Додека од Белата куќа пристигнуваат информации дека американскиот претседател Доналд Трамп сериозно ја разгледува можноста за купување на Гренланд, данските медиуми паралелно пренесуваат изјави на официјални лица дека данската територија не е на продажба, како и шпекулации за евентуалната цена на најголемиот остров во светот.
Аналитичари на холандската финансиска група Рабобанк излегоа со аргументирана проценка дека САД би можеле да понудат околу 50 милијарди долари за Гренланд, односно приближно еден милион долари за секој од околу 50.000 жители на островот, пренесува данскиот портал БТ.
„Иако директно американско воено преземање изгледа малку веројатно, дипломатските маневри се сосема друга работа. Пристапот на Трамп често се опишува како ‘премногу стап, премалку морков’. Во случајот со Гренланд, можно е да видиме повеќе морков“, се наведува во анализата на Рабобанк.
Иако речиси никој од коментаторите не смета дека ваква трансакција е реална, мнозинството оценува дека ваквата понуда тешко би оставила некого рамнодушен. Дополнително, данскиот устав и законите предвидуваат можност за осамостојување на Гренланд.
Порталот БТ пренесува и изјава на данскиот претприемач Мартин Торборг, кој смета дека доколку Гренланѓаните добијат навистина добра понуда за прифаќање американски пасоши, би било разбирливо да ја прифатат. Според него, Данска не треба да ги спречува во таква одлука.
Спротивно на тоа, можноста за продажба решително ја отфрли градоначалничката на Нуук, Аваарак Олсен, во изјава за Си-Би-Ес њус. Таа рече дека Гренланѓаните имаат чувство дека не се третираат како народ што живее во својата земја, туку како предмет за продажба, што го смета за навредливо.
„Нашиот свет не е ист откако пред една година слетаа првите авиони на Трамп“, додаде Олсен, алудирајќи на посетата на синот на американскиот претседател на Гренланд во јануари 2025 година. Таа нагласи дека сите американски понуди биле одбиени уште во пролетта минатата година.
Сепак, се чини дека американскиот притисок и заканите со анексија предизвикале раздор меѓу гренландските и данските политички лидери. На состанокот на Комитетот за надворешна политика на данскиот и гренландскиот парламент, одржан во вторникот, бил изнесен предлог за воспоставување директен дијалог меѓу Нуук и Вашингтон, без учество на Данска.
Таков чекор би бил спротивен на данскиот устав, според кој надворешната политика за целото кралство ја води данската влада. Тоа значи дека гренландската министерка за надворешни работи не може да се сретне со американскиот државен секретар Марко Рубио без присуство на данскиот министер за надворешни работи.
Предлогот, наводно, доаѓа од редовите на гренландската опозиција која се залага за независност, но дневниот весник Јиландс-Постен пишува дека данските лидери биле изненадени од поддршката што ја добил и од дел од пратениците на владејачката коалиција.
Претседателката на Комитетот за надворешна политика и безбедност на гренландскиот парламент, Пипалук Линге, за данската јавна радиотелевизија изјави дека Гренланѓаните се возрасни луѓе, имаат парламент и министри кои можат самостојно да зборуваат во нивно име, без постојано посредување од Данска.
Според Јиландс-Постен, атмосферата на состанокот била исклучително лоша, со обвинувања од гренландска страна дека данските власти им ускратуваат важни информации. Состанокот бил одржан онлајн и требало да трае еден час, но поради ескалација на расправијата, данските пратеници еден по еден го напуштале разговорот.
Гренландската министерка за надворешни работи Вивијан Моцфелд изјави дека веќе воспоставила директна линија за комуникација со САД. За гренландскиот весник Sermitsiaq таа рече дека Гренланд и САД меѓусебно си се потребни кога станува збор за безбедноста на Арктикот и оцени дека агресивната реторика не придонесува за односите, изразувајќи надеж дека најавениот состанок следната недела ќе доведе до нивна нормализација.
Во меѓувреме, данската влада е изложена на критики од опозицијата, која смета дека премиерката Мете Фредериксен требало да заземе поцврст став кон претензиите на Трамп. Лидерот на десничарската Данска народна партија, Мортен Месершмит, изјави дека нема причина воопшто да се одржи најавениот состанок меѓу данскиот и американскиот министер за надворешни работи.
Според него, со луѓе кои се закануваат не се преговара, туку нивните барања јасно и недвосмислено се одбиваат, повлекувајќи паралела со хипотетичка ситуација во која Русија би побарала да го преземе данскиот остров Борнхолм.
