УКРАИНА

Унгарски министер: Украина воено ја загуби војната

Унгарскиот министер за одбрана Кристоф Салаи-Бобровницки изјави дека, според ставот на неговата влада, Украина „воено го загубила“ војната со Русија. Изјавата ја пренесе Ukrainska Pravda, повикувајќи се на унгарската агенција Telex.hu.Министерот оцени дека додека трае „отворена вооружена конфронтација во соседството“, опасноста од намерна или случајна ескалација е „многу висока“ и претставува ризик и за Унгарија. Тој повтори дека решението мора да биде дипломатско, а не воено.Салаи-Бобровницки тврдеше дека американските напори за постигнување мир ги „поткопуваат европските лидери“, обвинувајќи ги дека сакаат да го продолжат конфликтот. „Унгарија и понатаму стои на страната на мирот“, рече тој.Повторувајќи ги тезите што Будапешта ги изнесува со месеци, министерот наведе дека секој ден „околу илјада украински борци се отстрануваат од бојното поле“, од кои една четвртина загинуваат. Тој спомена и дека украинската инфраструктура и земјоделство се во тешка состојба и, како што рече, тоа има „директни негативни последици и врз Унгарија“.Според него, украинската армија наводно функционира со околу 40% од капацитетот, додека руските сили со 70%, па затоа „Украина од воен аспект го има загубено овој конфликт“.На 28 ноември во Москва, унгарскиот премиер Виктор Орбан се сретна со Владимир Путин, повикувајќи на брз прекин на војната, но истовремено изрази надеж за стабилни енергетски договори со Русија. Орбан и повтори на Москва својата теза дека Украина би требало да добие статус на „тампон-зона“ по завршувањето на конфликтот.

Свет | пред 3 месеци

Зеленски отворено: Се плашам

Украинскиот претседател Володимир Зеленски јавно призна дека стравува оти САД би можеле да го изгубат интересот за организирање мировен договор меѓу Киев и Москва, пренесува „Скај њуз“. На заедничка прес-конференција со ирскиот премиер Михаел Мартин во Даблин, Зеленски изрази умерен оптимизам за текот на преговорите, но и сериозна загриженост дали Вашингтон ќе остане целосно ангажиран.Тој посочи дека е охрабрен од засилената дипломатска активност на американската администрација и напорите да се најде пат кон прекин на конфликтот. „Имаше мал оптимизам во моите зборови поради брзината на разговорите и интересот од американска страна. Тоа покажа дека Америка не се повлекува од дијалогот, и тоа е добро“, рече Зеленски.Но, на директно прашање дали се плаши дека САД би можеле да се изморaт од процесот, тој одговори искрено: „Да, се плашам. Ако некој од нашите сојузници се измори...“ Притоа додаде дека целта на Русија е „да го извлече американскиот интерес од оваа ситуација“.Зеленски најави дека очекува повратни информации од американските претставници по средбата на специјалниот пратеник Стив Виткоф и Џеред Кушнер со рускиот претседател Владимир Путин во Москва. Тој истакна дека е подготвен повторно да се сретне со претседателот Доналд Трамп, но дека средбата зависи од резултатите на разговорите во руската престолнина.Од американска страна се очекува да биде презентирана изменета верзија на планот од 28 точки за прекин на војната – документ што претходно предизвика жестоки критики поради наводната наклонетост кон руските позиции. Украина останува цврста во ставот дека нема да прифати никакви територијални отстапки и дека секој мировен договор мора да гарантира целосен суверенитет и безбедност на државата. Дел од украинските функционери стравуваат дека предложените безбедносни гаранции нема да бидат доволно силни, особено ако не наликуваат на заштитата што ја нуди членот 5 од НАТО.Русија, пак, инсистира дека дополнителни гаранции не се потребни, а Путин изјави дека нема намера да продолжи со непријателствата – но истовремено испрати заканувачка порака до Европа.„Ако Европа сака да започне војна со нас, ние сме подготвени веднаш“, изјави тој, додавајќи дека Москва ја смета ЕУ за оддалечена од преговорите поради прекинатите односи и санкциите.Путин обвини дека европските лидери намерно поставуваат „неприфатливи услови“ за да го прикажат Кремљ како пречка за американските дипломатски напори. Украинската страна, пак, предупредува дека Русија токму преку воени притисоци и пропагандни изјави се обидува да ја засили својата преговарачка позиција во пресрет на новите дипломатски рунди.Ситуацијата останува исклучително неизвесна, а изјавата на Зеленски дека „се плаши“ од можен американски замор дополнително ја нагласува ранливоста на процесот кој би требало да ја одреди иднината на украинско-рускиот конфликт.

Свет | пред 3 месеци

Москва и Вашингтон без напредок, мировната формула за Украина засега нема успех

Мисијата на американските пратеници во Москва заврши без договор. Посетата на Стив Виткоф, главниот преговарач на Доналд Трамп, и Џаред Кушнер, што требаше да внесе брзина во мировните разговори за Украина, само ја истакна длабоката дистанца меѓу двете страни. Пет часа разговори со Владимир Путин не беа доволни за да се затвори ниту едно од спорните прашања.Според Кремљ, средбата била „работна и отворена“, но американскиот предлог – веќе преработуван неколку пати на барање на Киев и европските држави – сè уште содржи точки што Русија ги смета за недозволиви. Американската делегација не даде ниту една изјава по напуштањето на Москва.Неколку часа пред средбата, Путин испрати најостра порака до европските лидери во последните месеци. Тој ги обвини дека живеат „под илузија“ дека Русија може да биде стратешки поразена и повтори дека Москва „не планира војна со Европа“, но дека ќе реагира ако европските држави „ја отворат таа врата“.Овие пораки го засилија впечатокот дека Кремљ сака поголема дистанца од европските модификации на американскиот план, кои Киев ги турка како услов за прифатлив договор.Русија и Украина остануваат најдалеку токму таму каде што е тешко да се најде компромис: контрола на териториите и идните безбедносни гаранции. Москва инсистира Киев да се откаже од дел од својата територија, а Украина бара гаранции што би ја спречиле нова руска офанзива – вклучително и гаранции што Кремљ ги смета за провокација.Европските партнери, пак, имаат свои, често различни позиции за тоа што е прифатлив мир, па мировниот документ се менуваше неколку пати во само неколку недели. Кремљ призна дека има делови што можат да бидат основа за договор, но високите руски претставници велат дека компромис „сè уште не е видлив“.

Свет | пред 3 месеци

Тежок удар за Брисел: ЕЦБ смета дека планот за финансирање на Украина го крши европскиот правен поредок

Планот на Европската унија да и́ обезбеди на Украина огромен „репарациски заем“ од 140 милијарди евра, заснован врз заврзнатиот руски државен имот, се соочи со сериозна блокада: Европската централна банка (ЕЦБ) категорично одбила да ја поддржи иницијативата, оценувајќи дека таа го крши европското право.Како што пишува Financial Times, ЕЦБ заклучила дека предлогот би претставувал форма на забрането монетарно финансирање, бидејќи би ја ставил централната банка во позиција да го покрива ризикот од државните обврски – нешто што европските договори експлицитно го забрануваат.Оваа одлука доаѓа во момент кога ЕУ е под засилен притисок да пронајде начин да го финансира украинскиот буџет за 2026 и 2027 година, додека Киев се соочува со недостиг на средства и со обновена руска офанзива.Во планот на Европската комисија, земјите членки требало да ги поделат ризиците за отплата преку државни гаранции. Но Комисијата стравувала дека државите нема да можат доволно брзо да обезбедат ликвидност во итен случај.Затоа побарала од ЕЦБ да интервенира како кредитор во последна инстанца за Euroclear Bank – институцијата што ја чува најголемата количина од замрзнатата руска имотнина (над 200 милијарди евра).ЕЦБ одговорила негативно, наведувајќи дека таквата улога би значела финансирање на државите преку задната врата – спротивно на мандатот на банката.„Таков предлог не може да се разгледува, бидејќи веројатно би го прекршил европското право кое забранува монетарно финансирање,“ соопштија од ЕЦБ.По одбивањето, Европската комисија започнала да работи на алтернативни модели за да обезбеди привремена ликвидност и да го одржи планот во живот.Портпарол на Комисијата истакна дека ЕЦБ „активно учествувала во сите разговори од крајот на октомври“, но не изнел детали за новите опции што се разгледуваат.Белгија, земјата што ја надгледува Euroclear, силно се противи заемот. Премиерот Барт де Вевер го оцени планот како „фундаментално погрешен“ и побара 26-те други земји членки да дадат:правно обврзувачки,неопозиви,безусловни,солидарни гаранции на барање,доколку рускиот имот биде одмрзнат во иднина.Европските санкции што го држат рускиот имот замрзната мораат да се обновуваат на секои шест месеци едногласно, што значи дека една земја – како Унгарија, која веќе блокираше слични одлуки – може да предизвика правен пресврт.Додатен притисок врз ЕУ создава и тековниот американски мировен план за Украина. Во Брисел се стравува дека потенцијален договор меѓу Вашингтон и Москва би можел да доведе до:укинување на европските санкции,барање Euroclear веднаш да ѝ ги врати средствата на Русија,голем финансиски удар за ЕУ.Според предлогот на Комисијата, Украина би морала да го врати заемот само ако Русија прифати да плати репарации – услов кој засега изгледа недостижен.

Свет | пред 3 месеци

Европа на нозе: страв дека „мировниот план“ на Трамп ја остава Украина ранлива, а Русија посилна

Европа со растечка загриженост го следи најновиот обид на Доналд Трамп да го заврши војниот конфликт во Украина, стравувајќи дека евентуален мировен договор – без разлика кога би бил постигнат – нема да ја санкционира или ослаби Русија, како што се надеваа европските лидери. Според анализата на агенцијата „Ројтерс“, европските влади стравуваат дека таков развој би ја загрозил безбедноста на целиот континент.Дополнително, постои и стравување дека Европа ќе мора да прифати ново економско приближување меѓу Вашингтон и Москва, иако Русија продолжува да се третира како главната закана за европската безбедност.Иако Украина и повеќе европски престолнини успеаја да се спротивстават на делови од американскиот предлог од 28 точки – кој се сметаше за премногу наклонет кон Русија – евентуален договор и понатаму би носел сериозни ризици.Европските земји практично немаат улога во преговорите. Тие не беа поканети на средбите меѓу американските и украинските преговарачи на Флорида, а денес ќе го следат оддалеку и патувањето на специјалниот пратеник Стив Виткоф во Москва, каде ќе се сретне со Владимир Путин.„Почнува да преовладува свеста дека во некој момент ќе дојде до ‘грда нагодба’“, изјави Лук ван Миделар од Бриселскиот институт за геополитика.„Трамп сака договор, но го гледа низ призма на големите сили: ‘Ние сме САД, тие се Русија – ние решаваме’. Тоа е многу непријатно за Европа.“Иако американскиот државен секретар Марко Рубио тврди дека европските партнери ќе бидат вклучени, европските дипломати велат дека тоа им нуди малку утеха. Секој сегмент од договорот директно ја засега Европа – од прашањето на територијалниот интегритет на Украина, до можната економска соработка меѓу Русија и САД.Неделава, дополнителна доза нервоза предизвика одлуката на Рубио да го прескокне состанокот на шефовите на дипломатиите на НАТО во Брисел.Во исто време, европските безбедносни служби веќе предупредуваат дека Русија ја остава „отворена опцијата“ за напад врз НАТО до 2029 година.„Русија ја задржува можноста за воен судир со НАТО. Тоа може да се случи најдоцна до 2029“, предупреди германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадепфул.Европските влади се плашат дека евентуални територијални отстапки на Украина би го охрабриле Кремљ на нова агресија. Во сегашната фаза, извесно е дека секој мировен договор би ѝ дозволил на Москва да задржи дел од окупираната украинска територија, додека администрацијата на Трамп не ги отфрли руските барања за остатокот од Донбас.Дополнително, луѓе од Трамповата администрација отворено зборуваат за големи економски можности во деловната соработка со Русија по завршувањето на војната – нешто што ги вознемирува европските влади.Иако Европската Унија од почетокот на руската инвазија обезбеди околу 180 милијарди евра помош за Украина, таа и натаму нема значајно влијание во процесот.На располагање го има моќниот инструмент – замрзнатиот руски државен и приватен имот во ЕУ – но земјите членки сè уште не можат да постигнат договор дали да го искористат за финансирање нов пакет помош за Украина.Во обид да покажат сила, Франција и Велика Британија најавија дека се подготвени да распоредат „убедливи единици“ како дел од поствоени гаранции за Украина. Но Русија такви сили веднаш ги отфрли, а и европските држави знаат дека без американска логистика и технологија тие трупи нема да можат да дејствуваат самостојно.Експертите предупредуваат дека европските држави сега ја гледаат последицата од децениското потценување на воените капацитети.„Европјаните не се на масата затоа што, како што би рекол Трамп, немаат карти во раката“, вели Клаудија Мајор од German Marshall Fund. „Тие ја плаќаат цената за тоа што со години не инвестираа во сопствени одбранбени способности.“

Свет | пред 3 месеци

Белата куќа оптимистична за договор за Украина: специјалниот пратеник Виткоф патува во Москва

Белата куќа е „многу оптимистична“ за можноста да се постигне договор за прекин на војната во Украина, изјави портпаролката Каролин Левит, најавувајќи дека американскиот специјален пратеник Стив Виткоф е на пат кон Москва.Според Левит, претседателот Доналд Трамп и неговиот тим „интензивно работат“ на прашањето и искрено сакаат војната да заврши. Таа прецизираше дека разговорите со украинската делегација, одржани вчера на Флорида, биле „многу продуктивни“, а дека следниот чекор е патувањето на Виткоф во Русија.Кремљ потврди дека Виткоф, кој годинава веќе неколкупати престојувал во Москва, ќе се сретне со рускиот претседател Владимир Путин во среда. Состанокот доаѓа во момент на силен притисок врз Киев да го прифати американскиот план за ставање крај на конфликтот, пренесува Франс Прес.Украинскиот претседател Володимир Зеленски и францускиот претседател Емануел Макрон во Париз разговарале со Виткоф и украинскиот главен преговарач Рустем Умеров, само еден ден по американско-украинските разговори во Флорида. И двете страни ги оценија средбите како „продуктивни“, но американскиот државен секретар Марко Рубио предупреди дека „работата сè уште не е завршена“.

Свет | пред 3 месеци

Ексклузвини преговори во Флорида: Се преговара за две најтешки прашања

Во ексклузивниот приватен клуб „Шел Беј“ на југот на Флорида, во сопственост на Стив Виткоф, претставници на Вашингтон и Киев одржаа тајна средба за време на која беа послужени украински борш (традиционално руско-украинско јадење) и холупци – дипломатски гест што се толкува како сигнал дека САД се обидуваат да ја придвижат Украинa кон компромис во мировните разговори со Русија. Извор со непосреден увид во средбата, на која присуствувале државниот секретар Марко Рубио, специјалниот пратеник Стив Виткоф и зетот на Доналд Трамп, Џеред Кушнер, за СиЕнЕн изјавил дека станува збор за „исчекор напред“ и „надградба“ на првата рунда преговори што минатата недела се одржа во Женева. Но, и покрај напредокот, изворот предупредува дека многу чувствителни точки остануваат отворени и дека преговорите се далеку од финална фаза.Една од најконтроверзните точки е уставната определба на Украина за членство во НАТО, што Москва го бара како откажување, а Киев тврдo го одбива. Според изворот, преговарачите разгледувале можност Украина формално да не се откаже од евроатлантскиот курс, но де факто да биде блокиран патот кон НАТО преку двострани или повеќестрани договори меѓу Русија и одделни членки на Алијансата. Такво решение би било исклучително непопуларно во повеќе европски земји, а конечната одлука би ја имал претседателот Зеленски. Разговорите, сепак, покажуваат дека се бараат „креативни модели“ кои би ја заобиколиле украинската црвена линија, а истовремено би создадале простор за дипломатски напредок.Уште потешка точка е барањето на Кремљ, Украина да се откаже од делови од Донбас – територии што Русија ги анектираше, но не ги контролира целосно. Американскиот предлог предвидувал тие области да станат руска демилитаризирана зона без право на стационирање руски воени сили, но тоа решение Киев го смета за сериозно слабеење на сопствената одбрана. Изворот потврдува дека преговорите се движат и во врска со ова прашање, но не открива детали: „Ако стане јавно, може да се уништи можниот договор.“Додека Вашингтон и Киев бараат компромисни формули, најголемиот предизвик допрва следи – дали Москва ќе прифати нешто што отстапува од нејзините максималистички позиции. Кремљ досега не покажал подготвеност да се откаже од целта Украина да биде политички и стратешки подредена. Затоа, дипломатите предупредуваат дека иако се отвораат можности за украински чекори кон компромис, вистинскиот тест ќе биде руската реакција. Средбата во Флорида, иако обвиена со дискретност и симболика, го потврдува единственото нешто околу кое сите страни се согласни: мировниот договор нема да биде можен без болни одлуки.

Свет | пред 3 месеци

Војните ја зголемуваат продажбата: производителите на оружје со историски највисоки приходи

Производителите на оружје ширум светот во 2024 година оствариле рекордни приходи, поттикнати од војните, зголемените геополитички тензии и растечките буџети за одбрана, покажуваат најновите податоци на Штокхолмскиот меѓународен институт за мировни истражувања (СИПРИ). Според извештајот, сто најголеми светски одбранбени компании забележале раст од 5,9 проценти на годишно ниво, достигнувајќи вкупни приходи од околу 679 милијарди долари – највисока бројка досега.Побарувачката за вооружување нагло порасна како последица на војната во Украина, воениот конфликт во Газа и зголеменото чувство на несигурност во повеќе региони. Многу компании во изминатата година ги проширија капацитетите, отворија нови фабрики или купија конкурентски фирми со цел да одговорат на барањата на пазарот.САД остануваат доминантна сила во одбранбената индустрија: 39 од 100 најголеми компании се американски, а нивните приходи пораснале на 334 милијарди долари – речиси половина од глобалниот вкупен износ. На врвот се Lockheed Martin, RTX и Northrop Grumman. За првпат на листата се појави и SpaceX на Илон Маск, чијшто одбранбен сегмент ги удвоил приходите на 1,8 милијарди долари.Во Европа, вкупната продажба на оружје (исклучувајќи ја Русија) пораснала за 13 проценти и достигнала 151 милијарда долари, пред сè поради големата побарувачка поврзана со украинскиот конфликт и силната перцепција за руска закана. Германските Rheinmetall, ThyssenKrupp, Hensoldt и Diehl заедно бележат раст на приходите од 36 проценти.Рускиот напад врз Украина истовремено доведе до зголемување на приходите кај производителите од двете страни. Украинскиот Укроборонпром има раст од 41 проценти, а руските Ростех и United Shipbuilding Corporation заработиле 31,2 милијарди долари – 23 проценти повеќе од лани, и покрај санкциите и недостигот од компоненти.Израелските одбранбени компании, и покрај критиките за операциите во Газа, оствариле раст од 16 проценти, достигнувајќи 16,2 милијарди долари, а интересот за израелски системи останува висок.Кинеската индустрија, пак, забележала пад од 10 проценти поради низа корупциски скандали во процесите на набавка, што довело до одложување или откажување големи договори. Азија и Океанија, и покрај растот во Јапонија и Јужна Кореја, вкупно бележат пад од 1,2 проценти, што ги прави единствениот регион со намалена продажба.Од Greenpeace предупредуваат дека Европа станува „жариште на глобалното повторно вооружување“ и дека рекордното трошење за одбрана ја води планетата „во погрешна насока“.СИПРИ ги следи глобалните приходи од оружје од 1989 година, а податоците за кинеските компании ги вклучува од 2015 година.

Свет | пред 3 месеци

(Видео) Украина нападна два руски танкери

Украински морнарички дронови нападнаа два руски танкери за нафта во Црното Море. Киев се обидува да изврши притисок врз Русија со напад врз празни бродови на пат кон товарење со нафта за странските пазари, напиша Би-Би-Си повикувајќи се на изјава од официјално лице.Се работи за танкерите „Каирос“ и „Вират“ кои работат под санкции. Тие биле на пат кон голем руски терминал за нафта во морето.Турција загрижена за нападот врз двата комерцијални брода.„Овие инциденти во нашата ексклузивна економска зона создадоа сериозни безбедносни ризици и претставуваат сериозни ризици за безбедноста на пловидбата, животите, имотот и животната средина во нашиот регион“, напиша на платформата Икс портпаролот на турското Министерство за надворешни работи, Ончу Кечели.

Свет | пред 4 месеци

Еден загинат и 11 повредени во рускиот напад врз Киевската Област

Во руски напад во Киевската Област 55-годишна жена е убиена, а 11 лица се повредени, соопшти полицијата на киевскиот регион.Пријавено е дека се оштетени 25 повеќекатни згради и 106 куќи, како и 88 автомобили.Во областа Бровари повредени се три лица, а оштетени се 10 повеќекатни згради и 17 куќи, 42 возила, 20 гаражи, трговски центар и градинка.

Свет | пред 4 месеци

Еден загинат и седум повредени во руски напад со дронови врз Киев

Најмалку едно лице загина, а седуммина меѓу кои и 13-годишно дете, се повредени во руски дронски и ракетен напад врз Киев изутринава, јави Би-би-си.Експлозиите оштетија станбени згради во повеќе делови од градот. Градоначалникот Виталиј Кличко, изјави дека четири лица се пренесени во болница, а пожар избувнал на пониските катови од една висококатница западно од центарот. Друг пожар бил ставен под контрола во централниот дел на градот.Шефот на воената администрација, Тимур Ткаченко, потврди дека ударите погодиле повеќе цели на периферијата на главниот град и дека воздушната одбрана е активирана против дронови над градот.Регионални власти јавија дека и во Бровари, источно од Киев, две жени биле повредени кога ракети и дронови погодиле станбени подрачја.Овој напад се случува само неколку дена по слично руско бомбардирање што усмрти седум лица во Киев, додека истовремено беа пријавени жртви и во руската област Ростов.

Свет | пред 4 месеци

(Видео) Украина: ‘Размерите на руските лаги се неверојатни’ – Се водат борби околу Купјанск“

Украинските сили и натаму ги бранат позициите во североисточниот град Купјанск, и покрај тврдењата на Москва дека руска контрола е целосно воспоставена. Рускиот претседател Владимир Путин минатата недела изјави дека градот е „повторно во рацете на Москва“, а за време на посетата на Киргистан повторно рече дека Купјанск е „целосно под руска контрола“.Врховниот командант на украинската армија, Олександр Сирски, остро ги демантираше ваквите тврдења. Тој по посетата на регионот Харков порача дека украинските војници секојдневно изведуваат одбранбени, извидувачки и ударни акции, со цел стабилизација на состојбата во градот.„Размерите на лагите на руското раководство за ситуацијата во Купјанск се неверојатни“, напиша Сирски на Телеграм, нагласувајќи дека украинските сили држат одредени линии и го засилуваат огнениот притисок со цел да ги блокираат руските линии за снабдување.Купјанск првично беше окупиран од руската инвазија во 2022 година, но Украина го поврати контролата истата година во рамки на една од најуспешните контраофанзиви. Денешните тврдења на Москва доаѓаат во време на зголемен дипломатски притисок за надминување на конфликтот, вклучувајќи го и новиот американски мировен предлог, во кој сега се вклучени и европски сојузници.Покрај Купјанск, руските сили се насочени и кон Покровск, важен логистички центар во Донецк. Путин тврдеше дека руската армија контролира 70 проценти од градот, познат по своето поранешно советско име Красноармејск. Руското Министерство за одбрана во петокот соопшти дека нивните сили зазеле два крајни реони од Покровск, иако украинските извори не го потврдуваат тоа.Состојбата на терен останува променлива, а двата града и понатаму се во центарот на интензивни борби за контрола врз источниот фронт.

Свет | пред 4 месеци

Ескалација на фронтот: нови украински дрон-напади предизвикаа пожари во Русија

Украина во текот на изминатата ноќ спроведе повеќе дрон-напади врз руски територии, при што беа погодени објекти во неколку региони, соопштија утрово руските власти. Најсериозниот инцидент е забележан во Краснодарскиот крај, каде по удар на украински дрон избувнал пожар во нафтената рафинерија „Афип“ во Севeрскиот округ.Регионалната администрација информираше дека огнот зафатил околу 100 квадратни метри и оштетил дел од техничката опрема во постројката, но складиштата со нафта останале непогодени, пренесува „Интерфакс“.Покрај Краснодар, руски извори пријавија и пожари во Ростовската област, каде, според нивните тврдења, биле погодени повеќе цивилни објекти. Засега нема информации за жртви, а локалните служби за итни интервенции работат на целосно локализирање на пожарите и процена на материјалната штета.Нападите се случуваат во период на засилен воздушен притисок меѓу двете страни, а Москва повторува дека украинските напади со беспилотни летала стануваат „сè почести и подалечни“. Украина официјално не ги коментира овие операции.

Свет | пред 4 месеци

Руски удари врз Киев: едно загинато лице и 11 повредени, меѓу нив и дете

Во руски ракетни и дрон-напади врз Киев, изведени во текот на изминатата ноќ, загина едно лице, а 11 се повредени, меѓу кои и едно дете, соопштија властите на украинската престолнина. Шефот на киевската воена администрација, Тимур Ткаченко, изјави дека од полноќ наваму биле погодени најмалку шест локации во градот, пренесува „Укринформ“.Според неговите информации, еден дрон предизвикал значителна штета во Оболонскиот округ, каде биле погодени повеќе станбени објекти во приватниот сектор. Во текот на утрото бројот на повредени се искачи на 11 лица, додека една жртва подлегнала на повредите.Киевските служби наведуваат дека нападите предизвикале сериозни материјални оштетувања и дека екипите за спасување продолжуваат да работат на расчистување на урнатините и обезбедување на погодените подрачја. Властите предупредија дека ризикот од нови воздушни напади останува висок.

Свет | пред 4 месеци

Крахот на човекот од доверба на Зеленски: Јермак поднесе оставка, Киев во политички вртлог

Шефот на кабинетот на украинскиот претседател Володимир Зеленски и негов најблизок советник, Андриј Јермак, поднесе оставка во петокот, само неколку часа откако Националното биро за борба против корупцијата (NABU) изврши претрес во неговите простории. Јермак, кој изгради досега невидено ниво на моќ во украинската извршна власт и имаше влијание врз парламентот, владата и клучните институции, со години беше една од најконтроверзните фигури во политичкиот систем.Заради неговата улога „десна рака“ на Зеленски, западните дипломати често го опишуваа како незаменлив, но и како извор на фрустрации. Европски функционери за Kyiv Independent велат дека бил гледан со скепса и во Брисел и во Вашингтон, а во Украина неговата непопуларност била уште поизразена. Според истите извори, токму Јермак го „повлекол куршумот“ кон антикорупциските институции, обидувајќи се да го ослаби NABU во момент кога земјата е погодена од најголемиот корупциски скандал меѓу соработниците на претседателот.Истражителите тврдат дека Јермак е поврзан со големата шема во државната нуклеарна компанија „Енергоатом“, каде што, според NABU, биле испрани и украдени над 100 милиони долари. Еден од неговите најблиски соработници, Тимур Миндич, беше посочен како организатор на криминалната мрежа, а во јавноста се појавија и видеоснимки на кои, како што тврдат истражителите, се гледаат високи владини личности како примаат мито. Полиција за Kyiv Independent изјавила дека една од луксузните куќи финансирани со парите од оваа шема била наменета токму за Јермак.Активисти за борба против корупцијата сметаат дека ваквата шема тешко можела да функционира без негово знаење. Според Дарја Калениук, извршна директорка на украинскиот Центар за борба против корупцијата, претседателот Зеленски ќе мора да ги отстрани луѓето од неговиот најтесен круг за да ја докаже сопствената неумешност.Неговото име со години беше опкружено со обвиненија за мито и злоупотреби, а неколку негови поранешни заменици веќе се гонат или се под истрага за корупција. Критичарите тврдат дека Јермак создал модел во кој ниту една кадровска или институционална одлука не можела да биде донесена без негов благослов. Тој важеше за човекот кој де факто ја води домашната и надворешната политика, а многу дипломатски извори откриваат дека дури и најважните одлуки на претседателот биле оформувани според ставовите на Јермак.Од повторната победа на Доналд Трамп на изборите, неговата позиција драматично ослабна. Американски официјални лица одбивале да разговараат со него поради неговите блиски врски со претходната администрација во Вашингтон, а украински и европски извори велат дека бил гледан како најмалку посакуван преговарач. И покрај тоа, Зеленски го испраќал да ги води клучните меѓународни разговори и да се сретнува со странски лидери.Низ годините Јермак се сметаше за центар на моќта околу претседателот, а критичарите тврдат дека секој кој ја засенил неговата позиција бил тргнат настрана. Така беше сменет и популарниот генерал Валериј Залужни, а потоа и вицепремиерот за инфраструктура Александар Кубраков — двајца политички профили кои станале потенцијални конкуренти во јавноста.Оставката на Јермак претставува најголем политички потрес за администрацијата на Зеленски од почетокот на војната. Украинските аналитичари предупредуваат дека овој чекор може да има сериозни последици за стабилноста на власта, но и за односите со западните партнери, кои одамна бараат посериозна борба против корупцијата.

Свет | пред 4 месеци

Претрес кај најблискиот соработник на Зеленски

Украинските антикорупциски служби утрово извршија претрес во домот на Андриј Јермак, шеф на кабинетот на украинскиот претседател Володимир Зеленски, јавува „Украинска правда“.Според видеоматеријалот што го објави медиумот, околу десет службеници на Националното биро за борба против корупцијата (NABU) и Специјализираното антикорупциско обвинителство (SAPO) влегле во дел од Киев каде што се наоѓаат клучни владини објекти.Официјални детали за причините и опфатот на истрагата засега не се соопштени. Од NABU и SAPO остануваат воздржани од коментари, додека украинските медиуми јавуваат дека рацијата е дел од поширока акција насочена кон висока корупција во државниот врв.Јермак важи за еден од највлијателните соработници на претседателот Зеленски и човек со значајна улога во државната политика, што придонесе претресот да предизвика силни реакции во јавноста. Очекувањата се дека институциите наскоро ќе излезат со повеќе информации за оваа чувствителна операција.

Свет | пред 4 месеци

Путин постави услов за крај на војната

Рускиот претседател Владимир Путин изјави дека Москва ќе ја прекине офанзивата во Украина само ако украинските сили се повлечат од сите територии што Русија ги смета за свои. Остриот ултиматум доаѓа во момент кога руските трупи постепено напредуваат на истокот од земјата, во најжестоките борби последниве месеци.„Доколку украинската армија се повлече од териториите што ги држи, тогаш ќе ги запреме борбените дејства“, изјави Путин за време на посетата во Киргистан. „Ако не – ќе го постигнеме тоа со воена сила.“Тој тврдеше дека руските сили ги опколиле Покровск и Мирноград во регионот Доњецк, и дека има напредок кај Вовчанск, Сиверск и во правец на стратешкото Гуљајполе. Украина ги демантираше овие тврдења, нагласувајќи дека линијата на фронтот сè уште се држи.Одговорот на Киев беше директен: Украина нема да се откаже од ниту еден свој сантиметар. Шефот на кабинетот на претседателот Зеленски, Андриј Јермак, за „The Atlantic“ изјави дека Зелeнски „никогаш нема да потпише документ со кој се откажува украинска територија“.„Украинскиот Устав тоа го забранува. Никој не може да го направи тоа, а уште помалку претседател што го брани својот народ“, рече Јермак. Тој додаде дека единствено за што може да се разговара е дефинирање на „линија на допир“, но не и за суверенитет.Во меѓувреме се водат и американски дипломатски напори. Првичниот план, подготвен од Вашингтон и Москва без консултации со европските сојузници, предвидувал Украина да се повлече од делови од Донецк и индиректно да се признае контролата на Русија врз Донецк, Луганск и Крим. По острите реакции, документот е ревидиран, но новата верзија сè уште не е објавена.Путин потврди дека знае за новиот предлог и дека може да послужи како основа за разговори. Следната недела во Москва ќе пристигне американскиот посредник Стив Виткоф, додека американскиот министер за копнена војска Дан Дрискол ќе го посети Киев.Но и покрај дипломатијата, на терен се води најтешкиот конфликт во Европа по Втората светска војна. Русија контролира околу една петина од украинската територија, а според Институтот за проучување на војната (ISW), оваа година руските сили освоиле просечно 467 км² месечно – повеќе од минатата година.Путин го доведе во прашање и легитимитетот на Зеленски, тврдејќи дека потпишување мировен договор со него е „правно речиси невозможно“.Три години по инвазијата што Москва ја започна во февруари 2022 година, крајот сè уште не е на повидок – ниту на бојното поле, ниту на преговарачка маса.

Свет | пред 4 месеци

Трамп најавува „огромен напредок“, но вистинските преговори за Украина се далеку од договор – три „црвени линии“ што можат да го урнат планот

Американската администрација повторно со оптимистички тонови ја претставува состојбата во мировните разговори за завршување на војната во Украина. Претседателот Доналд Трамп зборува за „огромен напредок“, а шефот на дипломатијата Марко Рубио ги опиша разговорите во Женева како „многу позитивни“, уверувајќи дека преостанатите разлики „не се непребродливи“.Вашингтон дури соопшти дека „Украинците се согласиле со мировниот договор“, иако постојат „мали детали што треба да се доработат“. Но, според Киев – вистината е многу покомплицирана.Висок украински извор со директни сознанија за преговорите за CNN вели дека американската администрација создава премногу розова слика.Иако е постигната согласност за „голем дел“ од точките на предлогот што протече минатата недела, три клучни прашања остануваат нерешени – и токму тие можат да го урнат целиот процес.Првата и најболна точка е предлогот Украина да се откаже од делови од Донбас кои Русија ги анектираше, но не ги освои целосно.Станува збор за серија силно утврдени градови од огромна воена важност, опишани како „појас на тврдини“.Првичните американски предлози предвидуваа:создавање демилитаризирана зона,под де факто руска контрола.Украина признава „одреден напредок“, но конечна согласност нема.„Би било многу погрешно да се каже дека сега постои верзија што Украина ја прифатила“, предупредува изворот.Втората жестока расправија се однесува на американскиот предлог за ограничување на украинските вооружени сили на 600.000 војници.Киев преговара за поголема бројка – и наведува дека такво ограничување, сред војна, може да ја доведе земјата во директна опасност.Најчувствителната тема е барањето Украина трајно да се откаже од членство во НАТО.Украинскиот извор за CNN рече дека тоа е:неприфатливо,создава „лош преседан“,ѝ дава на Русија право на вето врз НАТО – алијанса во која Москва не членува.Оваа точка е една од главните причини поради кои Киев и Москва влегоа во војна, а милиони Украинци го сметаат НАТО за гаранција за сопствен опстанок.Иако Трамп последните денови повлече од „крајниот рок“ поставен за Денот на благодарноста, неговата администрација и понатаму тврди дека напредокот е огромен.Но, CNN укажува дека:предавање територија,намалување на армијата,и трајно одрекување од НАТОне се „мали детали“ – туку фундаментални прашања за кои досега загинале десетици илјади украински војници.Овие три точки се најголемите „црвени линии“ за Украина и секој потег што личи на отстапување може да предизвика политичка криза во Киев.Затоа, иако Вашингтон зборува за „финални пречки“, аналитичарите предупредуваат дека разликите се далеку од мали – и дека мировниот процес може брзо да пропадне ако не се најде фино избалансирано решение.Колку и да звучи оптимистички американската реторика – договорот е сè уште далеку од реалноста.

Свет | пред 4 месеци

Што навистина се договарало? Транскрипт што ги тресе Киев и Брисел

Американската медиумска куќа „Блумберг“ објави аудио-снимка и целосен транскрипт од телефонски разговор воден на 14 октомври меѓу Стив Виткоф – специјален претставник на американскиот претседател Доналд Трамп за мировни мисии – и Јуриј Ушаков, главен советник на рускиот претседател Владимир Путин за надворешна политика.Разговорот, кој траел нешто повеќе од пет минути, открива како претставникот на Трамп му дава упатства на Кремљ за тоа како да му се доближи на американскиот претседател во обид да се креира заеднички мировен план за Украина, по моделот што неодамна беше применет во Газа.Она што дополнително привлече внимание е делот во кој Виткоф признава дека, според него, решението за конфликтот ќе бара отстапки од Украина, вклучително и „Донецк и можеби размена на територии“.Пренесуваме целосен транскрипт, како што го објави „Блумберг“, без измени и без кратење.Стив Виткоф: Здраво, Јуриј.Јуриј Ушаков: Да, Стив, здраво, како си?Виткоф: Добро сум, Јуриј. А ти?Ушаков: Добро сум. Честитки, пријателе.Виткоф: Благодарам.Ушаков: Одлична работа направи. Навистина одлична работа. Ти благодарам многу. Благодарам, благодарам.Виткоф: Благодарам, Јуриј, и благодарам за твојата поддршка. Знам дека вашата земја го поддржа тоа и сум благодарен.Ушаков: Да, да, да. Да. Знаеш, затоа и ја прекинавме подготовката за првиот руско–арапски самит.Виткоф: Да.Ушаков: Да, бидејќи сметаме дека таму во регионот работиш вистинска работа.Виткоф: Слушај, ќе ти кажам нешто. Мислам… мислам дека ако успееме да го решиме ова со Русија и Украина, сите ќе скокаат од среќа.Ушаков: Да, да, да. Да, треба да решите само еден проблем. (се смее)Виткоф: Кој?Ушаков: Руско–украинската војна.Виткоф: Знам! И како да го решиме тоа?Ушаков: Пријателе, сакам само твој совет. Дали мислиш дека би било корисно нашите двајца лидери да разговараат телефонски?Виткоф: Да, мислам дека би било корисно.Ушаков: Мислиш дека би било. А кога мислиш дека тоа би можело да се случи?Виткоф: Мислам дека штом вие предложите, мојот човек е подготвен веднаш да го направи тоа.Ушаков: Во ред, во ред.Виткоф: Јуриј, Јуриј… јас би вака. Мој предлог.Ушаков: Да, кажи.Виткоф: Би се јавил и само би повторил дека му честитате на претседателот за постигнувањето, дека го поддржувате тоа, дека го почитувате затоа што е човек на мирот, и дека навистина ви е драго што го гледате тоа. Тоа би го кажал. Мислам дека поради тоа разговорот би бил многу добар.Ќе ти кажам што му реков на претседателот. Му реков дека Руската Федерација од секогаш сакала мировен договор. Тоа е моето верување. Му кажав дека навистина верувам во тоа. И сметам дека проблемот е во тоа што имаме две држави кои тешко постигнуваат компромис, и кога ќе успееме — ќе имаме мировен договор. Размислувам дури да составиме некаков мировен предлог од 20 точки, како што направивме во Газа. Го составивме Трамповиот план од 20 точки за мир, и мислам дека би можеле исто и со вас. Поентата е следнава…Ушаков: Во ред, во ред, пријателе. Мислам дека за тоа нашите лидери можат да разговараат. Стив, се согласувам со тебе дека ќе му честита, дека ќе каже дека Трамп е вистински човек на мирот и така натаму. Тоа ќе го каже.Виткоф: Но слушај што мислам дека би било феноменално.Ушаков: Во ред, слушам.Виткоф: Што ако… што ако… само сослушај ме…Ушаков: Ќе разговарам за тоа со мојот шеф и ќе ти се јавам. Во ред?Виткоф: Да, но слушај ме. Сакам само да можеш тоа да му го кажеш на претседателот Путин, затоа што знаеш дека имам огромна почит кон него.Ушаков: Да, да.Виткоф: Можеби тој да му каже на претседателот Трамп: „Знаеш, Стив и Јуриј разговараа за сличен план од 20 точки за мир, и тоа би можело да биде нешто што ќе ги придвижи работите напред. Отворени сме да разгледаме што е потребно за да се постигне мировен договор.“А сега, меѓу нас… јас знам што ќе биде потребно договорот да успее: Донецк и можеби некаква размена на територии некаде. Но наместо да го кажеме тоа така, да зборуваме со повеќе надеж, затоа што мислам дека ќе стигнеме до договор. И мислам, Јуриј, дека претседателот ќе ми даде многу простор и слобода да го постигнам тој договор.Ушаков: Разбирам…Виткоф: …и ако можеме да создадеме таква можност, потоа ќе можеме да кажеме: „Разговарав со Јуриј и имавме разговор кој може да доведе до големи работи.“Ушаков: Во ред. Звучи добро. Навистина добро звучи.Виткоф: И уште нешто: Зеленски доаѓа во Белата куќа во петок.Ушаков: Знам. (се смее)Виткоф: И јас ќе бидам на тој состанок затоа што сакаат да бидам таму. Но мислам дека, ако е можно, треба да има повик со вашиот лидер пред тој состанок во петок.Ушаков: Пред, пред — да?Виткоф: Точно така.Ушаков: Во ред, разбирам. Ќе разговарам со мојот шеф и ќе ти се јавам.Виткоф: Во ред, Јуриј, ќе се слушнеме наскоро.Ушаков: Одлично, одлично. Благодарам многу.Виткоф: Чао.Ушаков: Чао.(повикот завршува)Објавата на транскриптите може да ги продлабочи сомнежите околу тоа колку Русија била вклучена во обликувањето на иницијалниот американски предлог. Украинските власти веќе предупредуваат дека под условите од иницијалната верзија државата би била принудена да се откаже од делови од територијата, што за официјален Киев е неприфатливо.Сега, кога деталите излегуваат на површина, станува јасно дека зад кулисите се воделе разговори со сериозни импликации за суверенитетот на Украина – разговори во кои Москва и Вашингтон на моменти звучеле многу поблиску отколку што официјалните изјави го прикажуваат.

Свет | пред 4 месеци

Новинарка праша кои се руските отстапки, Трамп одговори: „Ќе запрат со офанзивата“

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Русија, со тоа што би ја прекинала својата офанзива, нуди „големи отстапки“ кон Украина, што според него претставува важен чекор напред во настојувањата за запирање на конфликтот.Во разговор со новинарите во претседателскиот авион „Ер форс уан“, Трамп се осврна на критиките дека неговиот мировен план е наклонет кон Москва и дека Русија не прави никакви отстапки. Тој одговори дека запирањето на руските воени операции само по себе претставува значајна отстапка.„Тие прават отстапки. Голема отстапка е тоа што би престанале да се борат и да освојуваат нови територии“, изјави Трамп, одговарајќи на прашање на новинарка за тоа кои конкретни отстапки ги нуди Русија.Белата куќа вчера изрази силен оптимизам дека договорот е „многу близу“, по неколкудневни интензивни разговори во Европа и во земјите од Заливот, во кои учествуваа државниот секретар Марко Рубио, американскиот министер за копнена војска Даниел Дрискол и неколку високи претставници на администрацијата.Трамп во вторникот го поздрави „огромниот напредок“ во ревидирањето на неговиот иницијален мировен план од 28 точки, кој беше жестоко критикуван како список на желби на Кремљ. Тој потврди дека му наложил на својот пратеник Стив Виткоф да отпатува во Москва на средба со Владимир Путин.Русија првично го поддржа предложениот план, но засега не е познато дали ќе го прифати по измените направени согласно украинските и европските забелешки, кои, според дипломатски извори, се однесуваат на прашањата за територијалниот интегритет и безбедносните гаранции.

Свет | пред 4 месеци

Зошто Украина ќе продолжи да се бори дури и ако Трамп ја напушти

Минатонеделниот притисок од американскиот претседател Доналд Трамп врз Киев – да го прифати ненадејниот мировен план на Вашингтон или да ризикува да остане без американско оружје и разузнавачки податоци – предизвика шок во европските престолнини. Иако документот потоа беше преработен со учество на Украина и европските партнери, а Трамп изјави дека „рокот е кога ќе заврши“, заканата и натаму тежи врз Киев.Ова го отвора клучното прашање: може ли Европа да ја замени американската воена помош, и може ли Украина да продолжи да се брани без неа? Според анализата на Политико, одговорот е – Европа не може, но Украина ќе продолжи да се бори.Според експертите, Европа засега нема капацитет да го исполни она што го нудат САД. Најголемиот проблем се ракетно-противвоздушните системи. Украинската способност да ги пресретне руските балистички проектили речиси целосно зависи од американските системи „Патриот“ и ракетите PAC-3, кои исклучиво ги произведуваат САД.И покрај тоа што европските држави испраќаат тенкови, муниција и авиони, Молинг од Европскиот центар за политика нагласува дека достигнување на актуелното ниво на американска поддршка е „едвај возможно“.Важен елемент се и разузнавачките информации. Раното откривање на ракетни напади се темели на густата мрежа американски сателити и системи за набљудување, што Европа ги нема. Без нив, Украина многу потешко би извршувала противудари, особено врз руските системи за противвоздушна одбрана и инфраструктурата во позадина.Иако Европа сега трошел повеќе од САД, тоа не значи дека ја презела водечката улога. Американската поддршка речиси запре откако Трамп стапи на должност, додека европските држави ја зголемија финансиската помош, најчесто со плаќање на американско оружје преку системот PURL – „листа на приоритетни украински потреби“.Но, Вашингтон може едноставно да го стопира извозот, независно од комерцијалните интереси на компаниите. „Доволна е една политичка одлука“, предупредува Молинг.Ако САД навистина престанат да помагаат, Украина би продолжила да се брани, но во многу поопасни услови. Иако земјата денес има една од најсилните одбранбени индустрии во Европа и произведува повеќе дронови, ракети и муниција од кога било, сè уште нема можност самостојно да пресретнува балистички проектили.Заменик-министерката за одбрана Хана Гвоздиар истакна дека Украина веќе произведува околу 60% од потребното вооружување, но преостанатите 40% вклучуваат високотехнолошки системи кои не може да ги надомести без странска помош.Експертите предупредуваат дека без американските ракетни системи и разузнавачка поддршка, Украина ќе мора да се бори со „значително поголем ризик“. Но украинската отпорност не е спорна. Војската издржа и во периоди на екстремни недостатоци и под постојани руски напади.„Украина не капитулираше ниту падна. Ќе продолжи да се бори – со или без Трамп“, оценува Скриченко од Центарот за трансатлантски дијалог.

Свет | пред 4 месеци

Украина и САД постигнаа договор за условите за мировен договор со Русија

БТА повикувајќи се на американските телевизиски мрежи „ABC“, „CBS“ и „CNN“ кои имаат и формации од претставници на американската влада, извести дека Украинска делегација постигнала договор со САД за условите за можен мировен договор со Русија.Ден Дрискол, министерот за одбрана на САД, вчера според медиумски информации одржал тајни разговори со руската делегација во Абу Даби, како продолжение на разговорите со Украина во Женева.Според него, Украина се согласила со мировниот договор.

Свет | пред 4 месеци

Политико: Европската унија во паника по руското одбивање на ревидираниот договор за Украина

Европските функционери вчера накратко воздивнаа, убедени дека преговорите во Женева донеле напредок и дека Доналд Трамп ќе ја сослуша нивната порака: Украина не смее да биде притисната да прифати лош мировен договор. Но оптимизмот траеше само неколку часа. Русија уште истата вечер ја отфрли ревидираната верзија на документот, јавува „Политико“.Европската радост првично беше поттикната од изјавата на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, која го поздрави „добриот напредок“ постигнат благодарение на „силното европско присуство“ во преговорите. За првпат во процесот, европските и британските советници беа поканети на разговорите – нешто што изостана во оригиналниот американско-руски предлог од 28 точки, кој во Брисел предизвика вознемиреност поради прекумерната наклонетост кон Москва.Откако Русија ја отфрли ревидираната верзија, Украина се соочува со ризик Владимир Путин да ги врати преговорите на почеток – на спорниот договор за прекин на огнот што од Киев бара да отстапи дел од територијата, да се откаже од членството во НАТО и да ја намали армијата од речиси еден милион војници на околу 600.000.Во таква поставеност, претседателот Володимир Зеленски би се нашол пред драматичен избор: да го прифати договорот скроен од Трамп и Путин или да ризикува долгорочна иднина на Украина надевајќи се дека Европа конечно ќе одлучи да преземе поголем товар. Истата Европа која по четири години војна сè уште не испраќа свои сили, не го обезбедува оружјето што го бара Киев и не ги активира замрзнатите руски средства во европските банки.Американски републиканци, како Грег Свенсон од Republicans Overseas, сметаат дека Европејците се занесуваат: „Која е алтернативата? Можете да зборувате убаво, да присуствувате на дипломатски средби, но единствениот начин да се порази Путин е борба – а тие не се подготвени за тоа“, изјави Свенсон.Европските држави, пак, потсетуваат на огромната финансиска и воена помош што ја испратија во Украина, како и на економските последици од прекинот на соработката со Русија, особено во енергетиката. Но останува фактот: првиот предлог на Трамп предизвика паника во Брисел затоа што Зеленски не може да се потпира само на Европа.Тоа стана видливо на последниот самит во Брисел, кога лидерите на ЕУ беа уверени дека ќе го одобрат планот за користење на 140 милијарди евра замрзнат руски имот како „репарациски заем“ за Украина. Тој договор се распадна по неочекуваниот отпор на Белгија. Разговорите се интензивираат, но решение сè уште нема – а дел од дипломатите стравуваат дека идејата за заем ќе пропадне ако мировниот договор ја вклучи таа ставка. Првичниот американски предлог предвидуваше половина од приходите од инвестициите во Украина да одат во САД, што Европа го оцени како „скандалозно“.Дополнителен ризик е што финансискиот депозитар Euroclear – лоциран во Белгија – би можел да биде обврзан да ги врати средствата во Москва по укинувањето на санкциите, што би ги изложило европските даночни обврзници на огромни финансиски трошоци.Освен финансиските дилеми, отворено е и прашањето за безбедноста. Францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Киер Стармер на почетокот на годинава зборуваа за меѓународни мировни сили составени од доброволни држави, па дури и за праќање војници во Украина. Но тонот се смени – и во Париз и во Лондон. Сериозноста на темата ја покажа и бурната реакција во Франција по изјавите на новиот началник на Генералштабот, Фабиен Мандон, кој ги повика локалните власти да се подготват за можен судир со Русија.Во Германија, министерот за надворешни работи Јохан Вадепфул истакна дека Берлин веќе испраќа силна поддршка со стационирање бригада во Литванија. Но за Украина тоа не е доволно: Киев бара конкретна, силна поддршка на своја територија, што европските влади сè уште не се подготвени да ја дадат.„Барем Трамп е искрен“, вели Свенсон. „Можеме да ја победиме Русија – и брзо, доколку не се употреби нуклеарно оружје. Но тоа би значело многу мртви.“Меѓу таа искреност, европската воздржаност и руската агресија – Украина повторно стои сама на средина.

Свет | пред 4 месеци

Од план наклонет кон Москва до ‘ревидиран документ’: како мировниот предлог се смени преку ноќ

Доналд Трамп силно притиска за брз мировен договор во Украина, но Киев предупредува дека мирот не може да биде постигнат по цена на капитулација. Според анализата на Би-Би-Си, токму затоа Украина го одбила иницијалниот предлог што американската администрација се обидела да го протурка пред Денот на благодарноста, бидејќи содржел услови што речиси целосно одговарале на руските барања.Во Женева беше одржан итен круг преговори, на кои Украина испрати делегација на највисоко ниво. Цела недела, делегациите на Украина и САД се движеле меѓу две локации под строги мерки на безбедност, додека европските советници за национална безбедност од Германија, Франција и Обединетото Кралство се приклучиле со свои амандмани.Аналитичарката на Би-Би-Си успеала да го види украинскиот главен преговарач Андриј Јермак само накратко – без израз на лицето, што, како што наведува, е разбирливо: почетниот американски предлог бил толку наклонет кон Москва што државниот секретар Марко Рубио морал јавно да демантира дека текстот доаѓа од Кремљ. Но Трамп бил недвосмислен – Украина треба брзо да потпише или да се соочи со „неодредени последици“.Рубио објави дека постигнал „огромен напредок“, но одби да ги открие клучните детали. Заедничката изјава на Киев и Вашингтон сега зборува за „нов договор“ – ревидиран документ кој сè уште не е објавен. Според „Фајненшл Тајмс“, новата рамка од 19 точки задржува многу малку од иницијалниот текст.Европските предлози очигледно го промениле документот во корист на Украина. Од него исчезнале барањата за трајно ограничување на украинската армија и за автоматски вето-механизми што би го блокирале членството во НАТО. Предлогот не предвидува предавање дополнителни делови од Донбас и не содржи општа амнестија за воени злосторства. Територијалните прашања треба да се решаваат дипломатски – позиција што претседателот Володимир Зеленски и претходно ја истакнувал.Во документот се појавуваат и безбедносни гаранции, што Украина ги смета за клучни. Низа западни лидери, меѓу нив и британскиот премиер Киер Стармер, зборуваат за гаранции слични на член 5 од НАТО – обврска за директна помош во случај на нов напад. Германскиот канцелар Фридрих Мерц го опиша најновиот предлог како „значително изменет во позитивна насока“.Како текстот се претворил од верзија блиска до Кремљ во нешто што Киев барем може да разгледува, останува нејасно. Би-Би-Си потсетува дека првичниот документ бил обликуван под влијание на средбата меѓу бизнисменот Стив Виткоф и рускиот претседател Владимир Путин, по која Виткоф повторувал руски наративи речиси буквално. Новиот предлог, според проценките, е многу поприфатлив, но уште далеку од конечен договор.И самиот Трамп го промени тонот. Од жестоки критики кон Киев поради „недостаток на благодарност“, тој премина кон изјави дека „нешто добро“ може да произлезе од новиот циклус разговори. Но западните аналитичари предупредуваат дека сè додека Москва не чувствува воена слабост, нема индикации дека Путин е подготвен да се повлече.Според Карнеги центарот за Русија и Евроазија, корупциските скандали во Киев, политичките турбуленции, проблемите со мобилизацијата и руските придобивки на терен само ја зголемуваат самоувереноста на Путин. Најоптимистичките оценки велат дека притисокот на Трамп можеби го забрзал барањето за решение, но суштината не се променила.Би-Би-Си заклучува дека кругот повторно се затвора: Москва останува на позицијата „ова се нашите услови – прифатете ги или чекајте“. Украина, пак, и покрај желбата за мир, не е подготвена да плати со сопствената територија, војска или безбедност.

Свет | пред 4 месеци

Русија со жестоки напади врз Киев и повеќе украински градови – загинати и тешко оштетена енергетската инфраструктура

Русија синоќа изведе масовен комбиниран напад врз Киев и повеќе украински градови, користејќи дронови „Шахед“ и балистички ракети „Кинжал“. Според првичните информации објавени од „Kyiv Independent“, во главниот град загинала најмалку една личност, а седум се повредени.Нападите започнале околу 1 часот по полноќ, при што низ Киев одекнувале серија експлозии, а противвоздушната одбрана била активирана на повеќе локации. Градските власти потврдија дека биле погодени станбени згради и делови од критичната енергетска инфраструктура.Пожари и урнатини во повеќе населби во КиевГрадоначалникот Виталиј Кличко информираше дека пожар избувнал во неколку висококатници во централниот Печерски реон. Една од нив е зграда од 22 ката, оштетена на повеќе нивоа. Во Дњипровскиот дел од градот целосно изгорела деветкатница каде што една личност загинала, а спасувачките екипи продолжуваат да ги пребаруваат урнатините. Изгорела и гаража во истиот реон.Напади и во Киевската област – повредено 14-годишно детеВо регионот на Била Церква четири куќи се целосно уништени, а повредено е и 14-годишно момче. Активност на ракети и дронови е забележана и во Запорожје и Харковската област.Украинското Министерство за енергетика нападот го опиша како „масовен комбиниран удар врз енергетската инфраструктура“. Москва во последните месеци значително ги засили нападите врз енергетскиот систем со цел да ја воведе Украина во уште една тешка зимска криза.Нападите доаѓаат во момент на засилен притисок врз КиевЕскалацијата се случува додека САД го притискаат Киев да прифати нов мировен план што сериозно ги фаворизира руските интереси. Американскиот претседател Доналд Трамп пред само неколку дена изјави: „Зимата е студена и многу големи електрани беа нападнати, благо кажано.“Украинскиот претседател Володимир Зеленски само неколку часа пред нападите предупреди дека Русија нема намера да го намали воениот притисок, и покрај мировните разговори.„Мораме да бидеме свесни дека Русија нема да попушти. Во овие денови мора да бидеме внимателни и да реагираме на сите воздушни тревоги. Ако навистина зборуваме за крај на војната, тогаш не треба да постојат масовни ракетни напади врз Украина,“ порача Зеленски.Спасувачките служби и натаму работат на теренот, додека се очекува официјален биланс на штетите и евентуално нови информации за жртвите.

Свет | пред 4 месеци