ЕУ

Политико: Европската унија во паника по руското одбивање на ревидираниот договор за Украина

Европските функционери вчера накратко воздивнаа, убедени дека преговорите во Женева донеле напредок и дека Доналд Трамп ќе ја сослуша нивната порака: Украина не смее да биде притисната да прифати лош мировен договор. Но оптимизмот траеше само неколку часа. Русија уште истата вечер ја отфрли ревидираната верзија на документот, јавува „Политико“.Европската радост првично беше поттикната од изјавата на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, која го поздрави „добриот напредок“ постигнат благодарение на „силното европско присуство“ во преговорите. За првпат во процесот, европските и британските советници беа поканети на разговорите – нешто што изостана во оригиналниот американско-руски предлог од 28 точки, кој во Брисел предизвика вознемиреност поради прекумерната наклонетост кон Москва.Откако Русија ја отфрли ревидираната верзија, Украина се соочува со ризик Владимир Путин да ги врати преговорите на почеток – на спорниот договор за прекин на огнот што од Киев бара да отстапи дел од територијата, да се откаже од членството во НАТО и да ја намали армијата од речиси еден милион војници на околу 600.000.Во таква поставеност, претседателот Володимир Зеленски би се нашол пред драматичен избор: да го прифати договорот скроен од Трамп и Путин или да ризикува долгорочна иднина на Украина надевајќи се дека Европа конечно ќе одлучи да преземе поголем товар. Истата Европа која по четири години војна сè уште не испраќа свои сили, не го обезбедува оружјето што го бара Киев и не ги активира замрзнатите руски средства во европските банки.Американски републиканци, како Грег Свенсон од Republicans Overseas, сметаат дека Европејците се занесуваат: „Која е алтернативата? Можете да зборувате убаво, да присуствувате на дипломатски средби, но единствениот начин да се порази Путин е борба – а тие не се подготвени за тоа“, изјави Свенсон.Европските држави, пак, потсетуваат на огромната финансиска и воена помош што ја испратија во Украина, како и на економските последици од прекинот на соработката со Русија, особено во енергетиката. Но останува фактот: првиот предлог на Трамп предизвика паника во Брисел затоа што Зеленски не може да се потпира само на Европа.Тоа стана видливо на последниот самит во Брисел, кога лидерите на ЕУ беа уверени дека ќе го одобрат планот за користење на 140 милијарди евра замрзнат руски имот како „репарациски заем“ за Украина. Тој договор се распадна по неочекуваниот отпор на Белгија. Разговорите се интензивираат, но решение сè уште нема – а дел од дипломатите стравуваат дека идејата за заем ќе пропадне ако мировниот договор ја вклучи таа ставка. Првичниот американски предлог предвидуваше половина од приходите од инвестициите во Украина да одат во САД, што Европа го оцени како „скандалозно“.Дополнителен ризик е што финансискиот депозитар Euroclear – лоциран во Белгија – би можел да биде обврзан да ги врати средствата во Москва по укинувањето на санкциите, што би ги изложило европските даночни обврзници на огромни финансиски трошоци.Освен финансиските дилеми, отворено е и прашањето за безбедноста. Францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Киер Стармер на почетокот на годинава зборуваа за меѓународни мировни сили составени од доброволни држави, па дури и за праќање војници во Украина. Но тонот се смени – и во Париз и во Лондон. Сериозноста на темата ја покажа и бурната реакција во Франција по изјавите на новиот началник на Генералштабот, Фабиен Мандон, кој ги повика локалните власти да се подготват за можен судир со Русија.Во Германија, министерот за надворешни работи Јохан Вадепфул истакна дека Берлин веќе испраќа силна поддршка со стационирање бригада во Литванија. Но за Украина тоа не е доволно: Киев бара конкретна, силна поддршка на своја територија, што европските влади сè уште не се подготвени да ја дадат.„Барем Трамп е искрен“, вели Свенсон. „Можеме да ја победиме Русија – и брзо, доколку не се употреби нуклеарно оружје. Но тоа би значело многу мртви.“Меѓу таа искреност, европската воздржаност и руската агресија – Украина повторно стои сама на средина.

Свет | пред 2 месеци

Рама од Тирана: Западен Балкан не моли, туку покажува дека е подготвен за Европската Унија

Регионалните лидери денес се собраа во Тирана на самит посветен на Планот за раст „Нашиот пат кон ЕУ“, каде што земјите од Западен Балкан заеднички ја нагласија подготвеноста за забрзување на европските интеграции. На настанот присуствува и европската комесарка за проширување Марта Кос, што дополнително ја нагласува тежината на процесот.Во своето обраќање, албанскиот премиер Еди Рама истакна дека регионот се наоѓа во период на најдлабоки реформи досега – трансформации што, како што нагласи, не се прават за да се добие милост од Брисел, туку за да се креира европски модел на управување дома. Финансискиот пакет од 490 милиони евра, кој ги опфаќа јавните финансии, енергетскиот сектор и други клучни области, е двигател на оваа промена.Рама нагласи дека Балканот не треба да биде спореден набљудувач во европските процеси, туку активен елемент во нивната изградба.„Нашиот регион сака да расте заедно со Европа, а не на нејзина штета. НАТО веќе го препозна значењето на Коридорот 8 како безбедносна артерија, а ние во овој план гледаме можност за уште поголемо поврзување. Западен Балкан одамна требаше да ги искористи шансите за регионална соработка. Премногу пати дозволивме да ни помине возот. Овојпат решени сме да останеме на вистинската траса – кон европскиот пазар и неговите слободи,“ нагласи Рама.Тој посебно се осврна на дигиталниот идентитет, најавувајќи дека од следната година земјите од регионот ќе воведат заедничко дигитално решение, усогласено со идниот систем што ЕУ планира да го активира во 2027 година. Во однос на границите, Рама додаде дека е неопходно забрзување на процедурите за премин, посочувајќи дека „премините мора да престанат да бидат пречки и да станат двигатели на развојот.“Со ова, лидерите од регионот уште еднаш испратија порака дека европскиот пат за Западен Балкан не е акт на молба, туку процес што треба да го потврди сопствениот капацитет за реформи, стабилност и интеграција

Свет | пред 2 месеци

Албанија постигнува рекорд – за една година ги отвора сите преговарачки поглавја со ЕУ

Советот на Европската Унија ја објави агендата на седмата меѓувладина конференција за членството на Албанија, која ќе се одржи утре, на 17 ноември, во Брисел, пренесува „Ора њуз“.Според официјалното соопштение, конференцијата ќе започне во 20:00 часот, со Мари Бјер, министерка за европски прашања, како претседавач. По завршувањето на состанокот, најавена е прес-конференција во 21:20 часот.Во соопштението се наведува дека конференцијата ќе го означи отворањето на Групата 5 „Ресурси, земјоделство и кохезија“, која ги опфаќа следните пет преговарачки поглавја:Поглавје 11: Земјоделство и рурален развојПоглавје 12: Безбедност на храната, ветеринарни и фитосанитарни прашањаПоглавје 13: Рибарство и аквакултураПоглавје 22: Регионална политика и координација на структурни инструментиПоглавје 33: Финансиски и буџетски одредбиАлбанскиот премиер Еди Рама пред два дена го најави одржувањето на конференцијата, нагласувајќи дека ова претставува историски момент за земјата.„Со отворањето на оваа група поглавја, Албанија го постигнува невозможното — финализирање на сите преговарачки поглавја во рок од само 12 месеци. Ова е апсолутен рекорд во европската интеграција,“ изјави Рама.Отворањето на последното поглавје ја става Албанија на чекор поблиску до завршување на техничкиот дел од пристапниот процес и ја позиционира меѓу најбрзо напредувачките кандидати за членство во Европската Унија.

Свет | пред 2 месеци

Бугарија во трка со времето за спас на нафтените рафинерии пред стапување на сила на американските санкции

Романија и Бугарија се наоѓаат во драматична трка со времето во обид да спречат затворање на своите клучни нафтени рафинерии, откако американските санкции кон руските компании „Лукоил“ и „Роснефт“ треба да стапат на сила во текот на овој месец, пишува Politico. Одлуката на Вашингтон да ги стави двете компании на „црната листа“ предизвика вистински хаос во рамките на Европската Унија, каде што овие руски гиганти поседуваат голем број објекти и имаат силно влијание врз снабдувањето со гориво.Бугарија веќе презема вонредни мерки — парламентот во Софија усвои закон кој ѝ овозможува на владата да назначи специјален управител со широка контрола врз најголемата рафинерија во земјата, „Бургас“, која е во сопственост на „Лукоил“. Владата ќе може да преземе оперативна контрола, да ја одобри продажбата, па дури и да ја национализира рафинеријата, доколку тоа биде потребно. Паралелно, Бугарија разгледува можност да побара ослободување од санкциите.Во Романија, каде што се наоѓа рафинеријата „Петротел“, исто така под сопственост на „Лукоил“, сè уште нема донесена официјална одлука. Висок владин функционер за Politico изјавил дека Букурешт размислува да побара „продолжување на рокот на санкциите“ за да има време да подготви сопствен план. Национализацијата, според него, се разгледува само како „последна опција“.Министерот за енергетика Богдан-Груја Иван изјави дека владата е подготвена за секое сценарио, а приоритет ќе биде „зачувување на економската стабилност, но и запирање на финансирањето на Руската Федерација“. Министерството за финансии на САД, кое мора да одобри секоја продажба на санкционирани компании, како и Европската комисија, одбија да ја коментираат ситуацијата.Санкциите, освен на Бугарија и Романија, влијаат и врз други земји-членки на ЕУ. Германија доби шестмесечно ослободување за својата рафинерија „Шведт“ во сопственост на „Роснефт“, која е под државна контрола уште од 2022 година. Унгарскиот премиер Виктор Орбан, пак, отпатува во Вашингтон во обид да издејствува исклучок за увоз на руска нафта преку цевководи кон Унгарија и Словачка.Одлуката на Вашингтон доаѓа во момент кога претседателот Доналд Трамп е сè понетрпелив поради застојот во мировните преговори за Украина, а и самата Европска Унија последните месеци ја засили кампањата за намалување на енергетската зависност од Москва.Според аналитичарите, евентуално запирање на работата на рафинериите би имало драматични последици. Во Бугарија, каде што „Лукоил Бургас“ обезбедува до 80% од вкупните количини на гориво, тоа би значело дека земјата може да остане без доволни резерви до крајот на годината. Во Романија, пак, рафинеријата „Петротел“ покрива околу 20% од потребите за гориво, па евентуалното гаснење би довело до благ пораст на цените и краткотрајна нестабилност на пазарот.Дополнително, Молдавија би можела сериозно да биде погодена, бидејќи дел од извозот на гориво од Романија оди токму таму. Владата во Кишињев веќе понуди да ја купи локалната имотна на „Лукоил“ и официјално побара одложување на санкциите од Вашингтон.Сепак, експертите предупредуваат дека наоѓањето нов сопственик ќе биде исклучително тешко. Иако рафинериите се технички добро водени, малку компании се подготвени да преземат ризик поврзан со санкциите, огромните финансиски обврски и високите трошоци за осигурување и модернизација.Според проценките, вредноста на бугарската рафинерија се движи околу 1,5 милијарди долари, додека романската „Петротел“ е помалку привлечна поради долговите и потребата од значителни инвестиции.Истовремено, брзото усвојување на бугарскиот закон за заплена на имотот предизвика критики во јавноста. Опозицискиот пратеник Ивајло Мирчев предупреди дека ваквото дејствување без детална правна процедура „може да доведе до сериозни грешки и меѓународна арбитража“, при што, како што рече, „на крајот на штета ќе биде бугарскиот народ“.Аналитичарите од ЕУ сметаат дека решението треба да се координира на европско ниво, за да се спречи „Лукоил“ индиректно да ги заобиколи американските санкции. Литванскиот министер за енергетика Жигимантас Ваичјунас нагласува дека Европската комисија мора да ги провери сите потенцијални купувачи пред која било продажба, бидејќи, според него, „во овој случај, сите можности мора внимателно да се разгледаат“.

Свет | пред 2 месеци

Почнува блокадата за Србија: Шведска e прва во ЕУ што ја скрати помошта поради корупција и непочитување на правото

Шведска стана првата европска земја што го ограничува финансискиот ангажман кон Србија, оценувајќи дека Белград не презема доволно чекори за борба против корупцијата и за почитување на владеењето на правото.Во соопштението на шведската влада се наведува дека дел од поддршката за државните институции ќе биде укината, а идната помош ќе биде насочена кон граѓанското општество и организациите што промовираат демократија и транспарентност.Од Стокхолм појаснуваат дека веќе подолг период ја следат ситуацијата во Србија и дека се забележува недоволна посветеност на реформите, особено во делот на почитувањето на основните слободи, меѓу кои слободата на изразување и независноста на медиумите.Шведска, како што додаваат, ќе продолжи да ги поддржува демократските процеси и невладините организации во Србија, но државните институции ќе се соочат со ограничен пристап до идните форми на меѓународна помош.Одлуката доаѓа по серијата настани што ја разнишаа српската јавност, меѓу кои и трагедијата во Нови Сад на 1 ноември 2024 година, кога при уривање на бетонски покрив на железничката станица загинаа 16 лица, меѓу кои и две деца.Овој трагичен настан прерасна во едно од најголемите протестни движења во поновата историја на Србија, а за противниците на претседателот Александар Вучиќ стана симбол на корупцијата и злоупотребите што, како што тврдат, ја следат изградбата на големите државни проекти.„Ситуацијата во Србија се движи во погрешна насока – особено кога станува збор за растечката корупција и слабеењето на владеењето на правото,“ изјави Бенџамин Дуса, министер за меѓународна соработка и надворешна трговија на Шведска.Тој додаде дека земјите не можат да очекуваат поддршка од Стокхолм доколку не спроведуваат реални реформи.„Овие промени ги воведуваме токму затоа што не гледаме напредок во областите каде што тоа најмногу е потребно,“ нагласи Дуса.Реакција од БелградСрпското Министерство за надворешни работи соопшти дека „со жалење ја примило одлуката на Шведска“, тврдејќи дека земјата постигнала „мерлив напредок во многу области“.Во реакцијата се наведува дека оценките за реформските напори треба да се засноваат на факти и реални показатели, а не на, како што наведуваат, „политички наративи или медиумски толкувања“.

Свет | пред 2 месеци

Вучиќ нуди муниција на Европа, Москва предупредува на можни последици

Српскиот лидер во интервју за германското списание „Цицеро“ објасни дека домашните залихи на муниција се големи и дека производството расте, особено кога станува збор за минофрлачки гранати. Тој посочи дека Србија може да понуди дел од таа продукција на европските пазари и дека нема да ја ограничува волјата на купувачите по понатамошната судбина на испорачаното оружје.Вучиќ истакна и дека официјална Белград останува формално воено неутрална, но нагласи дека економските интереси во одбранската индустрија доведуваат до зголемено производство и извози. Споменувајќи споредби, тој рече дека Србија произведува повеќе одредени видови муниција отколку некои западни земји.По неговата изјава стигна реакција од Москва. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изрази загриженост и рече дека не сакаат оружјето произведено во „братска“ Србија да завршува против руски војници. Тој, истовремено, ја опиша ситуацијата во Србија како тешка поради надворешните притисоци и рече дека треба да се води сметка за проблемите со кои се соочува земјата.Аналитичари велат дека ваквата понуда ја отвора дилемата меѓу економските придобивки од одбранската индустрија и дипломатските ризици што произлегуваат од тргување со вооружување во регионот. Продажбата на муниција кон ЕУ би можела да предизвика политички реакции и да го сврти вниманието кон прашањата за контрола на дестинацијата на испораките.Во контекст на овие изјави, останува неизвесно дали и кои европски купувачи би го искористиле ваквиот потенцијален извор на муниција и какви гаранции или контролни механизми би побарале за да направат разлика помеѓу легални набавки и ризик од пренасочувања.

Свет | пред 2 месеци

Кос: Трагедијата во Нови Сад ја менува Србија и ја приближува кон европските вредности

Комесарката за проширување на Европската унија, Марта Кос, денеска по повод годишнината од падот на крошната на железничката станица во Нови Сад, изјави дека „таа трагедија ја менува Србија“.„Таа несреќа ги поттикна масите да се залагаат за одговорност, слобода на изразување и инклузивна демократија — истите вредности што ја водат Србија кон Европската унија“, порача Кос.Таа истакна дека сеќавањето на жртвите мора да биде потсетник за неопходноста од транспарентност и владеење на правото, но и доказ дека граѓанското општество во Србија има сила да бара промени.

Свет | пред 2 месеци

ЕУ со нов пакет санкции против Русија и 140 милијарди евра заем за Украина

Европските лидери се подготвуваат во Брисел да ја потврдат поддршката за Украина, само неколку дена по турбулентниот развој на настаните околу најавениот, а потоа и откажан самит меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и рускиот лидер Владимир Путин.Според дипломатски извори, претседателот Володимир Зеленски ќе присуствува на средбата на врвот на Европската унија, каде што ќе добие уверување дека Киев може да смета на политичка и финансиска поддршка од Европа.Една од клучните точки на состанокот ќе биде планот за користење на замрзнатата руска имот во Европа за т.н. „репарациски заем“ на Украина во износ од 140 милијарди евра. Средствата би потекнувале од замрзнатите депозити на Руската централна банка што се чуваат во белгискиот финансиски депозитар „Euroclear“.Планот предвидува парите да се искористат за покривање на буџетските и воените потреби на Украина во 2026 и 2027 година, но неколку членки на ЕУ изразија резерви околу правните и финансиските ризици. Белгија, која ги држи средствата, предупреди дека ваквиот потег би можел да се толкува како незаконско одземање имот, што Русија веќе го најави како причина за можни одмазднички мерки.Истовремено, европските влади се поделени околу тоа како ќе се користат средствата — дел од земјите бараат тие целосно да се насочат кон воена помош за Киев, додека други сметаат дека дел од средствата треба да бидат пренаменети за општа буџетска поддршка и економско закрепнување.Европската комисија предложила компромис: најголемиот дел од заемот да се потроши на европско и украинско оружје, а помал дел на буџетска поддршка што Украина би можела да ја користи и за набавка на опрема од партнери надвор од Европа.Во меѓувреме, земјите-членки на ЕУ го одобрија 19-тиот пакет санкции против Русија, кој предвидува забрана за увоз на руски течен природен гас од јануари 2027 година, ограничувања за таканаречената „сенковита флота“ на танкери, како и мерки против две независни кинески рафинерии кои ѝ помагаат на Москва да ги заобиколи санкциите.Европските лидери, според дипломатите во Брисел, сакаат преку овој самит да испратат јасна порака дека Украина останува во срцето на европската политика, без разлика на американските колебања и глобалните политички притисоци.

Свет | пред 3 месеци

Европските лидери ја поддржаа иницијативата на Трамп за запирање на војната во Украина – Русија останува непопустлива

Високи претставници од Велика Британија, Франција, Германија, Украина и Европската унија денеска издадоа заедничка изјава во која ја изразуваат својата поддршка за напорите на американскиот претседател Доналд Трамп за ставање крај на војната во Украина, јавува Reuters.„Цврсто го поддржуваме ставот на претседателот Трамп дека борбите треба веднаш да престанат и дека тековната линија на фронтот треба да биде основа за преговори“, се наведува во изјавата на британската влада.Во документот се додава дека ќе биде засилен притисокот врз руската економија и одбранбената индустрија, сè додека „Владимир Путин не покаже подготвеност за мир“, како и дека се развиваат мерки за користење на „целата вредност на замрзнатата руска државна имовина за поддршка на Украина“.Предлогот за замрзнување на конфликтот долж постојните линии на бојното поле би претставувал значителен отстап за Украина, која инсистира на враќање на целата територија окупирана од Русија од 2014 година, вклучително и Крим.Американскиот претседател Доналд Трамп минатата недела изјави дека е отворен за компромис и дека замрзнување на фронтот би можело да биде прв чекор кон мировен договор. Тој дури најави можен самит со рускиот претседател Владимир Путин во Будимпешта, иако подготовките за тој состанок се одложени.Руската страна остро реагираше на изјавите од Западот. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изјави дека „ставот на Русија останува непроменет“ и дека Москва не прифаќа замрзнување на конфликтот во сегашна форма.„Ова прашање е повеќепати покренувано во рамки на руско-американските контакти, и нашиот одговор секогаш бил ист – добро познат на сите“, рече Песков, кој ја минимизираше тежината на најавите од Вашингтон, нарекувајќи ги „новински извештаи“.Според Москва, прекинот на огнот би ѝ овозможил на Украина да се прегрупира и повторно да се вооружи, па затоа Русија инсистира на директни преговори за целосен мировен договор, но под услов да добие дополнителни територии под своја контрола.Иако Трамп минатата недела најави дека високите советници на САД и Русија ќе се сретнат, планираниот состанок меѓу американскиот државен секретар Марко Рубио и рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров е одложен, потврдија извори од Белата куќа за CNN.Причината не е официјално наведена, но според дипломатски извори, две страни имаат различни визии за крајот на руската инвазија. Засега не е познато дали одложувањето ќе влијае на најавениот самит меѓу Трамп и Путин во Будимпешта.

Свет | пред 3 месеци

Уставни измени по изборите, eвропратеникот Томас Вајц: Македонија покажува напредок, но без уставни измени нема почеток со ЕУ

Македонската Влада постепено ги спроведува обврските поврзани со малцинствата, безбедноста и инфраструктурните проекти, но земјата сè уште нема направено вистински пробив на европскиот пат, оцени известувачот на Европскиот парламент за Северна Македонија, австрискиот европратеник Томас Вајц.„Северна Македонија и понатаму е блокирана од Бугарија. За жал, прашањата поврзани со идентитетот го кочат напредокот на земјата“, изјави Вајц за Европската новинска редакција (ЕНР), дел од која е и МИА.Тој изрази надеж дека по локалните избори ќе бидат усвоени уставните измени за внесување на бугарската заедница во Уставот, што, како што рече, ќе го отвори патот за вистинско започнување на преговорите со Европската Унија.„Македонија е формално дел од пристапниот процес, но реално преговорите сè уште не се почнати. Тоа мора да се случи наскоро, за земјата да остане на вистинскиот пат“, порача Вајц.Западен Балкан – различна динамика на напредокГоворејќи за останатите земји од регионот, Вајц оцени дека Црна Гора би можела да стане 28. членка на Унијата до 2029 година, поради брзите реформи, додека Албанија, според него, бележи напредок и во борбата против корупцијата и во владеењето на правото.За Босна и Херцеговина, европратеникот оцени дека земјата се соочува со „длабока политичка нестабилност и недостиг од модерна граѓанска држава“.Во однос на Србија и Косово, Вајц истакна дека двете страни мора меѓусебно да се признаат за да продолжат на европскиот пат.„Проблемот на Србија не е само Косово, туку и назадувањето во демократијата, медиумските слободи и независноста на судството. Србија стана заробена држава, во која институциите се под контрола на партијата на претседателот Александар Вучиќ“, изјави Вајц.Тој додаде дека се сомнева во искрената намера на српската влада за влез во ЕУ.„Ако сакаме да го интегрираме регионот, мора да разговараме со српскиот народ, но не сум сигурен дека владата на Вучиќ навистина сака членство. Тој седи не само на две, туку на најмалку три столчиња – меѓу Кина, Русија, ЕУ и неговиот проект ‘српски свет’“, изјави Вајц.

Македонија | пред 3 месеци

Грлиќ Радман: На состанокот меѓу Трамп и Путин треба да учествуваат и Украина и ЕУ

Хрватска смета дека не може да има договор за Украина без Украина, и дека на најавениот состанок меѓу американскиот и рускиот претседател треба да учествуваат и украински претставници, како и претставници на земјите членки на ЕУ, изјави денеска министерот за надворешни работи, Гордан Грлиќ Радман.„Ги поздравуваме напорите на американскиот претседател Доналд Трамп за постигнување решение. Секако, треба да се искористи состанокот што треба да се одржи и сметаме дека тој состанок треба да се одржи со украински претставници, како и со претставници на државите членки на ЕУ“, изјави Грлиќ Радман, кој денеска учествуваше на состанокот на министрите за надворешни работи на земјите членки на ЕУ во Луксембург.„Го поддржуваме секој напор за праведен мир“Тој додаде дека официјален Загреб го поддржува секој напор кој оди во насока на постигнување „праведен мир, што значи почитување на територијалниот интегритет и суверенитетот на Украина“.Сличен став изнесе и високата претставничка на ЕУ за надворешна и безбедносна политика, Каја Калас.„Се обидуваме да ги увериме нашите сојузници низ целиот свет дека ништо не може да произлезе од тие состаноци ако во нив не учествуваат Украина или Европа“, изјави Калас на прес-конференција.Таа додаде дека смета оти претседателот Трамп „искрено се обидува да го заврши војната“ и дека тоа го сакаат сите – освен Русија.„Не треба да дозволиме да ни се одвлекува вниманието, суштината е во тоа што мора да ја натераме Русија да посака мир“, рече Калас.

Свет | пред 3 месеци

Урсула фон дер Лајен по средбата со Мицкоски: Уставните промени се последниот чекор, топката за во ЕУ е кај вас

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, по средбата со премиерот Христијан Мицкоски во Брисел, порача дека Европската унија целосно ја поддржува Македонија на нејзиниот пат кон членство, но и дека последниот предуслов за отворање на преговорите е усвојувањето на уставните измени.„Целосно стоиме зад Северна Македонија на нејзиниот европски пат. Можете да сметате на нас. Следниот и единствен чекор пред отворањето на преговорите е јасен – треба да ја направите договорената уставна промена. Топката е кај вас. ЕУ е подготвена“, напиша Фон дер Лајен на социјалната мрежа Х по средбата.Претседателката на Европската комисија истакна дека, додека се чека на политичкиот исчекор од Скопје, Унијата веќе ги приближува граѓаните на Македонија кон европскиот пазар и технологии.„Во меѓувреме, го приближуваме вашиот народ кон нас. Тоа е суштината на Планот за раст! Отвораме AI Factory антена во Скопје, ја вклучуваме земјата во Европската зона за единствени плаќања, и исплаќаме **16 милиони евра благодарение на спроведените реформи“, напиша фон дер Лајен.

Македонија | пред 3 месеци

Систем за влез/излез од ЕУ: За што сè треба да се подготват патниците

Министерството за внатрешни работи ја информира јавноста дека почнувајќи од 12 октомври 2025 година, Европската Унија ќе започне со постепено воведување на Системот за влез/излез (EES), кој ќе биде целосно имплементиран до април 2026 година.Овој нов дигитален систем претставува една од најзначајните реформи во областа на граничното управување на ЕУ, заменувајќи го досегашното ставање печати во пасошите со електронска евиденција на биометриски податоци (фотографија и отпечатоци од прсти), како и точни записи за датумите на влез и излез.За кого важи системот?EES се однесува на сите државјани од земји кои не се членки на Европската Унија или Шенген зоната и кои патуваат за краток престој (до 90 дена во рамки на 180 дена). Тоа ги опфаќа:патниците кои се ослободени од виза за влез во ЕУ,патниците кои поседуваат виза за краток престој.Граѓаните на земјите-членки на ЕУ и на Шенген зоната не подлежат на новиот систем.Земји каде ќе се применува EESСистемот ќе биде активен на сите надворешни гранични премини на 29 земји, меѓу кои се: Грција, Бугарија, Австрија, Германија, Франција, Италија, Шпанија, Шведска, како и Исланд, Норвешка, Швајцарија и Лихтенштајн.Кои се целите на воведувањето?Со EES, Европската Унија има за цел:да ја зголеми безбедноста на граѓаните, преку подобро откривање на фалсификувани документи и идентитетски измами,да ја подобри борбата против криминалот, тероризмот и нелегалната миграција,да го олесни патувањето преку побрзи и поефикасни гранични проверки,да обезбеди прецизна дигитална евиденција за времетраењето на престојот, елиминирајќи можни недоразбирања кои порано настануваа со рачните печати.Како ќе функционира системот?При првото патување по воведувањето на системот, патниците ќе поминат низ целосен процес на регистрација кој вклучува фотографирање, скенирање на отпечатоци од прсти и внесување на податоци од пасошот. За да се олесни процедурата, на граничните премини ќе има и пунктови за самопослужување, а можно е и претходно предрегистрирање преку мобилни апликации.При следните патувања, контролата ќе биде значително побрза бидејќи податоците веќе ќе бидат складирани во системот и ќе се врши само нивна проверка.Период на транзицијаВо периодот од октомври 2025 до април 2026 системот ќе се воведува по фази. Тоа значи дека дел од патниците сè уште ќе добиваат печат во пасошите, додека постепено сите гранични премини не преминат на целосна дигитална евиденција. Од 10 април 2026 година, печатите во пасошите целосно ќе бидат заменети со електронски записи.Заштита на личните податоциСите податоци ќе се обработуваат и чуваат согласно строгите стандарди на Европската Унија и Општата регулатива за заштита на податоци (GDPR). Со тоа се гарантира целосна заштита на приватноста и транспарентна употреба на собраните информации.Апел до граѓанитеМинистерството за внатрешни работи апелира до сите граѓани на Република Северна Македонија кои планираат патувања во земјите на Шенген зоната да се информираат за новите правила и постапки, со цел нивните патувања да бидат навремени, безбедни и без непотребни доцнења.

Македонија | пред 3 месеци

ЕУ повторно воведе санкции против Иран по одлуката на ОН

Европската унија денеска потврди дека повторно воведува санкции против Иран, по одлуката на Обединетите нации, на фоне на несогласувањата меѓу Западот и Техеран околу иранската нуклеарна програма.Според соопштението на Советот на министри на ЕУ, блокот од 27 држави „повторно воведува низа рестриктивни мерки во врска со иранските активности за пролиферација на нуклеарно оружје“. Одлуката е усогласена со повторното активирање на санкциите кон Иран што во саботата навечер го донесе Советот за безбедност на ОН.Мерките се насочени кон компании, организации и поединци кои директно или индиректно придонесуваат за иранската нуклеарна програма или за развој на балистички ракети – преку обезбедување опрема, знаење или финансирање. Европскиот пакет ги опфаќа санкциите на ОН, но и дополнителни чекори, меѓу кои замрзнување на средствата на Централната банка на Иран и повеќе трговски и економски ограничувања.Иран го осуди враќањето на санкциите како „неоправдано“, а заедно со Русија и Кина го смета потегот за незаконит.Бидејќи не беше постигнат договор со Техеран, стапи во сила механизмот за автоматско враќање на санкциите („snapback“), кој на 28 август го активираше групата Е3 (Германија, Франција и Обединетото Кралство). Со тоа повторно важат одредбите што беа суспендирани со нуклеарниот договор од 2015 година, познат како Заеднички сеопфатен акциски план (JCPOA).Е3 систематски предупредува дека Иран збогатува ураниум на нивоа далеку над потребите за цивилни цели. Според европски експерти, Иран во моментов располага со околу 450 килограми ураниум збогатен на 60 отсто и се приближува кон 90 отсто – прагот што би овозможил производство на осум до десет нуклеарни бомби.

Свет | пред 4 месеци

Дронови во близина на воени бази: НАТО и ЕУ преземаат мерки

НАТО најави зајакнување на својата мисија во Балтичкото Море, откако данските вооружени сили соопштија дека биле забележани неидентификувани беспилотни летала во близина на воените инсталации во земјата. Инцидентите следуваат по неколку упади на дронови во близина на аеродроми и критична инфраструктура оваа недела, при што аеродромот во Копенхаген беше затворен неколку часа во понеделникот навечер, а привремено беа затворени и пет помали дански цивилни и воени аеродроми.НАТО соопшти дека ќе спроведе засилена контрола со нови средства во регионот на Балтичкото Море, кои вклучуваат разузнавачки, надзорни и извидувачки платформи, како и најмалку една фрегата за противвоздушна одбрана. Овие мерки ќе ја подобрат мисијата „Балтичка стража“, која е воспоставена како одговор на инцидентите со оштетување на далноводи, телекомуникациски врски и гасоводи на дното на Балтичкото Море.Данската јавна телевизија ДР објави дека дронови летале во и надвор од оградата на воздухопловната база Каруп во петокот вечерта. Базата ги сместува сите хеликоптери на данските вооружени сили и делови од одбранбената команда. Во Норвешка, најмалку два дрона биле забележани околу еден час во забранета зона во близина на Орланд, главната база за борбените авиони Ф-35 и клучна база на НАТО. Беспилотно летало било забележано и над северната германска покраина Шлезвиг-Холштајн.Германскиот министер за внатрешни работи, Александер Добринт, оцени дека заканата од беспилотни летала е „висока“ и дека владата размислува да им дозволи на вооружените сили да соборуваат дронови под одредени услови.Она на што сме сведоци е трка во вооружување – трка помеѓу заканите со дронови и одбраната од дронови. Мора да се подготвиме за ова, рече Добринт.Министрите за одбрана од 10 земји на ЕУ се согласија да ја зајакнат источната одбрана со таканаречен „ѕид од дронови“ за да ја одвратат Русија, која е главниот осомничен за неодамнешните упади. Данската премиерка Мете Фредериксен изјави дека Русија претставува главна закана за безбедноста на Европа.Данскиот министер за одбрана, Троелс Лунд Поулсен, оцени дека летовите се „дело на професионален актер“, додека министерот за правда Петер Хумелгард рече дека целта на нападите е „да се шири страв, да се создаде поделба и да нè исплаши“. Москва негираше дека го нарушила воздушниот простор на НАТО, нарекувајќи ја реакцијата на ЕУ „хистерија“ и предупреди дека мерките како „ѕидот од дронови“ ќе доведат до „зголемување на воените и политичките тензии на континентот“.

Свет | пред 4 месеци