ИРАН

(Видео) Уништена резиденцијата на иранскиот врховен лидер

Ирански функционери биле главна цел на првиот бран американско-израелски напади врз Иран, пренесе агенцијата Ројтерс, повикувајќи се на извор запознаен со ситуацијата. Според израелски воени извори, сè уште се проценува успешноста на почетните удари.Извори блиски до иранските власти тврдат дека во нападите биле убиени неколку високи команданти на Иранската револуционерна гарда, како и политички функционери.Иранските медиуми објавија дека експлозии, покрај во Техеран, се слушнале и во Табриз, Исфахан, Ком и Керманшах. Според официјални извори, во главниот град биле погодени повеќе објекти поврзани со министерства.Иранската агенција Тасним соопшти дека седум ракети погодиле област во близина на претседателската палата и комплексот на врховниот верски лидер. Претходно беше објавено дека врховниот лидер ајатолах Али Хамнеи бил префрлен на безбедна локација надвор од Техеран. Подоцна медиумите информираа дека иранскиот претседател Масуд Пезешкијан е безбеден и во добра здравствена состојба, како и министерот за надворешни работи Абас Аракчи, кој не бил повреден.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Ракетен аларм го прекина преносот на Ал Џезира во Катар

Националниот систем за предупредување за вонредни состојби се активирал за време на пренос во живо на телевизијатаАл Џезира, само неколку моменти пред да се слушнат експлозии во главниот град на Катар, Доха.Алармот бил активиран додека ирански ракети, насочени кон американски интереси во земјата, биле успешно пресретнати, јавија катарските власти. Во моментот на активирањето, водителката на програмата во живо ги информирала гледачите дека сите граѓани добиле итно предупредување на мобилните телефони.„Ова е алармот што сите го добиваме на телефоните овде во Доха кога има итност. Националниот систем за итно алармирање се активираше, а Министерството за одбрана соопшти дека иранска ракета е пресретната и ги повика граѓаните да се засолнат“, изјавила водителката, додавајќи дека во редакцијата владеела конфузија поради развојот на настаните.Според информациите, системите за итни случаи биле активирани низ земјата, додека властите продолжуваат да ја следат безбедносната состојба.

Свет | пред 1 месец

Иран со ракетни напади врз американски бази во четири земји: Погодени цели во Катар, Кувајт, ОАЕ и Бахреин

Иран возврати со напади врз повеќе американски воени локации на Блискиот Исток, изјавил американски претставник за Ен-Би-Си њуз.Според иранската новинска агенција Фарс, Техеран истовремено гаѓал четири американски бази со повеќекратни ракетни напади. Станува збор за воздухопловната база „Ал Удеид“ во Катар, базата „Ал Салем“ во Кувајт, воздухопловната база „Ал Дафра“ во Обединети Арапски Емирати, како и базата на Петтата флота на американската морнарица во Бахреин.Непосредно претходно, бахреинската државна агенција БНА објави дека центарот на Петтата флота бил „изложен на ракетен напад“.Дописничката на Скај њуз, Сали Локвуд, јави дека силна експлозија се слушнала и во Дубаи, во соседните Обединети Арапски Емирати. Засега нема официјални информации за евентуални жртви или обемот на штетата.

Свет | пред 1 месец

Израелски претставник: Нападите биле насочени кон иранското раководство

Израелски претставник изјави за Ројтерс дека утринските заеднички напади на САД и Израел биле насочени кон врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, како и кон иранскиот претседател Масуд Пезешкијан.Според истиот извор, засега не е јасно каков е исходот од нападите. Од иранска страна нема нови официјални информации за состојбата на Хаменеи и Пезешкијан.Ројтерс претходно објави, повикувајќи се на ирански функционер, дека Хаменеи не се наоѓал во Техеран во моментот на нападите и бил префрлен на безбедна локација.

Свет | пред 1 месец

Иранското Врховно советодавно тело најави „разорен одговор“ за САД и Израел

Врховниот совет за национална безбедност на Иран соопшти дека вооружените сили ќе дадат „разорен одговор“ на американските и израелските напади.Во соопштението, објавено од полуслужбената агенција Мехр, се наведува дека „непријателот верува дека отпорниот ирански народ ќе се предаде на нивните ситни барања со вакви кукавички потези“.„Вооружените сили на Исламската Република Иран започнаа разорен одговор на нивните злонамерни постапки и ќе продолжат редовно да го информираат драгиот народ“, стои во соопштението.Изјавата доаѓа во услови на сериозна ескалација на безбедносната состојба на Блискиот Исток по заедничките напади на САД и Израел врз ирански цели.

Свет | пред 1 месец

(Фото) Вака изгледа небото над Иран додека Техеран најавува жестока одмазда по американско-израелските напади

Соединетите Американски Држави и Израел извршија напади врз Иран, отворајќи ново поглавје на судири на Блискиот Исток. Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека целта на нападот е елиминирање на безбедносната закана за САД и отворање можност Иранците сами да ја сменат својата власт. Пентагон соопшти дека американската операција го носи името „Епски гнев“, додека израелската страна ја нарекува „Лавја рика“.Иран возврати со лансирање ракети кон Израел, соопшти израелската армија, а иранските сили, според извештаи, погодиле и повеќе американски воени локации во регионот. По нападите, и Техеран и Тел Авив го затворија својот воздушен простор за цивилен сообраќај.Американски воени извори наведуваат дека обемот на воздушните и поморските операции сè уште не е целосно познат, но дека кампањата се очекува да трае повеќе денови. Ирански претставник изјави за Ројтерс дека Техеран подготвува жестока одмазда.Во видео-порака, Трамп потсети на деценискиот спор меѓу Вашингтон и Техеран, вклучително и заложничката криза од 1979 година, кога американската амбасада во Техеран беше заземена, а 52 Американци беа држени како заложници 444 дена. Тој ги повика Иранците да останат во засолништа бидејќи „бомби ќе паѓаат насекаде“, додавајќи дека по завршувањето на операцијата народот ќе може да ја „преземе својата влада“.Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека заедничката акција ќе создаде услови „храбриот ирански народ да ја земе својата судбина во свои раце“. Според извор за Ројтерс, врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, не се наоѓа во Техеран и е префрлен на безбедна локација.Овој напад следува по 12-дневниот воздушен судир меѓу Израел и Иран во јуни, како и по повторените американско-израелски предупредувања дека ќе следуваат нови удари доколку Иран продолжи со нуклеарната и балистичката програма. Израел инсистира секој евентуален договор да подразбира демонтажа на иранската нуклеарна инфраструктура, додека Техеран изјавува дека е подготвен да разговара за ограничувања во замена за укинување на санкциите, но без поврзување со ракетната програма.Ескалацијата, која се случува во периодот на Рамазан и непосредно пред еврејскиот празник Пурим, дополнително ги намалува изгледите за дипломатско решение на долгогодишниот нуклеарен спор и носи ризик од поширока регионална дестабилизација.

Свет | пред 1 месец

Синот на последниот шах во Иран: „Многу сме блиску до конечна победа“

Синот на последниот ирански шах, Реза Пахлави, изјави дека е уверен во победа над актуелниот ирански режим, откако утринава Иран беше нападнат од САД и Израел.Во видеообраќање, Пахлави, кој живее во егзил во областа на Вашингтон, порача дека земјата е „многу блиску до конечна победа“ и изрази желба што поскоро да биде заедно со своите поддржувачи „за повторно да го заземат и обноват Иран“.Пахлави, кој се залага за секуларна демократија во Иран, но не ужива универзална поддршка меѓу критичарите на Исламската Република, ги повика граѓаните да останат трпеливи, но и подготвени за излегување на улиците.„Во овие чувствителни часови и денови, повеќе од кога било мора да останеме фокусирани на крајната цел – повторно заземање на Иран“, изјави тој, апелирајќи засега граѓаните да останат во своите домови и да се заштитат.„Останете будни и подготвени, за во соодветен момент, за кој прецизно ќе ве информирам, да се вратите на улиците за конечна акција“, порача Пахлави.Во јануари, иранските власти со сила задушија народен бунт што претставуваше една од најголемите закани за режимот од револуцијата во 1979 година, кога беше соборен проамериканскиот шах и воспоставена Исламската Република.

Свет | пред 1 месец

Москва со остра реакција кон Трамп по нападите врз Иран: Преговорите со Иран беа параван, никој немаше намера да преговара

Заменик-претседателот на Советот за безбедност на Русија, Дмитриј Медведев, остро ги критикуваше постапките на американскиот претседател Доналд Трамп, оценувајќи дека преговорите со Иран биле само „параван“.„Миротворецот повторно го покажа своето лице. Сите преговори со Иран беа прикривна операција. Никој не се сомневаше во тоа. Никој навистина немаше намера да преговара за ништо“, изјави Медведев.Тој додаде дека прашањето е „кој има повеќе трпение да го дочека неславниот крај на својот непријател“, споредувајќи ја староста на Соединетите Американски Држави со историјата на Персиското царство.„САД се стари само 249 години. Персиското царство е основано пред повеќе од 2.500 години. Ќе видиме за 100 години…“, наведе Медведев, во првата официјална реакција од Москва по најновата ескалација на Блискиот Исток.

Свет | пред 1 месец

Австралија ја поддржа американската акција против Иран

Премиерот на Австралија, Ентони Албанезе, во објава на социјалната мрежа Икс оцени дека иранската нуклеарна програма одамна е препознаена како закана за глобалниот мир и безбедност.Албанезе посочи дека меѓународната заедница јасно ставила до знаење дека иранскиот режим никогаш не смее да развие нуклеарно оружје. Тој потсети дека Советот за безбедност на Обединетите нации повторно вовел санкции кон Иран поради непочитување на Заедничкиот сеопфатен план за акција, додека Одборот на Меѓународната агенција за атомска енергија формално утврдил дека Иран не ги исполнува обврските од режимот за неширење на нуклеарно оружје.Австралискиот премиер нагласи дека неговата земја ја поддржува акцијата на САД насочена кон спречување Иран да се стекне со нуклеарно оружје и да продолжи да ја загрозува меѓународната безбедност.

Свет | пред 1 месец

ЕУ предупредува: Развојот на настаните на Блискиот Исток е крајно опасен; Силни експлозии во Абу Даби

Врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, како и иранскиот претседател Масуд Пезешкијан, биле цел на заедничките американско-израелски напади, изјавил израелски официјален претставник. Според истиот извор, засега не е јасно каков е исходот од нападите.Извор запознаен со состојбата претходно изјавил за Ројтерс дека Хаменеи не се наоѓал во Техеран и бил префрлен на безбедна локација. Ирански извор близок до властите тврди дека во нападите загинале неколку високи команданти на Иранската револуционерна гарда и политички функционери.Иранските медиуми објавија дека министерот за надворешни работи Абас Арагчи е безбеден.Во меѓувреме, високата претставничка на Европската Унија за надворешна политика Каја Калас разговарала со израелскиот министер за надворешни работи и со други регионални лидери во врска со нападите. Таа оцени дека најновите случувања на Блискиот Исток се крајно опасни, посочувајќи дека балистичката и нуклеарната програма на Иран, како и поддршката на терористички групи, претставуваат сериозна закана за глобалната безбедност. Калас истакна дека ЕУ вовела силни санкции против Иран и продолжува да бара дипломатско решение, со приоритет заштита на цивилите и почитување на меѓународното хуманитарно право.Претходно, сведоци јавија дека во Абу Даби се слушнале повеќе силни експлозии. Петмина сведоци, меѓу кои и двајца дописници на Ројтерс, потврдиле дека во делови од градот одекнале неколку експлозии во краток временски интервал. Една сведокинја изјавила дека слушнала пет експлозии по ред, при што прозорците во куќа во близина на Корниш се затресле, додека други жители во областите Ал Дафра и Батеен исто така пријавиле силни детонации.

Свет | пред 1 месец

Ирански медиуми: Ракетен напад врз американска база во Бахреин

Иран извршил ракетни напади врз американска база во Бахреин, објави полуслужбената иранска новинска агенција Фарс.Бахреин е клучен сојузник на САД во Персискиот Залив и постојан домаќин на седиштето на Петтата флота на американската морнарица во Манама. Според Бахреинската новинска агенција, сервисниот центар на Петтата флота бил „изложен на ракетен напад“.Катaрски официјален претставник потврдил за Скај њуз дека проектил бил пресретнат од системите за противвоздушна одбрана пред да ја погоди целта.Владата на Катар издаде предупредување преку мобилни пораки, повикувајќи ги граѓаните да се држат подалеку од воени објекти и да останат во засолништа, пренесува Ројтерс. Засега нема официјални информации за евентуални жртви или материјална штета.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Иран нападна американска морнарица во Бахреин

Центарот на Петтата флота на САД во Бахреин утринава бил изложен на ракетен напад, јави државната новинска агенција на Бахреин БНА.Петтата флота на американската морнарица управува со операции на Блискиот Исток, вклучително и во Персискиот Залив, Црвеното Море, Арапското Море и делови од Индискиот Океан.Министерството за внатрешни работи на Бахреин соопшти дека се активирани сирени за тревога и ги повика граѓаните и жителите веднаш да побараат засолниште.Националниот комуникациски центар на Бахреин потврди дека нападите биле насочени кон локации и објекти во рамки на кралството, а биле извршени однадвор од неговата територија. Засега нема официјални информации за евентуални жртви или материјална штета.

Свет | пред 1 месец

Дипломатија или ескалација – спротивставени пораки по ударите врз Иран

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека заедничката американско-израелска операција против Иран, која започна денес, „ќе создаде услови храбриот ирански народ да ја земе својата судбина во свои раце“, објави Ројтерс.„Дојде време сите сегменти на иранското општество да се ослободат од тиранијата на режимот и да создадат слободен и мирен Иран“, се наведува во изјавата на Нетанјаху. Тој ги повика и израелските граѓани да се „обединат“ со цел да ја гарантираат „вечноста на Израел“, пренесе британскиот весник Телеграф.Развојот на настаните добива дополнителна тежина ако се има предвид дека само неколку часа пред почетокот на нападите, Оман соопшти дека Иран се согласил да не складира збогатен ураниум. Министерот за надворешни работи на Оман, Бадр бин Хамад Ал Бусаиди, го нарече ова „значаен пробив“, по посредувањето во третата рунда индиректни разговори меѓу САД и Иран.„Најважното достигнување е договорот дека Иран никогаш нема да поседува нуклеарни материјали со кои ќе може да направи бомба“, изјави Ал Бусаиди, додавајќи дека, доколку целта е трајно да се осигури дека Иран нема да има нуклеарно оружје, тој проблем, според него, бил решен преку постигнатиот договор.Оманскиот дипломат оцени дека сите отворени прашања меѓу Иран и САД можат да се решат „на мирен и сеопфатен начин“ во рок од неколку месеци. „Мировен договор е во наша моќ, ако ѝ дадеме на дипломатијата простор што ѝ е потребен“, нагласи тој.Контрастот меѓу изјавите за дипломатски напредок и започнатите воени операции дополнително ја продлабочува неизвесноста околу идниот тек на кризата и можноста за политичко решение на долгогодишниот нуклеарен спор.

Свет | пред 1 месец

Од критики до напад: Што викаше Трамп за Иран пред 13 години

Американскиот претседател Доналд Трамп утринава објави дека американската војска започнала голема борбена операција во Иран, откако САД и Израел извршија заеднички напади врз Техеран и други ирански градови.Само ден претходно, Трамп изјави дека не е задоволен од однесувањето на Иран и дека сака да постигне договор со Техеран, но предупреди дека во одредени ситуации мора да се употреби сила. Денеска, во осумминутно видеообраќање на социјалните мрежи, тој ја потврди воената операција.Интересно е што пред 13 години Трамп јавно го критикуваше тогашниот американски претседател Барак Обама, тврдејќи дека Обама ќе го нападне Иран поради, како што напиша, „неспособност да испреговара договор“. Во објава од 2013 година на тогашниот Твитер, денес Икс, Трамп напиша дека Обама ќе нападне затоа што „нема вештина“. Сепак, Обама никогаш не изврши напад врз Иран.Трамп, пак, веќе вторпат наредува воени удари врз Иран. Првиот пат беше кон крајот на минатата година, кога САД извршија напади врз ирански нуклеарни постројки.Во денешната изјава, Трамп нагласи дека целта на операцијата е „одбрана на американскиот народ преку отстранување на непосредните закани од иранскиот режим“. Тој тврди дека Иран се обидувал да го обнови својот нуклеарен програм и дека никогаш не смее да поседува нуклеарно оружје. Според него, Техеран развива далекусежни ракети што претставуваат закана за САД и нивните сојузници.Американскиот претседател најави дека ќе ги „уништи“ иранските ракетни капацитети, ќе ја „срамни со земја“ нивната ракетна индустрија и ќе ја неутрализира морнарицата, најавувајќи продолжување на воените дејствија доколку, како што рече, заканите не бидат отстранети.

Свет | пред 1 месец

МНР апелира: Македонските државјани во Израел да ги следат безбедносните упатства

Министерството за надворешни работи и надворешна трговија информира дека поради влошената безбедносна состојба во Израел, упатува апел до сите македонски државјани кои се наоѓаат на територијата на оваа држава внимателно да ги следат официјалните национални портали за итни случаи и строго да постапуваат согласно упатствата на надлежните институции.Истовремено, Министерството препорачува сите државјани да се воздржат од патувања кон земјите од овој регион сè до стабилизирање на безбедносната состојба.Според информациите добиени од Амбасадата на Република Северна Македонија во Тел Авив, воздушниот простор над Израел е затворен за цивилни летови до понатамошно известување. Сите комерцијални влезни и излезни летови се суспендирани, без конкретна најава за обновување на редовниот воздушен сообраќај.Од Министерството ги потсетуваат државјаните дека во случај на потреба од помош можат да се обратат во Амбасадата на Република Северна Македонија во Тел Авив на телефонските броеви +972 54 500 8566 и +972 54 967 0546, како и на електронската адреса telaviv@mfa.gov.mk.Дополнително, на располагање е и дежурниот телефон на Министерството за надворешни работи и надворешна трговија: +389 75 273 732 и +389 75 268 736, како и електронската адреса globalsos@mfa.gov.mk.Министерството соопштува дека преку Дипломатско-конзуларното претставништво во Тел Авив континуирано ја следи состојбата и дека јавноста ќе биде навремено информирана за сите понатамошни случувања.

Македонија | пред 1 месец

(Видео) Трамп до иранските сили: Положете оружје или ќе се соочите со сигурна смрт

Американскиот претседател Доналд Трамп денеска ги повика припадниците на Исламската револуционерна гарда и иранските вооружени сили да го положат оружјето, ветувајќи дека во замена ќе им биде доделен имунитет. Во спротивно, како што изјави, „другата опција е сигурна смрт“.Трамп соопшти дека САД започнале „големи борбени операции“ во Иран, предупредувајќи дека е можно да има и американски жртви. Според него, нападите се насочени кон уништување на иранските ракетни капацитети и морнарицата.„Не ја давам оваа изјава лесно. Иранскиот режим сака да убива“, изјави Трамп во видео објавено на неговата социјална мрежа Трут Соушал. Тој додаде дека во војна секогаш постои ризик од жртви, но дека, како што рече, акцијата се презема „за иднината“ и претставува „благородна мисија“.Изјавата следува по неколкунеделни разговори меѓу Вашингтон и Техеран за иранските нуклеарни амбиции, од кои последниот завршил без договор. „Иран одби, како што правеше со децении. Ја одбија секоја можност да се откажат од своите нуклеарни амбиции и ние повеќе не можеме да го толерираме тоа“, нагласи Трамп.Ескалацијата доаѓа по повторените американско-израелски предупредувања дека ќе следи нов напад доколку Иран продолжи со развојот на нуклеарната и балистичката ракетна програма, што дополнително ги зголемува тензиите во регионот.

Свет | пред 1 месец

Одговорот на Иран ќе зависи од тоа дали нападот ќе се протолкува како егзистенцијална закана

Воени аналитичари проценуваат дека одговорот на Иран по утринскиот напад ќе зависи од тоа како Техеран ќе ја оцени заканата, но предупредуваат дека земјата располага со значителен арсенал со кој може да возврати.Воениот аналитичар Шон Бел посочува дека Иран, иако не е воена суперсила како САД, поседува исклучително голем број балистички проектили. Според него, клучот е во масовноста на нападот.„Ако се лансираат во бранови, можеби еден или десет проектили нема да ја пробијат одбраната. Но ако се лансираат 100 или 500, самата бројност создава предност“, оценува Бел.Тој додава дека потенцијалниот ирански одговор веројатно не би бил насочен исклучиво кон Израел, туку би можел да опфати и американски воени објекти во регионот, каде што се наоѓаат бројни бази. Бел потсетува и на неодамнешната воена вежба во Ормускиот Теснец, кога Иран изврши боево гаѓање и привремено го затвори теснецот, низ кој минуваат околу 20 проценти од светските испораки на нафта. Според него, секое нарушување на пловидбата во тој коридор веднаш би предизвикало потреси на глобалните нафтени пазари.Како дополнителен фактор се споменува и носачот на дронови „Шахид Багери“, релативно нов ирански брод што веќе е ставен во функција. Бел укажува дека од него може да се лансира голем број беспилотни летала, кои во масовен напад би можеле да ја преоптоварат и најсофистицираната противвоздушна одбрана. Иако американските носачи на авиони имаат силни одбранбени системи, според него, координиран напад со десетици дронови би претставувал сериозна закана и силна политичка порака.Уредничката за одбрана и безбедност Дебора Хејнс оценува дека клучното прашање е дали иранското раководство нападот ќе го доживее како егзистенцијална закана. Таа наведува дека Иран веќе симулирал слични сценарија и дека располага со значителни залихи балистички и крстосувачки проектили, како и беспилотни летала, со кои може да нанесе значителна штета.Според неа, одговорот ќе зависи од проценката на режимот дали да се оди на ограничена реакција или на стратегија „сè или ништо“, при што дополнителен фактор ќе бидат и претходните операции што веќе биле спроведени против Иран и нивното влијание врз неговите воени капацитети.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Експлозии во Техеран, објавени први снимки

Израел во саботата објави дека започнал превентивен напад врз Иран, туркајќи го Блискиот Исток во нов воен судир и дополнително намалувајќи ги изгледите за дипломатско решение на долготрајниот нуклеарен спор меѓу Техеран и западните земји, пренесуваат светските агенции.Нападот следува по 12-дневниот воздушен судир меѓу Израел и Иран во јуни, како и по повторените американско-израелски предупредувања дека ќе следува нова акција доколку Иран продолжи со развојот на нуклеарната и балистичката ракетна програма.„Државата Израел започна превентивен напад врз Иран со цел да ги отстрани заканите по државата Израел“, изјави израелскиот министер за одбрана Израел Кац.Во Техеран во саботата се слушнале најмалку три експлозии, јавуваат иранските медиуми, кои известуваат и за два густи облака чад. Според британската агенција Ројтерс, операцијата во Иран била координирана со САД, повикувајќи се на неименуван израелски одбранбен претставник. Тој навел дека акцијата била планирана со месеци, а одлуката за точниот датум била донесена пред неколку недели.Ројтерс пренесува и дека иранскиот врховен лидер, ајатолахот Али Хамнеи, не се наоѓа во Техеран и дека бил преместен на безбедна локација. Во главниот град на Иран, според медиумските извештаи, мобилните телефонски врски се во прекин, а интернет-сообраќајот функционира ограничено.Во меѓувреме, Израел го затвори својот воздушен простор за цивилни летови, а истата мерка ја презеде и Техеран. Новата ескалација доаѓа по повторените американско-израелски предупредувања дека ќе следи напад доколку Иран не се откаже од нуклеарните и балистичките програми, што дополнително ја продлабочува нестабилноста во регионот.

Свет | пред 1 месец

Тензиите ескалираат: Иран најавува одмазда по утринските напади

Иран се подготвува за одмазда по утринските напади, изјавил висок претставник од Техеран за новинската агенција Ројтерс. Засега не е прецизирано што конкретно би опфатил евентуалниот одговор, ниту кои цели би можеле да бидат мета на иранските сили.Ситуацијата дополнително ја зголемува загриженоста во меѓународната јавност, со оглед дека станува збор за втор американски напад врз иранска територија во период пократок од една година.Последниот пат САД извршија напад врз Иран во јуни 2025 година, кога тогашниот американски претседател Доналд Трамп нареди воени авиони да фрлат масивни бомби врз три нуклеарни постројки во рамки на иранската територија. Со таа одлука, Трамп стана првиот американски претседател кој одобрил директен удар врз Иран по речиси половина век непријателство со Исламската Република.Во отсуство на официјални детали за можниот ирански одговор, аналитичарите предупредуваат дека секоја ескалација би можела да има сериозни последици по безбедносната состојба на Блискиот Исток и пошироко.

Свет | пред 1 месец

Трамп: Одлуката за напад на Иран не беше донесена, но „понекогаш мора да се употреби сила“

Американскиот претседател Доналд Трамп вчера изјави дека одлуката за евентуален напад врз Иран сè уште не била донесена, иако денеска потврди дека американската војска започнала голема борбена операција во таа земја.Во обраќање до медиумите, Трамп рече дека не е задоволен од постапките на Техеран и дека неговата администрација сака да постигне договор со иранските власти, но предупреди дека во одредени ситуации е неопходна и употреба на сила.„Би сакал да не ја употребиме, но понекогаш тоа мора да се направи“, изјави тој.Трамп, одговарајќи на новинарски прашања додека ја напушташе Белата куќа на пат кон Тексас, посочи дека според американските процени, Иран не е подготвен да се откаже од нуклеарното оружје, што, како што нагласи, е клучно барање на САД.„Не сакаме Иран да има нуклеарно оружје“, рече претседателот, додавајќи дека Техеран не ги изговара, како што се изрази, „златните зборови“ што ги очекува Вашингтон.Изјавите следуваат по разговорите во Женева меѓу специјалниот американски пратеник Стив Виткоф и Џаред Кушнер со ирански претставници, кои не резултираа со договор. Иако вчера Трамп тврдеше дека конечната одлука за напад не е донесена, денеска во осумминутно видеообраќање на социјалните мрежи соопшти дека американската војска започнала операција во Иран, наведувајќи дека целта е „одбрана на американскиот народ преку отстранување на непосредните закани од иранскиот режим“.Во меѓувреме, американските воени сили распоредени во регионот остануваат во состојба на зголемена подготвеност, додека меѓународната заедница внимателно го следи развојот на настаните и можните последици по регионалната и глобалната безбедност.

Свет | пред 1 месец

САД го нападна Иран заедно со Израел

Израел утринава покрена, како што ја нарече, „превентивна операција“ против Иран, изјави израелскиот министер за одбрана Израел Кац, додека во целата земја е прогласена вонредна состојба поради очекувана иранска одмазда со беспилотни летала и балистички проектили.Израелската влада соопшти дека одлуката за воведување вонредна состојба е донесена како превентивна мерка, во услови на зголемени безбедносни закани и можност од директен одговор од Техеран.Во главниот град на Иран, Техеран, утринава се слушнале најмалку три експлозии, јавуваат ирански медиуми. Засега нема официјални информации за евентуални жртви или материјална штета.Според информациите што ги објави The New York Times, САД и Израел заеднички извеле напади врз цели во Иран. Официјална потврда од американските власти за обемот и карактерот на операцијата засега нема, но ситуацијата предизвика сериозна загриженост во меѓународната јавност.Во видеообраќање, американскиот претседател Donald Trump изјави дека Иран се обидувал да го обнови својот нуклеарен програм и да продолжи со развој на далекусежни проектили кои, според него, можат да ги загрозат европските сојузници на САД, американските сили распоредени во странство, па дури и американската територија.Трамп нагласи дека САД спроведуваат „масивна операција“ со цел да ја спречат, како што ја опиша, „радикалната диктатура“ да ѝ се заканува на Америка.Ескалацијата на тензиите меѓу Израел и Иран отвора сериозни прашања за стабилноста на Блискиот Исток и можните последици по глобалната безбедност, во услови кога меѓународната заедница повикува на воздржаност и дипломатско решение.

Свет | пред 1 месец

Светот ги повикува граѓаните да го напуштат Иран, пазарите калкулираат ризик од воен удар: сè повеќе држави со предупредувања за Иран

Повеќе од 15 држави издадоа итни препораки до своите граѓани да го напуштат Иран, повикувајќи се на зголемен безбедносен ризик и можност од ескалација на состојбата на Блискиот Исток. Информациите се проширија преку дипломатски канали и официјални служби за надворешни работи, а дел од нив вклучуваат и повлекување на дипломатски персонал.Според објавите што циркулираат во јавноста, меѓу земјите кои упатиле препораки за напуштање на Иран се Австралија, Бразил, Канада, Кина, Кипар, Финска, Германија, Индија, Полска, Србија, Сингапур, Јужна Кореја, Шведска, Обединетото Кралство и САД. Дел од државите советуваат итно заминување преку комерцијални линии, додека други препорачуваат избегнување на патувања и користење копнени рути кон соседни земји, меѓу кои Ерменија и Турција.Во дел од препораките се наведува дека станува збор за вонредна безбедносна проценка, а не за рутински совет за патување. Британските власти, според објавените информации, веќе повлекле дел од дипломатскиот персонал поради влошената безбедносна состојба.Паралелно со дипломатските сигнали, на платформите за предвидувачки пазари се бележи пораст на веројатноста за евентуален воен удар врз Иран. На платформата Polymarket, во рамки на пазарот „US strikes Iran by…?“, корисниците во моментот проценуваат висока веројатност за американска воена акција до крајот на годината, при што процентите варираат зависно од временската рамка. Иако ваквите пазари не претставуваат официјални разузнавачки проценки, тие често рефлектираат перцепција на ризик во јавноста и кај инвеститорите.На официјалните мапи за патнички препораки во Европа, Иран и дел од поширокиот регион се означени со највисок степен на предупредување, што подразбира „не патувај“. Овие класификации се засноваат на процени за политичка нестабилност, безбедносни закани и можност од вооружен конфликт.Засега нема официјална потврда за непосредна воена операција, но синхронизираните дипломатски чекори – препораки за евакуација, повлекување персонал и јавно подигнување на безбедносното ниво – укажуваат дека голем број влади ја третираат ситуацијата како потенцијално нестабилна и непредвидлива. Во вакви околности, превентивната евакуација на цивили претставува стандарден механизам за намалување на ризикот во случај на нагла ескалација.Развојот на настаните во наредните денови ќе биде клучен за утврдување дали станува збор за дипломатски притисок и демонстрација на подготвеност, или за вовед во поширок безбедносен пресврт во регионот.

Свет | пред 1 месец

Иран повторно започна со испорака на гас за Ирак

Иран повторно започна со испорака на природен гас за Ирак, и тоа во количина од седум милиони кубни метри дневно, соопшти портпаролот на ирачкото Министерство за електрична енергија Ахмед Муса, што се смета за сигнал за постепена нормализација на производството на струја во земјата.Според најавите, специјална делегација наскоро ќе го посети Иран за разговори околу продолжување на снабдувањето со гас. Муса посочи дека посетата е дел од подготовките за летниот период, со цел да се избегнат сериозни прекини во снабдувањето со електрична енергија за време на високите температури, објави новинската агенција Iraqi News.Кон крајот на декември, ирачкото Министерство за електрична енергија соопшти дека испораките на ирански гас биле прекинати, поради што дел од електраните биле принудени да го намалат производството, а некои целосно да ја запрат работата. Прекинот довел до губење меѓу 4.000 и 4.500 мегавати електрична енергија во националната мрежа.Иранските медиуми тогаш известија дека прекинот бил предизвикан од зголемена домашна потрошувачка на гас во услови на ниски температури во одделни региони на земјата.Увозот на ирански гас е од клучно значење за ирачкото производство на електрична енергија, но американските санкции кон Техеран дополнително го отежнуваат плаќањето од страна на Багдад, наведува ирачката новинска агенција. Иран обезбедува меѓу 33 и 40 проценти од вкупните потреби на Ирак за гас и електрична енергија.Во зимскиот период Ирак троши повеќе од 48.000 мегавати електрична енергија, додека домашното производство изнесува околу 27.000 мегавати, поради што земјата е принудена да се потпира на увоз за да ги задоволи енергетските потреби.

Свет | пред 1 месец

Додека Иранците протестираат, децата на иранските функционери уживаат во луксуз на Западот

Членови на иранската владејачка елита се соочуваат со обвинувања за лицемерие, откако опозициски активисти тврдат дека државното богатство се користи за финансирање луксузен живот на нивните деца во западни земји, додека во Иран се засилуваат репресијата и економската криза. Обвинувањата доаѓаат во период кога растат тензиите со Соединетите Американски Држави, по распоредувањето значителни американски воени сили на Блискиот Исток и најавите на американскиот претседател Доналд Трамп дека се разгледуваат можни воени напади.Меѓу прозваните е Али Лариџани, главен советник за национална безбедност на Иран, чија ќерка Фатемех Ардешир Лариџани живее во САД, додека двајца негови внуци престојуваат во Велика Британија и Канада, иако самиот со години е меѓу најгласните критичари на западните вредности. Лариџани, поранешен претседател на парламентот и висок функционер на Револуционерната гарда, наводно имал клучна улога во задушувањето на протестите што ја потресоа земјата во јануари. Се верува дека врховниот лидер Али Хамнеи му ја доверил координацијата на подготовките за можен конфликт со САД.Јавниот гнев е насочен кон таканаречените „агазадехи“ – назив што се користи за потомците на владејачката елита. Незадоволството дополнително се засили по задушувањето на протестите, во кои според одредени извори загинале десетици илјади луѓе. Аналитичарот Алекс Ватанка од Институтот за Блискиот Исток во Вашингтон изјави дека граѓаните се револтирани затоа што децата на функционерите добиваат стипендии во долари за студии во САД и Европа, практично на трошок на државата.По протестите, Вашингтон најави дека ќе се обиде да ги укине привилегиите за престој во САД на иранските високи функционери и нивните семејства, но останува нејасно како ваквите мерки би се спровеле. Еден командант на Корпусот на чуварите на исламската револуција изјавил дека уште во 2024 година се проценувало оти околу 4.000 деца и роднини на режимски функционери живеат во западни земји.Иранскиот писател и активист за човекови права Камбиз Гафури оцени дека власта „го претворила Иран во пекол за сопствените граѓани, додека своите деца ги испратила на Запад да живеат безгрижно“, додавајќи дека огромно мнозинство граѓани би поддржале нивно враќање во земјата доколку се одржи референдум.Меѓу посочените случаи е и ќерката на Лариџани, која до неодамна работела како доцент на Медицинскиот факултет на Универзитетот Емори во Атланта, но ѝ бил прекинат работниот однос по интернет-петиција што барала нејзина депортација. Синот на Мохамад-Џавад Лариџани е професор на Универзитетот Глазгов Каледонијан во Велика Британија, додека неговиот брат работи како директор во Кралската банка на Канада во Ванкувер.Нејзината внука на поранешниот ирански претседател Хасан Рохани, Маријам Ферејдун, работи во „Дојче банк“ во Лондон, каде што, според опозициски извори, ги следи финансиските текови од Блискиот Исток. Во САД живее и Иса Хашеми, син на поранешната политичарка Масуме Ебтекар, позната како портпаролка на студентите кои во 1979 година држеа американски дипломати како заложници во Техеран. Во Америка престојуваат и деца на други високи функционери, меѓу кои и Махди Зариф, син на поранешниот министер за надворешни работи Мохамад Џавад Зариф, за кого петиција тврди дека живеел во луксузна куќа на Менхетен вредна 16 милиони долари.Аналитичарите оценуваат дека западниот начин на живот на потомците на елитата е во остар контраст со идеолошките пораки што ги промовираат нивните родители во Иран. Според Ватанка, суштината на критиките е токму лицемерието – исламскиот политички поредок со децении проповеда строги правила на однесување, додека децата на елитата живеат сосема поинаков живот во странство.Тој додава дека западните земји можеби нема лесно да се одлучат на депортации, бидејќи ваквите лица можат да имаат и потенцијална разузнавачка вредност. Воедно, Западот нема јасно дефинирана политика за третман на потомците на режимската елита, избегнувајќи колективно казнување или санкции врз основа на потекло.

Свет | пред 1 месец

Американската војска се качи на ирански танкер среде Индискиот Океан

Американските воени сили пресретнаа нафтен танкер под санкции во Индискиот Океан, откако го следеле уште од водите на Карибите, соопшти Пентагон, наведувајќи дека станува збор за трета ваква операција.Американското Министерство за одбрана објави на социјалната мрежа Икс дека во текот на ноќта без отпор се качиле на бродот „Берта“, тврдејќи дека танкерот за сурова нафта се обидувал да врши трговија и покрај санкциите поврзани со Иран. Бродот, кој плови под знамето на Куковите Острови, е поврзан со компанијата Шангај Легендари Шип Менaџмент Компани Лимитед и е под санкции воведени во јануари 2020 година, според податоците на Канцеларија за контрола на странски средства при американското Министерство за финансии.Според системот за следење пловила, последната пријавена позиција на танкерот била на 24 февруари, кога пловел во Индискиот Океан во близина на Малдивите.Од Пентагон соопштија дека американските сили извршиле поморско запирање и качување на бродот во зоната на одговорност на Индо-пацифичка команда на САД, нагласувајќи дека танкерот се обидувал да ја избегне изолацијата на санкционирани бродови воспоставена од американскиот претседател Доналд Трамп.„Го следевме од Карибите до Индискиот Океан, по што беше запрен“, наведоа од Пентагон, додавајќи дека сите три санкционирани бродови што биле предмет на вакви операции веќе се пресретнати, без да откријат дополнителни детали.Претходно овој месец, американските сили се качија и на танкерот „Акила II“, додека во јануари САД запленија уште еден танкер за сурова нафта – „Маринера“, поврзан со Венецуела, што укажува на засилени активности за спроведување на санкциите на море.

Свет | пред 1 месец