат одговор на драстичната промена на САД во поддршката на Украина, разорена од војна. Во трка со времето, лидерите на ЕУ се обидуваат да најдат решенија за зголемување на трошоците за одбрана за понатамошна поддршка на Украина и значително подобрување на европскиот одбранбен капацитет. На лидерите на ЕУ ќе им се придружи и украинскиот претседател Володимир Зеленски.Американскиот претседател Доналд Трамп ги објави плановите претходно оваа недела да ја прекине воената помош за Киев, неколку дена по јавниот судир со Зеленски во Белата куќа. Земјите од ЕУ и Украина се загрижени поради можноста САД и Русија да бараат билатерално мировно решение што би можело да обезбеди територијални отстапки за Москва, да ја исклучи Украина од НАТО и да ја затвори вратата за американското учество во идните мировни операции.Лидерите ќе разговараат за планот претставен од Европската комисија за мобилизирање на околу 800 милијарди евра за помош за Украина и одбранбени инвестиции. Комисијата предложи да се обезбедат заеми од 150 милијарди евра за кои се надева дека ќе бидат компензирани со приватен капитал и дополнително финансирање од Европската инвестициска банка.Парите ќе бидат потрошени за ракетна одбрана, артилериски системи, ракети и муниција, беспилотни летала и системи против беспилотни летала, како и за решавање на други потреби, од сајбер до воена мобилност.Германскиот канцелар Олаф Шолц планира да присуствува на самитот. Фридрих Мерц, кој победи на минатомесечните парламентарни избори во Германија и најверојатно ќе го наследи Шолц, се очекува и во Брисел на собир на конзервативни лидери.Во последниве денови, Унијата се надеваше дека ќе избегне единството и солидарноста на ЕУ со Украина да бидат саботирани од унгарскиот премиер Виктор Орбан, кој е пријателски настроен кон Кремљ. Орбан ја објави својата намера минатиот викенд да ги блокира новите напори за воена поддршка за Украина на самитот.Во писмото до претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, кој ќе претседава со денешните разговори, Орбан предложи Европската унија да го следи примерот на САД и да се вклучи во директни преговори со Русија за прекин на огнот и договор во Украина.Коста одговори дека Унијата треба да се подготви да учествува во дискусиите за постигнување праведен и траен мир, но и да придонесе за силни безбедносни гаранции за Украина. Францускиот претседател Емануел Макрон го прими Орбан на разговори во Елисејската палата во средата пред самитот со другите европски лидери. Во вторникот, социјалдемократите на Шолц и конзервативците на Мерц објавија дека строгите правила на Германија за ново задолжување, таканаречената должничка кочница, ќе бидат олабавени за конкретни инвестиции во одбраната.

Свет | пред 1 година

Лидерите на ЕУ: Мора да и помогнеме на Украина на краток рок, да ја зајакнеме одбраната на долг рок

Лидерите на земјите-членки на Европската унија денеска ќе се соберат на вонреден самит за да разговараат за зајакнување на одбранбените капацитети и помош за Украина.Претседателот на Европскиот совет Антонио Коста напиша во писмото со покана до лидерите дека би сакал тие да ги донесат првите краткорочни одлуки за да ја направат Европа посуверена, способна и подготвена да се соочи со непосредните и идните предизвици за нејзината безбедност. На средбата е поканет и украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој ќе се приклучи преку видео врска.Лидерите ќе имаат на маса предлог за план за вооружување на Европа, кој вчера го претстави претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен. Според неа, планот може да мобилизира близу 800 милијарди евра за одбрана.„Безбедноста е она на што почива нашиот просперитет и од што зависи нашата слобода. Затоа мораме да воспоставиме одвраќање против оние кои се обидуваат да ни наштетат“, напиша Урсула фон дер Лајен во писмото до лидерите на земјите-членки во кое го наведува нејзиниот план.Таа нагласи дека сега е време за вооружување и дека Европа е подготвена масовно да ги зголеми своите одбранбени инвестиции, краткорочно да и помогне на Украина, но и долгорочно, за Европа да ја преземе одговорноста за нејзината безбедност.Комисијата предлага да се воспостави посебен финансиски инструмент од 150 милијарди евра заеми за земјите-членки за инвестиции во одбраната. Комисијата ќе го позајми овој износ на финансиските пазари и ќе одобри заеми од земјите-членки.За да добијат ваков заем, земјите-членки ќе треба да излезат со предлог како ќе ги трошат бараните средства. Бидејќи провизијата има највисок можен кредитен рејтинг, овие заеми би биле многу поволни со ниски каматни стапки и долги рокови.Овие средства би биле искористени за финансирање на проекти кои би биле од корист за сите, како што се воздушна и ракетна одбрана, артилериски системи, беспилотни летала со ракети и муниција и системи против беспилотни летала, како и за решавање на други потреби - од сајбер безбедност до воена мобилност.

Свет | пред 1 година

Како може Европа да се одбрани од Русија без Америка?

САД го носат убедливо најголемиот дел од трошоците за финансирање на НАТО, воен сојуз кој обединува 32 земји. Европската безбедност зависи и од американските војници и нивното оружје - првенствено од специјалните воени способности што Европејците сè уште ги немаат на располагање. На пример, во однос на воздушен транспорт на тенкови или војници, но и сателитско извидување и надзор.За Европејците да можат да се бранат од Русија без американска поддршка, ќе бидат потребни дополнителни 250 милијарди евра годишно (покрај постојните трошоци за одбрана и вооружување), според бриселскиот тинк-тенк „Бројгел“ и Килскиот институт за светска економија. Поточно, ова вклучува околу 50 бригади со вкупно 300.000 војници и 3.400 нови тенкови. За споредба: испраќањето на една нова бригада во Литванија (со околу 5.000 војници) го доведе германскиот Бундесвер на работ на постоечките капацитети, пишува Дојче веле.Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен го претстави „Планот за повторно вооружување на Европа“ вреден стотици милијарди евра овој вторник (4 март), пред кризниот самит на ЕУ за Украина. Планот вклучува олеснување на правилата за задолжување, како и стимулации за зголемување на трошоците за одбрана, рече фон дер Лајен во Брисел. Таа процени дека на тој начин ЕУ може да мобилизира „речиси 800 милијарди евра“.Една од ставките треба да биде нов фонд, вреден 150 милијарди евра, за зголемување на одбранбените инвестиции во ЕУ, вклучително и воената помош за Украина. Покрај тоа, фон дер Лајен смета и на приватен капитал и на дополнителни средства од Европската инвестициска банка.Овој план на претседателот на Европската комисија мора да биде одобрен од земјите-членки на ЕУ.Урсула фон дер Лајен предлага „омекнување“ на строгите правила за максималниот износ на националниот долг, дефиниран со Договорот од Мастрихт. Ова конкретно би значело дека националните влади би можеле да инвестираат дополнителни милијарди евра во тенкови, борбени авиони или муниција без овие инвестиции да се сметаат за дозволениот дефицит пропишан со Договорот од Мастрихт. Сојузниот канцелар Олаф Шолц го поддржува овој предлог, кој е во согласност со прокламираниот германски став дека одбраната треба да остане во надлежност на националните власти, односно дека трошоците за вооружување треба да се финансираат од буџетите на земјите-членки.Со цел да се забрза безбедносната соработка во Европа, бриселскиот тинк-тенк European Policy Centre (EPC) сугерира дека 27-те земји на ЕУ не треба да се трудат премногу да донесат едногласни заклучоци, туку наместо тоа, оние земји кои сакаат да го сторат тоа треба побрзо да напредуваат. Во оваа „коалиција на волните“, се наведува, треба да се вклучат и земји кои моментално не се членки на Унијата, како Велика Британија или Норвешка. Овие земји би уплаќале пари во заеднички фонд (Европски фонд за финансирање на безбедноста), а со заедничките средства, како што понатаму се наведува, би можел да се постигне „финансиски ефект на потпора“, т.е. да се задолжи многу повеќе со заеднички напори отколку што би било можно со збир на поединечни капацитети.Франција, Шпанија и Грција сакаат европското вооружување да се плаќа со заеднички европски заеми, што, како што велат, би помогнало да се избегне дополнително оптоварување на нивните и онака презадолжени национални буџети. Пред сè, францускиот претседател Емануел Макрон е тој што предлага формирање на европски воен одбранбен фонд, по моделот на фондот на ЕУ за надминување на последиците од управувањето со кризи за време на пандемијата на коронавирус.Еврообврзници, или еврообврзници, дури и зборот е доволен за да предизвика загриженост кај германскиот министер за финансии. И не е само Германија која е резервирана за идејата и некои други земји кои практикуваат строга буџетска дисциплина имаат слични резерви. Овие земји претпочитаат концепт според кој трошоците за одбрана ќе останат одговорност на националните влади во иднина. Меѓутоа, во тој случај, би било целосно нејасно како земјите како Шпанија или Италија, кои издвојуваат помалку од 1,5 отсто од својот БДП за одбраната, би можеле некогаш да се приближат до прокламираната цел на НАТО од 2 отсто од БДП во иднина, особено кога се гледа во контекст на нивниот (пре)висок национален долг?Досега заедничките набавки на оружје беа исклучок во ЕУ. А последица на ваквата практика е фактот што во Европа се користат пет пати повеќе различни системи за оружје отколку во САД. Од економска перспектива, многу попаметно би било да се распише тендер за развој на ново оружје, а работата да се даде на концернот кој произведува воена опрема и поднесува најатрактивна понуда. Ако сите армии, на пример, купат однапред договорен модел на тенкови, тогаш производството на поголем број тенкови на крајот би било поевтино (по парче).Она што изгледа како добра идеја економски често пропаѓа поради националниот егоизам. Министерствата за одбрана досега беа среќни да купуваат системи произведени од домашни фабрики за оружје. Реализацијата на заедничките проекти би доцнела поради комплицираниот процес на усогласување на ставовите. Според мислењето на воените експерти, заедничката набавка е, и покрај сето ова, нешто што има најголем потенцијал за подобро опремување на армијата по поднослива цена.

Свет | пред 1 година

ЕУ му се заканува на Трамп поради царините: Ќе користиме „базука“, нашето најмоќно оружје

Европската унија соопшти дека е подготвена да го употреби своето најмоќно трговско оружје против Соединетите држави, откако претседателот Доналд Трамп се закани со огромни царини од 25 отсто и рече дека ЕУ е создадена за да ја „измами“ Америка.„Имаме инструмент против принуда (АЦИ) и ќе бидеме принудени да го користиме“, рече комесарот за земјоделство Кристоф Хансен во Париз по средбата со неговата француска колешка Ани Женевар на саемот „Салон де л'Агрикултура“.Механизмот што го споменува, т.н Трговската базука на ЕУ беше дизајнирана за време на првиот мандат на Трамп и првично беше наменета како пречка против Кина. Тој ѝ дозволува на Европската комисија да ја ограничи трговијата со услуги доколку оцени дека некоја земја користи царини за стоки за да ја принуди ЕУ да ја промени политиката. Тарифните закани на Трамп спаѓаат во таа категорија, сметаат европските претставници.Кога ACI беше изгласан во 2023 година, некои европски претставници го нарекоа „базука“. Неговата примена овозможува широк опсег на одмазднички мерки, вклучително и отстранување на заштитата на интелектуалната сопственост и ограничувањата за комерцијална експлоатација - што може да значи забрана за преземање софтвер и користење на услуги за стриминг.ЕУ, исто така, би можела да ги ограничи странските инвестиции или да го блокира пристапот до европскиот пазар за американските банкарски, осигурителни и финансиски компании. Сепак, и покрај своето искуство со воведување царини за стоки, ЕУ се двоуми да го прошири конфликтот во областа на услугите и интелектуалната сопственост.Забелешките на Хансен дојдоа еден ден откако Трамп се закани дека ќе воведе огромни царини од 25 отсто „на автомобили и сè друго“, предизвикувајќи бура од гнев во Европа. Политичарите јасно ставија до знаење дека е време за решителен одговор од Брисел.„Нема да дозволиме да бидеме исплашени, ниту со царини, ниту со закани за нашето законодавство“, рече Бернд Ланге, германски социјалдемократ кој претседава со Комитетот за меѓународна трговија на Европскиот парламент.„Европската унија не е создадена за да глуми никого“, му одговори полскиот премиер Доналд Туск во објавата на платформата „Икс“.Заканата на Хансен за употреба на инструментот против принуда (АЦИ) исто така беше значително посилна од претходната позиција на еврокомесарот за трговија Марош Шефчовиќ, кој за време на неговата неодамнешна посета на Вашингтон изјави дека примената на АЦИ е само хипотетичка можност. Трамп планира повторно да воведе царини за челик и алуминиум почнувајќи од 12 март, а уште пошироки мерки би можеле да стапат на сила веќе на почетокот на април. Во тој случај, ескалацијата би можела да биде брза.„Европската комисија мора брзо да реагира на трговската војна на Трамп“, изјави белгиската европратеничка Кетлин Ван Бремпт, потпретседател на Комитетот за трговија на Европскиот парламент. „Попуштањето на ваквото насилно однесување не е опција. Сега мораме да ги заштитиме европските компании и семејства од последиците на американските мерки“, додаде таа.Пред да се активира ACI, за што ќе биде потребна поддршка од 15 од 27-те земји-членки на ЕУ, првиот чекор на Унијата ќе биде повторно воведување казнени тарифи кои веќе беа воведени како одговор на првичните тарифи на Трамп - за мотоциклите Харли Дејвидсон, бурбонот Кентаки и сокот од портокал од Флорида. Овие мерки најверојатно ќе се прошират за да го одразат опсегот на новите тарифи на Трамп.Европските производители на автомобили имаат причина да бидат загрижени - не само затоа што европската царина од 10 проценти е четири пати повисока од американската, туку и поради тврдењата на Трамп дека даноците на додадена вредност од околу 20 проценти исто така претставуваат трговска бариера.Доколку Комисијата го исполни ветувањето за еднаква одмазда против САД, германскиот производител на луксузни автомобили БМВ може да биде првиот што ќе ги почувствува последиците. Нејзината фабрика во конзервативното упориште Спартанбург, Јужна Каролина, извезе речиси 225.000 возила минатата година.

Свет | пред 1 година

Извор од ЕУ за понуда за Украина: Не е наменет како конкуренција со Америка

Украинските наоѓалишта на минерали како ретки метали, титаниум, графит и литиум се повеќе се во центарот на вниманието на меѓународното внимание. Европскиот комесар за индустриска стратегија Стефан Сежурне вчера при посетата на Киев го претстави европскиот предлог за договор за критичните суровини, нагласувајќи дека станува збор за аранжман „победник“ и дека ЕУ „никогаш нема да бара договор што не е заемно корисен“.За разлика од ЕУ, Вашингтон има значително поинаков пристап. Американскиот претседател Доналд Трамп бара огромна компензација од Украина, гледајќи го тоа како начин да се отплати американската воена помош за Киев. Украинскиот претседател Володимир Зеленски досега ги отфрли ваквите барања, но се обидува да ја задржи американската поддршка.Во меѓувреме, извор од ЕУ за Би-Би-Си изјави дека европскиот предлог не бил наменет како конкуренција со САД, туку како забрзување на долгорочното партнерство, тесно поврзано со процесот на пристапување на Украина во ЕУ.

Свет | пред 1 година