САД

Трамп ја менува бојата на Air Force One, за да ја додаде неговата омилена

Американското воено воздухопловство најави нова палета на бои за својата флота за воздушен транспорт, која ќе се применува и на авионите од следната генерација што ќе ја носат ознаката „Air Force One“. Новиот дизајн, покрај црвената, белата и темносината, ќе вклучува и златна боја.Со ова се прави отстапување од актуелната бела и двотонска сина шема што датира од времето на администрацијата на John F. Kennedy. Новиот изглед ја оживува претходната идеја на Donald Trump за понагласена црвено-бело-сина комбинација, која во 2022 година беше отфрлена поради проценки дека потемните бои можат да предизвикаат проблеми со прегревање на леталото.Редизајнот ќе се применува на моделот VC-25B, воена ознака за авионот „Боинг 747-8i“, кој ќе служи како нова генерација претседателски авион. Програмата предвидува пренамена на два авиона 747-8 во специјализирани летала со напредни комуникациски и одбранбени системи. Проектот доцни четири години, а испораката се очекува во 2028 година.Во меѓувреме, во 2025 година Трамп прифати луксузен патнички авион „Боинг 747“ како подарок од Катар, со барање тој да биде што побрзо пренаменет за претседателски потреби.Новата палета ќе се применува и на четири модифицирани авиони „Боинг 757-200“, кои се користат за превоз на потпретседателот, членови на кабинетот, конгресмени и други високи функционери. Засега не се објавени детали како ќе се надминат претходно утврдените топлински предизвици поврзани со потемните бои, поради кои администрацијата на Џо Бајден ја отфрли првичната верзија.Редизајнот доаѓа во контекст на пошироката естетска трансформација што Трамп ја спроведе по враќањето на функцијата, особено во Овалниот кабинет, каде доминираат позлатени елементи. Претседателот повеќепати јавно истакна дека златната боја, според него, симболизира квалитет и престиж, а новиот изглед на „Air Force One“ се вклопува во таа визија.

Свет | пред 1 месец

Американски авиони слетаа во Обединетото Кралство пред можен напад врз Иран

Два клучни американски авиони за рано предупредување и командување, што се користат за управување со бојното поле, слетаа во Обединетото Кралство во услови на засилено распоредување на американски воени сили кои би можеле да бидат искористени за евентуални напади врз Иран, објави Би-би-си.Станува збор за авиони од типот Боеинг Е-3 Сентри, познати како АВАКС, кои утринава слетале во воздухопловната база РАФ Милденхол во Сафолк. Нивното пристигнување било забележано и фотографирано од воздухопловен ентузијаст, а според податоците од следење на летови, леталата полетале од Енкориџ на Алјаска.Натамошното движење на овие стратешки значајни авиони внимателно ќе се следи, бидејќи дел од аналитичарите нивното пристигнување го сметаат за еден од последните „делови од мозаикот“ потребни за можен американски удар врз Иран.Истражувачот Стефан Воткинс, кој со користење јавно достапни информации ги следи движењата на бродови и авиони, претходно за Би-би-си Verify изјави дека доколку настаните се одвиваат по истиот образец како операцијата „Миднајт Хамер“, кодното име за американските напади врз ирански нуклеарни постројки во јуни 2025 година, тоа би значело дека ударот е неизбежен.

Свет | пред 1 месец

Америка од Европа го добива она што долго го бараше, но Трамп можеби нема да биде задоволен

На хартија, Соединетите Американски Држави го добиваат она што долго го посакуваа – Европа што значително повеќе вложува во одбраната и што станува сè помалку зависна од Вашингтон кога станува збор за сопствената безбедност. Но, според пишувањето на Politico, американскиот претседател Доналд Трамп можеби нема целосно да биде задоволен од насоката во која се движат настаните.Еден по друг, европските лидери говореа на Минхенска безбедносна конференција за зголемување на воените буџети и за преобликување на трансатлантскиот сојуз во таканаречен „НАТО 3.0“. Но, паралелно со пораките за зајакнување на Алијансата, следуваа и повици за европски патриотизам и јакнење на сопствената воена, вселенска и технолошка индустрија, со цел континентот да стане помалку зависен од надворешни актери – вклучително и од САД.Германскиот канцелар Фридрих Мерц, обраќајќи им се директно на американските претставници во салата, порача дека членството во НАТО не е само конкурентска предност за Европа, туку и за САД. Тој повика на обновување на трансатлантската доверба и нагласи дека Европејците ќе го преземат својот дел од одговорноста. Истовремено предупреди дека меѓународниот поредок заснован на правила повеќе не функционира како порано и дека ни САД нема да можат самостојно да делуваат во новата ера на големите сили.Францускиот претседател Емануел Макрон истакна дека Европа мора да ги испорача сите компоненти на геополитичката моќ – одбрана, технологија и намалување на ризиците во односите со големите сили. Тој порача дека Европската Унија треба да има повеќе самодоверба и оцени дека е „голема грешка“ да не се верува во европскиот проект.Од американска страна, заменик-министерот за одбрана Елбриџ Колби изјави дека САД сакаат енергични, способни и посамостојни европски сојузници, додавајќи дека Америка предолго носела несразмерен дел од товарот. Тој особено ја пофали Германија за, како што рече, историскиот и значаен пресврт во одбранбените трошоци.Ваквиот тон претставува забележлива разлика во однос на минатата година, кога американскиот потпретседател Џеј Ди Венс предизвика тензии со остра критика на европските вредности. Во меѓувреме, изјавите на Трамп за можна анексија на Канада и повторените повици за преземање на Гренланд дополнително ги оптоварија односите.Европските лидери сега настапуваат со, како што велат, нов реализам: ако САД ги почитуваат како рамноправни партнери, Европа ќе ја зајакне својата одбрана, ќе го подели безбедносниот товар и ќе стане поверодостоен воен сојузник во сè поопасен свет. Воедно, тие нагласуваат дека ќе продолжат со финансиската и воената поддршка за Украина, иако американската помош под водство на Трамп значително се намалува. „Денес само Европа ѝ дава пари на Украина“, изјави украинскиот претседател Володимир Зеленски, додавајќи дека без Европа не може да има договор за крај на војната.Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, оцени дека токму притисокот од Трамп ја поттикнал Европа на поголеми вложувања и преземање водечка улога во Алијансата. Американскиот државен секретар Марко Рубио, пак, изрази уверување дека сојузот ќе опстане, но најави потреба од искрен разговор за неговата иднина.Сепак, можни се нови жаришта на тензии. Европските лидери јасно се спротивставија на трговските царини и на обидите движењето „Make America Great Again“ да влијае врз европската политика. Мерц порача дека културната војна на МАГА не е европска и дека Европа верува во слободна трговија, а не во протекционизам. Макрон, пак, нагласи дека Европа ќе биде добар и почитуван партнер на САД, но само ако и самата биде третирана со почит.

Свет | пред 1 месец

Рубио: Извештајот за труењето на Навални е вознемирувачки, немаме причина да го оспориме

Американскиот државен секретар Марко Рубио оцени дека извештајот на пет европски сојузници, со кој Русија се обвинува за убиството на покојниот критичар на Кремљ, Алексеј Навални, со токсин добиен од отровни жаби, е „вознемирувачки“, додавајќи дека Вашингтон нема причина да ја доведува во прашање таа проценка.Говорејќи на прес-конференција во Братислава за време на посета на Словачка, Рубио изјави дека САД се запознаени со извештајот и дека немаат основ да го оспорат.„Свесни сме за извештајот. Тој е вознемирувачки. Свесни сме за случајот со господинот Навални и без сомнение немаме причина да го доведуваме во прашање“, рече Рубио.Во заедничка изјава, Велика Британија, Франција, Германија, Шведска и Холандија соопштија дека анализите на примероците од телото на Навални потврдиле присуство на епибатидин – токсин што се наоѓа кај одредени видови отровни жаби во Еквадор и кој во вообичаени околности не се среќава во Русија.Руската Влада, која и претходно негираше каква било одговорност за смртта на Навални во арктичката казнена колонија во февруари 2024 година, ги отфрли најновите обвинувања оценувајќи ги како „западна пропагандна измама“, пренесе руската државна новинска агенција ТАСС.На прашањето зошто САД не се приклучиле на заедничката изјава, Рубио одговори дека европските земји самостојно дошле до таквиот заклучок врз основа на сопствени разузнавачки информации.„Тие земји го направија тоа координирано. Ние донесовме сопствена одлука, но тоа не значи дека не се согласуваме со исходот. Понекогаш одредени земји преземаат чекори врз основа на податоците што ги поседуваат“, изјави тој.Навални почина во затворска колонија во Арктикот во февруари 2024 година, откако беше осуден за екстремизам и соочен со повеќе други обвиненија, кои тој ги негираше. Неговата смрт предизвика остри реакции во меѓународната заедница и дополнително ги заостри односите меѓу Москва и западните држави.

Свет | пред 1 месец

Американските демократи од Минхен: „Трамп е привремен, партнерството со Европа останува“

Додека европските лидери на Минхенската безбедносна конференција со неизвесност го очекуваа обраќањето на американскиот државен секретар Марко Рубио, истакнати претставници на Демократската партија испратија сопствена порака за смирување на трансатлантските тензии. Иако говорот на Рубио не ги отстрани целосно загриженостите, во дипломатските кругови беше протолкуван како сигнал дека односите меѓу САД и Европа, и покрај нарушувањата во мандатот на Доналд Трамп, нема да бидат прекинати.Покрај Рубио, во Минхен настапија и повеќе американски гувернери и сенатори, меѓу кои и потенцијални кандидати за претседателската номинација на демократите во 2028 година. Тие настапија со поумерена реторика, без критики за европските вредности, испраќајќи порака дека стратешкото партнерство со Европа останува клучно.Гувернерот на Калифорнија, Гевин Њусом, изјави дека Доналд Трамп е „привремен“ и дека неговиот мандат ќе заврши за три години, алудирајќи дека американската политика не е трајно врзана за сегашната администрација. Демократската сенаторка од Њу Хемпшир, Џин Шахин, нагласи дека САД разбираат колку европските сојузници се важни, а републиканскиот сенатор Том Тилис додаде дека меѓу САД и Европа не постои „граѓанска војна“, повикувајќи на воздржаност од вклучување во американската внатрешна политичка реторика.Во исто време, дел од демократите го искористија форумот за критика на внатрешната политика на администрацијата на Трамп. Сенаторот Марк Ворнер предупреди дека најавите за федерални правила за избори и строги услови за идентификација на гласачите може да го загрозат интегритетот на изборниот процес. Администрацијата, пак, ги брани овие мерки како неопходни за спречување изборни злоупотреби.Конгресменката Александрија Окасио-Кортез ја поврза растечката економска нееднаквост со подемот на авторитарни режими, нагласувајќи дека западните демократии мора да обезбедат конкретни придобивки за работничката класа доколку сакаат да понудат одржлива алтернатива.Иако пристапот на Трамп кон надворешната политика, со фокус на „Америка на прво место“ и редефинирање на меѓународниот поредок, предизвикува резерви кај европските партнери, дел од американската делегација во Минхен се обиде да испрати порака дека американската демократија е поширока од една администрација.Сенаторот од Аризона, Рубен Гаљего, изјави дека конференцијата помогнала во намалување на тензиите, додавајќи дека Европа треба да биде потсетена дека САД не се сведуваат исклучиво на политиката на Доналд Трамп.Минхенската конференција така стана место каде што паралелно се судираат две визии за иднината на трансатлантските односи – онаа на актуелната администрација и онаа на опозицијата која настојува да увери дека партнерството со Европа останува трајна стратешка определба на Соединетите Американски Држави.

Свет | пред 1 месец

Си-Ен-Ен: Рубио и се закани на Европа од Минхенската безбедносна конференција

Американскиот државен секретар Марко Рубио упати остра порака до Европа на Минхенската безбедносна конференција, повикувајќи ги долгогодишните сојузници на суштинска промена на вредносниот систем, со предупредување дека во спротивно ризикуваат да бидат оттурнати на маргините на новата геополитичка реалност. Иако говорот беше обвиен во пријателски тон и потсетување на заедничката историја, суштината на пораката беше недвосмислена – Вашингтон очекува реформа не само во одбранбените буџети, туку и во идеолошката и политичката ориентација на европските држави.Рубио нагласи дека Соединетите Американски Држави се „дете на Европа“ и дека нивните судбини се нераскинливо поврзани, изјава која беше поздравена со аплауз од присутните. Но зад реториката за заедништво се наѕираше пораката дека Соединетите Држави се подготвени за „обнова“, но исклучиво во согласност со сопствените вредности.Меѓу нив ги навел заштитата на христијанското наследство, построга гранична политика и напуштање на одредени климатски стратегии. Според Си-Ен-Ен, пораката кон европските либерални лидери била јасна – нивниот светоглед е доведен во прашање, а политичкиот притисок може да се засили.Пораката беше интерпретирана како директен предизвик за либералните европски влади, особено во контекст на засилените внатрешнополитички турбуленции и подемот на популистичките движења.Говорот на Рубио дојде во момент кога неколку европски лидери претходно ја нагласија потребата од автономна европска безбедносна политика. Германскиот канцелар Фридрих Мерц порача дека културните конфликти од американската политичка сцена не се битки што Европа треба да ги води, додека францускиот претседател Емануел Макрон ја потенцираше важноста на територијалниот суверенитет и правото на државите самостојно да ги уредуваат прашањата поврзани со демократијата и дезинформациите.На конференцијата силен впечаток остави и обраќањето на украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој говореше за тешката состојба во својата земја и за цената што Украина ја плаќа во одбрана на својот суверенитет. Тој потсети дека енергетската инфраструктура е постојана цел на напади и дека, според украинските податоци, секој освоен километар од страна на Русија чини човечки животи. Зеленски укажа дека притисокот за отстапки премногу често се насочува кон жртвата, а не кон агресорот.Во исто време, Рубио само накратко се осврна на Украина, навестувајќи дека администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп сè уште не е уверена дали Русија навистина е подготвена за траен мир. Таа изјава делумно се разликува од претходните ставови на Трамп, кој тврдеше дека постои волја за договор.Општата атмосфера во Минхен откри дека Европа се соочува со ограничени финансиски ресурси и внатрешни политички предизвици, што дополнително ја усложнува нејзината позиција во односите со Вашингтон. Иако се најавуваат зголемувања на трошоците за одбрана, конкретните резултати сè уште изостануваат.Перспективата за наредната година останува неизвесна. Во неколку европски држави се очекуваат изборни процеси, а и во Соединетите Американски Држави политичката динамика ќе продолжи да влијае врз надворешната политика. Во таков контекст, иднината на трансатлантските односи ќе зависи од тоа дали ќе преовладаат компромисот и соработката или ќе се продлабочат разликите во визиите за улогата и вредностите на Западот.

Свет | пред 1 месец

Гувернерот на Калифорнија: Ќе треба време, но трансатлантското партнерство не е мртво

Гувернерот на Калифорнија, Гавин Њусом, изјави дека нападите на поранешниот американски претседател Доналд Трамп врз Европа ги поттикнале европските земји да се зближат.На панелот на Мунхенска безбедносна конференција, Њусом оцени дека Трамповото однесување кон сојузниците — од заканите за присвојување на Гренланд, преку доведувањето во прашање на НАТО, до воведувањето остри царини — ги поттикнува европските држави на посилна соработка околу важни прашања. „Верувам дека Европа денес се чувствува поединствена отколку во последните години. И можеби тоа е единствениот придонес на Доналд Трамп“, рече Њусом, за што доби гласен аплауз, пренесува Politico.Критиката на Њусом следеше додека учесниците на конференцијата анализираа говорот на американскиот државен секретар Марк Руби, кој имаше попомирлив тон кон напнатите трансатлантски односи и повика на обнова на врските меѓу сојузниците.Њусом оцени дека Америка денес е „изолирана и послаба“ отколку кога Трамп дојде на власт, спротивно на тврдењата на американски официјални лица, вклучувајќи го и амбасадорот при НАТО, Метју Витакер, дека Трамповиот пристап ја направил САД посилни и побезбедни.Тој наведе како пример трговскиот договор на Канада и Кина за електрични возила, потсетувајќи дека порано САД биле водечка сила во слични меѓународни договори. „Тоа некогаш бевме ние, и ми се крши срцето заради тоа“, изјави Њусом.Гувернерот ја смета изјавата на Руби дека „САД и Европа припаѓаат заедно“ како знак дека Трамповата администрација реагира на европската „упорност и карактер“.Со оглед на ограничувањата на мандатот, Њусом не може повторно да се кандидира за гувернер, па многумина негови настапи ги толкуваат како проба за претседателските амбиции во 2028 година. Во јануари учествуваше на Светскиот економски форум во Давос, а вчера во Мунхен оцени дека трансатлантските тензии се „привремени“ и не се поврзани само со заминувањето на Трамп од Белата куќа во 2029 година.Њусом предвиде дека Демократската партија ќе ја преземе контролата на меѓуизборите во ноември и дека Врховниот суд наскоро ќе ги ограничи претседателските овластувања за воведување царини. За трансатлантското партнерство заклучи: „Не е мртво, туку спие. Можеби треба да спиете со едно око отворено. Ќе треба време, но сигурно не е мртво.“

Свет | пред 1 месец

Зеленски: САД премногу бара отстапки од Украина, а премалку од Русија

Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека Соединетите Американски Држави премногу често бараат отстапки од Украина, а не од Русија, но нагласи дека и понатаму се надева оти продолжението на мировните преговори ќе биде сериозно и суштинско. По минатонеделната средба на руски и украински воени претставници во Абу Даби, разговорите меѓу Украина, Русија и САД следната недела се селат во Женева.Според изјавите на сите страни, усогласени се речиси 90 проценти од договорот, но најсложените прашања сè уште остануваат отворени, меѓу нив територијалниот статус и нуклеарната централа „Запорожје“.„Искрено се надеваме дека трилатералните состаноци следната недела ќе бидат сериозни и содржински и дека ќе ни помогнат. Но, искрено, понекогаш имам чувство дека страните зборуваат за сосема различни работи“, изјави Зеленски на Безбедносната конференција во Минхен.Тој додаде дека чувствува одреден притисок од американскиот претседател Доналд Трамп, кој го повикал да не ја пропушти можноста за постигнување мир во блиска иднина.„Американците често се враќаат на прашањето за отстапки и премногу често тие се разгледуваат само во контекст на Украина, а не на Русија“, истакна Зеленски.Сепак, украинскиот претседател изрази надеж дека САД ќе останат активно вклучени во процесот, како и дека Европа, која во последниот период е маргинализирана, ќе добие позначајна улога во разговорите.Американскиот државен секретар Марко Рубио претходно изјави дека САД ќе продолжат да работат на постигнување мировен договор за Украина, но дека останува отворено прашањето дали Русија навистина е подготвена да го заврши конфликтот. „Не знаеме дали Русите се сериозни во однос на крајот на војната. Ќе продолжиме да го тестираме тоа“, рече Рубио во Минхен.Тој нагласи дека во меѓувреме Вашингтон продолжува да врши притисок врз Москва преку нафтени санкции и преку поддршка на Украина со испораки на оружје преку НАТО, со цел да се зајакне позицијата на Киев во преговарачкиот процес.

Свет | пред 1 месец

Рубио: Ќе тестираме дали Русија навистина сака мир

Американскиот државен секретар Марко Рубио на Безбедносната конференција во Минхен изјави дека САД ќе продолжат да работат на постигнување мировен договор за Украина, но дека останува да се види дали Русија навистина е подготвена за крај на војната.„Не знаеме дали Русите се сериозни кога станува збор за завршување на војната. Ќе продолжиме да го тестираме тоа“, изјави Рубио. Тој додаде дека САД паралелно го зголемуваат притисокот врз Москва преку нафтени санкции и преку продажба на оружје на земјите членки на НАТО, наменето за поддршка на Украина.Според него, одреден напредок во преговорите сепак постои, бидејќи минатата недела во Абу Даби за првпат се одржале директни разговори меѓу руски и украински воени претставници. Спорните точки, како што рече, се сведени на неколку клучни прашања, но токму тие се и најтешките.По четири години војна и интензивните напори на американскиот претседател Donald Trump да се постигне договор, Москва и Киев сѐ уште не успеваат да се усогласат околу територијалните прашања и контролата врз нуклеарната централа Запорожје.Следната рунда разговори меѓу Русија, Украина и САД е најавена за идната недела во Женева.

Свет | пред 1 месец

Рубио во Минхен: Европа мора да се брани сама, САД не сакаат слаби сојузници

Американскиот државен секретар Марко Рубио на Минхенска безбедносна конференција порача дека САД и Европа се дел од иста западна цивилизација, но истовремено повика на темелна реформа на меѓународните институции и поцврста контрола на границите.Говорејќи за безбедноста, Рубио истакна дека Западот може да напредува само ако ги контролира своите граници. „Ова не е израз на ксенофобија, туку темелен чин на национален суверенитет“, рече тој, оценувајќи ја безбедноста на границите како „итна закана“ за структурата на општествата и за опстанокот на цивилизацијата.Тој нагласи дека не е потребно напуштање на системите на меѓународна соработка, но дека глобалните институции мора да се обноват. Како пример ги посочи Обединетите нации, за кои рече дека не одговориле на некои од најитните прашања. Според него, американското лидерство било клучно за постигнување кревко примирје во Газа и за носење на Украина и Русија на преговарачка маса.Осврнувајќи се на трансатлантските односи, Рубио порача дека САД не сакаат „слаби сојузници“, туку Европа што може самостојно да се брани, за да не дојде ниту еден противник во искушение да ја тестира колективната сила. Тој додаде дека администрацијата на Доналд Трамп не сака сојузници што ќе го одржуваат нарушениот статус кво, туку такви што се подготвени да го поправат.Во говорот, Рубио ја критикуваше и идејата за свет без граници по падот на Берлинскиот ѕид во 1989 година, оценувајќи ја како „опасна заблуда“. Тој посочи дека Западот направил грешки со неконтролирана трговија, климатски политики и масовни миграции, додека конкурентите вложувале во сопствените економии и енергетски ресурси.„Ги направивме овие грешки заедно. Сега им должиме на нашите народи обновување“, рече Рубио, додавајќи дека САД се подготвени да ја преземат таа задача, по можност заедно со Европа. Неговиот говор беше поздравен со аплауз од присутните.

Свет | пред 1 месец

Објавени 3,5 милиони документи: Сведоштва на жртвите на Епстајн со потресни детали

Во околу 3,5 милиони документи објавени од Министерство за правда на САД се наоѓаат и сведоштва на жртвите на Џефри Епстајн, вклучително и лични дневници, приватни пораки и записници од правни разговори. Еден од дневничките записи ја сумира содржината со зборовите: „Сѐ е ужас.“Документите содржат искази од жени чии имиња се променети. Во еден албум, наречен „Лорен“, се опишуваат средби со Епстајн од периодот околу 2007 година, со детали за патувања и лични размислувања за нивниот однос.Во полициски транскрипти од 2005 година, „Шарлот“ сведочи дека имала 17 години кога првпат отишла во резиденцијата на Епстајн во Палм Бич. Таа опишува дека била повикана да му даде масажа и дека ѝ нудел повеќе пари за да се соблече или за сексуални односи. Според исказот, одбивала такви понуди, но сепак неколкупати се враќала, по што стравот станал доминантен фактор.Друг дневник, потпишан како „Кимберли“, содржи емоционални и болни записи од периодот меѓу 2001 и 2004 година. Во нив се опишуваат патувања, притисоци и чувства на исцрпеност и загубеност. Во записите се споменуваат и наводни трауматични искуства поврзани со бремености и медицински постапки, како и страв и чувство на заробеност.Во белешки од сведочење дадено во 2019 година, „Рејчел“ опишува дека имала 13 години кога првпат ги запознала Епстајн и неговата соработничка Гислејн Максвел. Таа наведува дека била поканувана на патувања, шопинг и средби, без да биде свесна за поширокиот контекст и за постоењето на други девојки. Според нејзиниот исказ, дури по апсењето на Епстајн во 2008 година дознала дека не била единствена.Документите откриваат и детали за наводни обиди за манипулација и регрутација, како и комуникации во кои Епстајн наводно тврдел дека некои од девојките „нема да зборуваат“.

Свет | пред 1 месец

Документи откриваат: Екссоветник на Трамп со Епстајн планирал кампања против папата Франциск

Новoобјавени документи на Министерство за правда на САД откриваат дека поранешниот советник на американскиот претседател Доналд Трамп, Стив Бенон, во 2019 година разменувал пораки со осудениот сексуален престапник Џефри Епстајн во кои дискутирале стратегии за спротивставување на папата Папа Франциск.Според објавените пораки, Бенон изразил намера да го „сруши“ папата, кој го сметал за пречка на својата суверенистичка и националистичка визија. Во една од пораките од јуни 2019 година, Бенон му напишал на Епстајн: „Ќе го срушам Франциск“, споменувајќи и други политички фигури и институции.Документите покажуваат дека Бенон се повикувал на книгата „Во ватиканскиот ормар“ на францускиот новинар Фредерик Мартел, која предизвика контроверзии поради тврдењата за лицемерие и тајност во Ватикан. Бенон разгледувал можност книгата да биде екранизирана, а во пораките алудирал дека Епстајн би можел да биде извршен продуцент на евентуалниот филм.Не е јасно колку сериозно бил разгледуван овој предлог, а авторот Мартел изјавил дека правата за екранизација веќе биле доделени на друга корпорација и дека не можел да прифати нов договор. Според него, Бенон сакал да ја „инструментализира“ книгата во своите обиди против папата.Документите откриваат и дека Епстајн испраќал текстови до Бенон во кои се спротивставува папата и национализмот, а во една од размените цитирал стих од „Изгубениот рај“ на Џон Милтон. Контактите меѓу двајцата се одвивале години по пресудата на Епстајн од 2008 година и непосредно пред неговото повторно апсење во 2019 година под обвиненија за трговија со малолетнички за сексуална експлоатација.Од Ватикан засега нема официјална реакција, а претставници блиски до покојниот папа оценија дека пораките укажуваат на обид за користење на религијата како политичка алатка. Од тимот на Бенон не е соопштен коментар за објавените документи.

Свет | пред 1 месец

Апасиев: Ние на Американците ќе мора да им ги укинеме сите царини, а тие ќе ни остават 15%, каков епохален „реципроцитет“

САД и Македонија постигнаа рамковен договор за фер и реципрочна трговија, со кој се отвораат нови можности за извозниците и се продлабочува билатералната економска соработка.Според договорот, Македонија ќе ги укине царинските давачки за сите индустриски и земјоделски производи од САД, додека Соединетите Држави ќе задржат 15% тарифи за дел од македонските производи, со можност одредени производи да добијат нулта стапка.Во објава на Фејсбук, министерот за надворешни работи Тимчо Муцунски го оценува договорот како важен и значаен исчекор во економската соработка со САД кој има големо значење за македонската економија и од кој конкретен бенефит ќе имаат македонските компании.Пратеникот Димитар Апасиев жестоко реагираше на најавениот реципрочен договор со САД, оценувајќи го како штетен и нерамноправен за Македонија.„Бејби Тимчо, сиромашкиот, не го бива за ништо... Шо фати, се исуши детево. Ни вика дека склучил РЕЦИПРОЧЕН договор со САД - со кој, пази молим те, ние на Американците ќе мора да им ги укинеме сите царини, а тие ќе ни остават царини од 15%!?Ауууу сине, каков епохален "реципроцитет", нек си и*е мајката!#ВмроиднаНеспособност“, вели Апасиев.

Македонија | пред 1 месец

(Видео) Две лица убиени во студентски дом во Јужна Каролина

Во пукање во студентски дом на Државен универзитет на Јужна Каролина, две лица се убиени, а едно е рането, по што кампусот беше затворен, соопшти Универзитетот.Инцидентот се случил во четврток навечер во стамбениот комплекс Хугин Свитс. Засега не е потврден идентитетот на жртвите ниту состојбата на повреденото лице.Идентитетот на напаѓачот и мотивот за пукањето сè уште не се познати. Универзитетот побара од полицијата да започне истрага.

Свет | пред 1 месец

САД ги намалува царините, Тајван отвора пазар за американска стока

Американски и тајвански официјални претставници потпишаа конечен трговски договор според кој САД ќе ја намалат царината за увоз на тајванска стока на 15 проценти, додека Тајван се обврза на план за укинување или намалување на давачките за речиси целата американска стока.Според одредбите од договорот, Тајван се обврза и во периодот од 2025 до 2029 година да купува повеќе американски суровини и производи.Меѓу другото, Тајван ќе набави течен природен гас од американски добавувачи во вредност од 44,4 милијарди долари, патнички авиони и мотори во вредност од 15,2 милијарди долари, како и опрема и генератори за електроенергетски мрежи, поморска опрема и опрема за производство на челик во вредност од 25,2 милијарди долари.Во конечниот договор се прецизирани техничките детали од трговскиот договор постигнат во јануари, со кој американските царини за тајванска стока, вклучително и за полупроводници – клучен сектор за тајванската економија – беа намалени од 20 на 15 проценти.Оваа одлука му овозможи на Тајван рамноправно натпреварување со Јужна Кореја и Јапонија, најблиските азиски конкуренти за удел на американскиот пазар.Во јануарскиот договор официјален Тајпеј и тајванските компании се обврзаа да вложат 250 милијарди долари за поттикнување на секторите за полупроводници, енергетика и вештачка интелигенција во САД, вклучително и инвестиција од 100 милијарди долари што претходно ја најави производителот на чипови TSMC. Тајванската влада би гарантирала уште 250 милијарди долари инвестиции во САД, изјави американскиот министер за трговија Хауард Латник.Во финалната верзија на договорот не се наведени деталите за тие инвестиции, но се истакнува дека канцеларијата на тајванскиот претставник во САД ќе соработува со американските власти за постигнување договор за дополнителни вложувања во изградба на нови капацитети и модернизација на постојните во стратешките високотехнолошки производствени сектори, вклучително и вештачка интелигенција, полупроводници и напредна електроника.Со договорот веднаш ќе бидат укинати тајванските царини до 26 проценти за увоз на голем дел од американските земјоделски производи, вклучувајќи говедско месо, млечни производи и пченка. Програмата предвидува и намалување на некои давачки, меѓу кои и сегашниот данок од 40 проценти за увоз на свинска сланина и 32 проценти за увоз на шунка, на 10 проценти.Во рамки на трговскиот договор, Тајван ќе ги отстрани нецаринските бариери за увоз на моторни возила и ќе ги прифати американските безбедносни стандарди за автомобили, медицински производи и лекови. Американскиот трговски претставник Џејмисон Грир изјави дека договорот ќе отвори нови можности за извоз за американските земјоделци, сточари, рибари, работници и индустријалци.„Овој договор е изграден врз темелите на нашите долгогодишни економски и трговски односи со Тајван и значително ќе ја зголеми отпорноста на синџирите на снабдување, особено во високотехнолошките индустрии“, додаде Грир.Во периодот од јануари до ноември 2025 година, американскиот трговски дефицит во размената со Тајван речиси се удвои во однос на истиот период во 2024 година и изнесуваше 126,9 милијарди долари, пред сè поради силниот раст на увозот на висококвалитетни чипови за вештачка интелигенција.

Свет | пред 1 месец

Македонија и САД усогласија Рамка за договор за реципрочна, фер и балансирана трговија, вели Муцунски

Република Македонија и Соединетите Американски Држави усогласија Заедничка изјава и Рамка за договор за реципрочна, фер и балансирана трговија, со што се зајакнува билатералната економска соработка и се отвора поголем пристап до американскиот пазар за македонските компании.„Денес правиме значаен исчекор во економската соработка со нашиот стратешки партнер – Соединетите Американски Држави. Усогласивме заедничка изјава и рамка за Договор за реципрочна, фер и балансирана трговија, со што ја зајакнуваме билатералната економска соработка и отвораме поголем пристап до американскиот пазар за македонските компании“, истакна министерот за надворешни работи и надворешна трговија.Заедничката изјава е основа за преговори за договор со кој ќе им се обезбеди на извозниците од двете земји проширен пристап до меѓусебните пазари и ќе се овозможи унапредување на меѓусебните трговски односи. Договорот ќе ги поддржи заедничките стратешки интереси, ќе го промовира економскиот раст и ќе го продлабочи трансатлантското партнерство.„Важно е да бидеме прецизни: САД ќе ја задржат реципрочната тарифа од 15% за производите со потекло од нашата држава, додека паралелно – и тоа е суштината на успехот – ќе се идентификуваат производи што ќе добијат до 0% реципрочна тарифа. Со други зборови, за дел од клучните индустрии и производи, тарифите ќе се намалат до нула“, нагласи министерот.Заедничката изјава опфаќа повеќе области, вклучително царини, зајакнување на економската и националната безбедносна соработка, дигитална трговија, енергетскиот сектор, заштита на животната средина, нетарифни бариери и заштита на правата од интелектуална сопственост.„Станува збор за конкретен и мерлив успех за македонската економија. Оваа заедничка изјава им обезбедува на нашите компании конкурентска предност, јасна регулаторна рамка, поголема предвидливост и посилна позиција на еден од најголемите пазари во светот“, посочи министерот.Следниот чекор е финализирање на Договорот и спроведување на домашните процедури за негово стапување во сила.Во официјалното соопштение на Канцеларијата на трговскиот претставник на Соединетите Американски Држави (USTR) се наведува дека ова ги поставува темелите за Договор за реципрочна трговија со цел унапредување на економското партнерство, при што амбасадорот Грир упатува благодарност до министерот Муцунски за неговиот конструктивен ангажман во насока на ребалансирање на трговските односи.„Трговската агенда на претседателот Трамп ги продлабочува нашите трансатлантски врски со клучен партнер во балканскиот регион. Оваа објава ги поставува темелите за Договор за реципрочна трговија со цел да се унапреди нашето економско партнерство, истовремено отстранувајќи ги административните пречки за американските земјоделци и производители. Му благодарам на министерот за надворешни работи на Северна Македонија, Тимчо Муцунски, за неговиот конструктивен ангажман во насока на ребалансирање на нашите трговски односи и создавање нови можности за американските работници и бизниси“, се наведува во официјалната изјава.

Македонија | пред 1 месец

Трамп поништи клучна одлука на Обама

Американскиот претседател Доналд Трамп поништи „заклучок за опасност“ од 2009 година, кој утврдува дека стакленичките гасови претставуваат закана за јавното здравје и служеше како правна основа за ограничување на нивните емисии, особено од возила.Во говор од Овалниот кабинет, Трамп ја нарече одлуката „катастрофална политика на Обама“ која ја оштети американската автомобилска индустрија и ги зголеми цените за потрошувачите. Белата куќа тврди дека укинувањето на регулативата ќе го намали трошокот на производителите за 2.400 долари по возило и ќе заштеди над еден билион долари за енергија и транспорт.„Заклучокот за опасност беше окосница на регулирањето на стакленичките гасови во САД, покривајќи сè од возила до електрани, нафта и гас, метан од депонии, па дури и авионски сообраќај“, објаснува Меган Гринфилд, поранешна адвокатка на EPA.Еколошки групи предупредуваат дека потегот може да доведе до поголеми трошоци за гориво, повеќе здравствени проблеми и до 58.000 дополнителни предвремени смртни случаи. Иако ќе им олесни на производителите во САД, повлекувањето на регулативата создава несигурност на странските пазари.Поништувањето, истовремено, го спречуваа и поединечните држави да воведуваат построги стандарди за емисии. Идните правни спорови најверојатно ќе се водат околу науката на која се базира одлуката, а многу експерти очекуваат случајот да заврши на Врховниот суд, со што одлуката би станала трајна.

Свет | пред 1 месец

Американскиот амбасадор во НАТО: Мирот во Украина е поблиску од кога било

Американскиот амбасадор Метју Витакер оцени дека Украина е поблиску до мир од кога било досега, иако сè уште не е познато кога ќе биде потпишан мировниот договор за запирање на руската агресија.Тој нагласи дека договорот ќе биде финализиран „кога за тоа ќе дојде вистинското време“, изразувајќи уверување дека завојуваните страни се наоѓаат на чекор до постигнување мир.Витакер посочи дека внимателно ги следи преговорите и дека неговиот оптимизам се темели на конкретни случувања на теренот и на дипломатско ниво. Според него, документите за мировниот договор ќе ги потпишат американскиот претседател Доналд Трамп и украинскиот претседател Володимир Зеленски тогаш кога условите ќе бидат соодветни.Тој истакна дека, покрај надежта за мир, неопходно е да се обезбеди континуирана поддршка за Украина, со цел таа да може да се брани. Во тој контекст, Витакер ја нагласи важноста на програмата ПУРЛ, преку која европските членки на НАТО купуваат американско оружје за украинските вооружени сили, како и на другите иницијативи за воена помош.САД очекуваат дека земјите членки на НАТО во наредните денови ќе објават нови обврски за набавка на американско вооружување за Украина. Според Витакер, најголеми купувачи во рамки на програмата ПУРЛ досега биле Германија, Холандија и Норвешка.Во меѓувреме, генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, за време на посетата на Украина вети дека Алијансата ќе обезбеди повеќе од 15 милијарди американски долари за набавка на оружје за украинските сили, како дел од истата програма.

Свет | пред 1 месец

„Ќе банкротираме како држава“ – алармантна порака на Илон Маск за американската економија

Директорот на Тесла, Илон Маск, предупреди дека финансискиот слом на Соединетите Американски Држави ќе биде неизбежен доколку вештачката интелигенција и роботиката не донесат длабока трансформација на економијата и не го ублажат товарот од растечкиот јавен долг. Во интервју за „Форбс“, Маск оцени дека сегашната динамика на задолжување е неодржлива и дека без технолошки пробив САД се движат кон банкрот.Тој посочи дека јавниот долг изнесува околу 38,5 билиони долари, а само каматите достигнуваат приближно еден билион долари годишно, сума што веќе го надминува буџетот за одбрана. Според Маск, без масовна примена на вештачка интелигенција и роботика „Америка е практично готова“, бидејќи ниту една друга мерка не може долгорочно да го реши проблемот со јавниот долг.Осврнувајќи се на својот ангажман во Одделот за ефикасност на владата, Маск изјави дека целта му била да се забави, како што ја нарече, фискално неодржливата патека на земјата и да се купи време додека новите технологии не создадат силен економски раст. Тој предвиде дека без таков развој САД „1000 проценти ќе банкротираат како држава“.Маск предупреди и на можните последици од технолошкиот бум, наведувајќи дека наглото зголемување на производството може да предизвика силна дефлација, што реално би го зголемило товарот на долгот. Иако САД имаат предност поради статусот на доларот како светска резервна валута и можноста за задолжување во сопствена валута, економските ризици, според него, остануваат сериозни.Во истиот контекст, американски експерти и финансиски институции предупредуваат дека земјата се наоѓа на патека што може да доведе до повеќе видови фискални кризи и дека без промена на политиките „некој облик на криза е речиси неизбежен“.

Свет | пред 1 месец

Европа пред пресврт: Минхенскиот безбедносен извештај најавува идеолошка и стратешка конфронтација со САД

Европа дошла до болен но клучен заклучок дека мора да биде поодлучна и воено поавтономна, ослободена од зависноста од сè поавторитарната американска администрација која, според оценките, веќе не ги споделува либералните демократски норми и вредности. Ова е централната порака на извештајот подготвен за Минхенската безбедносна конференција што започнува оваа недела, објави британскиот весник „Гардијан“.Во документот се нагласува дека Европа влегува во период на отворена идеолошка конфронтација со Белата куќа на Доналд Трамп, при што сè поголем број европски лидери ја прифаќаат реалноста дека САД повеќе не се сигурен безбедносен и трговски партнер. Потребата од поголема воена автономија веќе не се смета за теоретска дебата, туку за практична нужност.Како клучен момент во овој пресврт се посочува говорот на американскиот потпретседател Џеј Ди Венс на минатогодишната Минхенска конференција, кога тој ги обвини европските елити дека ја задушуваат слободата на говорот и ја поттикнуваат масовната миграција. Според извештајот, токму тогаш Европа сфатила дека администрацијата на Трамп радикално се оддалечува од досегашните трансатлантски позиции и од вредносната рамка што со децении ја дефинираше западната алијанса.Односите дополнително се влошиле преку низа конкретни судири – од американскиот притисок Украина да прифати територијални отстапки кон Русија, преку заканите за преземање на Гренланд, до протекционистички мерки како воведување царини и ограничувања за инвестиции. Поделбата јавно ја посочи и канадскиот премиер Марк Карни, кој на Светскиот економски форум во Давос предупреди на длабок раскол меѓу САД и нивните традиционални западни сојузници.Извештајот оди чекор понатаму и оценува дека Европа со растечка загриженост, па дури и со ужас, го следи „лизгањето на САД кон конкурентен авторитаризам“, при што се отвора прашањето колку е навистина отпорна американската демократија. Се наведува дека Вашингтон се оддалечува од либералните принципи што го обликувале повоениот светски поредок и дека постои ризик активно да се создава „постамерикански“ меѓународен систем.Политиките на Трамп, според критичарите цитирани во документот, не водат кон „повторно величење на Америка“, туку претставуваат „самоубиство на велесила“. Во таа насока, европските лидери заклучиле дека долгогодишната зависност од американската воена моќ и политиката на попустливост ги достигнале своите крајни граници.Извештајот отворено ги повикува европските лидери да бидат поодважни, поиновативни и појасни во своите одлуки и јавни пораки. Се оценува дека стерилните соопштенија, предвидливите конференции и претпазливата дипломатија повеќе не функционираат во свет во кој противниците дејствуваат агресивно, без почит кон правилата и воспоставените норми. Наместо реактивен пристап, се бара активна изградба на нови, поодржливи безбедносни и политички структури.За разлика од администрацијата на Џо Бајден, која поддршката за Украина ја сметаше и за морална обврска и за стратешки интерес, Трамп и неговиот тим, според извештајот, покажуваат вознемирувачка наклонетост кон рускиот претседател Владимир Путин.Заклучокот е недвосмислен: Европа повеќе не може да си дозволи да биде пасивен набљудувач. Во услови кога, како што се наведува, „сè е на коцка“, европските лидери мора да преземат поголема одговорност за сопствената безбедност, политичка автономија и иднина.

Свет | пред 1 месец

Орбан тврди: Клинтон побара Унгарија да ја нападне Србија во 1999 година

Унгарскиот премиер Виктор Орбан изјави дека во 1999 година, за време на неговиот прв мандат, поранешниот американски претседател Бил Клинтон побарал од Унгарија да ја нападне Србија по копно за да отвори втор фронт во средината на војната во Косово.Орбан го изнесе ова тврдење за време на викендот на состанокот на Дигиталните граѓански кругови на Фидес во Сомбатели, пишува Телекс.Според Орбан, Клинтон барал Унгарија да ја нападне Србија или „барем да пука во нив од Унгарија преку Војводина па сè до Белград“.Владата на Орбан, како што тврди тој, одбила, а на изричното барање на американскиот претседател, тие одговориле со „Не, господине!“. „Да имавме тогаш премиер кој знаеше само да каже „Да, господине“, ќе бевме во војна до врат“, заклучи Орбан.Унгарскиот премиер вели дека потоа го прашал Клинтон што ќе се случи со 300.000 Унгарци што живеат во Војводина во тој случај. Тој тврди дека го предупредил и Клинтон дека враќа на оган од една локација и прашал:„Дали треба да дозволиме бомбардирање на Сегед, тоа е планот? Или на Ходмезовашархеј и Мако?“ Орбан рече дека се согласиле да разговараат за тоа лично на самитот на НАТО една недела подоцна, но тврди дека Американците никогаш повеќе не го отвориле прашањето.„Можно е да се каже „не“ кога имате храброст“, им рече тој на присутните во Сомбатеј. Додаде дека за неколку години, дипломатската историја ќе открие преку кои канали и информации го убедиле американскиот претседател никогаш повеќе да не поднесе такво барање.

Свет | пред 1 месец

САД и Бугарија ги запленуваат домените на ArenaBG, Zamunda и Zelka во координирана акција

По повеќе од две децении опстојување под постојан правен и политички притисок, најпознатите бугарски сајтови за споделување фајлови, периодов се соочуваат со најсериозен удар досега. Во, како што се оценува, координирана меѓународна операција, органите за спроведување на законот од САД и Бугарија ги запленија домените ArenaBG.com, Zamunda.net и Zelka.org, со што овие страници стануваат недостапни за корисниците.Посетителите на трите платформи, наместо содржината затекнуваат банер за заплена, на кој стои дека домените се одземени од страна на Homeland Security Investigations во рамки на меѓународна операција за спроведување на законот, врз основа на судска наредба издадена од Окружниот суд на САД за Јужниот округ на Мисисипи. На банерот се наведени и логата на Министерство за правда на САД, Europol, како и на бугарските институции – ГДБОП, Државна агенција за национална безбедност и Обвинителството на Република Бугарија.Оваа акција не доаѓа како целосно изненадување. Уште пред пет години Бугарија официјално ги информираше американските власти дека има намера да ги затвори најголемите торент-тракери во земјата, меѓу кои ArenaBG, Zamunda и Zelka, и побара помош од САД за тоа да се реализира. Оваа заплена на домените укажува дека тие планови сега се спроведуваат, барем во делот што се однесува на интернет-адресите.Судската наредба од Мисисипи ги обврзува регистраторите на домени да преземат мерки, а американските власти биле клучни поради поврзаноста на домените со САД. ArenaBG.com, Zamunda.net и Zelka.org се пренасочени кон сервери под контрола на американските институции.Zamunda.net беше меѓу најпосетуваните страници во Бугарија со милиони посети месечно. Бугарските власти најавија предистражни постапки за кривични дела поврзани со интелектуална сопственост и даноци, но не е јасно дали акцијата вклучува други мерки. Во минатото побарана е помош од САД за одземање на серверите, но засега се блокирани само домените.Ниту американските, ниту бугарските институции не објавија детали, а платформите можат да продолжат преку алтернативни адреси. Оваа акција се смета за најсериозна досега против бугарските торент-страници.

Свет | пред 1 месец

Непознатото име што ги менува односите меѓу САД и Европа

Иако ретко се појавува во јавноста и речиси е непознат надвор од тесните политички кругови во Вашингтон, Енди Бејкер станува една од клучните фигури во креирањето на надворешната политика на Републиканската партија. Како заменик-советник за национална безбедност во Советот за национална безбедност на САД, тој има сè поголемо влијание врз одлуките на Белата куќа, особено преку блиската соработка со потпретседателот Џеј Ди Венс. Според „Политико“, токму Бејкер стои зад дел од најконтроверзните ставови на актуелната администрација, вклучително и сè поостриот однос кон европските сојузници.Пошироката јавност за првпат слушна за Бејкер случајно, кога во март потпретседателот Венс го посочи како свој главен човек во интерна комуникација поврзана со американските напади врз Хутите во Јемен, која протече во јавноста. Но, зад сцената, Бејкер веќе подолго време има централна улога во обликувањето на надворешнополитичката визија на Венс, кој сè почесто се споменува како можен републикански кандидат за претседателските избори во 2028 година.Извори од администрацијата и европски дипломатски кругови тврдат дека Бејкер помогнал во подготовката на остриот говор што Венс го одржа на Минхенската безбедносна конференција во февруари 2025 година. Во тој говор, европските лидери беа жестоко критикувани поради, како што беше наведено, неуспехот да ги заштитат слободата на говорот и сопствените граници, а миграцијата беше посочена како клучен проблем. Според Венс, отстапувањето на Европа од „основните западни вредности“ претставува главна закана за трансатлантскиот сојуз.Истата логика е вградена и во новата Стратегија за национална безбедност на САД, за која извори тврдат дека Бејкер одиграл значајна улога во нејзината изработка. Во документот се критикува ширењето на НАТО и се доведува во прашање концептот на алијанса што постојано се проширува, а се поздравува подемот на таканаречените патриотски и националистички партии во Европа. Овој пристап, според аналитичарите, претставува директен предизвик за деценискиот американски надворешнополитички естаблишмент.Бејкер до центарот на моќта стигнува по нетипичен пат. Израснат во работничко семејство во областа Норт Беј во Калифорнија, тој студира историја на Универзитетот Беркли, а потоа меѓународни односи на Оксфорд. Долги години работи како универзитетски предавач, а во 2010 година се вработува во Стејт департментот, каде останува 13 години. Службата во Авганистан и во седиштето на НАТО во Брисел, според неговите соработници, длабоко го зацврстиле неговиот скептицизам кон американските воени интервенции и традиционалните сојузи.По напуштањето на Стејт департментот во 2023 година, Бејкер се поврзува со тогашниот сенатор од Охајо, Џеј Ди Венс, и станува негов советник за национална безбедност. Во таа улога, тој има значително влијание врз противењето на Венс кон американската воена помош за Украина. По победата на Доналд Трамп на изборите во 2024 година, визијата на Бејкер и Венс добива можност да се спроведе во практика, особено преку настојувањето за брзо преговарачко решение на војната во Украина.Иако неговите соработници тврдат дека Бејкер не е антиукраински настроен, туку се води од идејата дека САД не треба да се врзуваат за глобални обврски кои не ги сметаат за витални, дел од европските партнери изразуваат загриженост. Тие сметаат дека неговиот поглед кон Русија е поразличен од доминантниот во Европа и дека постои ризик од потценување на заканите.Во пролетта минатата година, Бејкер е именуван за заменик-советник за национална безбедност, со што неговото влијание дополнително расте. Тој учествува во клучни безбедносни одлуки, вклучително и во процесите поврзани со Иран и со операциите против Хутите. И покрај тоа, луѓето што го познаваат го опишуваат како внимателен стратег, повеќе академик отколку класичен политички оперативец.Сè поголемиот подем на Енди Бејкер го симболизира јакнењето на новата, реалистичка струја во рамките на Републиканската партија, која отворено ги преиспитува старите сојузи и интервенционистичкиот пристап на САД. За аналитичарите, неговото име е клучно за разбирање на тоа во кој правец би можела да се движи американската надворешна политика во годините што следат, особено ако Џеј Ди Венс стане водечка фигура на републиканците по 2028 година.

Свет | пред 1 месец

Иран се заканува со напади врз американски бази на Блискиот Исток доколку биде нападнат

Иран ќе ги нападне американските воени бази на Блискиот Исток доколку биде нападнат од американските сили, кои во последниот период го зајакнаа своето присуство во регионот, изјави иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи. Тој нагласи дека евентуален одговор на Техеран не треба да се толкува како напад врз државите во кои се наоѓаат базите, туку исклучиво како насочена акција против американското воено присуство.Изјавата на Арагчи доаѓа ден по најавите од Техеран и Вашингтон дека ќе продолжат индиректните преговори за иранската нуклеарна програма, кои двете страни ги оценија како конструктивни. Во интервју за катарската телевизија „Ал Џезира“, иранскиот министер изјави дека датумот за следната рунда разговори сѐ уште не е утврден, но дека постои заедничка подготвеност тие да се одржат наскоро. Американскиот претседател Доналд Трамп, пак, изјави дека новиот круг разговори би можел да започне веќе на почетокот на наредната недела.Трамп во изминатиот период упати повеќе закани кон Иран, поврзани со зајакнатото американско воено присуство во регионот, барајќи Техеран да се откаже од збогатувањето ураниум, што може да води кон развој на нуклеарно оружје, како и да го запре развојот на балистички ракети и поддршката на вооружени групи во регионот. Иранските власти постојано негираат дека имаат намера да произведат нуклеарно оружје.Иако двете страни покажуваат подготвеност за продолжување на дипломатските напори околу долгогодишниот нуклеарен спор, Арагчи јасно порача дека Техеран не прифаќа проширување на преговорите на други теми. Според него, секој дијалог бара воздржаност од закани и притисоци, а разговорите со САД се ограничени исклучиво на нуклеарната програма. Иран инсистира на признавање на своето право на збогатување ураниум и смета дека ставањето на ракетниот програм на преговарачка маса би ја направило земјата поранлива на евентуални израелски напади.Потсетувајќи на настаните од минатата година, Арагчи посочи дека во јуни САД се приклучија на завршната фаза од дванаесетдневната израелска кампања на бомбардирање ирански нуклеарни објекти, по што Техеран возврати со ракетен напад врз американска база во Катар. Иранските власти тврдат дека по тие настани ги запреле активностите за збогатување ураниум.Во случај на нов американски напад, Иран ќе постапи на сличен начин, најави Арагчи, нагласувајќи дека цел ќе бидат исклучиво американските бази во регионот, а не земјите домаќини. Според него, постои јасна разлика меѓу напад врз американско воено присуство и напад врз соседните држави, разлика која, како што рече, Техеран јасно ја прави во своите пораки.

Свет | пред 1 месец

Обвинувања за таен нуклеарен тест ја продлабочуваат глобалната безбедносна неизвесност

Соединетите Американски Држави ја обвинуваат Кина дека во 2020 година спровела таен нуклеарен тест, во момент кога администрацијата на претседателот Доналд Трамп повикува на нов и поширок договор за контрола на нуклеарното вооружување што би ги вклучил и Пекинг и Москва. Обвинувањата доаѓаат само еден ден по истекот на последниот преостанат договор за контрола на нуклеарното оружје меѓу САД и Русија, со што најголемите нуклеарни сили во светот првпат по неколку децении остануваат без формални ограничувања на своите арсенали.Американскиот претседател и високи функционери од неговата администрација јавно порачуваат дека повеќе нема да се придржуваат до ограничувањата од договорот Нов СТАРТ, оценувајќи дека е неопходен нов договор кој ќе одговори на заканите од Русија и Кина. Во исто време, Трамп повторно ја отвора можноста за обновување на американските нуклеарни тестирања.На глобалната Конференција за разоружување во Виена, потсекретарот за контрола на вооружувањето и меѓународна безбедност Томас ДиНано изјавува дека американската влада располага со информации оти Кина спровела нуклеарни експлозивни тестови, вклучително и подготовка за тестови со јачина од неколку стотици тони. Според неговите тврдења, еден таков тест бил извршен на 22 јуни 2020 година, а кинеската војска, како што наведува, наводно користела техники за прикривање на експлозијата со цел да го отежне нејзиното сеизмичко откривање.Од Организацијата за сеопфатна забрана на нуклеарни тестови, која глобално ги следи ваквите активности, соопштуваат дека нивниот меѓународен систем за мониторинг не регистрирал настан што би одговарал на карактеристиките на нуклеарна експлозија на наведениот датум. Според нив, системот е способен да детектира експлозии со јачина од околу 500 тони ТНТ или повеќе, што остава отворено прашањето дали евентуалниот тест, доколку бил со помала јачина, можел да остане незабележан.Кинеската страна ги отфрла обвинувањата, наведувајќи дека Пекинг се придржува до политиката на непрва употреба на нуклеарно оружје и дека го почитува својот мораториум за нуклеарни тестирања. Од кинеската амбасада во Вашингтон порачуваат дека Кина е подготвена да соработува со сите страни за зачувување на меѓународниот режим на разоружување и неширење на нуклеарното оружје, но истовремено апелираат и САД сериозно да се придржуваат до своите обврски.Истекот на договорот Нов СТАРТ, кој важеше до 5 февруари 2026 година, американските власти го оценуваат како „крај на една ера“, најавувајќи дека САД ќе продолжат со модернизација на нуклеарниот арсенал и ќе задржат капацитет за брзо зголемување на распоредувањето доколку тоа го наложи безбедносната состојба. Според Вашингтон, идната контрола на вооружувањето не може да се замисли без вклучување на Кина, иако Пекинг досега одбива да учествува во трилатерални преговори, тврдејќи дека неговиот нуклеарен арсенал е значително помал од оние на САД и Русија.Експертите предупредуваат дека меѓусебните обвинувања и истекот на клучните договори ја зголемуваат глобалната несигурност и ризикот од нова трка во вооружување, оценувајќи дека без сериозен дипломатски ангажман, светот влегува во период на зголемена стратешка нестабилност.

Свет | пред 1 месец