УКРАИНА

Анкета во Украина: Зеленски и Залужни во втор круг, генералот со убедлива предност

Украинскиот претседател Володимир Зеленски и украинскиот амбасадор во Обединетото Кралство и поранешен врховен командант на вооружените сили, Валериј Залужни, би влегле во втор круг доколку претседателските избори се одржат во блиска иднина, покажува истражувањето на јавното мислење спроведено од агенцијата СОЦИС.Анкетата е објавена во чувствителен политички момент, кога украинските пратеници започнуваат подготовки за можни законски измени со кои би се овозможило одржување избори за време на воена состојба, откако Зеленски дал насока да се изработат соодветни законски предлози.Според резултатите, во првиот круг Зеленски би освоил 22 проценти од гласовите, само еден процент повеќе од Залужни, кој би добил 21 процент. Истовремено, дури 24,1 процент од испитаниците изјавиле дека сè уште не одлучиле за кого би гласале, што претставува раст во однос на октомври, кога неодлучни биле 21,1 процент.Во хипотетички втор круг меѓу Зеленски и Залужни, анкетата покажува убедлива предност на поранешниот командант на армијата. Залужни би освоил 64 проценти од гласовите, наспроти 36 проценти за актуелниот претседател. Доколку, пак, Залужни не се кандидира, вториот круг најверојатно би се водел меѓу Зеленски и шефот на военото разузнавање Кирило Буданов, при што Буданов би победил со 56 проценти, а Зеленски би освоил 44 проценти.Истражувањето е спроведено на примерок од 2.000 испитаници со користење на стратификуван квотен примерок, а податоците се прибирани преку директни разговори со метод на компјутерски поддржано лично интервјуирање.Резултатите доаѓаат во време на обновена дебата во Киев за можноста од одржување избори за време на војната. Зеленски во декември изјави дека е подготвен да организира избори и во услови на воен конфликт, но само доколку сојузниците на Украина можат да гарантираат безбедност, што, според него, би подразбирало Русија да прифати прекин на огнот.Безбедносните услови остануваат клучна пречка за национални избори, но не и единствена. Според податоците на Обединетите нации, повеќе од шест милиони Украинци ја напуштиле земјата од почетокот на целосната руска инвазија, додека околу 3,7 милиони лица се внатрешно раселени, што дополнително го усложнува избирачкиот процес.Според важечкото украинско законодавство, изборите се забранети за време на воена состојба и можат да се одржат само по нејзино укинување или со измена на законот од страна на парламентот. Претходно оваа недела, Врховната рада формираше посебна работна група задолжена за подготовка на законска рамка за избори за време и по завршување на војната. Во меѓувреме, украинската Централна изборна комисија повторно започна со работа на државниот регистар на избирачи, за првпат од почетокот на целосната руска инвазија.

Свет | пред 1 месец

Медведев: Украина е претворена во „топовско месо“ поради англосаксонската политика

Заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија и лидер на партијата Единствена Русија, Дмитриј Медведев, изјави дека украинскиот народ, според него, станал „топовско месо“ за европската цивилизација како резултат на политиките и влијанието на англосаксонските држави.Во авторски текст објавен во рускиот магазин „Родина“, под наслов „Како англосаксонците го негуваа украинскиот национализам по Втората светска војна“, Медведев наведува дека современа Украина, наместо придобивки, добила улога на жртва во пошироки геополитички процеси. Тој тврди дека украинското општество било претворено во заложник на, како што го нарекува, „култот на смртта“, кој се манифестира преку, според него, лажни историски наративи, величање на садизмот и глорификација на воени злосторници.Особено остар беше во однос на интерпретацијата на Холодоморот, за кој изјави дека претставува една од „главните политички пропагандни измами“ на 20. и 21. век. Медведев оцени дека овој наратив, според неговите зборови, има корени во Соединетите Американски Држави и бил користен како средство за политички притисок и идеолошка мобилизација против Русија.Изјавите на Медведев доаѓаат во период на засилена реторика меѓу Москва и Западот околу војната во Украина и историските интерпретации поврзани со односите меѓу двете земји. Неговите ставови предизвикаа реакции во јавноста, особено поради негирањето или релативизирањето на Холодоморот, кој Украина и голем дел од меѓународната заедница го признаваат како геноцид.

Свет | пред 1 месец

Русија со закон им ги одзема домовите на избеганите и убиените Украинци

Со нова уредба донесена овој месец, рускиот претседател Владимир Путин практично ја легализира конфискацијата на имот на окупираните украински територии, овозможувајќи им на окупациските власти да одземаат станови и куќи што се прогласуваат за „без сопственик“. Во реалноста, станува збор за имот на луѓе кои избегале од војната или биле убиени за време на руската инвазија врз Украина.Според уредбата, сопственоста може да се докаже само лично и исклучиво со руски документи, односно со руски пасош, што за голем дел од Украинците е невозможно или опасно. На тој начин, илјадници луѓе остануваат без можност да го заштитат својот имот, додека нивните домови се прогласуваат за „без сопственост“ и се одземаат.Жителката на Мариупол, Ана Шевченко, за украинските медиуми изјавила дека е очајна бидејќи Русите ѝ го одземаат станот во кој ги чува сите спомени од детството. Таа вели дека не може да се врати, бидејќи би морала да земе руски пасош, а стравува и за сопствената безбедност поради нејзините проукраински ставови.Експертите наведуваат дека уредбата е само формално заокружување на процес што трае од самиот почеток на окупацијата. Според податоци од Мариупол, досега се одземени околу 5.000 станови, а бројката расте од 100 до 200 неделно. Во окупираните делови на Донецк, Луганск и Херсонската област, десетици илјади недвижности веќе се прогласени за „без сопственик“.Запленетиот имот, според прописите, може да им се додели на лица кои наводно ги загубиле своите домови, но и на руски државни службеници, припадници на безбедносните сили и администрацијата, како и на нови доселеници од Русија. Украински организации предупредуваат дека ваквата практика претставува дел од поширока политика на заменување на украинското население со руско, со цел трајна промена на демографската и политичката структура на окупираните подрачја.Многу Украинци се соочуваат со речиси невозможен избор: да останат под окупација за да го сочуваат домот или да заминат и ризикуваат да останат без сè. Новата уредба, според хуманитарните организации, дополнително ја продлабочува траумата на луѓето кои веќе ги изгубиле своите блиски и својата сигурност, претворајќи ја кражбата на имот во формално „законска“ практика.Како што предупредуваат активистите, Русија не само што секојдневно им ги одзема домовите на Украинците на окупираните територии, туку со ваквите уредби своите злосторства ги претвора во државна политика и ги прогласува за закон.

Свет | пред 1 месец

Руски напредок во Донецк: Украина се повлекува за да ги зачува силите

Украинските вооружени сили се повлекоа од источниот град Сиверск по повеќемесечни интензивни борби, соопштија денеска од украинската војска, наведувајќи дека одлуката е донесена со цел да се заштитат животите на војниците и да се зачува борбената способност на единиците. Според официјалните информации, руските сили имале значајна предност во човечка сила, што дополнително го отежнало задржувањето на позициите.Сиверск, град кој пред почетокот на руската инвазија броеше околу 11.000 жители, во текот на борбите беше речиси целосно разурнат. Неговото заземање ја приближува Русија до последните поголеми градови во таканаречениот „појас на утврдувања“ во индустриската област Донецк – Славјанск и Краматорск, кои сè уште се под украинска контрола и претставуваат клучни логистички и командни центри на одбраната во Донбас.„Појасот на утврдувања“ претставува синџир од градови и одбранбени позиции што Украина систематски ги градела и зајакнувала уште од 2014 година, со цел да го запре руското напредување кон западниот дел на Донецката област. Во овој систем, покрај Сиверск, влегуваат Соледар, Бахмут, Часив Јар, Торецк, Авдијивка, како и Дружкивка и Костјантинівка.Досега, руските сили ги зазедоа Соледар, Бахмут, Авдијивка и Сиверск, со што го пробија источниот дел од овој одбранбен појас и постепено се доближија до неговата западна, најзначајна зона. За Часив Јар и Торецк, Москва тврди дека се под нејзина контрола, но украинските власти сè уште не го потврдиле тоа. Западниот урбан кластер, составен од Славјанск, Краматорск, Дружкивка и Костјантинівка, останува последната голема, длабински утврдена линија на одбрана во Донецката област.Москва уште пред две недели соопшти дека воспоставила контрола врз Сиверск, што тогаш беше демантирано од Киев. Според актуелните процени, Русија контролира околу 75 проценти од Донецката област и речиси целата соседна Луганска област, кои заедно го сочинуваат регионот Донбас.Значењето на падот на Сиверск е повеќеслојно. Освен што станува збор за една од последните украински одбранбени точки на северот на Донецката област, неговото губење им овозможува на руските сили подиректен пристап кон стратешки важните Славјанск и Краматорск. Со тоа се намалува длабочината на украинската одбрана и се зголемува притисокот врз линиите што го држат источниот фронт, што може да ја принуди Украина на нови повлекувања или прераспределба на силите.Во поширокиот контекст на војната, ваквите, често бавни и скапи територијални поместувања ѝ овозможуваат на Москва да прикажува постепено напредување, додека истовремено ги исцрпува украинските сили, кои веќе се соочуваат со недостиг од човечки ресурси и постојан притисок долж целата линија на фронтот.

Свет | пред 1 месец

Масовен руски напад врз Украина: експлозии низ целата земја, меѓу жртвите и четиригодишно дете

Русија во текот на ноќта изврши масовен напад со беспилотни летала и ракети врз повеќе делови од Украина, при што загинаа најмалку три лица, меѓу нив и четиригодишно дете. Информацијата ја потврди украинскиот претседател Володимир Зеленски, наведувајќи дека во нападите биле употребени повеќе од 600 дронови и над 30 проектили, објави BBC.Зеленски соопшти дека руските удари биле насочени кон енергетскиот систем, цивилната инфраструктура и, како што истакна, „во суштина целата инфраструктура на секојдневниот живот“. Воздушните тревоги и натаму се активни во поголем дел од земјата, а сите итни служби се ангажирани во санирање на последиците.„Нападите непосредно пред Божиќ, кога луѓето сакаат едноставно да бидат со своите семејства, дома и на безбедно, испраќаат исклучително јасна порака за руските приоритети“, изјави Зеленски. Тој додаде дека рускиот претседател Владимир Путин сè уште не сфаќа дека мора да престане со убивањето, оценувајќи дека тоа значи оти светот не врши доволен притисок врз Русија.Според украинските власти, четиригодишно дете загинало во Житомирската област, откако по руски воздушен напад било пренесено во болница, но лекарите не успеале да му го спасат животот. Уште пет лица се повредени, изјави началникот на регионалната администрација, Виталиј Бунечко. Претходно беше потврдено дека 76-годишна жена загинала во Киевската област, во близина на Вишгород, откако проектил погодил куќа, а три лица, меѓу кои и 16-годишник, биле повредени. Во Хмелницкиот регион, на западот на земјата, животот го загубил 72-годишен маж, а пријавени се и прекини во снабдувањето со електрична енергија.Украинскиот оператор на електроенергетската мрежа Укренерго соопшти дека во повеќе региони се воведени итни рестрикции на струја. Од Министерството за енергетика најавија дека обновата на снабдувањето ќе започне веднаш штом безбедносната состојба го дозволи тоа. Прекините доаѓаат во момент кога температурите се приближуваат до нулата, а во Киев во наредните денови се најавуваат и минусни температури.Нападите предизвикаа реакции и во соседството. Полска ги подигна борбените авиони и ги стави системите за противвоздушна одбрана во состојба на зголемена подготвеност за да го заштити својот воздушен простор, мерка што Варшава редовно ја презема за време на големи руски напади врз Украина.Зеленски и претходно предупреди дека за Русија е „вообичаено“ да изведува масовни напади за време на божиќните празници, особено на 23, 24 и 25 декември. Минатата година, токму на Божиќ, Русија изврши силен ракетен и дронски напад врз украинската енергетска инфраструктура, што украинскиот претседател тогаш го опиша како „свесен избор“.До 2023 година Украина го славеше Божиќ на 7 јануари, според јулијанскиот календар кој го користи и Русија, но од минатата година празникот официјално се одбележува на 25 декември.

Свет | пред 1 месец

Ултиматум од Вашингтон: ако Путин одбие мир, Украина да добие крстосувачки ракети

Републиканскиот американски сенатор и близок сојузник на претседателот Доналд Трамп, Линдзи Греам, порача дека Вашингтон треба драстично да го зголеми притисокот врз Москва и дури да ја снабди Украина со крстосувачки ракети „Томахок“, доколку рускиот претседател Владимир Путин одбие да го прифати договореното мировно решение. Според Греам, досегашните дипломатски напори само ѝ купуваат време на Москва за да продолжи со остварување на своите воени цели.Говорејќи во емисијата Meet the Press на NBC, сенаторот изнесе детален план и повика на решителна промена на пристапот. Тој побара претседателот да го потпише неговиот предлог-закон со поддршка од 85 ко-предлагачи, со кој би се вовеле царини за земји како Кина што купуваат евтина руска нафта, Русија да се прогласи за држава-спонзор на тероризам поради киднапирањето на околу 20.000 украински деца, како и да се запленуваат бродови што превезуваат санкционирана руска нафта, по примерот на мерките што САД ги применуваат кон Венецуела.Греам нагласи дека, доколку Путин повторно одбие, САД мора „драматично да ја сменат играта“, вклучително и со испорака на крстосувачки ракети Tomahawk за Украина, со цел да се погодат фабрики за беспилотни летала и ракетно вооружување на територијата на Русија. Според него, без значително засилен притисок, Москва ќе продолжи со силово заземање на Донбас.Изјавите доаѓаат во момент кога украински и американски претставници на Флорида ја заокружија новата рунда мировни разговори, како дел од напорите на Вашингтон да се финализира мировната рамка. Средбите следуваат по разговорите меѓу Украина и САД на 19 декември и меѓу САД и Русија на 20 декември во Мајами, со уште една американско-руска сесија закажана за 21 декември.Секретарот на Советот за национална безбедност и одбрана на Украина, Рустем Умеров, кој ја предводеше украинската делегација, ги оцени разговорите како конструктивни и продуктивни, нагласувајќи дека Украина останува целосно посветена на постигнување праведен и одржлив мир. Преговорите биле насочени кон ревидиран мировен план од 20 точки, можни безбедносни гаранции за Украина и долгорочни мерки за економски развој.Во посебна изјава по разговорите, украинскиот претседател Володимир Зеленски порача дека пристапот на Киев е сè да биде изводливо и применливо – од клучните мерки за мир и безбедност до обновата на земјата.

Свет | пред 1 месец

Трамп зборува за мир, разузнавачите предупредуваат на нова закана за Европа

Американските разузнавачки служби предупредуваат дека рускиот претседател Владимир Путин има намера целосно да ја заземе Украина и да ја прошири својата контрола и врз делови од Европа кои во минатото биле дел од Советскиот Сојуз, и покрај тековните разговори за можен мировен договор.Според информации од шест извори запознаени со американските разузнавачки проценки, воените и политичките цели на Путин остануваат непроменети, што е во директна спротивност со изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп и неговиот преговарачки тим, кои тврдат дека Москва е подготвена за завршување на конфликтот, пишува „Ројтерс“.Најновите извештаи, од кои последниот датира од крајот на септември, се во спротивност и со тврдењата на самиот Путин, кој неодамна изјави дека Русија не претставува закана за Европа.Американските проценки, кои се конзистентни уште од почетокот на руската инвазија во 2022 година, се совпаѓаат и со ставовите на европските лидери. Тие сметаат дека крајната цел на Кремљ е целосна контрола врз Украина, но и влијание врз територии на поранешниот советски блок, вклучително и одредени земји членки на НАТО.„Разузнавачките податоци отсекогаш укажуваа дека Путин сака повеќе“, изјави за „Ројтерс“ демократскиот конгресмен Мајк Квигли, член на Комитетот за разузнавање во Претставничкиот дом.„Европејците се убедени во тоа. Полјаците се апсолутно убедени. Балтичките држави сметаат дека тие се први на удар.“Во моментов, Русија контролира околу 20 проценти од украинската територија. Путин ги смета четирите анектирани региони – Луганск, Доњецк, Запорожје и Херсон, како и Крим, за дел од Руската Федерација.Во рамки на предложениот мировен план, претседателот Трамп врши притисок врз Киев да ги повлече своите сили од мал дел од Доњецк што сè уште е под украинска контрола – барање кое украинскиот претседател Володимир Зеленски и мнозинството граѓани на Украина категорично го отфрлаат.Од Белата куќа, пак, тврдат дека е постигнат значителен напредок.„Претседателскиот тим постигна огромен исчекор кон завршување на војната“, изјави неименуван американски функционер, додавајќи дека Трамп смета оти мировниот договор е „поблиску од кога било“.Во мировните напори се вклучени и блиски луѓе на Трамп – неговиот зет Џаред Кушнер и пријателот и бизнисмен Стив Виткоф, кои со недели водат преговори за мировен план од 20 точки со украински, руски и европски претставници.Кушнер и Виткоф вчера се сретнале со украински преговарачи во Мајами, а за време на викендот се очекуваат разговори и со руска делегација.На состанокот во Берлин во понеделникот, според дипломатски извори, бил постигнат широк консензус за силни безбедносни гаранции за Украина, поддржани од САД. Планот предвидува распоредување претежно европски сили во Украина и соседните земји, далеку од линијата на фронтот, како и американска разузнавачка поддршка и воздушни патроли над украинска територија.И покрај дипломатските активности, клучните разлики меѓу страните остануваат длабоки. Еден од предлозите предвидува ограничување на украинската армија на 800.000 војници, додека Русија бара значително помал број – на што, според извори, американската страна е подготвена да разговара.Сè уште не е јасно дали безбедносните гаранции би биле условени со територијални отстапки од Украина. Зеленски во четвртокот изрази сериозна резерва:„Постои едно клучно прашање на кое сè уште немам одговор: што конкретно ќе направат овие безбедносни гаранции?“На својата годишна прес-конференција, Владимир Путин не понуди компромиси, иако изјави дека е подготвен да разговара за мир. Тој инсистираше дека неговите услови мора да бидат исполнети и тврдеше дека руските сили годинава напредувале за 6.000 квадратни километри.Дури и дел од функционерите во администрацијата на Трамп јавно признаваат дека постои сомнеж во подготвеноста на Путин да се откаже од првичните цели.„Не знам дали Путин навистина сака договор или сака да ја освои целата земја. Тоа се работи што самиот јавно ги кажал“, изјави американскиот државен секретар Марко Рубио.„Знаеме што сакаа да постигнат на почетокот на војната – тие цели сè уште не се реализирани.“

Свет | пред 1 месец

Рубио: САД ништо не наметнуваат, не можеме да ги присилиме ниту Киев ниту Москва на договор

Американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека во мировните преговори за Украина никому не му се наметнува договор и дека и Киев и Москва мора да сакаат да постигнат спогодба, при што предупреди дека во Газа нема да има мир сè додека Хамас не биде разоружан.„На крајот, на нив е да постигнат договор. Не можеме да ја присилиме Украина да постигне договор. Не можеме да ја присилиме Русија да постигне договор. Тие мора да го сакаат тоа“, инсистираше Рубио на прес-конференција во Вашингтон, додавајќи дека е постигнат напредок, но дека претстои уште многу работа. Тој истакна дека последните преостанати прашања секогаш се најтешките.Украинските мировни преговарачи во петок започнуваат нова рунда разговори со американскиот тим за предлозите за завршување на војната со Русија, изјави шефот на киевската делегација Рустем Умеров. Пратеникот на Белата куќа Стив Виткоф и зетот на претседателот Трамп, Џаред Кушнер, планираат да се сретнат и со руската делегација во Мајами овој викенд, изјави претставник на Белата куќа за Ројтерс.Рубио им изјави на новинарите дека би можел да се приклучи на дел од разговорите за Украина во сабота во Мајами.САД очекуваа реторичка поддршка од Русија за МадуроОдговарајќи на прашања, Рубио порача дека Соединетите Држави, кога станува збор за Венецуела, не се загрижени дека би можело да дојде до ескалација со Русија, додавајќи дека Вашингтон и очекувал Москва да му даде реторичка поддршка на претседателот на Венецуела, Николас Мадуро.Администрацијата на Трамп испрати илјадници војници во регионот, заедно со носач на авиони, воени бродови и борбени авиони.„Отсекогаш очекувавме да му дадат реторичка поддршка на режимот на Мадуро... тоа не е фактор во начинот на кој ја гледаме целата оваа ситуација“, рече Рубио.Руското Министерство за надворешни работи во четврток изрази надеж дека администрацијата на Трамп нема да направи кобна грешка во однос на Венецуела и изрази загриженост поради американските одлуки кои го загрозуваат меѓународниот поморски сообраќај.„Без разоружување на Хамас нема мир во Газа“Рубио исто така предупреди дека во Газа „нема да има мир“ без разоружување на Хамас.„Ако Хамас некогаш се најде во позиција да му се заканува или да го напаѓа Израел, нема да има мир. Никого нема да убедите да вложува пари во Газа ако мислат дека за две или три години ќе избие нова војна. Затоа разоружувањето е толку важно“, нагласи американскиот државен секретар.Покрај тоа, тој е уверен дека повеќе земји ќе сакаат да учествуваат во стабилизациските сили кои треба да го зацврстат кревкото примирје во Газа.„Навистина сум уверен дека земјите кои се прифатливи за сите страни се подготвени да се обврзат и да бидат дел од оваа стабилизациска сила“, изјави тој.Рубио се осврна и на разговорите меѓу претставниците на Израел и Либан одржани во петок и очекува дека тие ќе доведат до силна либанска влада и разоружување на Хезболах.„Се надеваме дека разговорите меѓу либанските власти и Израелците ќе создадат контури и пат напред што ќе спречи понатамошни судири“, изјави американскиот државен секретар.

Свет | пред 1 месец

Путин повторно условува мир: Повлекување на Украина и без НАТО

Рускиот претседател Владимир Путин изјави дека Русија е подготвена да ја заврши војната во Украина „по мирен пат“, одговарајќи на прашање дали е можно наскоро да се постигне мир или конфликтот ќе продолжи.Путин нагласи дека евентуален мировен договор мора да биде „заснован на принципи“, повикувајќи се на своето обраќање пред врвот на руското Министерство за надворешни работи во јуни 2024 година. Во тој говор, тој побара Украина целосно да ги повлече своите сили од територијата на Доњецката и Луганската област, како и да се откаже од намерите за членство во НАТО.Иако зборуваше за можноста за мирно решение, Путин истовремено изјави дека руските сили „напредуваат долж целата линија на фронтот“. Тој наведе неколку градови и населени места за кои тврди дека се блиску до тоа да бидат преземени од руската војска, меѓу кои и Красни Лиман, во источниот дел на Доњецката област.Сепак, ваквите тврдења од Москва во изминатите месеци често беа оспорувани. Русија во ноември соопшти дека го зазела Купјанск во Харкивската област, но украинскиот претседател Володимир Зеленски минатата недела го посети тоа подрачје и изјави дека украинските сили повторно презеле делови од градот.

Свет | пред 1 месец

Москва без отстапки: НАТО-членството на Украина е „апсолутно неприфатливо“

Русија нема да прави никакви компромиси кога станува збор за евентуално членство на Украина во НАТО, ниту за распоредување на алијансиски воени контингенти или офанзивно оружје на украинска територија. Ова денеска го изјави заменик-министерот за надворешни работи на Русија, Александар Грушко.Во изјава за агенцијата „Спутник“, Грушко порача дека позицијата на Москва е јасна, цврста и одамна позната.„Членството на Украина во НАТО, како и распоредувањето на воени контингенти и ударно вооружување на нејзина територија, за нас е апсолутно неприфатливо“, изјави Грушко.Тој нагласи дека Русија во повеќе наврати ја има искажано оваа позиција и дека нема простор за нејзино преиспитување.Истовремено, Грушко изјави дека Москва е подготвена за дијалог со земјите членки на НАТО околу безбедносните прашања, но само под јасни и рамноправни услови.„Русија е подготвена да утврди правно обврзувачки безбедносни гаранции со земјите од НАТО, но исклучиво на реципрочна основа“, рече тој.Изјавата доаѓа во период на засилени дипломатски контакти и воени тензии поврзани со војната во Украина, како и во контекст на продолжените расправи за идната безбедносна архитектура во Европа.

Свет | пред 1 месец

Нема да ги „допрат“ руските замрзнати пари: ЕУ обезбеди кредит за Украина од 90 милијарди евра

Европската унија донесе политички чувствителна, но стратешки клучна одлука – наместо да ги користи замрзнатите руски средства, Брисел ќе се задолжи за да обезбеди финансиска поддршка за Украина во следните две години. Со тоа, лидерите на ЕУ го заобиколија ризикот од внатрешни поделби и правни последици, а истовремено испратија порака за единство и решителност.По неколкучасовни разговори во Брисел, претседателот на самитот на ЕУ, Антонио Коста, соопшти дека е постигнат договор за обезбедување значителна финансиска инјекција за Киев.„Денес одобривме одлука за обезбедување 90 милијарди евра за Украина. Итно ќе обезбедиме заем поддржан од буџетот на Европската унија“, изјави Коста на прес-конференција.Иако идејата за финансирање преку замрзнатите руски средства формално не е напуштена, лидерите ѝ дадоа на Европската комисија само мандат да продолжи да работи на т.н. заем за репарација, признавајќи дека во овој момент тој модел е нефункционален. Клучната пречка е Белгија, каде што се чуваат околу 185 милијарди евра од вкупно 210 милијарди евра руски средства замрзнати во ЕУ, поради страв од финансиски и правни последици и можна руска одмазда.„Имаше толку многу прашања за заемот за репарација, што моравме да преминеме на План Б. Рационалноста преовлада“, изјави белгискиот премиер Барт де Вевер.„ЕУ избегна хаос и поделби и остана обединета“, додаде тој.Одлуката за задолжување првично изгледаше речиси невозможна, бидејќи бара едногласност од сите земји членки, а унгарскиот премиер Виктор Орбан отворено се спротивставуваше на секој механизам што би можел директно или индиректно да се потпира на руските средства. Сепак, компромис беше постигнат: Унгарија, Словачка и Чешка се согласија да не ја блокираат шемата, под услов таа да нема финансиско влијание врз нив.Еден дипломат од ЕУ оцени дека со ова Орбан практично извојувал дипломатска победа.„Орбан го доби она што го сакаше: нема заем за репарација. И акција на ЕУ без учество на Унгарија, Чешка и Словачка“, рече дипломатот.И покрај тоа, лидерите јасно ставија до знаење дека руските средства ќе останат замрзнати сè додека Москва не плати воена отштета за штетите нанесени на Украина. Во такво сценарио, тие пари би можеле да се искористат за враќање на заемот што сега го обезбедува ЕУ.„Ова е добра вест за Украина и лоша вест за Русија и тоа беше нашата намера“, изјави германскиот канцелар Фридрих Мерц.Влогот за донесување одлука беше исклучително висок. Според проценките на европските претставници, без нова финансиска поддршка од Брисел, Украина би останала без средства веќе во вториот квартал од следната година – сценарио што, според стравувањата во ЕУ, би можело да доведе до пораз на Киев и дополнително да ја зголеми безбедносната закана од Русија за целиот блок.„Едноставно не можеме да си дозволиме неуспех“, изјави високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас.На самитот учествуваше и украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој повторно апелираше замрзнатите руски средства целосно да се стават во функција на одбраната на неговата земја.„Одлуката што сега е на маса – одлуката целосно да се користат руските средства за одбрана од руска агресија – е една од најјасните и морално оправданите одлуки што некогаш би можеле да се донесат“, изјави Зеленски.Одлуката за задолжување доаѓа и во поширок политички контекст, откако американскиот претседател Доналд Трамп неодамна јавно ги критикуваше европските земји како „слаби“, што дополнително ја зајакна потребата ЕУ да покаже политичка тежина, единство и способност самостојно да дејствува.

Свет | пред 1 месец

Зеленски: Одиме на преговори со Американците, но не го даваме Донбас

Нови преговори меѓу Украина и Соединетите Американски Држави, насочени кон изнаоѓање решение за ставање крај на војната, ќе се одржат утре и задутре во САД, најави украинскиот претседател Володимир Зеленски.„Во петок и сабота нашиот тим ќе биде во САД. Веќе се на пат, а Американците ги очекуваат таму. Не знам дали ќе има и други учесници, можно е да присуствуваат и Европејци“, изјави Зеленски пред новинарите, без да прецизира кој ќе ја сочинува украинската делегација.Овие разговори ќе се одржат во пресрет на најавената средба меѓу руски и американски претставници, која, според функционер од Белата куќа, треба да се одржи за време на викендот на Флорида. Од Белата куќа засега нема официјални информации за составот на руската и американската делегација.Според порталот „Политико“, САД на тие разговори ќе ги претставуваат специјалниот пратеник за Украина Стив Виткоф и Џаред Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп. Од руска страна, пак, се очекува учество на пратеникот на Кремљ за економски прашања Кирил Дмитриев.Зеленски повтори дека позицијата на Москва е јасна и непроменета.„Сите го знаеме ставот на Русија – тие сакаат да го заземат целиот Донбас, а во моментов бараат ние да се повлечеме од тој регион“, изјави украинскиот претседател.Индустрискиот регион Донбас ги опфаќа Луганската област, која е речиси целосно под контрола на Русија, и Доњецката област, од која околу 20 проценти сè уште се под контрола на украинската армија.

Свет | пред 1 месец

Фон дер Лајен решителна: Нема да си заминам од Брисел без решение за финансирање на Украина

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави дека нема намера да си замине од денешниот самит на лидерите на Европската унија во Брисел без конкретно решение за финансирањето на Украина.По пристигнувањето во седиштето на ЕУ, Фон дер Лајен порача дека Унијата мора итно да најде начин како да го затвори финансискиот јаз со кој се соочува Украина, нагласувајќи дека станува збор за клучно прашање не само за Киев, туку и за европската безбедност.„Имаме една крајна цел на овој самит – мир за Украина, но мир со сила. За тоа, Украина мора да има сигурно финансирање најмалку за наредните две години“, изјави Фон дер Лајен.Таа истакна дека на маса веќе се ставени две опции за обезбедување на потребните средства, без да навлегува во сите детали, но јасно порача дека Европската унија веќе презела обврска да ѝ помогне на Украина во покривање на нејзините финансиски потреби.Во однос на таканаречениот репарациски заем, Фон дер Лајен нагласи дека, доколку се постигне договор за ваков модел, ризиците од аранжманот мора да бидат рамномерно поделени меѓу сите земји членки на Европската унија. Со ова таа го повтори ставот што претходно го изнесе и белгискиот премиер Барт де Вевер.Инаку, на 3 декември, Фон дер Лајен официјално го претстави предлогот на Европската комисија за репарациски заем за Украина, кој би се финансирал преку користење на замрзнатата руска имотна маса. Предлогот предизвика силни политички дебати во рамки на Унијата, особено околу правните и финансиските ризици од ваквиот чекор.Денешниот самит се смета за клучен момент во обидите на Европската унија да постигне единствен став околу идната финансиска и безбедносна поддршка за Украина, во услови на продолжен воен конфликт и зголемени геополитички тензии.

Свет | пред 1 месец

Зеленски предупредува: Без одлука на ЕУ за замрзнатите руски средства, Украина ќе се соочи со сериозни проблеми

Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека Украина ќе се соочи со сериозни проблеми доколку Европската унија не донесе одлука за користење на замрзнатите руски средства, јавуваат светските медиуми.Зеленски изјавата ја даде пред новинарите за време на летот кон Брисел, каде што учествува на самитот на лидерите на Европската унија. Тој посочи дека средствата од евентуален репарациски заем, доколку се донесе позитивна одлука, би можеле да се користат и за обновата на Украина по завршувањето на војната.„Денес, кога зборуваме за репарации, не го ограничуваме разговорот само на обновата. Ова е војна и тие средства ни се неопходни за одржување на армијата и за поддршка на домашното одбранбено производство. Тоа вклучува европски системи, но и американски противвоздушни ракети“, изјави Зеленски.Тој додаде дека, доколку се донесе позитивна одлука, Украина е подготвена средствата да ги користи и за воени цели. Во случај на завршување на војната, по постигнување дипломатски договор, парите би биле целосно пренасочени кон обновата на земјата.Зеленски нагласи дека Соединетите Американски Држави изразиле подготвеност да помогнат во финансирањето на обновата, иако засега нема конкретни детали, додека Европа, како што рече, континуирано ја отвора оваа тема.„Одлуката за користење на замрзнатата руска имотна маса на крајот зависи од политичката волја. Без таа политичка волја, Украина ќе се соочи со сериозни потешкотии“, порача украинскиот претседател.

Свет | пред 1 месец

Русија оваа година потрошила 5,1% од БДП за војната во Украина

Русија ќе потроши 5,1 процент од БДП за војната во Украина во 2025 година, изјави денес рускиот министер за одбрана Андреј Белоусов, што претставува прва ваква официјална проценка за оваа година.Врз основа на проценетиот БДП за 2025 година од 217 билиони рубљи (2,7 билиони американски долари), воената потрошувачка ќе изнесува 11 билиони рубљи.Белоусов изјави дека Министерството за одбрана во 2025 година вкупно ќе потроши 7,3 проценти од БДП, вклучително и невоените трошоци.Високи издвојувања за одбрана и безбедностРускиот буџет за оваа година за одбрана издвоил 6,2 проценти од БДП, како и дополнителни 1,8 проценти за национална безбедност. Вкупно, за одбрана и безбедност се наменети 17 билиони рубљи.Белоусов изјави дека Министерството во 2025 година се соочило со големи буџетски ограничувања и дека морало да ги намалува трошоците.„Водењето борбени операции доведе до зголемување на воената потрошувачка. Сето тоа бараше строга оптимизација и утврдување приоритети во буџетот за одбрана“, рече Белоусов на годишниот состанок на Министерството, на кој присуствуваше и претседателот Владимир Путин.Фискални предизвици поради долготрајната војнаРусија двапати го зголеми целниот буџетски дефицит за 2025 година и од 2026 ќе мора да зголеми некои даноци, што укажува дека по четири години војна земјата се соочува со сериозни фискални проблеми.Во 2026 година владата ќе издвојува 5,5 проценти од БДП за одбрана и 1,7 проценти за национална безбедност. Вкупно за одбрана и безбедност ќе бидат наменети 16,8 билиони рубљи, односно 38 проценти од вкупната буџетска потрошувачка.

Свет | пред 1 месец