ИРАН

Иран се закани: Ќе напаѓаме домови на американски и израелски функционери

Иран се закани дека ќе изврши напади врз домови на американски и израелски воени и политички функционери на Блискиот Исток, како дел од најавената одмазда во тековниот конфликт во регионот.Портпаролот на иранската армија, Ебрахим Золфагари, изјави дека ваквите акции би следеле како одговор на, како што тврди Техеран, напади врз станбени објекти во Иран.Според иранските власти, во повеќе градови биле погодени цивилни цели и домови, што, според нив, ја оправдува најавената ескалација. Од друга страна, САД и Израел досега не се огласија со реакција на заканите.Заканата доаѓа во момент на засилени воени дејствија и растечки тензии во регионот, при што конфликтот добива сè поизразена димензија и ризик од поширока ескалација.

Свет | пред 3 седмици

Подготовка за офанзива? САД ја зголемуваат воената сила околу Иран, над 50.000 војници во регионот

САД распоредиле дополнителни воени сили на Блискиот Исток, со што вкупниот број на американски војници во регионот надминал 50.000, што е за околу 10.000 повеќе од вообичаеното ниво, пренесува The New York Times.Засилувањето доаѓа во момент кога американскиот претседател Доналд Трамп разгледува следни чекори во конфликтот со Иран, кој трае веќе еден месец.Според американски воени извори, во регионот се испратени дополнителни 2.500 маринци и 2.500 морнари, додека претходно Пентагон наредил и распоредување на околу 2.000 војници од 82-та воздухопловно-десантна дивизија.Силите се распоредени во повеќе земји, меѓу кои Саудиска Арабија, Бахреин, Ирак, Сирија, Јордан, Катар, Обединети Арапски Емирати и Кувајт, што укажува на поширока регионална мобилизација.Една од опциите што се разгледуваат е евентуална копнена операција, вклучително и заземање на стратешки цели како островот Харк, клучна точка за извоз на нафта во Персискиот Залив. Истовремено, Хормушки теснец, преку кој се транспортира околу 20 проценти од светската нафта, е сериозно нарушен поради воените дејствија.Сепак, воените аналитичари предупредуваат дека и покрај зголемувањето, бројката од 50.000 војници е недоволна за поголема копнена инвазија. За споредба, при инвазијата на Ирак во 2003 година, коалицијата предводена од САД ангажирала околу 250.000 војници.Дополнително, Иран со својата големина, население и воени капацитети претставува значително посложен предизвик, поради што експертите оценуваат дека евентуална окупација би била исклучително ризична и долготрајна операција.

Свет | пред 3 седмици

(Видео) Пожар во рафинерија во Хаифа по ракетен напад

Пожар избувна во нафтената рафинерија „Базан“ во Хаифа, по ракетен напад, јавуваат израелски медиуми.Според првичните информации и снимки од терен, на локацијата се забележуваат пламен и густ чад, што укажува на директен погодок или сериозно оштетување на дел од инфраструктурата.Рафинеријата „Базан“ и претходно беше цел на напади, на 19 март, кога беа регистрирани ограничени оштетувања и краткотрајни прекини во снабдувањето со електрична енергија. Тие напади следуваа како дел од пошироката ескалација меѓу Израел и Иран, поврзана со напади врз енергетска инфраструктура во регионот.Засега нема официјални информации за евентуални жртви или за обемот на штетата, додека надлежните служби интервенираат на терен.

Свет | пред 3 седмици

Нов судир на границата: Авганистан и Пакистан разменија оган

Авганистан и Пакистан размениле жесток оган в неделата, при што во Авганистан била убиена најмалку една личност, а повредени 16, главно жени и деца, соопшти денеска заменикот портпарол на Кабулската талибанска администрација, Хамдулах Фитрат.Обновувањето на судирот во граничниот дел на двете земји се случил во момент кога во Пакистан се одржал состанок на делегации на регионални сили, кои разговарале за деескалација на војната во Иран и на Блискиот Исток, со најава дека Исламабад би можел да биде, како посредник, домаќин на преговори меѓу Соединетите Американски Држави и Иран, пренесува Ројтерс.Службениците за безбедност од Пакистан соопштиле дека таа земја само одговорила на силно гранатирање од Авганистан и дека не биле гаѓани никакви цивилни локации.Најжестоки борби меѓу Пакистан и Авганистан во последните неколку години избиле минатиот месец, со големи човечки загуби од двете страни.Кабул порано соопштил дека во март повеќе од 400 луѓе биле убиени во пакистански воздушен напад на центар за рехабилитација од дрога во тој град, пред соседните земји да ја прекинат борбата.Пакистан ги одби тврдењата на талибанците за напад на рехабилитацискиот центар, наведувајќи дека „прецизно ги целел воените објекти и инфраструктурата за поддршка на терористите“. Пауза во судирите била најавена за Рамазански Бајрам, а до обновување на судирите дошло вчера, неколку дена откако биле најавени привремени паузи во борбите.Исламабад ги обвинува авганистанските талибани дека кријат и поддржуваат исламистички милитанти кои изведуваат напади во рамки на Пакистан, што Кабул го негира, наведувајќи дека милитантите се внатрешен проблем на Пакистан.

Свет | пред 3 седмици

Трамп: Можно е да ја „земеме нафтата“ во Иран и да го преземеме островот Харг

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека САД разгледуваат можност да ја преземат иранската нафта, вклучително и клучниот енергетски пункт – островот Харг.„Да бидам искрен, најмногу би сакал да ја земеме нафтата во Иран. Можеби ќе го земеме островот Харг, можеби нема. Имаме многу опции“, изјави Трамп во интервју за „Фајненшл тајмс“.Тој посочи дека евентуална таква операција би значела и подолго присуство на американските сили во регионот, додавајќи дека, според него, иранската одбрана на островот е слаба и дека САД би можеле „многу лесно“ да го освојат.Островот Харг, кој се наоѓа во Персиски Залив, е едно од главните извозни јадра на иранската нафта.Трамп истакна и дека индиректните преговори меѓу САД и Иран, кои се водат преку посредници од Пакистан, напредуваат и дека договор може да биде постигнат „прилично брзо“.Во исто време, американскиот претседател оцени дека веќе има „де факто промена на режимот“ во Иран, тврдејќи дека водечките структури се „десеткувани и уништени“.„Имаме работа со сосема нова група луѓе. Тоа го сметам за промена на режим“, изјави Трамп.Сепак, тој додаде дека исходот од преговорите останува неизвесен.„Мислам дека ќе постигнеме договор, но можно е и да не постигнеме. Со Иран никогаш не знаете“, порача Трамп.

Свет | пред 3 седмици

Илјадници морнари заглавени во Персискиот Залив: „Не сакаме да умреме“

Илјадници морнари се заглавени во Персиски Залив поради ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток, а дел од нив работат за само 16 долари дневно без можност да се вратат дома.Според Меѓународна федерација на транспортни работници, телефонските линии за помош се преплавени со повици и пораки од екипажи кои бараат итна евакуација, храна, вода и медицинска помош.„Не сакаме да умреме. Помогнете ни да излеземе од тука“, стои во една од пораките испратени од морнар кој се наоѓа во зона на напади.Податоците на Меѓународна поморска организација покажуваат дека околу 20.000 морнари се заглавени во регионот, додека најмалку осум лица загинале во инциденти од почетокот на конфликтот.Областа околу Ормускиот теснец е прогласена за воена зона, што теоретски им дава на морнарите право на репатријација и повисоки примања. Сепак, многумина, особено оние без соодветни договори, не можат да ги остварат тие права.Морнарите сведочат дека се принудени да продолжат со работа и претовар на стока, иако се наоѓаат во опасна зона. Дел од нив тврдат дека компаниите ги игнорираат нивните барања за заминување, повикувајќи се на недостиг од летови или логистички пречки.Дополнителен проблем се и ниските плати. Според синдикалните податоци, голем број морнари работат за минимални надоместоци, што ги принудува да останат на бродовите и покрај ризикот по живот.Организациите за заштита на морнарите предупредуваат дека ситуацијата е критична и дека без итна реакција, бројот на жртви и хуманитарната криза на море може дополнително да се продлабочи.

Свет | пред 3 седмици

Војната во Иран го спаси рускиот буџет: Путин повторно без притисок за мир

На почетокот на годината руската економија се соочуваше со сериозен пад под притисок на санкциите и војната во Украина. Приходите опаѓаа, производството се намалуваше, а кредитите беа скапи и речиси недостапни, што отвораше простор за бран банкроти.Во такви услови, Русија беше принудена да продава нафта на Индија по цена од околу 22 долари за барел, што беше значително под пазарната вредност. Економските сигнали укажуваа на сериозна нестабилност, а притисокот врз Кремљ растеше.Според информации од блиски кругови до Владимир Путин, тој долго време ги игнорирал предупредувањата од економските и деловните структури, ставајќи го војниот конфликт како апсолутен приоритет.Сепак, во февруари се појавиле знаци на пресврт. Кремљ почнал да размислува за промени во преговарачкиот тим и потенцијално отворање кон преговори со Украина. Како можен сигнал за тоа се споменувала и замена на преговарачот Кирил Дмитриев со влијателниот Игор Сечин, близок соработник на Путин.Во исто време, се споменувала и можна реконструкција на владата, што дополнително укажувало дека Кремљ размислува за нова стратегија.Но, ситуацијата драматично се смени со ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток. По почетокот на војната во Иран, цените на нафтата нагло пораснаа над 100 долари за барел, што директно го подобри финансискиот прилив во Русија.Дополнително, САД привремено ги олеснија ограничувањата за руската нафта, а глобалните нарушувања во снабдувањето со храна ја зголемија побарувачката за руски извоз, особено за ѓубрива.Истовремено, вниманието на Западот се пренасочи кон Блискиот Исток, со што Украина падна во втор план. Дел од воените ресурси што претходно беа наменети за Киев сега се користат во новиот конфликт.Оваа ситуација, според анализите, му носи директна корист на Кремљ. За Путин, продлабочувањето на поделбите меѓу западните сојузници и фокусот на новиот конфликт создаваат поволна геополитичка средина.Сепак, ваквиот пресврт може да биде привремен. Според извори блиски до руските власти, постои очекување дека конфликтот во Иран може да се стабилизира во наредните месеци, по што санкциите повторно би се засилиле.Во самата Русија, во пресрет на парламентарните избори, расте нервозата во власта. Се споменуваат можни кадровски промени, зголемена контрола врз јавниот простор и дури нова мобилизација.Пред Кремљ сега стои клучна дилема – дали да се оди кон деескалација и евентуален договор за Украина или да се продолжи со заострување на политиката и војната.Одговорот, според аналитичарите, ќе зависи пред сè од тоа колку долго ќе трае кризата на Блискиот Исток и дали глобалниот баланс повторно ќе се сврти против Москва.

Свет | пред 3 седмици

Саудиска Арабија активира алтернатива: Нафтата оди преку Црвеното Море

Саудиска Арабија активира алтернативна рута за извоз на нафта, откако Иран го блокираше Ормускиот теснец – еден од најважните светски коридори за транспорт на енергенси.Според информациите на Bloomberg, т.н. нафтовод „Исток-Запад“ (Petroline) во моментов работи со максимален капацитет, пренасочувајќи значителни количини сурова нафта од Персискиот Залив кон пристаништето Јанбу на Црвеното Море.Преку оваа рута се транспортираат околу пет милиони барели нафта дневно, додека дополнително се извезуваат меѓу 700.000 и 900.000 барели рафинирани производи. Вкупниот капацитет на нафтоводот достигнува околу седум милиони барели дневно, од кои дел се користат за домашни рафинерии.Сепак, оваа алтернативна линија не може целосно да го надомести ударот од затворањето на Ормускиот теснец, низ кој пред конфликтот поминуваа околу 15 милиони барели нафта дневно – клучен дел од глобалното снабдување.Во меѓувреме, танкерските флоти се пренасочуваат кон Јанбу, што ја прави оваа рута една од најважните „артерии“ за светскиот енергетски пазар во моментот.Дополнителна неизвесност создаваат и заканите од јеменските Хути, кои најавија можно вклучување во конфликтот. Иако засега нема потврда за напади врз танкери во Црвеното Море и теснецот Баб ел-Мандеб, претходните напади со дронови и ракети во регионот ја зголемуваат загриженоста кај трговците и осигурителите.Саудиска Арабија, која со децении се позиционира како стабилен глобален снабдувач на нафта, го активирала овој план за итни ситуации веднаш по почетокот на американско-израелските напади врз Иран. Нафтоводот „Исток-Запад“, долг повеќе од 1.000 километри, е изграден токму како одговор на ризиците од претходни конфликти во регионот, вклучително и Иранско-ирачката војна.И покрај овие мерки, пазарите остануваат под притисок, а исходот ќе зависи од тоа колку долго ќе трае блокадата и дали конфликтот ќе се прошири и на други клучни енергетски точки.

Свет | пред 3 седмици

Зголемен ризик од напади: Вашингтон бара евакуација на американските државјани од Ирак

САД издадоа итно предупредување до своите државјани да го напуштат Ирак поради сериозно влошување на безбедносната состојба и зголемен ризик од напади.Во соопштението на американската амбасада во Багдад се наведува дека постои реална опасност од напади од страна на Иран и проирански вооружени групи врз цели поврзани со САД, вклучително и универзитети, дипломатски претставништва и енергетска инфраструктура.Американските власти истакнуваат дека вакви напади веќе се регистрирани низ повеќе делови од земјата, вклучително и во регионот на Ирачки Курдистан, како и врз институции и цивилни објекти.Амбасадата во Багдад и генералниот конзулат во Ербил продолжуваат со работа, но со ограничено присуство, при што на граѓаните им се препорачува да не ги посетуваат овие објекти поради постојаната закана од ракетни и беспилотни напади.Нивото на предупредување за Ирак останува на највисоко, четврто ниво – „не патувајте“, а на американските државјани им се наложува веднаш да ја напуштат земјата доколку се наоѓаат во неа.За оние што ќе одлучат да останат, властите предупредуваат дека го прават тоа на сопствен ризик, нагласувајќи дека заканата од нови напади останува висока и непредвидлива.

Свет | пред 3 седмици

Нафтата над 115 долари: Војната на Блискиот Исток го турка пазарот нагоре

Цените на нафтата повторно бележат раст, откако ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток продолжува да создава неизвесност на глобалните пазари.На азиските берзи денеска цената на нафтата од типот Брент достигна 115,84 долари за барел, што претставува зголемување од 2,9 проценти.Пред почетокот на американско-израелските напади врз Иран кон крајот на февруари, цената на нафтата се движеше околу 72 долари за барел. Во меѓувреме, минатата недела беше достигнат врв од 118 долари, додека во петокот цената се задржа нешто под 112 долари, што и понатаму е значително повисоко во однос на периодот пред почетокот на конфликтот.Аналитичарите предупредуваат дека нестабилноста во регионот, особено ризиците за снабдувањето и транспортните рути, продолжува да врши притисок врз пазарот на енергенси, што може да значи дополнителни ценовни шокови во наредниот период.

Свет | пред 3 седмици

САД размислува за ризична операција во Иран: Специјалци за извлекување ураниум

Американскиот претседател Доналд Трамп разгледува можност за сложена воена операција во Иран, со цел извлекување на околу 450 килограми збогатен ураниум, објави Wall Street Journal.Според информации од американски претставници, станува збор за исклучително ризична мисија која би можела да ги задржи американските сили на иранска територија со денови, па дури и подолго. Конечна одлука сè уште не е донесена, но Трамп, како што се наведува, е отворен за ова сценарио доколку тоа придонесе за спречување на развој на нуклеарно оружје од страна на Техеран.Вашингтон во меѓувреме врши притисок врз Иран доброволно да го предаде нуклеарниот материјал како дел од можен договор за завршување на конфликтот. Во спротивно, се разгледува и опцијата за преземање со сила.Според проценките, најголем дел од ураниумот се наоѓа во подземни објекти во Исфахан и Натанз, што дополнително ја комплицира евентуалната операција. За да се стигне до материјалот, американските сили би морале да дејствуваат под закана од ракетни и беспилотни напади, да го обезбедат теренот и да овозможат транспорт на материјалот со специјална опрема.Експертите предупредуваат дека ваквата интервенција носи сериозен ризик од ескалација и може да доведе до продолжување на конфликтот, наместо негово скратување.„Ова не е операција во која се влегува и се излегува за неколку часа“, оценуваат поранешни воени претставници.Паралелно со воените подготовки, се разгледува и дипломатско решение, според кое Иран би го предал ураниумот без воена интервенција. Слични операции за отстранување на нуклеарен материјал во минатото биле спроведувани со меѓународна соработка.Американското Министерство за одбрана подготвува повеќе сценарија, вклучително и ангажирање на брзи интервенциски единици и дополнително распоредување на копнени сили во регионот, со цел да му се овозможи на претседателот поширок избор на опции.

Свет | пред 3 седмици

Трамп со пресврт: „Нека испраќаат нафта во Куба, не ми пречи, без разлика дали се Руси или не“

Американскиот претседател Доналд Трамп сигнализира промена на ставот кон нафтената блокада на Куба, изјавувајќи дека нема ништо против која било земја да испорачува нафта кон оваа островска држава.Изјавата доаѓа во момент кога санкциониран руски танкер се приближува кон кубанско пристаниште, по повеќемесечен прекин на испораките што ја втурна земјата во длабока енергетска криза.„Ако некоја земја сака да испрати малку нафта во Куба, мене тоа не ми пречи, без разлика дали е Русија или не“, изјави Трамп од претседателскиот авион Air Force One.Според властите во Хавана, веќе три месеци нема пристигнато ниту еден танкер, што доведе до рестрикции на гориво и чести прекини на електричната енергија. Ситуацијата дополнително го влошува секојдневието на населението, вклучително и на пациентите кои зависат од континуирана медицинска грижа.Трамп изрази сочувство за кубанскиот народ, но истовремено остро ја критикуваше владата во Хавана, оценувајќи дека станува збор за „лошо и корумпирано раководство“ и дека евентуалните испораки на нафта нема суштински да ја променат политичката состојба во земјата.Во меѓувреме, енергетската криза во Куба се продлабочува, а пристигнувањето на рускиот танкер се оценува како тест за односите меѓу Вашингтон и Москва во чувствителен геополитички момент.

Свет | пред 3 седмици

Светот пред нова нафтена криза? Тензиите на Блискиот Исток го креваат алармот

Светот повторно се соочува со ризик од енергетски шок, поттикнат од воените тензии на Блискиот Исток и растот на цените на нафтата, што сè почесто се споредува со кризите од 1970-тите години.Според Фатих Бирол од Меѓународната агенција за енергија, сегашната состојба претставува „најголема закана за енергетската безбедност во историјата“. Тој предупредува дека недостигот на нафта на глобално ниво достигнува околу 11 милиони барели дневно – повеќе отколку во двете големи нафтени кризи од 1973 и 1979 година заедно.Клучен фактор во актуелната ситуација е Ормутскиот теснец, преку кој минува значаен дел од светската нафта. Неговото затворање доведе до пад на понудата од околу осум проценти, што веќе се одразува врз цените и глобалните пазари.Сепак, економистите укажуваат на важни разлики во однос на минатото. За разлика од 70-тите, кога цените експлодираа неколкукратно и предизвикаа стагфлација, денешниот пазар е поразновиден и поотпорен. Производството не е толку концентрирано, а САД во меѓувреме значително ја зголемија сопствената продукција, намалувајќи ја зависноста од Блискиот Исток.Дополнително, државите располагаат со значителни стратешки резерви – над 8 милијарди барели – кои веќе се користат за ублажување на шокот и стабилизирање на цените.И покрај тоа, штетите врз енергетската инфраструктура во регионот се сериозни. Десетици нафтени и гасни постројки се оштетени, што значи дека дури и по евентуален крај на конфликтот, обновувањето на производството може да трае со месеци или години.Клучното прашање останува времетраењето на кризата. Доколку блокадата на Хормушкиот теснец и воените дејства продолжат подолг период, ризикот од глобална нафтена криза значително ќе се зголеми.Во меѓувреме, ефектите веќе се чувствуваат: раст на инфлацијата, поскапо гориво и притисок врз економскиот раст. Иако сценариото од 70-тите засега не се повторува во целост, неизвесноста останува висока, а пазарите внимателно го следат секој нов развој на настаните.

Свет | пред 3 седмици

Напад врз електроенергетскиот систем на Иран: Прекини на струја во Техеран

Напади врз електроенергетската инфраструктура предизвикаа прекини во снабдувањето со електрична енергија во делови од Техеран, како и во пошироката Техеранска област и покраината Алборз, соопшти иранското Министерство за енергетика.Заменик-министерот Мостафа Раџаби Машхади изјави дека при нападите бил погоден далеководен столб на влезот во Карај, град кој се наоѓа северозападно од Техеран. Претходно беа регистрирани осцилации во снабдувањето со струја токму во овој регион.Дополнително, источниот дел на Техеран останал без една трафостаница за пренос на електрична енергија, што директно влијаело врз стабилноста на мрежата.И покрај инцидентите, Машхади порача дека граѓаните „не треба да бидат загрижени“, нагласувајќи дека надлежните служби веќе работат на санација на штетите и нормализирање на снабдувањето.Нападите врз критичната инфраструктура доаѓаат во период на зголемени тензии во регионот, при што електроенергетскиот систем станува една од клучните цели во конфликтот.

Свет | пред 3 седмици

Иран се заканува: Ударите ќе ги натераат САД да се повлечат од регионот

Командантот на воздухопловно-космичките сили на Исламска револуционерна гарда, Сејед Маџид Мусави, изјави дека серијата напади на иранските сили врз американски воени цели ќе го принудат САД да ги повлече своите трупи од регионот.Во објава на социјалната мрежа Икс, Мусави тврди дека иранските сили ќе продолжат со напади насочени кон парализирање на американските радари и логистички капацитети, истовремено нанесувајќи загуби на американскиот воен персонал.Тој додаде дека штетите врз американската воена инфраструктура, вклучително и оштетени авиони за радарско набљудување и командување, како и уништени хангари, се доказ за ефектите од нападите, најавувајќи и нови „високовредни цели“.Овие изјави доаѓаат во период на засилени тензии, по информациите дека американскиот претседател Доналд Трамп разгледува можност за ограничени копнени операции на територијата на Иран.Според ирански извори, вооружените сили на земјата досега извеле десетици бранови на одмазднички напади врз американски и израелски цели во регионот, при што се предизвикани човечки жртви и значителна материјална штета.Во еден од последните напади, извршен врз воздухопловната база „Принц Султан“ во Саудиска Арабија, бил погоден и оштетен американски авион за радарско извидување и командување, при што биле повредени повеќе војници и оштетени дополнителни летала за дополнување гориво во воздух.Развојот на настаните укажува на понатамошна ескалација на конфликтот на Блискиот Исток, со зголемен ризик од директна конфронтација меѓу двете страни.

Свет | пред 3 седмици

Пакистан најавува: Наскоро преговори меѓу САД и Иран

Пакистан најавува можност за отворање нов дипломатски канал во конфликтот на Блискиот Исток, со потенцијални преговори меѓу САД и Иран кои би се одржале во Исламабад.Шефот на пакистанската дипломатија, Ишак Дар, изјави дека неговата земја наскоро ќе биде домаќин на разговорите, но не прецизираше дали тие ќе се водат директно или преку посредници. Засега, нема официјална потврда ниту од Вашингтон ниту од Техеран.Изјавата доаѓа по состанокот на високи дипломати од Турција, Египет и Саудиска Арабија во пакистанската престолнина, каде што се разговарало за можностите за прекин на војната која трае веќе еден месец.„Пакистан е задоволен што и Иран и САД покажаа доверба во нашата посредничка улога“, изјави Дар, додавајќи дека разговорите би можеле да се одржат „во наредните денови.Министрите за надворешни работи на Турција, Египет и Саудиска Арабија ја поддржале иницијативата на Пакистан, а најавено е и ново координациско средба веќе следниот ден.Во изминатиот период, Пакистан се позиционира како важен дипломатски посредник, користејќи ги релативно стабилните односи и со САД и со Иран. Според пакистански извори, јавната иницијатива следи по неколкунеделна тивка дипломатија зад сцената, со цел да се отвори простор за деескалација на конфликтот.

Свет | пред 3 седмици

Нетанјаху: „Иран повеќе не е ист“ – Израел ја проширува офанзивата во Либан

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека воените операции на Израел создаваат „видливи пукнатини“ во, како што рече, „терористичкиот режим“ во Иран, оценувајќи дека регионалните противници се во фаза на слабеење.По состанок во северната воена команда во Сафед, Нетанјаху порача дека Хезболах и Хамас, заедно со Иран, „повеќе не се исти“ и дека, според него, се борат за сопствен опстанок.„Наместо тие да нè изненадуваат нас, ние ги изненадуваме нив. Ние сме страната што иницира, напаѓа и делува длабоко на нивна територија“, изјави Нетанјаху.Во исто време, тој најави проширување на израелската офанзива во јужен Либан, каде што израелските сили ги таргетираат позициите на Хезболах. Потврди дека дал наредба за дополнително проширување на постојната безбедносна тампон-зона долж северната граница.„Одлучни сме темелно да ја промениме ситуацијата на северот“, нагласи Нетанјаху, додавајќи дека целта е зајакнување на безбедносната позиција на Израел.Изјавата доаѓа во момент на зголемени тензии на израелско-либанската граница, каде зачестените прекугранични судири го зголемуваат ризикот од поширока регионална ескалација.

Свет | пред 3 седмици

Зеленски: Русија му помогнала на Иран во нападот врз американска база, нивните сателити трипати снимале пред ударот

Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека Русија споделувала разузнавачки информации со Иран, што наводно помогнало во нападот врз американска воена база во Саудиска Арабија.Во интервју за NBC News, Зеленски тврди дека руските сателити ја снимале базата „Принц Султан“ во три наврати – на 20, 23 и 25 март, по што следел напад на 26 март, во кој биле ранети американски војници и оштетена воена опрема.„Сто проценти сум сигурен дека Русија споделува вакви информации со Иран“, изјави Зеленски, повикувајќи се на податоци од украинските разузнавачки служби. Според него, повтореното сателитско снимање е јасен индикатор за подготовка на напад.Американски претставници потврдиле дека во нападот имало повредени војници, но нагласиле дека станува збор за полесни повреди. Информациите за руско учество, засега, не се независно потврдени.Во меѓувреме, Сергеј Лавров ги отфрли ваквите наводи, иако призна дека Москва има долгорочна воена соработка со Техеран.Зеленски предупредува дека војната на Блискиот Исток ѝ одговара на Москва, посочувајќи дека растот на цените на нафтата и евентуалното олеснување на санкциите може да ѝ донесат дополнителни приходи на Русија.Воедно, тој изрази загриженост дека дел од американската воена помош би можела да биде пренасочена од Украина кон Блискиот Исток, што би ја ослабнало украинската одбрана.Киев, како што нагласи Зеленски, останува подготвен за преговори со Москва, но не и на територија на Русија или Белорусија, кои ги смета за сојузници во конфликтот.

Свет | пред 3 седмици

Иран тврди дека има целосна контрола врз клучните води во близина на Ормускиот теснец

Командантот на иранската морнарица упати предупредување за можна одмазда кон американските сили во регионот, пренесуваат иранските медиуми.Како што известува агенцијата Тасним, командантот изјавил дека Иран ќе чека американските сили да се приближат на дострел, предупредувајќи дека тие би можеле да бидат гаѓани со брегови ракетни системи.Тој тврди дека носачот на авиони „USS Abraham Lincoln“ бил принуден да се повлече стотици милји од иранските територијални води поради иранските ракетни операции и маневри.Дополнително, командантот истакнал дека источниот дел на Ормускиот теснец и Оманското Море сега се под целосна контрола на морнарицата на Исламската Република Иран.

Свет | пред 3 седмици

Иран погодил американски AWACS авион, сериозен удар врз воздушните операции

Американскиот авион за радарски надзор и командување E-3 Sentry AWACS е оштетен во ирански ракетен и беспилотен напад врз воздушната база „Принц Султан“ на 27 март, при што се ранети повеќе од десет американски војници, од кои двајца потешко.Според достапните информации, во нападот биле погодени и авиони за дополнување гориво во воздух, што дополнително ја комплицира оперативната состојба на Вооружени сили на САД во регионот.Американското Централно командување засега не го коментира инцидентот, додека објавените фотографии што кружат во јавноста укажуваат на сериозни оштетувања, иако тие не се независно потврдени.Авионот E-3 AWACS има клучна улога во модерните воени операции – овозможува радарски надзор, координација на воздушниот простор и управување со борбени дејствија. Овие летала се користат со децении во конфликти како Заливска војна, како и во Ирак, Авганистан и други операции.Аналитичарите предупредуваат дека евентуалното губење на ваков авион може значително да ја намали способноста за следење на ситуацијата на бојното поле и да создаде „слепи точки“ во воздушниот надзор.„Овие летала се клучни за целокупната координација – од избегнување судири до прецизно таргетирање. Нивната вредност е во тоа што ја гледаат целата слика“, оценуваат воените експерти.Воедно, нападот се толкува како дел од поширока стратегија на Иран за таргетирање на клучните елементи на американската воздушна надмоќ – комуникациски системи, радарски капацитети и поддржувачка авијација.Со оглед дека флотата на вакви авиони е ограничена и делумно застарена, евентуалната загуба дополнително го зголемува притисокот врз преостанатите ресурси, додека се чека воведување на новата генерација системи.

Свет | пред 3 седмици

Хутите презедоа одговорност за нов напад врз Израел

Јеменските бунтовници Хути, сојузници на Иран, презедоа одговорност за нов напад врз Израел, втор во текот на денот, во контекст на ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток.Портпаролот на движењето, Јахја Сари, објави на социјалната мрежа Икс дека биле лансирани „крстосувачки ракети и беспилотни летала кон неколку витални воени и стратешки цели“ во Израел.Хутите и претходно изведуваа напади врз Израел во периодот од 2023 до 2025 година, како израз на поддршка за палестинското движење Хамас, во рамки на конфликтот во Газа.Овој најнов напад следува откако бунтовниците претходно презедоа одговорност и за првиот напад врз Израел од почетокот на актуелниот регионален конфликт, кој започна на 28 февруари со заеднички воздушни удари на САД и Израел врз Иран.Со вклучувањето на Хутите, конфликтот добива дополнителна димензија, отворајќи нов фронт и зголемувајќи го ризикот од поширока регионална ескалација.

Свет | пред 3 седмици

Напади во Појас Газа: убиени шест лица, меѓу нив и дете

Додека трае војната меѓу Израел и Иран, израелските сили продолжуваат со воени операции врз палестинските територии, вклучително и Појас Газа и окупираниот Западен Брег.Според здравствени извори од Газа, најмалку шест лица, меѓу кои и едно дете, загинале во воздушни напади врз две полициски контролни точки во јужниот дел на градот Кан Јунис.Меѓу жртвите има тројца полицајци и тројца цивили, вклучително и девојче, додека уште четири лица се повредени.За нападот засега нема официјална потврда од страна на израелските власти.Според достапните податоци, од ноември минатата година, кога беше договорено примирје со посредство на САД, израелските сили убиле најмалку 692 Палестинци, а 1.895 лица се ранети.Овие случувања укажуваат на континуирана нестабилност и насилство во регионот, и покрај формалните договори за прекин на огнот, додека поширокиот конфликт на Блискиот Исток дополнително ја усложнува безбедносната состојба.

Свет | пред 3 седмици

Израелски одбранбени сили без докази обвинуваат: Хезболах користи амбулантни возила за воени цели

Израелски одбранбени сили изнесоа тврдење дека Хезболах „интензивно користи амбулантни возила за воени цели“, но притоа не презентираа докази што би ги поткрепиле овие обвинувања.Од друга страна, либански здравствени работници и официјални претставници претходно обвинија дека Израел намерно ги таргетира медицинските лица и здравствените установи во јужен Либан, вклучително и преку т.н. „двојни удари“, каде по првичниот напад следува втор напад насочен кон спасувачките екипи.Според податоци на Светска здравствена организација, во пет одвоени напади врз здравствени цели во јужен Либан биле убиени девет парамедици, а седум лица се повредени.Меѓународното хуманитарно право строго ги штити медицинскиот персонал, амбулантните возила и здравствените установи, а нивното намерно таргетирање може да претставува воено злосторство.Случувањата дополнително ја зголемуваат загриженоста за ескалација на конфликтот и почитувањето на основните правила на војување, особено во делот на заштита на цивилите и здравствените служби.

Свет | пред 3 седмици

Раст на цените на нафтата и инфлација: нов удар врз американската економија

Пазарот на труд во САД, кој покажуваше знаци на стабилизација, повторно се соочува со сериозни ризици поради ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток, предупредуваат економистите.Четири недели по почетокот на нападите врз Иран, економските последици веќе се чувствуваат – раст на цените на нафтата, нарушени синџири на снабдување и зголемени трошоци за енергија, што дополнително ја поттикнува инфлацијата и неизвесноста.Клучен фактор е ситуацијата во Ормуски теснец, чија евентуална продолжена блокада би можела да предизвика нов економски шок. Економистите предупредуваат дека доколку цената на нафтата остане над 100 долари за барел, тоа би можело да доведе до пресврт и повторно појавување на отпуштања.И покрај тоа, засега пазарот на труд останува релативно стабилен, но со слаба динамика – мал број нови вработувања, но и ограничен број отпуштања. Се очекува умерен раст од околу 20.000 нови работни места месечно во првата половина од годината, додека стапката на невработеност би можела да порасне од 4,4 на околу 4,7 проценти до крајот на годината.Економистите предупредуваат дека ризикот од рецесија изнесува околу 40 проценти, особено ако неизвесноста дополнително се зголеми. Засега состојбата се опишува како „ладење“, но не и колапс на пазарот.Во меѓувреме, американските потрошувачи веќе ги чувствуваат последиците од повисоките цени на енергенсите. Цената на бензинот порасна за околу еден долар по галон, а зголемените трошоци за гориво, греење и комуналии би можеле да го намалат годишниот приход на домаќинствата за повеќе од 1.300 долари.Дополнително, ОЕЦД прогнозира дека инфлацијата во САД би можела да достигне 4,2 проценти оваа година, што претставува значително зголемување во однос на претходниот период.Економистите оценуваат дека идниот развој во голема мера ќе зависи од тоа колку долго ќе трае геополитичката криза и дали ќе дојде до дополнителни нарушувања на глобалните пазари.

Свет | пред 3 седмици

Иран подготвува сценарио за копнена војна: дадена „Пукај по волја“ директива за армијата

Иран издал нова воена директива со која неговите сили се подготвуваат за можен копнен напад од САД, вклучително и сценарија за урбани борби и справување со внатрешни безбедносни закани.Според наводите објавени во медиумите, директивата им дава овластување на воените и безбедносните единици да дејствуваат самостојно, дури и без директни наредби од централната команда – пристап кој во Техеран се опишува како „пукај по волја“.Документот, подготвен во рамки на иранскиот Генералштаб и усогласен со врвните државни и безбедносни структури, предвидува зголемена подготвеност, заштита на клучни објекти и распоредување на силите во чувствителни региони, особено во главниот град Техеран и другите големи урбани центри.Истовремено, иранските власти разгледуваат и офанзивни сценарија. Во случај на американска копнена интервенција, се споменува можност за заземање на крајбрежни делови на Обединети Арапски Емирати и Бахреин, како дел од поширока стратегија за одговор.Покрај надворешната закана, директивата открива и сериозна загриженост кај иранските власти од потенцијални внатрешни немири и активности на вооружени групи, особено во западните и источните делови на земјата.Аналитичарите оценуваат дека целосна копнена инвазија врз Иран би била исклучително комплексна и ризична, но не ја исклучуваат можноста за ограничени операции – како што се заземање на стратешки острови или позиции во близина на Ормуски теснец.Овие подготовки доаѓаат во услови на зголемена воена активност во регионот и засилена реторика меѓу Техеран и Вашингтон, што дополнително ја зголемува неизвесноста околу можната следна фаза од конфликтот.

Свет | пред 3 седмици