гренланд

Зошто идејата на Трамп за купување на Гренланд е една голема фантазија?

Кога американскиот претседател Доналд Трамп зборува за можноста САД да го купат Гренланд, многумина тоа го доживуваат како уште една провокација или политичка шега што брзо ќе биде заборавена. Но, според професорот Орелиен Колсон, во авторски текст за „Еуроњуз“, ваквиот пристап е погрешен, бидејќи иако идејата е правно, политички и стратешки неостварлива, таа открива подлабоки промени во начинот на кој денес се сфаќаат моќта, суверенитетот и глобалниот поредок.Трамп првпат ја изнесе идејата за „купување“ на Гренланд во 2019 година, а неодамна повторно ја актуелизираше, наводно поставувајќи и рок од 20 дена. Секојпат одговорот беше јасен и недвосмислен – Гренланд не е на продажба, а Данска не планира да го отуѓи. Сепак, темата упорно се враќа во јавноста.Историските примери на купување територии, како Алјаска од Русија во 1867 година или Данските Западноиндиски Острови во 1917 година, често се користат како аргумент од страна на Трамп и неговите поддржувачи. Но, тие договори биле склучени во сосема поинаков свет – пред Втората светска војна, пред Повелбата на Обединетите нации и пред правото на народите на самоопределување да стане темел на меѓународното право.Денес, Гренланд не е колонијален посед, туку самоуправна територија со сопствен парламент и влада, а Гренланѓаните имаат признато право на независност доколку така одлучат. Секој обид за „продажба“ би значел директно кршење на меѓународното право и демократската волја на населението.Идејата е проблематична и од политички аспект. Данска е стабилна демократија, сојузник во НАТО и близок партнер на САД. Помислата Вашингтон да купува територија од Копенхаген потсетува на политики од 19. век и би предизвикала сериозни тензии во рамките на Алијансата.Иако Гренланд има големо стратешко значење поради Арктикот, природните ресурси и безбедносните прашања, САД веќе имаат значително воено и стратешко присуство таму преку соработка со Данска. Формалното „сопствеништво“ би донело малку реална корист, а огромни политички трошоци.Според Колсон, упорноста на оваа идеја произлегува од трансакцискиот поглед кон меѓународните односи, каде моќта се мери преку сопственост и контрола, а дипломатијата се заменува со јазикот на бизнисот. Во тој контекст, Гренланд не е реален политички предлог, туку симбол на пошироката ерозија на повоениот меѓународен поредок.Гренланд, заклучува авторот, не е на продажба. Но, самото појавување на вакви идеи е потсетник дека правилата на глобалната политика се сè почесто тестираат – а игнорирањето на тој факт може да биде најскапата грешка.

Свет | пред 21 час

Трамп го сака Гренланд по секоја цена: Наредните две-три недели се клучни за арктичкиот остров

Следните 20 дена ќе бидат клучни за иднината на Гренланд, откако е најавен состанок меѓу високи претставници на Соединетите Американски Држави и премиерите на Данска и на Гренланд, во услови на зголемени геополитички тензии околу стратешкиот арктички остров.Во фокусот на разговорите ќе бидат ретките минерали и енергетските ресурси, кои се од особено значење за Вашингтон. Американскиот претседател Доналд Трамп отворено ја истакнува стратешката важност на Гренланд, предупредувајќи дека островот е изложен на сè поголемо кинеско и руско влијание.Трамп повторно ја оживеа идејата за купување на Гренланд, тврдејќи дека тоа е прашање на национална безбедност за САД. Данска, која има суверенитет над островот, категорично ја отфрла можноста за продажба, истакнувајќи дека Гренланд не е предмет на трговија.Иако американскиот претседател не ја исклучува ниту можноста за воена операција, ваквата реторика предизвика вознемиреност меѓу европските сојузници. Во обид да ги смири тензиите, државниот секретар на САД Марко Рубио изјави дека Вашингтон нема намера да интервенира воено и дека САД бараат дипломатско и економско решение.Претстојните разговори се оценуваат како тест за односите меѓу Соединетите Американски Држави и Данска, но и за идната улога на Гренланд во новата геополитичка распределба на моќта на Арктикот.

Свет | пред 1 ден

Детали од состанокот во Конгресот. Рубио: „Нема да го нападнеме Гренланд, имаме друг план“

Американскиот државен секретар Марко Рубио им порача на конгресмените дека, и покрај сè поагресивната реторика, администрацијата не планира инвазија на Гренланд, туку сака да го купи овој огромен остров од Данска. Оваа изјава, дадена за време на затворен брифинг во понеделник, доаѓа во момент кога Белата куќа јавно не ја исклучува можноста за воена акција, а претседателот Трамп и неговите соработници одбиваат јасно да се откажат од употреба на сила.Белата куќа: Воената опција секогаш постоиДека ситуацијата е сериозна, потврди и портпаролката на Белата куќа Каролин Левит.„Претседателот Трамп јасно стави до знаење дека стекнувањето на Гренланд е приоритет на националната безбедност на САД и дека е клучно за одвраќање на нашите противници во арктичкиот регион“, изјави таа. „Претседателот и неговиот тим разгледуваат повеќе опции за остварување на оваа важна надворешнополитичка цел, а секако, употребата на американската војска секогаш е опција што му стои на располагање на врховниот командант.“Трамповата желба за купување на Гренланд не е нова – за тоа зборуваше и во својот прв мандат – но сега изгледа решен како никогаш досега да го припои тој териториј кон САД.Што се случувало зад затворени врати?Изјавата на Рубио била дадена на состанок со раководството на Конгресот, на кој присуствувале и министерот за одбрана Пит Хегсет и претседателот на Обединетиот генералштаб, генерал Ден Кејн. Главна тема била операцијата за апсење на венецуелскиот претседател Николас Мадуро, но разговорот се проширил и на други можни воени акции. Според извори, лидерот на демократското малцинство во Сенатот, Чак Шумер, директно прашал дали администрацијата планира воена интервенција во Мексико или на Гренланд, по што Рубио наводно се обидел да ги смири присутните.Иако не е целосно јасно дали тоа навистина успеало, блискиот сојузник на Трамп, сенаторот Линдзи Греам, тврди дека острата реторика е само дел од преговарачката стратегија. „Сето ова е дел од преговорите“, изјави тој. „Мора да имаме правна рамка и заштита за да можеме да го изградиме тоа што ни е потребно и да ги испратиме нашите луѓе на терен.“Но ваквиот пристап предизвика длабока загриженост меѓу европските сојузници. Членките на НАТО предупредија дека американски напад на Гренланд – автономна територија во состав на Данска – би значел крај на сојузот каков што го знаеме.Трамп: Ни треба ГренландДека притисокот продолжува, покажа и Стিফен Милер, еден од најблиските советници на Трамп, кој во понеделник на Си-Ен-Ен не ја исклучи можноста за инвазија. „Никој нема да се бори против САД поради иднината на Гренланд“, порача тој самоуверено.И самиот Трамп беше уште подиректен во вторник, кога во претседателскиот авион им ги објасни на новинарите своите мотиви.„Гренланд ни е потребен од аспект на националната безбедност, а и Европската унија има интерес тоа да се случи – и тие го знаат тоа“, изјави тој, нагласувајќи ја стратешката важност на Арктикот со оглед на Русија и Кина, како и пристапот до богатите минерални ресурси на островот.Остар одговор од КопенхагенДанската влада се обиде да одговори на безбедносните грижи на Трамп нудејќи поголемо американско воено присуство и нови концесии за рударење, но Трамп во неделата ги одби тие предлози со потценувачка изјава дека Копенхаген купува „уште едни снежни санки“.Данската премиерка Мете Фредериксен во понеделник го упати досега најсилното предупредување. За локалната телевизија ДР изјави дека напад на членка на НАТО би значел крај на сè:„Сè би завршило. Меѓународниот поредок каков што го знаеме, демократските правила на игра, НАТО – најсилниот одбранбен сојуз во светот – сето тоа би се урнало доколку една членка одлучи да нападне друга“, рече Фредериксен.Стравот на европските лидери дополнително го засилија неодамнешните американски воени операции во Венецуела, Нигерија и Иран, кои сугерираат дека Трамп во својот втор мандат е подготвен почесто да користи сила. Во меѓувреме, додека траат дипломатските препукувања и закани, истражувањата на јавното мислење покажуваат дека огромното мнозинство од жителите на Гренланд се против идејата островот да стане дел од САД.

Свет | пред 2 дена

Нордиските земји ѝ порачаа на Америка: За статусот на Гренланд одлучуваат само Данска и Гренланд

Министрите за надворешни работи на Данска, Финска, Исланд, Шведска и Норвешка денеска, поради изразените претензии на Соединетите Американски Држави кон Гренланд, во заедничка изјава повторија дека за статусот на оваа самоуправна територија можат да одлучуваат исклучиво Гренланд и Данска, чиј составен дел е островот.„Заеднички повторуваме дека за прашањата што се однесуваат на Данска и Гренланд одлучуваат само Данска и Гренланд“, се наведува во изјавата објавена на официјалната интернет-страница на Министерството за надворешни работи на Данска.Нордиските земји потсетија дека Данска и Гренланд се меѓу основачите на НАТО и дека со децении соработуваат тесно со САД во сферата на безбедноста на Арктикот. Во тој контекст е спомнат и Одбранбениот договор меѓу Данска и САД од 1961 година.Во заедничката позиција се нагласува дека безбедноста на Арктикот се темели врз почитување на основните принципи на Повелбата на Обединетите нации и меѓународното право, вклучително и неповредливоста на границите. Како членки на НАТО, нордиските држави истакнуваат дека остануваат посветени на зачувување на безбедноста, стабилноста и соработката во арктичкиот регион.Во изјавата се наведува и дека овие земји веќе презеле чекори за зајакнување на одбраната на Арктикот преку нови капацитети, активности и зголемено присуство, како и дека ја поддржуваат засилената улога и будност на НАТО во регионот.„Значително ги зголемивме нашите инвестиции во арктичката безбедност и подготвени сме да направиме уште повеќе, во тесна координација со САД и другите сојузници во НАТО“, се вели во соопштението.Претходно денеска, премиерот на Гренланд, Јенс Фредерик Нилсен, ги повика Соединетите Американски Држави да го почитуваат дијалогот преку соодветни дипломатски и политички канали и да ги користат форумите што се засноваат на постојните меѓународни договори.Во меѓувреме, лидерите на Франција, Германија, Италија, Полска, Шпанија, Велика Британија и Данска со заедничка изјава на поддршка за Гренланд реагираа на ставовите на висок функционер на Белата куќа, Стивен Милер. Тој изјави дека американското полагање право на контрола врз Гренланд претставува „официјален став на Владата на САД“ и дека „никој нема да војува со Америка за иднината на Гренланд“.Гренланд е самоуправна територија во рамки на Кралството Данска, со сопствен премиер, влада и парламент составен од 31 пратеник избрани на национални избори.

Свет | пред 2 дена

Европските лидери директно до Трамп: „Гренланд им припаѓа на неговите жители, само Данска и Гренланд одлучуваат за неговата иднина“

Европските лидери штотуку објавија заедничка изјава во која порачуваат дека Гренланд им припаѓа на неговите жители и дека исклучиво Данска и Гренланд имаат право да одлучуваат за неговата иднина. Изјавата беше објавена откако американскиот претседател Доналд Трамп и неговиот клучен советник Стивен Милер изминатите денови повторно го отворија прашањето за евентуално американско преземање на овој арктички териториј.Изјавата следува откако Трамп во интервјуа порача дека Соединетите Држави „имаат потреба од Гренланд“, додека Милер изјави дека Гренланд „треба да биде дел од САД“ и нагласи дека „никој нема да војува со Америка за иднината на Гренланд“, што предизвика силни реакции во Европа.Меѓу потписниците на заедничката изјава се и францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Кир Стармер.Заедничка изјава на европските лидери„Арктичката безбедност останува клучен приоритет за Европа и е од пресудно значење за меѓународната и трансатлантската безбедност. НАТО јасно стави до знаење дека арктичкиот регион е приоритет и дека европските сојузници го засилуваат своето делување.Ние и многу други сојузници ја зголемивме нашата присутност, активности и вложувања за Арктикот да остане безбеден и за да се одвратат противниците. Кралството Данска – вклучително и Гренланд – е дел од НАТО.Безбедноста на Арктикот затоа мора да се обезбедува заеднички, во соработка со сојузниците од НАТО, вклучително и Соединетите Држави, со почитување на начелата на Повелбата на ОН, меѓу кои суверенитетот, територијалниот интегритет и неповредливоста на границите.Тоа се универзални начела и ние нема да престанеме да ги браниме. Соединетите Држави се клучен партнер во тие настојувања, како сојузник во НАТО и преку одбранбениот договор меѓу Кралството Данска и Соединетите Држави од 1951 година.Гренланд им припаѓа на неговите жители. Исклучиво Данска и Гренланд имаат право да одлучуваат за прашањата што се однесуваат на Данска и Гренланд“, стои во заедничката изјава.Трамп и Милер ја заострија реторикатаАмериканскиот претседател Доналд Трамп изминатите денови повеќепати повтори дека Соединетите Држави „апсолутно имаат потреба од Гренланд“, не исклучувајќи можност за еднострани потези. Неговиот клучен советник Стивен Милер за CNN изјави дека Гренланд „треба да биде дел од САД“ и нагласи дека „никој нема да војува против Америка“ поради ова прашање.Овие изјави дополнително ги вознемирија европските сојузници, особено по американската воена операција во Венецуела, која ги зајакна стравувањата дека Вашингтон повеќе не изрекува закани само на реторичко ниво.Данската премиерка Мете Фредериксен претходно предупреди дека изјавите на Трамп треба да се сфатат сериозно, додека бројни европски функционери порачаа дека секое задирање во суверенитетот на Данска и Гренланд би претставувало директно кршење на меѓународното право и на темелните начела на НАТО.Европските лидери во заедничката изјава јасно ставија до знаење дека нема да отстапат од одбраната на овие начела, нагласувајќи дека безбедноста на Арктикот мора да се темели на меѓународното право, сојузништвото и почитувањето на суверенитетот на државите.

Свет | пред 3 дена

„Данска ја зајакна безбедноста на Гренланд со уште една санка за кучиња“, рече Трамп, ЕК предупреди дека анексијата на островот ќе значи крај на НАТО

„Дали знаете што направи Данска неодамна за да ја зајакне безбедноста на Гренланд? Додадоа уште една санка за кучиња.“Со оваа подбивна изјава американскиот претседател Доналд Трамп повторно ја разгоре дебатата околу идниот статус на Гренланд — автономна територија на Кралството Данска, која за Вашингтон има сериозно стратешко значење.Трамп отворено изјави дека САД „имаат потреба од Гренланд“ поради националната безбедност и дека островот е клучен за контрола на Арктикот, особено во услови кога, како што тврди, регионот е под зголемено руско и кинеско присуство. Според него, Данска не може да гарантира соодветна заштита на територијата.Но, токму тие пораки ја разбудија најголемата вознемиреност во Европа досега.Европската комисија: Безбедноста не смее да биде изговор за анексијаОд Брисел порачаа дека Гренланд е сојузничка територија — а не објект за политичка или воена трговија.Портпаролката на Комисијата Паула Пињо потсети дека Гренланд е дел од НАТО и дека е сојузник на САД, а не спротивставена страна.Нејзината колешка, портпаролката за надворешна политика Анита Хипер, беше уште поексплицитна:„ЕУ ќе продолжи да ги брани принципите на национален суверенитет, територијален интегритет и неповредливост на границите. Ова особено важи кога територијата на земја-членка е доведена во прашање.“Зошто Гренланд е толку важен?Островот е богат со суровини и има огромна геостратешка вредност. Неговата позиција на Арктикот го прави природна платформа за воено и разузнавачко присуство, нешто што веќе постои преку американските бази, но без промена на суверенитетот.

Свет | пред 3 дена