ИРАН

„Двојни удари“ во Либан: прво бомба, па напад врз спасувачите

Здравствени работници и официјални лица од Либан обвинуваат дека израелските напади на југот на земјата систематски таргетираат медицински персонал и установи, користејќи и тактика на таканаречени „двојни удари“ – напад, па нов удар откако ќе пристигнат спасувачките екипи.Според податоци на либанското Министерство за здравство, од почетокот на конфликтот на 2 март досега се погодени најмалку 128 медицински објекти и возила на Брза помош, при што загинале 40 здравствени работници, а над 100 се повредени.Медицинари сведочат дека нападите често се случуваат токму во момент кога се обидуваат да спасат повредени, или пак додека се во возила на Брза помош и центри за итна интервенција. Дел од објектите се целосно уништени.Особено загрижувачка, според нив, е тактиката на „двојни удари“ – првичен напад, па кратка пауза за да пристигнат спасувачките тимови, по што следи втор напад на истата локација.„Во Седикин гасеа пожар и повторно беа погодени. Во Набатие спасуваа цивили кога беа нападнати“, сведочи еден од раководителите на итните служби.Дополнително, здравствените работници посочуваат дека дел од нападите се случуваат за време на ифтар, кога тимовите се собираат за да го прекинат постот, што, според нив, укажува на намерно таргетирање.Израелската армија ги отфрла обвинувањата, тврдејќи дека Хезболах користи медицински возила за воени цели, но за тоа не приложи конкретни докази. Од либанското Министерство за здравство ова го оценуваат како обид за оправдување на напади врз цивилна инфраструктура.Меѓународното право јасно ги штити медицинските работници и установи, а нивното намерно таргетирање може да се третира како воено злосторство. Организации за човекови права предупредуваат дека, без оглед на политичката поврзаност, здравствените работници се цивили и не смеат да бидат цел.На терен, состојбата е драматична. Болниците се преполни со повредени, а бројот на загинати расте. Во само 17 дена, според официјални податоци, над 1.000 лица загинале, а повеќе од 2.500 се повредени.Медицинските тимови работат во постојан страв. Го намалуваат бројот на луѓе во екипите, спијат одвоено и избегнуваат собирање – сè со цел да го намалат ризикот од масовни жртви при евентуален напад.„Можеш да преземеш колку сакаш мерки, но ако другата страна не ја почитува етиката – ништо не помага“, велат од терен.И покрај опасноста, тие продолжуваат да работат.„Што ни преостанува? Ова е нашиот дом“, порачуваат.

Свет | пред 1 месец

Иран попушта селективно: јапонските танкери ќе минуваат низ Ормутскиот теснец

Иран сигнализира делумно попуштање во блокадата на Ормутскиот теснец, најавувајќи дека е подготвен да им дозволи на јапонските танкери да поминуваат – но исклучиво со координација со Техеран.Шефот на иранската дипломатија, Абас Арагчи, во изјава за јапонската агенција Киодо, потврди дека веќе се водат разговори со Токио за овозможување безбеден транзит за јапонските бродови низ овој клучен поморски коридор.Ормутскиот теснец е од витално значење за глобалната енергетска трговија, а особено за Јапонија, која околу 95 проценти од нафтата ја увезува од Блискиот Исток, при што дури 90 проценти минуваат токму низ овој теснец.Иран, сепак, инсистира дека формално не го затворил теснецот, туку вовел рестрикции за бродови поврзани со држави кои учествуваат во нападите врз него. Во тој контекст, Јапонија се позиционира како „прифатлив партнер“, поради нејзиниот, како што го нарекуваат во Техеран, „урамнотежен и праведен“ став.Арагчи откри дека за ова прашање разговарал и со јапонскиот министер за надворешни работи, но без да навлезе во конкретни детали за договореното.Овој потег укажува на стратегија на селективен пристап – отворање на теснецот за земји кои не се директно вклучени во конфликтот, додека притисокот врз останатите продолжува.Во исто време, Иран испраќа и политичка порака: не бара привремено примирје, туку целосен и долгорочен крај на војната, со гаранции дека нема да има нови напади, како и компензација за претрпената штета.Ова дополнително ја комплицира ситуацијата на глобалниот пазар на енергенси, каде секоја одлука околу Ормутскиот теснец директно влијае врз цените и снабдувањето.

Свет | пред 1 месец

Нов фронт во кризата: Иран со напад врз клучна американска база

Иран истрелал две балистички ракети кон стратегиската американско-британска воена база Диего Гарсија во Индискиот Океан, но нападот не резултирал со погодок, објави „Волстрит џурнал“, повикувајќи се на американски официјални извори.Според информациите, една од ракетите откажала за време на летот, додека другата била пресретната и соборена од американски воен брод пред да ја достигне целта.Базата Диего Гарсија, лоцирана на изолираниот архипелаг Чагос, претставува една од најважните стратешки точки за САД во регионот. Таму се стационирани нуклеарни подморници, бомбардери и воени бродови, што ја прави клучна за операциите во Индискиот Океан и Блискиот Исток.Нападот доаѓа во момент на засилени тензии, откако Обединетото Кралство неодамна им дозволи на САД да ги користат базите Диего Гарсија и Ферфорд за „специфични одбранбени операции“ поврзани со конфликтот со Иран.Иако нападот не предизвикал штети, самиот факт дека Иран се обидел да погоди цел оддалечена околу 4.000 километри отвора ново ниво на ризик и сигнализира проширување на конфликтот надвор од класичните зони на судир.Дополнителна чувствителност на оваа локација дава и историскиот контекст – Велика Британија во 2025 година се согласи да го врати суверенитетот над Чагос на Маурициус, но со задржување на базата под 99-годишен закуп. Архипелагот, пак, има контроверзна историја, бидејќи локалното население било протерано во 60-тите и 70-тите години за да се овозможи изградбата на базата.И покрај тоа што нападот беше неуспешен, тој претставува јасен сигнал за ескалација и потенцијално отворање нови фронтови во конфликтот, со директни импликации за глобалната безбедност.

Свет | пред 1 месец

САД попуштаат: Привремено укинување на санкции за иранската нафта

Соединетите Американски Држави најавија привремено ублажување на санкциите за иранската нафта која веќе се наоѓа во транспорт по морски пат, во обид да се стабилизира глобалниот пазар на енергенси и да се ублажи ценовниот шок предизвикан од кризата на Блискиот Исток.Американското Министерство за финансии соопшти дека ќе бидат дозволени продажбата, испораката и истоварот на сурова нафта и нафтени деривати од иранско потекло, доколку тие биле натоварени на бродови заклучно со 20 март. Оваа привремена мерка ќе важи до 19 април.Министерот за финансии Скот Бесент најави ваков потег уште претходно, објаснувајќи дека целта е да се искористат постојните количини на иранска нафта за да се задржат цените под контрола во наредните 10 до 14 дена.„Ќе ги користиме иранските барели против Иран за да ги задржиме цените ниски“, изјави Бесент, посочувајќи дека станува збор за околу 140 милиони барели кои веќе се наоѓаат на море.Овој чекор доаѓа во момент кога глобалните енергетски пазари се под силен притисок поради ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и нарушувањето на транспортот низ Хормушкиот теснец – една од најважните нафтени артерии во светот.САД и претходно презедоа сличен потег, дозволувајќи привремено купување на руска нафта која била во транзит, со цел да се зголеми понудата и да се спречи дополнителен раст на цените.Иако мерката е временска и ограничена, таа претставува јасен сигнал дека Вашингтон е подготвен на прагматични отстапки на енергетски план, дури и кон држави под санкции, доколку тоа значи стабилизација на глобалниот пазар и заштита од нов ценовен шок.

Свет | пред 1 месец

Ормускиот теснец во фокус: Лондон одобри американски напади

Обединетото Кралство ѝ даде „зелено светло“ на американската армија да ги користи британските воени бази за напади врз ирански цели поврзани со нападите на бродови во Ормускиот теснец, соопштија британски официјални лица.Одлуката е донесена на седница на владата и претставува проширување на претходното одобрение, кое дозволуваше користење на базите исклучиво за одбранбени цели од ирански напади. Со новата одлука, САД ќе можат да ги користат капацитетите и за операции насочени кон, како што се наведува, „способности што се користат за напади врз бродови во Ормускиот теснец“.Од кабинетот на премиерот Кир Стармер нагласуваат дека Велика Британија нема директно да учествува во нападите и дека не се менува основниот пристап кон конфликтот, кој и понатаму е насочен кон деескалација.Одлуката доаѓа во услови на интензивирање на конфликтот меѓу Иран од една страна и САД и Израел од друга, кој трае веќе три недели. Ормускиот теснец, низ кој поминува значителен дел од глобалната трговија со нафта, се наметна како клучна точка на кризата.Нападите врз трговски бродови и заканите за затворање на теснецот веќе предизвикаа сериозни нарушувања во поморскиот сообраќај и силен раст на цените на енергенсите на светските пазари.Во меѓувреме, американскиот претседател Доналд Трамп ја заостри реториката кон сојузниците, обвинувајќи ги дека не покажуваат подготвеност да помогнат во обезбедувањето на теснецот и оценувајќи дека без САД, НАТО „не вреди ништо“.

Свет | пред 1 месец

Сомнежи во Техеран: Кој навистина ја води државата по новата порака на Хамнеи?

Новата порака на иранскиот врховен лидер Мојтаба Хамнеи отвори сериозни дилеми за тоа кој навистина ја контролира власта во Иран, анализира Си-Ен-Ен.Станува збор за втора јавна изјава откако ја презеде функцијата, но како и претходно – без видео или аудио доказ дека лично стои зад пораката. Објавен е само писмен текст, без јавен настап или директно обраќање.Отсуството на каква било визуелна потврда дополнително ги засилува сомнежите за неговата здравствена состојба или способност да управува со државата. Според анализата, ваквата ситуација веќе тешко може да се објасни исклучиво со безбедносни причини.Ова отвора можност за вакуум на врвот на власта, во кој одлуките би можеле да ги носат тврдокорни структури во системот, обидувајќи се да демонстрираат сила во услови на воен и политички притисок.Во пораката, Хамнеи ги отфрла обвинувањата дека Иран стои зад напади во Турција и Оман, обвинувајќи го Израел за „лажни операции“. Воедно тврди дека анонимно се движел низ Техеран со такси за да ги слушне проблемите на граѓаните, особено во економијата, и повика медиумите да го следат незадоволството во општеството.Сепак, клучното прашање останува отворено: дали Хамнеи навистина управува со државата или одлуките се носат зад затворени врати од други центри на моќ.Дополнителна тежина на овие сомнежи дава и изјавата на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, кој неодамна изјави дека не е јасно кој ја води Иран.

Свет | пред 1 месец

Путин со понуда до САД: Иран за Украина

Москва ѝ понудила на Вашингтон размена на услуги – Русија да престане да споделува разузнавачки информации со Иран, но само доколку САД ја прекинат разузнавачката поддршка за Украина, пренесуваат американски медиуми повикувајќи се на дипломатски извори.Предлогот, според информациите, бил изнесен на состанок во Мајами од страна на рускиот изасланик Кирил Дмитриев до претставници на администрацијата на Доналд Трамп. Американската страна, велат изворите, ја одбила понудата.Според предлогот, Кремљ би престанал да споделува чувствителни информации со Техеран, вклучително и податоци за позициите на американските сили на Блискиот Исток. За возврат, Москва барала Вашингтон да ја запре разузнавачката поддршка за Киев – клучен сегмент од помошта за Украина во војната со Русија.Оваа иницијатива предизвика сериозна загриженост кај европските дипломати, кои стравуваат дека Москва се обидува да создаде јаз меѓу САД и Европа во клучен геополитички момент. Дел од нив ја оценија понудата како „скандалозна“, со сомнеж дека Русија преку вакви контакти се обидува да издејствува договор со Вашингтон, заобиколувајќи ја Европа.Дополнителна нервоза создава и фактот што ваквите разговори доаѓаат во време на зголемени тензии меѓу САД и европските сојузници, особено поради критиките на Трамп кон НАТО и одбивањето на дел од сојузниците да се вклучат во операции поврзани со Иран.Во меѓувреме, според медиумските извештаи, Русија веќе ја продлабочила воената и разузнавачката соработка со Иран, вклучително и испорака на сателитски снимки и технологија за беспилотни летала – тврдења кои Кремљ ги негира.И покрај притисоците, САД продолжуваат да споделуваат разузнавачки информации со Украина, што останува еден од последните столбови на американската поддршка, откако дел од воената и финансиската помош беше намалена.Аналитичарите оценуваат дека ваквиот предлог на Москва претставува обид за геополитичко „пазарење“ на повеќе фронтови – од Блискиот Исток до Источна Европа – со цел да се редефинираат односите меѓу големите сили.

Свет | пред 1 месец

Пентагон подготвува сценарија за можно испраќање копнени сили во Иран

Пентагон врши детални подготовки за можна употреба на американски копнени сили во Иран, јавува Си-Би-Ес, повикувајќи се на извори запознаени со внатрешните разговори во одбранбениот врв.Според информациите, високи воени команданти веќе доставиле конкретни барања и оперативни сценарија, со цел да се подготви опцијата за евентуално распоредување на сили на терен. Подготовките се одвиваат во момент кога администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп ги разгледува следните чекори во конфликтот што САД го водат заедно со Израел против Иран.Изворите наведуваат дека Трамп ја разгледувал можноста за ангажман на копнени сили, но засега нема јасни индикации под кои услови би била донесена таква одлука.Потенцијалното испраќање на трупи би значело значителна ескалација на конфликтот, кој досега главно се води преку воздушни удари и прецизни операции врз воени и стратешки цели.Аналитичарите предупредуваат дека отворањето копнен фронт би носело сериозни ризици – од долготраен конфликт, до дополнителна дестабилизација на Блискиот Исток и зголемен притисок врз глобалните пазари, особено енергетските.Засега, од Пентагон и Белата куќа нема официјална потврда за ваква одлука, а сите опции, според изворите, остануваат „на маса“.

Свет | пред 1 месец

Трамп: НАТО падна на тестот, бев во право, кукавици

Американскиот претседател Доналд Трамп оцени дека актуелниот конфликт со Иран претставувал „голем тест“ за НАТО, тврдејќи дека на овој начин се потврдиле неговите долгогодишни критики за нерамномерното учество на сојузниците.Во интервју за „МС НОУ“, Трамп изјави дека не е задоволен од одбивањето на европските земји да се вклучат во обезбедување на поморските рути во Ормускиот теснец, нагласувајќи дека САД со години носеле најголем товар во рамки на Алијансата.„Додека јас не дојдов, ние плаќавме 100 проценти од НАТО. Секогаш велев дека тоа е еднонасочна улица. Кога ним им треба нешто, ние сме тука. Но кога нам ни треба, нив ги нема. Се покажа дека бев во право. Ова беше голем тест“, рече Трамп.Тој дополнително ги критикуваше сојузниците и преку социјалните мрежи, нарекувајќи ги „кукавици“ поради одбивањето да учествуваат во операциите за заштита на бродовите од ирански напади.Во интервјуто, Трамп се осврна и на воената кампања против Иран, тврдејќи дека земјата ќе има потреба од најмалку една деценија за да се опорави од последиците од нападите.„Можам веднаш да се повлечам и ќе им требаат десет години да се опорават. Но тоа не е прифатливо. Ако останеме подолго, никогаш нема да се опорават“, изјави тој.Според него, главната цел на операцијата не била промена на режимот, туку спречување на Иран да развие нуклеарно оружје.„Најважно е да не смеат да имаат нуклеарно оружје“, нагласи американскиот претседател.Трамп тврди дека со операцијата „Полноќен чекан“ била „целосно уништена“ способноста на Иран за развој на нуклеарно оружје, иако експертите предупредуваат дека дел од збогатениот ураниум сè уште постои и е складиран во подземни објекти.Покрај тоа, тој повторно изнесе тврдења дека Иран бил „на две недели“ од создавање нуклеарна бомба, што дел од експертската јавност го оспорува.Осврнувајќи се на други глобални прашања, Трамп изјави дека не му е потребна помош од Украина во конфликтот со Иран и оцени дека војната меѓу Русија и Украина би била избегната доколку тој бил на власт.Во однос на Куба, тој испрати нејасна, но предупредувачка порака: „Само гледајте“.

Свет | пред 1 месец

Макрон: Војната со Иран нема да ја одврати Франција од поддршката за Украина

Францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека војната против Иран нема да го одвлече вниманието на Париз од поддршката за Украина, нагласувајќи дека Франција ќе остане посветена и покрај ескалацијата на конфликтот меѓу Израел и САД со Иран.„Остануваме на курсот“, напиша Макрон на платформата Икс, додавајќи дека Франција нема да се откаже од поддршката за Украина, каде што, како што истакна, сè уште трае руската агресија.Неговата изјава следува откако француската морнарица пресретна нафтен танкер поврзан со таканаречената руска „флота во сенка“ во западниот дел на Средоземното Море.Според официјални лица, постоело сомнение дека бродот, кој пловел од Мурманск, оперирал под лажно знаме, по што француските сили се качиле на него.

Свет | пред 1 месец

Мал пад на цената на нафтата по силните осцилации

Цените на нафтата остро флуктуираа во четврток, при што Брент, меѓународниот репер, накратко скокна на околу 119 долари за барел откако нападите на Иран врз нафтената и гасната инфраструктура во регионот на Персискиот Залив ескалираа по израелскиот напад врз клучно иранско гасно поле.Во раното тргување денес, Брент падна за 1,6 проценти на 106,90 долари за барел откако израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека ќе ги одложи понатамошните напади врз гасните полиња на Иран на барање на американскиот претседател Доналд Трамп. Реперната американска сурова нафта WTI беше за 2 проценти пониска, на 93,63 долари за барел.Војната со Иран, која влегува во третата недела, ги зголеми цените на енергијата и ги зголеми стравувањата од глобална инфлација. Загриженоста за снабдувањето со нафта и гас, исто така, расте, со оглед на тоа што Ормутскиот теснец, клучен воден пат за снабдување со енергија меѓу Иран и Оман, е во голема мера затворен. Американскиот министер за финансии Скот Бесент во четврток ја спомена можноста за укинување на санкциите на САД врз иранската нафта на море, како потенцијален обид за намалување на цените на нафтата.

Свет | пред 1 месец

Дисанажака: Одбивме два борбени авиони за да ја зачуваме неутралноста

Претседателот на Шри Ланка, Ануpа Кумара Дисанажака, го информира парламентот дека владата на Шри Ланка одлучила да не дозволи влез на ирански воени бродови во територијалните води на земјата и го одбила барањето на САД два нејзини борбени авиони да слетаат на аеродромот Мaтала.Обраќајќи се пред пратениците, Дисанажака наведе дека на 26 февруари било примено барање иранските воени бродови да ја посетат Шри Ланка во периодот од 9 до 13 март за зајакнување на билатералната соработка, што владата го разгледувала.Тој додаде дека истата вечер и САД побарале дозвола два борбени авиони на американската морнарица да слетаат на аеродромот Мaтала.„Тие сакаа да доведат два борбени авиони наоружани со осум противбродски ракети од база во Џибути до Меѓународниот аеродром Мaтала во периодот од 4 до 8 март, и ние рековме 'не'“, рече Дисанажака.Претседателот на Шри Ланка нагласи дека, во согласност со политиката на строга неутралност на земјата, владата одлучила да ги одбие двете барања за да ја зачува несврстаната позиција на Шри Ланка.

Свет | пред 1 месец

Американците бомбардираат ирански бродови за поставување мини

Американските сили се фокусираа на уништување на ирански пловила за поставување мини и модифицирани брзи чамци што се користат за таа намена, со цел да ја ограничат способноста на Иран да го блокира Ормутскиот Теснец, јави Еј-Би-Си њуз, повикувајќи се на началникот на Здружениот генералштаб, Ден Кејн.Според неговите зборови, американската војска веќе уништила 44 вакви пловила. За напади врз бродовите што поставуваат мини се користат авиони, вклучително и борбени авиони А-10.Повикyвајќи се на претставник на американската морнарица, Еј-Би-Си њуз соопшти дека два од трите американски воени брода со противмински способности, кои обично се стационирани во Бахреин, во моментов се на одржување во Сингапур. Станува збор за „УСС Тулса“ и „УСС Санта Барбара“.

Свет | пред 1 месец

Рафинеријата Мина ал-Ахмади во пламен по напад со беспилотни летала

Рафинеријата Мина ал-Ахмади на Кувајтската нафтена корпорација беше погодена рано утрово во повеќекратни напади со беспилотни летала, објавија кувајтските државни медиуми.Пожари избувнаа во некои единици на рафинеријата, а неколку постројки беа привремено затворени, но немаше жртви, објави кувајтската новинска агенција, како што објави Ал Џезира.Пожарникарите и службите за итни случаи веднаш се распоредија на местото на настанот.Министерството за одбрана на Саудиска Арабија објави дека уште четири беспилотни летала се пресретнати и уништени над источниот регион на земјата, додека кралството се соочува со серија напади со беспилотни летала во последните неколку часа.Според министерството, дополнителни девет беспилотни летала се соборени над Источната покраина во текот на ноќта, додека уште едно е пресретнато над северната покраина Ал-Џаф.Саудиските власти подоцна објавија дека уште пет беспилотни летала се соборени над Источната покраина.Областа се смета за економски центар на земјата и локација на клучни нафтени полиња.Официјалната канцеларија за медиуми на Дубаи соопшти дека се извршени успешни „операции за воздушно пресретнување“ над градот, истакнувајќи дека не се пријавени повредени.

Свет | пред 1 месец

Иран погуби тројца мажи, еден од нив е тинејџер

Иранските власти егзекутираа тројца мажи, вклучувајќи го тинејџерот Салех Мохамади, член на националната репрезентација, поради убиство на полицајци за време на антивладини протести во јануари, пренесуваат државните медиуми.Погубувањата се случија во северната провинција Ком откако Врховниот суд ги потврди смртните казни, пренесува Би-Би-Си.Салех Мохамади, Мехди Гасеми и Саид Давуди беа прогласени за виновни и за „мохаребех“ – обвинение за „водење војна против Бога“, кое Иран често го користи против демонстрантите.Групите за човекови права наведуваат дека осомничените признале вина „под тортура“ и дека беа егзекутирани без фер судење.Погубувањата се дел од поширокиот одговор на иранските власти на протестите, кои го зафатија речиси целиот Иран и кулминираа со барања за политички промени.Според податоците на групите за човекови права, најмалку 7.000 лица загинале за време на јануарските протести, вклучувајќи повеќе од 6.400 демонстранти и над 200 деца.Иран претходно егзекутираше и иранско-шведски државјанин, Куруш Кејвани, поради обвиненија за шпионажа за Израел, што предизвика меѓународна загриженост, потсетува Би-Би-Си.

Свет | пред 1 месец

Турција упатува пријателски совет до Иран да го ограничи конфликтот

Турскиот министер за надворешни работи, Хакан Фидан, изјави дека Турција упатува „пријателски“ совет до Иран да избегне проширување на својот конфликт со САД и Израел на Блискиот исток. Фидан оцени дека иранските напади врз регионалните земји се неприфатливи. Тој, говорејќи во Доха, истакна дека Израел е главен иницијатор на војната, но дека Иран има „историска одговорност“ да не напаѓа соседни држави.Фидан извести дека Анкара била во контакт со Вашингтон и Техеран за да ги разбере нивните позиции и дека Турција ќе продолжи со напорите за завршување на конфликтот.Вчера беше нападнат катарскиот терминал за течен гас Ras Laffan, што претставува најнов и можеби најзначаен ескалациски момент во нападите врз иранските соседи. Нападот следуваше по иранската одмазда за бомбардирањето од страна на САД и Израел на нафтеното поле Јужен Парс во Иран.Заливските земји – од Катар, Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати до Бахреин, Оман и Кувајт – реагираа со изјави дека „цената мора да се плати“ и дека нападите „не смее да останат без одговор“, но засега не возвратија.Аналитичарите од американскиот телевизиски канал за економски и бизнис вести CNBC предупредуваат дека оваа дипломатска и одбранбена позиција не може и нема да трае вечно, нагласувајќи дека заливските земји сега веројатно проценуваат кога, каде и како би можеле да преминат од неутрален став во офанзива.

Свет | пред 1 месец

Трамп за нападите на нафтените и гасните полиња: Му реков на Нетанјаху да не го прави тоа

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека му рекол на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху да не ги напаѓа иранските нафтени и гасни полиња по вчерашниот израелски напад на Јужен Парс. „Му реков: ‘Не го прави тоа’, и тој нема да го прави. Не дискутиравме за тоа. Дејствуваме независно, но одлично се согласуваме. Координирано е. Но, повремено ќе направат нешто, и ако мене тоа не ми одговара“, изјави Трамп пред новинарите во Овалната канцеларија, во присуство на јапонскиот премиер кој беше во посета.Трамп додаде дека нема да испраќа копнени сили: „Не, не праќам војници. Ако би праќал, сигурно не би ви кажал, но не праќам.“Нападот на Јужен Парс предизвика бес во Катар, кој го дели ова гасно поле со Иран, а неколку часа подоцна следеше одмазда од Техеран.Трамп подоцна тврдел дека не бил претходно информиран за нападот, иако американски и израелски официјални лица известиле дека постоела комуникација. Тој исто така изјави дека конфликтот „скоро ќе заврши“, без да прецизира временски рок.

Свет | пред 1 месец

Иран без интернет веќе 20 дена – најдолг прекин во историјата на земјата

Надзорната организација за сајбер безбедност „NetBlocks“ соопшти дека Иран е целосно исклучен од меѓународниот интернет веќе 20 дена, односно повеќе од 456 часа. Според организацијата, ова е најдолг регистриран прекин на интернет во историјата на земјата.Прекнот го надмина претходниот пад на интернетот за време на протестите во јануари. Како што објави „NetBlocks“ на почетокот на месецот, интернетот во Иран бил целосно исклучен на 28 февруари, на денот кога започнале американско-израелските напади врз земјата.Податоците покажале дека тогаш националната интернет покриеност била само четири проценти од вообичаеното ниво.

Свет | пред 1 месец

Цените на природниот гас скокнаа за 25 отсто по нападите од Иран и Катар

Цените на гасот и нафтата нагло пораснаа на светските пазари по новите напади врз енергетската инфраструктура на Блискиот Исток, вклучително и клучни објекти во Катар и Иран, пренесува Би-Би-Си.На пазарите на големо во Велика Британија и Европа, цените на гасот пораснаа за околу 25% во раното тргување, пред делумно да се стабилизираат. Во меѓувреме, европските цени на гасот достигнаа тригодишен максимум и се повеќе од двојно повисоки во споредба со периодот пред почетокот на конфликтот меѓу САД, Израел и Иран.Нафтата исто така забележа остар раст, при што суровата нафта „Брент“ достигна 119 долари за барел, за подоцна да се намали на околу 112 долари. Во Велика Британија, цената на гасот достигна 165 пени, со претходен пик од речиси 183 пени во текот на денот.Пазарните потреси следуваат по нападите врз гасното поле Јужен Парс во Иран, едно од најголемите во светот, како и врз извозниот терминал за течен природен гас во Рас Лафан во Катар, каде што е предизвикана значителна штета. Овие објекти имаат клучна улога во глобалното снабдување, при што Катар обезбедува околу една петтина од светскиот течен природен гас.Нападите предизвикаа сериозна загриженост за долгорочни нарушувања на снабдувањето, што веднаш се одрази и врз финансиските пазари. Во Јапонија, индексот „Никеи“ падна за 3,4%, додека во Лондон индексот FTSE 100 се намали за 2,5%. Главните берзански индекси во САД исто така отворија со пад.Експертите предупредуваат дека последиците може да бидат долготрајни. Според анализите, оштетените капацитети би можеле да останат надвор од функција со месеци, што дополнително ќе го зголеми притисокот врз цените.Иранската војска во меѓувреме најави „решителен одговор“ доколку продолжат нападите врз нејзината енергетска инфраструктура, вклучително и можност за таргетирање на енергетски објекти во други земји.Катар претходно веќе го прекина дел од производството поради ескалацијата на конфликтот, а пожарот во Рас Лафан е ставен под контрола без пријавени жртви, соопштија тамошните власти.

Свет | пред 1 месец

Иран ѝ се потсмева на Америка: 320 отсто? Единствен успех

Портпаролот на иранскиот парламент, Мохамед Багер Галибаф, ги исмеа американските тврдења за уништени ирански капацитети.Тој на социјалната мрежа Икс наведе дека САД тврделе оти се уништени 320 отсто од лансирните системи, а сега целта била да се уништат 500 отсто.„Според изјавите на израелските и американските воени претставници, досега се уништени 320 отсто од иранските ракетни лансери. Сепак, Иран продолжува да лансира проектили со голема брзина. Сега непријателот има цел да уништи дури 500 отсто од нив! Единствен успех за американската војска!“, напиша Галибаф.Портпаролот на израелската војска изјави дека се уништени повеќе од 70 отсто од иранските капацитети за лансирање балистички ракети. Исто така, наведено е дека Израел уништил 100 противвоздушни батерии и 120 радари.

Свет | пред 1 месец

Хегсет: САД се обидуваат да ја пробијат интернет-блокадата во Иран

Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет изјави дека САД преземаат активности за надминување на интернет-блокадата во Иран, во услови кога властите во Техеран строго го контролираат пристапот до мрежата.„Гледаме како режимот се обидува максимално да ја заостри контролата врз интернетот. Ние, секако, преземаме контрамерки“, рече Хегсет, без да открие детали за конкретните активности.Тој нагласи дека е важно информациите да стигнат до иранскиот народ, обвинувајќи го Техеран дека шири дезинформации преку „лажни извештаи и манипулирани содржини“.„Нивниот народ едвај може да комуницира поради блокадата што им е наметната, но ние наоѓаме начини да го заобиколиме тоа“, изјави Хегсет.Во меѓувреме, конфликтот дополнително ја комплицира информативната слика, со нагло зголемување на бројот на видеа и фотографии генерирани со вештачка интелигенција, што го отежнува разликувањето на вистинити од лажни информации.Иранските власти, пак, ја оправдуваат интернет-блокадата со безбедносни причини. Министерот за надворешни работи Абас Аракчи изјави дека мерките се неопходни поради тековните напади.„Интернетот е ограничен од безбедносни причини. Под напад сме и мораме да го заштитиме народот“, рече Аракчи, додавајќи дека има пристап до интернет за да ја пренесе позицијата на Иран пред меѓународната јавност.

Свет | пред 1 месец

Ормутскиот теснец ја тресе Европа: Италија и Белгија најпогодени

Речиси целосниот прекин на трговскиот сообраќај низ Ормутскиот теснец сериозно ги погоди економиите на Европската Унија, а најголем удар трпат Италија и Белгија, покажува нова анализа на европски истражувачки институти.Според студијата на „Supply Chain Intelligence Institute Austria“, „Complexity Science Hub“ од Виена и Технолошкиот универзитет во Делфт, најголем ризик постои кај земјите кои се силно зависни од увоз на енергенси од Персискиот Залив.Италија е најизложена, со годишен увоз од регионот вреден околу 9,8 милијарди долари. Од ова, значаен дел отпаѓа на течен природен гас од Катар (околу 4,4 милијарди долари) и пропан (приближно 3,2 милијарди долари).Белгија, пак, е силно зависна од катарскиот течен гас, кој годишно го увезува во вредност од околу 5,8 милијарди долари, главно преку пристаништето Зебриж, што ја прави особено ранлива на нарушувања во снабдувањето.Ормутскиот теснец не е значаен само за енергенсите, туку и за глобалната трговија со дијаманти, кои се транспортираат од Обединетите Арапски Емирати кон Антверпен.Германија годишно увезува стока од регионот во вредност од околу 5,7 милијарди долари, претежно од Емиратите, додека Обединетото Кралство е најизложено на ниво на Европа, со увоз вреден околу 12,9 милијарди долари, од кои речиси половина се гасни производи од Катар.Авторите на студијата предупредуваат дека економските последици ќе зависат од времетраењето на блокадата. Доколку трае подолго од четири недели, нарушувањата може да се прелеат низ глобалните синџири на снабдување и да предизвикаат поширока економска криза.Иран ја презеде контролата врз Ормутскиот теснец по американско-израелските напади, воведувајќи ограничувања за бродови поврзани со САД, Израел и нивните сојузници, што дополнително ја продлабочува неизвесноста на светските пазари.

Свет | пред 1 месец

Израел повторно го отвори преминот Рафа за евакуација на ранети од Газа

Израел повторно го отвори граничниот премин Рафа кон Египет, по речиси три недели затворање, со цел да им се овозможи на дел од ранетите Палестинци да добијат медицински третман надвор од Појасот Газа.Според Палестинската Црвена полумесечина, дозвола за излез добиле осум ранети лица и 17 членови на нивните семејства, кои ќе заминат на лекување во Египет. Засега не е познато дали и кога ќе им биде дозволено враќање назад во Газа.Отворањето на преминот доаѓа по дипломатски разговори во Каиро, во кои учествувале претставници поврзани со администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп и функционери на Хамас, со цел да се зачува кревкото примирје во Газа.Преминот Рафа претходно беше отворен на почетокот на февруари, но во најголем дел остана затворен од мај 2024 година, во екот на израелската воена операција против Хамас.Иако отворањето носи одредено олеснување за цивилите, состојбата на теренот останува нестабилна. Во последните напади во градот Газа загинаа најмалку четири лица, а неколкумина се повредени, според локалните здравствени власти.Интензитетот на нападите, кој беше намален по почетокот на американско-израелските операции против Иран, повторно е во пораст, што дополнително го загрозува примирјето.И Израел и Хамас меѓусебно се обвинуваат за негово кршење, додека хуманитарната ситуација во Газа останува критична.

Свет | пред 1 месец

Аналитичар: Растот на цените на нафтата и гасот нема да биде краткорочен

Наглиот раст на цените на нафтата и природниот гас, предизвикан од ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток, нема да биде привремен, туку може да прерасне во подолгорочен тренд, предупредуваат економските аналитичари.Цената на „брент“ нафтата утринава надмина 115 долари за барел, што е највисоко ниво во последната недела, додека цените на гасот пораснаа за околу 30 проценти. Причина за ова се нападите врз енергетската инфраструктура и сериозните нарушувања во снабдувањето.Клучен проблем претставува и отежнатиот сообраќај низ Ормутскиот теснец, преку кој се транспортира значителен дел од светските енергенси.Џејмс Мидвеј, заменик-директор на британскиот тинк-тенк „Вердант“, оценува дека станува збор за многу посериозен шок од очекуваното.„Ова не е краткорочен скок. Пред неколку недели постоеше надеж дека пазарите ќе се стабилизираат, но сега ситуацијата е суштински променета“, вели Мидвеј.Тој посочува дека, покрај проблемите со транспортот, сега се јавуваат и директни удари врз производството на нафта и гас, особено гасот, што дополнително ја намалува глобалната понуда.Според него, ваквиот развој укажува дека ценовниот раст ќе има подолгорочни последици и ќе продолжи да врши притисок врз економиите ширум светот.

Свет | пред 1 месец

Хегсет најави најсилни удари врз Иран: „Денес ќе биде најголемата операција“

Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет најави нова ескалација на воените операции против Иран, посочувајќи дека денес ќе бидат изведени „најголемите удари досега“.„Денес ќе изведеме најголеми удари досега“, изјави Хегсет на прес-конференција, нагласувајќи дека операциите се одвиваат според планот и дека досегашните цели се постигнати.Тој тврди дека иранските противвоздушни системи се значително ослабени, а делови од одбранбената индустрија се „системски уништени“.Според Хегсет, американските сили досега потопиле повеќе од 120 ирански воени бродови, како и 11 подморници, што, како што рече, претставува сериозен удар врз воените капацитети на Иран.Оваа најава доаѓа во момент кога конфликтот дополнително ескалира, а меѓународната заедница предупредува на ризик од поширока регионална дестабилизација.

Свет | пред 1 месец