ИРАН

Заливот гори: Десетици дронови и ракети пресретнати во масовни напади

Земјите од Персискиот Залив се соочуваат со сериозна ескалација на безбедносната состојба, откако во изминатите часови беа регистрирани напади со дронови и балистички проектили, како и повеќе експлозии во близина на клучни поморски рути.Во Обединетите Арапски Емирати во текот на ноќта се активираа системите за тревога, а граѓаните добивале предупредувања на мобилните телефони додека безбедносните служби реагирале на воздушните закани. Кај брегот на Шарџа е пријавена експлозија на танкер, додека втор инцидент се случил во близина на товарен брод, околу 28 километри северно од градот. Слични случаи се бележат и во претходните денови, што укажува на континуиран притисок врз поморскиот сообраќај.Инциденти се пријавени и во други земји од регионот. Бахреин извести за експлозии, додека Министерството за одбрана на Кувајт соопшти дека успешно пресретнало девет балистички ракети и четири дрона. Во Саудиска Арабија, пак, во последните 24 часа се неутрализирани најмалку 60 беспилотни летала и повеќе балистички проектили.Овие податоци укажуваат на значително зголемување на интензитетот на нападите во регионот, особено врз стратешки важните енергетски и поморски коридори, што дополнително ја продлабочува кризата на Блискиот Исток и го зголемува ризикот од поширока регионална ескалација.

Свет | пред 1 седмица

(Видео) Снимка од куќа го улови ударот во срцето на Израел: Десетици повредени, пробиена израелската одбрана

Во ирански ракетен напад врз израелскиот град Димона повредени се повеќе десетици лица, додека снимка од внатрешноста на една куќа го забележа самиот момент на ударот.На видеото се гледа силна детонација проследена со ударен бран што ја потресува просторијата, по што следува паника. Снимката брзо се прошири на социјалните мрежи и отвори прашања за ефикасноста на израелскиот противвоздушен систем.Според првичните информации, проектилот ја погодил целта и покрај активната противвоздушна одбрана, што укажува на можен пропуст во пресретнувањето.Димона има стратешко значење за Израел, бидејќи во близина се наоѓа нуклеарен истражувачки центар, што дополнително ја засилува тежината на нападот.Засега нема официјални детали за точната штета, но нападот се смета за еден од посериозните удари во тековната ескалација меѓу Иран и Израел.

Свет | пред 1 седмица

Британска нуклеарна подморница во близина на Ормут: Лондон го засилува военото присуство

Британската нуклеарна подморница „ХМС Ансон“ пристигнала во Арапското Море, во близина на Ормутскиот теснец, во момент кога растат тензиите и најавите за можна ескалација на воените операции против Иран.Според британските медиуми, подморницата испловила од австралискиот град Перт на 6 март и се позиционира во северниот дел на Арапското Море – стратешка зона блиску до клучниот енергетски коридор низ кој поминува значителен дел од светската нафта.„ХМС Ансон“ е опремена со крстосувачки ракети „Томахавк Блок IV“ со дострел до 1.600 километри, како и со тешки торпеда „Спирфиш“, што ѝ дава капацитет за прецизни удари на копнени цели и поморски операции.Распоредувањето на подморницата доаѓа во чувствителен момент, кога Велика Британија веќе ѝ даде зелено светло на САД да ги користат британските воени бази за напади врз ирански цели.Овој потег дополнително ја зајакнува воената позиција на Западот во регионот и испраќа јасен сигнал за подготвеност за проширување на операциите, особено во контекст на заканите околу Ормутскиот теснец и енергетската безбедност.Во услови на веќе зголемена нестабилност, присуството на нуклеарна подморница во оваа зона ја подигнува влогот на конфликтот и ја засилува загриженоста за можна поширока регионална ескалација.

Свет | пред 1 седмица

Демократите го напаѓаат Трамп: „Ја изгуби контролата врз војната со Иран“

Американскиот претседател Доналд Трамп се соочува со сè поголем притисок од сопствената политичка сцена, откако сенаторот од редовите на демократите, Крис Марфи, оцени дека „ја изгубил контролата“ врз војната против Иран.Марфи, влијателен член на Комитетот за надворешни работи во Сенатот, изјави дека администрацијата влегла во „паничен режим“, додека конфликтот со Иран влегува во четвртата недела.Тој е дел од растечката група американски законодавци кои јавно ја критикуваат заедничката воена операција на САД и Израел, предупредувајќи дека ситуацијата излегува од контрола.„Ова е луда војна на Трамп“, изјави Марфи во претходни настапи, додавајќи дека последиците веќе се чувствуваат врз американската економија.Според него, наглиот раст на цените на горивата, како директен резултат на ескалацијата на конфликтот и тензиите околу Ормутскиот теснец, почнува да ја „стега“ економијата на САД.Критиките доаѓаат во момент кога Трамп повторно испрати остри закани кон Техеран, предупредувајќи дека ќе ги „збрише“ иранските електрани доколку не се отвори целосно Ормутскиот теснец за поморски сообраќај.Оваа реторика дополнително ја подгрева загриженоста дека конфликтот може да влезе во уште поопасна фаза, со потенцијални глобални последици – од енергетска криза до поширока регионална ескалација.Сè погласни се прашањата во Вашингтон – дали стратегијата на администрацијата има јасна цел, или ситуацијата веќе се движи кон неконтролирана ескалација.

Свет | пред 1 седмица

Дневник од врвот на Иран: Син на претседателот открива паника, поделби и страв во државниот врв

Додека Иран влегува во четвртата недела од војната со САД и Израел, од внатрешноста на системот излегуваат ретки и искрени сведоштва – преку дневникот што го води синот на претседателот, Јусеф Пезешкијан.Во записите објавени на социјалните мрежи, 44-годишниот советник на претседателот нуди невообичаен увид во атмосферата зад затворените врати – далеку од официјалниот наратив на пркос и контрола.„Мислам дека некои политичари паничат“, пишува тој во еден од првите денови од војната, додавајќи дека народот покажува поголема издржливост од дел од политичкиот врв.Дневникот открива и длабоки несогласувања во раководството. Клучното прашање, според него, е – колку долго да трае војната.„Дали да се бориме засекогаш? Додека Иран не стане рушевина? Мора да ги разгледаме сите сценарија“, наведува Пезешкијан.Во меѓувреме, серијата таргетирани ликвидации од страна на САД и Израел го потресе врвот на иранската власт. Убиствата на високи функционери ја отворија дилемата – кој навистина управува со државата.Според повеќе извори, управувањето е префрлено на неформален колективен модел, во кој клучна улога имаат командантите на Исламската револуционерна гарда, додека цивилното раководство се занимава со оперативното функционирање.Отсуството на јавни појавувања на новиот врховен лидер дополнително ги засилува сомнежите за стабилноста на системот.Пезешкијан во дневникот не го крие ниту личниот страв – за својот татко, за семејството, но и за иднината на државата. Во еден од најинтимните записи признава дека, по речиси три недели војна, конечно „се скршил и плачел“.Паралелно со високата политика, неговите записи се мешавина од секојдневие и војна – од играње со децата и семејни моменти, до страв од можни атентати и сомнежи дека дури и обични покани можат да бидат замка.Особено загрижувачки е делот каде предупредува дека нападите врз американски бази во арапски земји можат да се свртат против Иран и да го изолираат дополнително.„Тажно е што за да се браниме, мора да напаѓаме во пријателски земји“, пишува тој.И покрај официјалната реторика за контрола и отпор, дневникот открива нешто сосема друго – систем под притисок, со внатрешни пукнатини, страв и неизвесност.Прашањето што останува е – дали ваквата структура може да издржи долгорочен конфликт или токму внатрешните слабости ќе бидат пресудни.

Свет | пред 1 седмица

Иран: Ормутскиот теснец е отворен – но не и за „непријателите“

Иран повторно испрати порака дека клучниот поморски коридор – Ормутскиот теснец – формално останува отворен за меѓународен сообраќај, но не и за бродови поврзани со, како што наведуваат, „непријателите на Иран“.Иранскиот претставник во Меѓународната поморска организација (ИМО), Али Мусави, изјави дека пловидбата е можна, но само со претходна координација со Техеран и во рамки на безбедносни аранжмани.Пораката доаѓа во момент на зголемени тензии, откако американскиот претседател Доналд Трамп му даде рок од 48 часа на Иран „целосно да го отвори“ теснецот за поморски сообраќај.Според иранската агенција Мехр, Мусави истакнал дека Техеран е подготвен за соработка со ИМО со цел да се обезбеди безбедноста на поморскиот транспорт, но нагласил дека дипломатските напори зависат од прекин на нападите и градење меѓусебна доверба.„Дипломатијата останува приоритет, но поважен е целосен прекин на агресијата“, изјавил Мусави.Во меѓувреме, безбедносни експерти од британскиот Центар за поморски трговски операции регистрирале најмалку 26 инциденти во регионот од почетокот на конфликтот, што укажува дека Ормутскиот теснец станува алатка за геополитички притисок.Токму ваквата ситуација веќе има директни последици врз глобалниот пазар, со раст на цените на енергенсите и зголемена неизвесност во меѓународната трговија.

Свет | пред 1 седмица

Иран се закани: Ако САД нападнат, ќе таргетираме енергетска и водна инфраструктура во регионот

Иран најави дека ќе ги таргетира енергетските капацитети и постројките за десалинизација во регионот доколку САД ги реализираат заканите за уништување на иранските електрани.Во изјава пренесена од државната агенција, портпаролот на оперативната команда на иранската војска „Хатам ал-Анбија“ порача дека одговорот ќе биде директен и широк.„Ако непријателот ја нападне иранската нафтена и енергетска инфраструктура, цел ќе бидат сите енергетски, информативни и постројки за десалинизација што им припаѓаат на САД и на режимот во регионот“, изјави тој, без да прецизира на кој „режим“ се однесува.Заканата доаѓа по ултиматумот од американскиот претседател Доналд Трамп, кој му даде рок од 48 часа на Техеран да го отвори Ормутскиот Теснец за поморски сообраќај, во спротивно ќе следува уништување на иранските електрани.Ескалацијата следи по иранските ракетни напади врз југот на Израел, при што беа погодени градовите Арад и Димона – вториот во близина на стратешки нуклеарен истражувачки центар. Во нападите беа повредени повеќе од 100 лица, од кои дел со тешки повреди, а причинета е значителна материјална штета.Иако не станува збор за најсмртоносен напад, неговиот обем и ефектот врз инфраструктурата го прават еден од најсериозните досега во текот на конфликтот.Заканата со напади врз постројки за десалинизација дополнително ја зголемува загриженоста, имајќи предвид дека токму тие капацитети се клучни за снабдување со вода во голем дел од земјите во Персискиот Залив.

Свет | пред 1 седмица

Берзите паѓаат третa неделa: нафтата ја турка економијата во неизвесност

Светските берзи бележат остар пад трет последователен неделен циклус, под притисок на наглиот раст на цените на нафтата и стравувањата од нов инфлаторен бран кој би ги принудил централните банки повторно да ги заострат каматните политики.На Волстрит, индексот Dow Jones падна за 2,1 отсто, S&P 500 се намали за 1,9 проценти, додека Nasdaq загуби исто така 2,1 отсто. S&P 500 во петокот се спушти на најниско ниво од септември минатата година, што дополнително ја нагласува нестабилноста на пазарите.Клучниот фактор зад падот е ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток, каде што војната меѓу САД, Израел и Иран влегува во четврта недела без јасни знаци за деескалација. Според аналитичарите, пазарите веќе ја вградуваат можноста за долготраен конфликт.„Пазарот конечно сфати дека војната може да трае значително подолго од очекуваното – неколку недели, но и месеци“, изјави Џејк Долархид, директор во инвестициската компанија „Лонгбоу Асет Менаџмент“.Дополнителен притисок врз берзите создава и скокот на цените на нафтата, кои од почетокот на конфликтот се зголемени за околу 50 проценти. Причина за тоа се и нарушувањата во транспортот преку Ормутскиот Теснец – клучна рута за глобалната нафтена трговија.Растот на цените на енергенсите директно ги зголемува инфлаторните очекувања. Претседателот на американската централна банка, Џером Пауел, предупреди дека е неизвесно како конфликтот ќе влијае врз економијата, но дека веќе се забележува раст на инфлациските притисоци.Федералните резерви засега ги задржаа каматните стапки во опсег од 3,5 до 3,75 проценти, но инвеститорите сè повеќе ги губат надежите за нивно намалување во текот на годинава – што претходно беше главен двигател на растот на пазарите.Комбинацијата од геополитичка нестабилност, скапа енергија и неизвесна монетарна политика создава притисок врз глобалните финансиски пазари, кои влегуваат во сè понеизвесен период.

Свет | пред 1 седмица

Иран: Подготвени сме за соработка околу Ормутскиот Теснец

Иран соопшти дека е подготвен да соработува со Меѓународната поморска организација за зголемување на безбедноста во Персискиот Залив и заштита на поморците, но истовремено постави јасни услови за движењето низ Ормутскиот Теснец.Иранскиот претставник Али Мусави изјави дека теснецот останува отворен за поморски сообраќај, но не и за бродови поврзани со, како што ги нарече, „непријателите на Иран“. Според него, преминот е возможен, но само доколку постои координација со Техеран и се почитуваат безбедносните аранжмани.„Дипломатијата останува приоритет за Иран, но клучно е целосно запирање на агресијата и воспоставување меѓусебна доверба“, изјави Мусави.Тој додаде дека актуелната криза во Ормутскиот Теснец е директна последица на, како што рече, нападите на САД и Израел врз Иран.Ормутскиот Теснец, низ кој минува значителен дел од светската нафта, останува една од најкритичните точки во глобалната енергетска и безбедносна архитектура.

Свет | пред 1 седмица

Иран со балистички ракети го напаѓа Заливот, Израел возвраќа со удари во срцето на Техеран

Ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток продолжува со нов бран напади – Иран лансира балистички ракети и дронови кон земјите од Заливот, додека Израел соопшти дека изведува воздушни удари во центарот на Техеран.Министерството за одбрана на Обединетите Арапски Емирати информираше дека нивната противвоздушна одбрана пресретнува ракети и дронови кои доаѓаат од Иран. Властите нагласија дека звуците што ги слушаат граѓаните се резултат на активните пресретнувања.Во исто време, Саудиска Арабија соопшти дека кон Ријад биле лансирани три балистички ракети. Една од нив била пресретната, додека останатите паднале во ненаселени подрачја. Дополнително, во текот на ноќта биле соборени и пет дронови.Заливските држави од почетокот на конфликтот се мета на ирански напади, кои Техеран ги оправдува како одмазда за американско-израелската офанзива.Од друга страна, израелската армија соопшти дека спроведува напади „во срцето на Техеран“, еден ден по силните ирански удари врз југот на Израел. Во нападите врз градовите Арад и Димона биле повредени повеќе од 100 лица, меѓу кои и деца, а причинета е значителна материјална штета.И покрај близината на Димона до стратешкиот нуклеарен истражувачки центар, Меѓународната агенција за атомска енергија соопшти дека нема индикации за оштетување на објектот.Конфликтот влегува во нова, поопасна фаза, со директни напади врз повеќе држави и растечки ризик од регионална дестабилизација.

Свет | пред 1 седмица

(Видео) Напад со балистички проектил врз Димона: Израел има околу 90 нуклеарни боеви глави

Во денешниот напад врз јужниот израелски град Димона, повредени се околу дваесет лица, меѓу кои десетгодишно дете и 40-годишна жена, соопшти израелската итна служба Мaген Давид Адам. Димона е лоцирана на југот на Израел и е позната по главното нуклеарно постројување на земјата, изградено во 1960-тите со помош на Франција.Според проценките на Центарот за контрола на оружје и иницијативата Nuclear Threat, Израел поседува најмалку 90 нуклеарни боеви глави, со доволно материјал за производство на уште неколку стотини. Израел може да лансира нуклеарни боеви глави преку борбени авиони, подморници или балистички ракети, но никогаш не ги употребил.Историски, израелската нуклеарна програма започнала уште од крајот на 1940-тите, а изградбата на постројувањето во Димона започнала во 1958 година. Израел не е потписник на Договорот за неширење на нуклеарно оружје (NPT) и, според проценките, развил способност за нуклеарно оружје до 1967 година.Димона останува центар на израелската нуклеарна програма и симбол на тајноста околу оружјето, со минимален надзор од меѓународни инспектори, а се верува дека Израел може да го зголеми производството на плутониум за воени и цивилни цели.

Свет | пред 1 седмица

Иран: Веруваме дека победуваме и имаме три услови за крај на војната

Три недели по почетокот на конфликтот, иранскиот режим испраќа сигнали дека верува во својата победа и дека може да наметне договор кој би ја засилил доминацијата на Техеран врз енергетските ресурси на Блискиот Исток во наредните децении, пишува Wall Street Journal.Иако Трамп и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху даваат спротивставени изјави за траењето на војната, Иран продолжува да лансира десетици балистички проектили и голем број дронови секојдневно низ регионот. Во последните денови, иранските напади предизвикаа значителни оштетувања на клучни енергетски објекти во Катар, Саудиска Арабија, Кувајт, Бахреин и Обединетите Арапски Емирати, додека иранскиот извоз на нафта останува активен.Иран поставува високи услови за прекин на конфликтот, вклучувајќи големи воени репарации од САД и нивните сојузници и повлекување на американските војници од регионот. Дополнително, Техеран сака да го контролира пловниот пат низ Ормускиот теснец и да наплатува такси за премин на трговските бродови.Американскиот одговор е остар: Трамп повеќепати вети повторно отворање на Ормускиот теснец, дури и со сила ако е потребно, и нареди испраќање експедициони единици маринци на Блискиот Исток. И покрај високите ирански барања, официјални лица во Вашингтон оценуваат дека обезбедувањето на пловните патишта е „едноставен воен маневар“ со многу мал ризик.

Свет | пред 1 седмица

Иран: Ако Трамп го нападне Харг, го чека значајно изненадување

Неименуван ирански извор предупреди дека американскиот претседател Доналд Трамп ќе се соочи со „изненадување“ ако распореди американски војници на островот Харг, во реакција на извештаи дека САД разгледуваат окупација или блокада на стратешки важниот остров, пренесува иранската државна новинска агенција Tasnim.Изворот, како што се наведува, изјавил дека „ако терористот Трамп ја направи таа грешка, ќе го чека такво изненадување што нема да успее ни да ги изнесе ковчезите на своите војници од нашата територија“.Претходно, САД извршија воздушни напади врз воени објекти на Харг, преку кој се реализираат 90 отсто од иранскиот извоз на нафта, но избегнаа удари врз нафтената инфраструктура. Иран дополнително се закани дека ќе го загрози пловниот сообраќај во теснецот Баб ел-Мандеб доколку САД изведат „копнена воена операција“ на островот.Теснецот Баб ел-Мандеб се наоѓа меѓу Јемен и африканските држави Џибути и Еритреја, на влезот на Црвеното Море, и е една од најважните поморски рути во светот. Изворот посочува дека досега јеменските Хути, кои претходно ги користеше Иран за влијание врз пловидбата во регионот, сè уште не се вклучиле во конфликтот.

Свет | пред 1 седмица

(Видео) Американски адмирал: Иран ги загуби клучните воени способности

Адмиралот Бред Купер, командант на Централната команда на САД, соопшти дека американските сили напредуваат според планот во операцијата „Епски гнев“ и дека Иран значително ја изгубил својата борбена способност по 22 дена борби.Според него, уништени се илјадници проектили и беспилотни летала, како и целата иранска морнарица, додека американските сили имаат целосна воздушна надмоќ со повеќе од 8000 борбени летови и погодени над 8000 цели.Купер истакна дека иранската морнарица повеќе не дејствува, а способноста за лансирање проектили и дронови е значително намалена. Повеќе од 130 пловни објекти се уништени, што тој го оцени како најголемо уништување на една морнарица во толку краток период по Втората светска војна.Американските сили, заедно со сојузниците, воспоставиле и обемен систем за противвоздушна одбрана на Блискиот Исток, додека нападите се насочени и кон неутрализирање на иранските закани за пловидбата во Ормускиот Теснец.Адмиралот на крајот им порача на американските војници да останат решителни и да продолжат со операциите, истакнувајќи дека напредокот на теренот е јасен и континуиран.

Свет | пред 1 седмица

Техеран му возврати на Трамп: „Ќе ве научиме едноставна лекција“

Иран остро реагираше на изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп за можноста за намалување на воените операции, оценувајќи дека тие не ја одразуваат реалната состојба на терен.Неименуван ирански функционер, цитиран од државните медиуми, изјави дека Техеран не им верува на пораките од Вашингтон и дека не гледа никаква конкретна промена во американските воени активности во регионот.„Она што го најавува Трамп не се совпаѓа со реалноста. Затоа заклучивме дека е време да му одржиме една едноставна лекција“, изјавил функционерот.Реакцијата доаѓа по контрадикторните пораки од Трамп, кој најпрво најави можност за постепено намалување на воените операции, но потоа порача дека не сака примирје со Иран. „Не склучувате примирје кога ја уништувате другата страна“, изјави тој.Изјавите дополнително ја подгреваат реториката меѓу двете страни во момент кога конфликтот на Блискиот Исток влегува во нова фаза на ескалација.

Свет | пред 1 седмица

Иран повторно испорачува гас за Ирак, но далеку под договореното

Иран повторно ја воспостави испораката на природен гас кон Ирак, откако таа беше прекината по израелскиот напад врз главното гасно поле Јужен Парс. Според ирачкото Министерство за електрична енергија, испораките од саботата достигнуваат околу пет милиони кубни метри дневно.Сепак, ова количество е значително под договорените 50 милиони кубни метри, што укажува дека иранската инфраструктура сè уште не функционира со полн капацитет. Ирачките власти информираат дека испораките постепено ќе се зголемуваат, но без конкретен рок и без детали за степенот на оштетувањата на гасните постројки.„По обновувањето на испораките на ирански гас, националната електроенергетска мрежа бележи стабилно производство од 14.000 мегавати“, изјави Ахмед Муса, портпарол на министерството.Прекинот на снабдувањето директно влијаеше врз ирачкиот енергетски систем, кој во голема мера зависи од увоз на гас од Иран за производство на електрична енергија. Обновувањето на испораките доаѓа во момент на зголемени тензии во регионот, каде што енергетската инфраструктура станува една од клучните цели во конфликтот.

Свет | пред 1 седмица

Туристите ги менуваат плановите поради војната: Турција бележи масовни откажувања

Турција, едно од најпопуларните туристички одредишта во светот, во 2025 година ја посетија околу 64 милиони туристи, остварувајќи приход од околу 56 милијарди евра. За 2026 година Турција се надеваше на над 65 милиони посетители и приходи од околу 59 милијарди евра, но војната во Иран го наруши овој оптимизам.Веднаш по нападот врз Иран, масовно почнаа откажувања на ноќевања, особено во источните и југоисточните турски дестинации. Иранските туристи, кои вообичаено доаѓаат за празникот Новруз, годинава сите откажаа. Според Турскиот статистички завод, годишно во Турција доаѓале околу 3,3 милиони ирански туристи.Туризмот во овие региони беше значаен извор на приходи, но по американско-израелскиот напад на Иран на 28 февруари, ситуацијата целосно запре. Туристите сега се насочуваат кон западни дестинации, како Шпанија, што зголемува побарувачка за авиосообраќај и потенцијално повисоки цени на билетите.Популарните дестинации како Истанбул, Бодрум и Анталија засега се безбедни и без масовни откажувања, но се забележува воздржаност кај одредени пазари. Турската туристичка индустрија е отпорна и веќе искусна во справување со кризи, но краткорочните загуби се неизбежни.Берлин ги предупреди своите граѓани да избегнуваат патувања во турските погранични провинции кон Иран, Ирак и Сирија, вклучувајќи ги Агри, Игдир, Ван, Шанлурфа, Мардин, Ширнак и Хакари.

Свет | пред 1 седмица

Американско-израелски напад во Рамсар – загинаа родители и нивното дете

Во американско-израелски воздушен напад врз станбена куќа во иранскиот крајбрежен град Рамсар, на Каспиското Езеро во покраината Мазандаран, загинаа родители и нивното дете, соопшти гувернерот Мехди Јунеси Ростами.На конференција за новинари, тој рече дека во ноќниот напад животот го загубиле брачен пар и нивното дете.„Гаѓањето на невини граѓани покажува крајна немоќ на сторителите на овој напад“, изјави гувернерот, додавајќи дека ваквите насилни дејства нема да ја ослабат волјата на иранскиот народ, туку ќе го засилат националното единство и солидарност.

Свет | пред 1 седмица

Иранска агенција: Натанз повторно нападнат од САД и Израел

Иранската новинска агенција Тасним објави дека утрово иранското постројување за збогатување ураниум во Натанз повторно било цел на американско-израелски воздушни напади.Според иранските власти, по извршената проверка на локацијата не е забележано истекување на радиоактивен материјал и нема опасност за населението кое живее во близина на комплексот.Натанз е најголемиот нуклеарен комплекс во Иран и главно постројување за збогатување ураниум, лоцирано околу 220 километри југоисточно од Техеран. Објектот и претходно бил погоден во текот на конфликтот, при што во првите недели од борбите повеќе згради биле оштетени, според сателитски снимки.Тогаш Меѓународна агенција за атомска енергија соопшти дека не се очекуваат радиолошки последици, а подоцна беше потврдено дека биле бомбардирани и влезовите во подземниот дел од постројката. Натанз беше цел и за време на 12-дневниот конфликт меѓу Иран и Израел во јуни 2025 година, по што следуваа и напади од американските сили.Според претходни проценки, при вакви удари не се очекува значително ослободување на радијација надвор од самата локација, иако постојат ризици поврзани со опасните материјали во објектот.Американскиот претседател Доналд Трамп во повеќе наврати изјави дека една од клучните цели на војната е уништување на капацитетите на Иран за производство на нуклеарно оружје. Засега нема дополнителни официјални информации за обемот на штетите од најновиот напад.Новиот удар доаѓа во момент кога конфликтот не покажува знаци на смирување. Израел соопшти дека Иран продолжува со ракетни напади, додека Саудиска Арабија претходно пресретнала повеќе ирански дронови над источниот дел од земјата, каде се наоѓаат клучни нафтени постројки.

Свет | пред 1 седмица

Иран одбива примирје: Техеран бара траен крај на војната со гаранции

Иран нема да прифати прекин на огнот, туку бара целосен и траен крај на војната со САД и Израел, изјави министерот за надворешни работи Абас Арагчи во интервју за јапонска новинска агенција.Тој нагласи дека Техеран не гледа решение во привремено примирје, туку инсистира на долгорочни гаранции дека конфликтот нема да се повтори. „Ова не е нашата војна, туку војна што ни е наметната. Станува збор за незаконит и неоправдан чин на агресија“, изјави Арагчи.Според него, Иран ќе продолжи со, како што рече, „самоодбрана“ сè додека тоа е потребно, нагласувајќи дека земјата нема намера да запре со активностите без јасен и конечен исход.„Не прифаќаме примирје затоа што не сакаме да се повтори сценариото од минатата година. Војната мора да заврши целосно и трајно, со гаранции дека ваква ситуација нема повторно да се случи“, порача шефот на иранската дипломатија.Изјавата доаѓа во момент на засилени тензии на Блискиот Исток, каде што конфликтот меѓу Иран, САД и Израел се продлабочува, а дипломатските обиди за деескалација засега не даваат резултат.

Свет | пред 1 седмица

Дронови ја нападнаа американската база „Виктори“ во Ирак, НАТО сојузниците започнуваат со повлекување

Најмалку четири дронови ја нападнале американската воена база „Виктори“ во близина на Багдад, при што во текот на ноќта и раните утрински часови одекнале силни експлозии. Засега нема официјални информации за жртви, но според првичните податоци, еден од дроновите погодил заден влез од базата и предизвикал пожар.Друг дрон паднал во рамките на комплексот, додека трет, според извештаите, испукал граната од ракетен фрлач – потег што се оценува како сериозна ескалација на нападите врз американските сили во регионот. Се претпоставува дека беспилотните летала биле лансирани од подрачјата Абу Граиб и Дора, што дополнително ја зголемува загриженоста за безбедноста околу ирачката престолнина.Нападите не се изолирани само на Багдад. Слични инциденти се регистрирани и во северниот дел на Ирак, како и во Ербил, што укажува на ширење на конфликтот надвор од главните жаришта. Во меѓувреме, американските сили возвратиле со напади врз позиции на ирачките Народни мобилизациски сили, со што се отвора двонасочен фронт на теренот.Во ваква ескалирачка безбедносна ситуација, дел од НАТО сојузниците започнале повлекување на своите сили од Ирак. Според дипломатски и безбедносни извори, доминира ставот дека станува збор за поширок регионален конфликт во кој тие не сакаат директно да се вклучат, особено поради зголемените ризици за нивните војници и ниската поддршка во домашната јавност.

Свет | пред 1 седмица

Зошто токму сега Иран „удри“ по Диего Гарсија: тивка промена во Лондон и гласна порака од Техеран

Извештаите за неуспешен ирански ракетен напад врз британската воздушна база Диего Гарсија го подигнаа нивото на загриженост во западните безбедносни кругови, но временскиот момент не изгледа случаен. Нападот доаѓа веднаш по дискретна, но суштинска промена во политиката на Обединетото Кралство: на САД им се отвора простор да користат британски територии за операции насочени кон иранските воени капацитети, под образложение на „колективна самоодбрана“ и потребата да се обезбеди пловноста во Хормушкиот Теснец.Клучниот сигнал од Лондон беше испратен доцна во петокот, преку соопштение од Даунинг стрит, во кое се наведува дека договорот за користење британски бази од страна на американските сили во рамки на колективната самоодбрана на регионот ги опфаќа и „одбранбени операции“ за оневозможување ракетни позиции и капацитети од кои се напаѓаат бродови во Хормушкиот Теснец. Во пракса, тоа се чита како зелено светло американските сили да ги користат базите Ферфорд и Диего Гарсија за удари по ирански цели што се поврзуваат со заканите кон поморскиот сообраќај.Реакцијата од Техеран беше брза и политички остро интонирана. Иранскиот министер за надворешни работи Абас Аракчи јавно порача дека британската влада, игнорирајќи го расположението на сопствениот народ, „ги става во опасност животите на Британците“ со дозволувањето британските бази да се користат за агресија врз Иран, нагласувајќи дека Иран ќе го користи „правото на самоодбрана“. Нападот врз Диего Гарсија, иако опишан како неуспешен, се вклопува токму во таа рамка – демонстрација дека секоја инфраструктура што се доживува како платформа за удари може да стане легитимна цел во логиката на одвраќање.Паралелно со политичката промена, Обединетото Кралство испрати и ограничено засилување на воени планери во американското Централно заповедништво (CENTCOM) во Тампа, Флорида. Иако британски офицери таму има и во редовни ротации, дополнителното присуство и пошироките овластувања за американската употреба на британските бази сугерираат поактивно британско учество во креирањето план за обезбедување на теснецот – а тоа автоматски ја зголемува изложеноста на Британија на ирански одговори.Во Лондон следуваа и внатрешни политички триења. Опозициските партии побараа за „проширувањето на мисијата“ да се гласа во парламентот, со аргумент дека зголемувањето на оперативната улога не смее да помине тивко, без демократска контрола. Токму оваа тензија – меѓу дискретната дипломатска формулација и реалната воена импликација – го прави моментот особено чувствителен.Нападот врз Диего Гарсија истовремено открива и неколку практични ризици. Прво, Иран демонстрира дека и понатаму располага со капацитет да се обиде да дејствува на големи далечини: од јужниот брег на Иран до Диего Гарсија има приближно 4.000 километри. Второ, секоја балистичка траекторија на таква дистанца носи индиректна опасност за цивилниот воздушен сообраќај – особено за летовите што го заобиколуваат иранскиот воздушен простор, но се движат низ региони каде би можеле да минуваат проектили. Трето, обезбедувањето на Хормушкиот Теснец тешко може да се изведе без поширока коалиција, а со секој нов учесник расте и бројот на потенцијални цели, вклучително и преку асиметрични закани и стравувања од „спијачки ќелии“ во државите што се перципираат како дел од планот против Техеран.Диего Гарсија, како најголема база во архипелагот Чагос во Индискиот Океан, има симболична и оперативна тежина: географски е далеку од фронтовските линии, но токму затоа се смета за „безбедна платформа“ за стратешки операции. Ако Техеран сака да испрати порака дека нема целосно безбедни заднински позиции за оние што учествуваат во притисокот врз Иран, тогаш изборот на Диего Гарсија добива јасна логика – нападот не мора да биде успешен за да ја постигне целта на одвраќање и политичко предупредување.

Свет | пред 1 седмица

Пожар во фабрика за оружје во Чешка: се истражува тероризам, компанијата ги демантира наводите за врска со Израел

Голем пожар избувна во хали на компанијата ЛПП Холдинг во Пардубице, Чешка, по што одговорност за инцидентот презеде анонимна група, тврдејќи дека станува збор за акција поврзана со наводна соработка со израелската воена индустрија.Според локалните медиуми, неколку минути пред избувнувањето на пожарот, редакции добиле електронска порака од група која се претставува како „Earthquake Faction“, во која се наведува дека нападот бил извршен за да се „прекине улогата во израелските воени операции“.Во пораката се тврди дека фабриката била дел од заеднички проект со израелската компанија „Елбит Системс“, која е еден од главните снабдувачи на израелската армија.Чешките власти случајот го третираат како можно терористичко дело. Министерот за внатрешни работи свика кризен штаб, а истрагата ја презеде Националниот центар за борба против тероризам, со вклучување и на безбедносно-разузнавачките служби.Сепак, од компанијата ЛПП Холдинг ги демантираат клучните тврдења. Велат дека иако во минатото постоеле планови за соработка со израелската компанија, тие никогаш не биле реализирани.„Во нашата фабрика никогаш не се произведувале израелски дронови. Планираната соработка не се оствари поради откажување на тендерот“, изјавија од компанијата.Според нив, објектот во Пардубице работи на развој и производство на оптичка опрема, термовизиски уреди и технологии за ноќно гледање, главно во соработка со украински партнери.Истрагата моментално разгледува повеќе можни сценарија – од намерно подметнат пожар, преку екстремистички напад, до потенцијално странско влијание. Засега нема официјална потврда за мотивите, а властите предупредуваат да не се шират непроверени информации.Во пожарот нема повредени, но материјалната штета е значителна.

Свет | пред 1 седмица

Путин до Иран: Москва останува „лојален пријател и сигурен партнер“

Рускиот претседател Владимир Путин упати порака до иранското раководство, нагласувајќи дека Русија ќе остане „лојален пријател и сигурен партнер“ на Техеран, во време на засилени тензии и воени случувања на Блискиот Исток.Како што соопшти Кремљ, Путин испратил честитки по повод иранската Нова година, до врховниот лидер Мојтаба Хамнеи и претседателот Масуд Пезешкијан.„Во овие тешки времиња, Москва останува одан пријател и сигурен партнер на Техеран“, се наведува во пораката на рускиот претседател.Москва воедно оценува дека нападите на САД и Израел врз Иран го довеле целиот регион на раб на ескалација и придонеле за глобална енергетска криза. Путин претходно го осуди и убиството на иранскиот врховен лидер, нарекувајќи го „циничен чин“.Сепак, и покрај ваквите пораки, реалниот обем на руската поддршка за Иран останува нејасен. Според дел од иранските извори, Техеран досега не добил значајна конкретна помош од Москва во текот на најтешката криза од Исламската револуција во 1979 година.Во меѓувреме, во јавноста се појавија информации дека Русија наводно понудила договор на САД – да престане со споделување разузнавачки информации со Иран, доколку Вашингтон ја прекине поддршката за Украина. Овие наводи беа демантирани од Кремљ.Иако Русија и Иран имаат прогласено стратешко партнерство, тоа не вклучува клаузула за заемна воена одбрана. Москва исто така повеќепати нагласи дека не поддржува развој на нуклеарно оружје од страна на Иран, поради ризик од поширока нуклеарна трка на Блискиот Исток.

Свет | пред 1 седмица

Емиратите потврдија ново пресретнување на ирански проектили и дронови: ноќни експлозии и тревога во Рас ал Хаима

Обединетите Арапски Емирати соопштија дека нивните одбранбени сили во текот на ноќта повторно пресретнале ирански проектили и беспилотни летала, по што во повеќе области по полноќ биле слушнати силни експлозии. Според наводите, детонациите биле поврзани со дејствување на противвоздушната одбрана по закани што пристигнувале од правец на Иран.Локалните жители, како што се опишува, и понатаму остануваат во состојба на висока подготвеност. Напнатоста дополнително се засилила откако од иранска страна било испратено предупредување дека емиратот Рас ал Хаима би можел наскоро да биде цел на напад.Во објавените информации се наведува дека на дел од населението му било кажано да се повлече по однапред определени рути, со цел да се избегне приближување до потенцијално ризични зони и да се олесни работата на службите за безбедност и заштита.Засега не се соопштуваат дополнителни детали за бројот и видот на пресретнатите цели, ниту за евентуални материјални штети или повредени. Надлежните служби остануваат во зголемена готовност, а јавноста е повикана да ги следи официјалните упатства и да избегнува движење во области каде што се спроведуваат безбедносни мерки.

Свет | пред 1 седмица