САД

Светот на работ на нова ескалација: САД размислуваат за удар врз Иран по масовните убиства на демонстранти

Светската јавност со големо внимание ја следи драматичната ескалација на состојбата во Иран и дилемата дали САД ќе се одлучат на воен одговор. Американскиот претседател Доналд Трамп јавно му се закани на иранскиот режим со воени удари доколку безбедносните сили продолжат со насилството врз демонстрантите, во услови кога протестите веќе однесоа, според различни извори, повеќе од две илјади човечки животи.Снимките што доаѓаат од Иран сведочат за размерите на кризата. Во Форензичкиот медицински центар Кахризак, јужно од Техеран, е формирана импровизирана мртовница, преполна со тела сместени во црни вреќи, додека очајни семејства се обидуваат да ги препознаат своите најблиски. Протестите траат од крајот на декември и се поттикнати од гневот поради колапсот на националната валута и драматичното влошување на животниот стандард.Во ваква атмосфера сè погласно се зборува за можен американски воен удар. Вашингтон одамна го смета Иран за еден од главните фактори на нестабилност на Блискиот Исток, а евентуална интервенција би претставувала најопасна ескалација на односите меѓу двете држави во последните години.Проценка изнесе и германскиот канцелар Фридрих Мерц, кој изјави дека иранскиот режим, соочен со сериозни внатрешни проблеми, можеби се наоѓа во своите „последни денови и недели“. Сепак, не сите аналитичари се уверени дека воената интервенција е најизвесното сценарио.Во меѓувреме, од Белата куќа протекуваат информации дека Трамп ги разгледува и иранските сигнали за можни преговори. Според изјава за „Аксиос“, американскиот претседател е наклонет кон опцијата за удари како казна за убиствата на демонстранти, но сè уште нема донесено конечна одлука. Доколку се одлучи за акција, таа најверојатно би била насочена кон структури на режимот поврзани со внатрешната безбедност, кои се сметаат за директно одговорни за репресијата.Американскиот амбасадор во Израел, Мајк Хакаби, изјави дека во моментов не постојат конкретни планови за воен напад, но истовремено нагласи дека таквата одлука може да се промени. Геополитичките експерти посочуваат дека САД располагаат со широк спектар алатки, од кибернапади и саботажи, до дронови и ракетни удари од воздух и море, како и можни напади врз нуклеарната и воената инфраструктура со цел да се намалат капацитетите на режимот и да се одврати од понатамошни дестабилизирачки дејства.Ковачевиќ дополнително истакнува дека ваков развој на настаните го посакува и значаен дел од поддржувачите на Трамп, кои веруваат дека уривањето на иранската власт би ја елиминирало заканата за Израел и би придонело за заштита на христијаните од, како што сметаат, верски непријателски режими. Во случај на промена на власта, се споменува и можноста за враќање на династијата Пахлави, иако таквото сценарио засега останува неизвесно.

Свет | пред 1 месец

САД прогласија три огранока на Муслиманското братство за глобални терористи

САД во вторник ги прогласија египетскиот, либанскиот и јорданскиот огранок на Муслиманското братство за глобални терористи, наведувајќи меѓу причините и нивната поддршка на палестинската милитантна група Хамас.Овој потег, кој Вашингтон официјално го започна минатиот ноември, ќе воведе санкции кон еден од најстарите и највлијателните исламски движења во арапскиот свет.Министерството за финансии на САД соопшти дека овие три огранока се означени како посебно глобални терористи, обвинувајќи ги за поддршка или поттикнување насилни напади врз Израел и американските партнери. „Ограноците на Муслиманското братство тврдат дека се легитимни граѓански организации, но зад кулисите експлицитно и со ентузијазам поддржуваат терористички групи како Хамас“, соопшти Министерството.Египетското Министерство за надворешни работи ја поздрави одлуката, оценувајќи ја како „клучен чекор што ја отсликува сериозноста на групата и нејзината екстремистичка идеологија, како и директната закана што ја претставува за регионалната и меѓународната безбедност и стабилност“.Муслиманското братство победи на првите слободни претседателски избори во Египет во 2012 година, но година дена подоцна беше соборено од војската по масовни протести против нивната власт и од тогаш се соочува со жесток прогон од страна на властите.

Свет | пред 1 месец

Односите меѓу Копенхаген и Нук се распаѓаат: „Неслогата им оди во прилог на Американците“

Утре во Вашингтон, министерката за надворешни работи на Гренланд, Вивијан Моцфелд, и данскиот министер за надворешни работи, Ларс Леке Расмусен, ќе се сретнат со американскиот државен секретар Марко Рубио во обид да се најде решение за гренландската криза. Сепак, се чини дека данската и гренландската страна сè помалку настапуваат единствено во однос на американските претензии.Ниту во рамки на гренландското политичко раководство и парламентарните партии нема единство околу тоа како да се одговори на заканите на Доналд Трамп, повторно изразени во ноќта кон вторникот преку објава на Белата куќа на мрежата Икс, на која американскиот претседател е прикажан како низ прозорец гледа во карта на Гренланд.Денеска во Копенхаген пристигнува американска делегација составена од осум сенатори и членови на Претставничкиот дом на Конгресот, најмногу од редовите на Демократската партија. Тие ќе се сретнат со претставници на данската и гренландската влада, како и со бизнис-лидери.Кабинетот на демократскиот сенатор Крис Кунс во кратко соопштение наведува дека тој ќе ја предводи конгресната делегација во Копенхаген со цел да се истакнат повеќе од 200 години пријателство меѓу САД и Данска.Зошто сенаторите доаѓаат во Данска, а не на Гренланд?Претседателката на Комитетот за надворешна и безбедносна политика на гренландскиот парламент, Пипалук Линге, која очигледно не била поканета, веднаш побарала да присуствува на средбата со американските сенатори. Таа изјави дека за Гренланд не може да се разговара без присуство на негови претставници и оцени дека е чудно што сенаторите се поканети во Данска, а не на Гренланд.Гренландскиот премиер Јенс-Фредерик Нилсен исто така пристигнал во Копенхаген и ќе остане во главниот град на Данска цела недела, очигледно со цел да биде што поблиску до данските лидери додека се водат разговори за иднината на неговата земја.Во меѓувреме, дел од данските политичари го загубија трпението. Поранешниот лидер на националистичката и популистичка Данска народна партија, Кристијан Тулесен Дал, за весникот Јиландс-Постен изјави дека е неодржлива сегашната ситуација во која гренландските лидери можат без никаква одговорност и последици да зборуваат што сакаат за Данска.Сите гренландски партии сакаат независностТулесен Дал оцени дека можеби е време односите меѓу Данска и Гренланд да бидат целосно отворени. Тој потсети дека Гренланд повеќепати јасно ставил до знаење дека сака да се отцепи и дека тоа е само прашање на време и начин. Според него, долгорочната цел на речиси сите партии на Гренланд е независност.Тој додаде дека сега на сите мора да им биде јасно дека САД нема да прифатат независен Гренланд и постави прашање дали Гренланѓаните ја гледаат својата иднина со Данска или нивната желба за отцепување ќе ги однесе во американска прегратка. Според него, Гренланѓаните треба директно да разговараат со САД и врз таа основа да ја изберат својата иднина.Инеќи Килсен, потпретседател на левичарската партија Сиумут, исто така смета дека Гренланд треба самостојно и директно да разговара со САД и дека данскиот министер за надворешни работи нема што да бара на такви средби. Тој потсети дека данската влада повеќепати изјавила оти Гренланд им припаѓа на Гренланѓаните и дека сега треба да се држи до тој став.Страв од ескалација и американска интервенцијаОд друга страна, данската левичарска партија Единствената листа апелираше над палатата Кристијансборг во Копенхаген, седиштето на парламентот, владата и Врховниот суд, да се истакне гренландското знаме. Пратеникот Педер Хвелплунд изјави дека парламентот треба да дејствува во знак на солидарност и сочувство со гренландскиот народ и нивното право самостојно да одлучуваат за иднината на Гренланд.Гренландската пратеничка во данскиот парламент и поддржувачка на независноста на Гренланд, Аки-Матилда Хег-Дам, песимистички оцени дека Доналд Трамп тешко може да се одврати од намерата да го преземе Гренланд. Таа смета дека не е нужно проблематично да се склучи договор со САД доколку тоа може да им обезбеди поголема независност на Гренланѓаните.Според неа, САД и онака доаѓаат на Гренланд, па затоа треба да се обидат да извлечат нешто од тоа. Таа изјави дека изборот е меѓу тоа земјата да биде преземена со сила или преку преговори да се извлече најдоброто за гренландскиот народ, оценувајќи дека трета опција не постои.Во тој контекст, данската премиерка Мете Фредериксен пред два дена беше директно прашана што би се случило доколку САД тргнат со сила кон Гренланд. Таа одби јасно да одговори, наведувајќи дека постојат работи кои не може да ги сподели со јавноста и дека се наоѓаат во судбоносен момент.

Македонија | пред 1 месец

Американски конгресмен предлага Гренланд да стане сојузна држава на САД

Републиканскиот конгресмен на САД Ренди Фајн поднесе предлог-закон кој предвидува анексија на Гренланд и доделување статус на сојузна држава во рамки на Соединетите Американски Држави, се наведува во соопштението, пренесува РИА Новости.Фајн денеска го претстави Законот за анексија и државност на Гренланд, кој, според него, има за цел да ги обезбеди стратешките интереси на националната безбедност на САД на Арктикот и да се спротивстави на растечките закани од Кина и Русија.Во соопштението се наведува дека, со заострувањето на глобалната конкуренција на Арктикот, Соединетите Држави не можат да си дозволат да им остават простор на ривалските сили да стекнат влијание во еден од стратешки најважните региони во светот.„Гренланд е витален елемент на нашата национална безбедност. Кој го контролира Гренланд, ги контролира клучните арктички поморски патишта и безбедносната архитектура што ги штити Соединетите Американски Држави. Америка не може да ја остави таа иднина во рацете на режими кои ги презираат нашите вредности и сакаат да ја поткопаат нашата безбедност.“, изјави конгресменот Фајн.Како што се наведува на официјалната веб-страница на неговата канцеларија, претседателот на САД Доналд Трамп и државниот секретар Марко Рубио јасно укажале дека Арктикот брзо се појавува како главна арена на глобалното натпреварување меѓу големите сили. Во соопштението се тврди дека Кина и Русија агресивно го шират своето присуство во регионот, додека, според Фајн, „години на слаба политика“ довеле до нарушување на стратешката позиција на Америка.Според предложениот закон, претседателот на САД би имал овластување да ги преземе сите неопходни чекори за анексија или стекнување на Гренланд како американска територија. Исто така, се предвидува поднесување детален извештај до Конгресот со измените на федералните закони потребни за Гренланд да стане официјална сојузна држава на САД.„Предолго американското раководство стоеше настрана додека нашите противници ја поткопуваа нашата геополитичка доминација. Мојот закон ќе ја заштити нашата татковина, ќе ја обезбеди нашата економска иднина и ќе гарантира дека Америка – а не Кина или Русија – ќе ги поставува правилата на Арктикот. Така изгледа американското лидерство и сила“, изјави Фајн.

Свет | пред 1 месец

„Не сакаме ниту да сме Данци, ниту да сме Американци“ - Судбоносен момент за Гренланд!

Данската премиерка Мете Фредериксен изјави дека Данска се наоѓа во „судбоносен момент“ поради изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп дека САД би можеле да преземат дејствија за Гренланд, дури и без согласност на Копенхаген и гренландските власти, пренесува Гардијан.Фредериксен, обраќајќи се на политички собир во неделата, изјави дека земјата е на раскрсница и дека во прашање е суштината на сојузништвото во НАТО. Според неа, проблемот не е само Гренланд, туку и пораката што ја испраќаат САД ако му се закануваат на сојузник.Таа оцени дека доколку ваквото однесување значи свртување грб на западната алијанса, тогаш тоа би имало далекусежни последици за целата безбедносна архитектура во Европа.Изјавите доаѓаат во пресрет на средбите на министрите за надворешни работи на Данска и Гренланд со американскиот државен секретар Марко Рубио, кои се очекува да бидат клучни за понатамошните односи.Во петокот, Трамп изјави дека САД ќе преземат чекори во врска со Гренланд „без разлика дали тоа им се допаѓа или не“, додавајќи дека постојат „добар и потежок начин“ за решавање на прашањето. Американската администрација досега не ја исклучи можноста за употреба на сила, иако Данска и Гренланд се дел од НАТО.Како реакција, гренландскиот премиер Јенс-Фредерик Нилсен, заедно со лидерите на сите парламентарни партии, објави заедничка изјава во која порачаа дека иднината на Гренланд не е предмет на надворешни одлуки.Во изјавата се наведува дека Гренландците не сакаат да бидат ниту Американци, ниту Данци, туку дека сакаат сами да одлучуваат за својата иднина.Фредериксен истакна дека Данска ќе продолжи да ја брани својата позиција и дека по прашањето на Гренланд нема простор за отстапки. Таа додаде дека Копенхаген добил поддршка од повеќе земји-членки на НАТО.Поддршка за Данска изрази и шведскиот премиер Улф Кристерсон, кој оцени дека заканувачката реторика кон сојузници е неприфатлива. Во исто време, Шведска најави дополнителни инвестиции во воздушната одбрана, оценувајќи дека безбедносната состојба во Европа се влошува.

Свет | пред 1 месец

Американски сенатор до Иранците: Помошта пристугнува

Републиканскиот сенатор Линдзи Греам, близок сојузник на американскиот претседател Доналд Трамп, изјави дека помошта за иранските демонстранти „е на пат“, само неколку часа откако Трамп јавно порача дека Соединетите Американски Држави се подготвени да им помогнат на граѓаните на Иран во нивната борба за слобода.Во објава на социјалната мрежа Икс, Греам се обрати директно до иранскиот народ, наведувајќи дека „долгата ноќна мора наскоро се приближува кон својот крај“. Тој порача дека претседателот на САД, како и сите кои ја поддржуваат слободата, ја забележале храброста и решителноста на демонстрантите да стават крај на, како што наведе, угнетувањето во земјата.Сенаторот додаде дека пораката на Трамп „Да го направиме Иран повторно голем“ претставува јасен повик иранските демонстранти да надвладеат над исламските водачи. Според Греам, ова е најјасниот сигнал досега дека американскиот претседател разбира оти Иран не може да биде просперитетна држава сѐ додека, како што рече, ајатоласите и нивните следбеници се на власт.На крајот од пораката, Греам упати поддршка до сите кои учествуваат во протестите, порачувајќи дека нивната жртва нема да остане незабележана и дека помошта е веќе во движење.Изјавата на Греам доаѓа неколку дена откако тој се појави во јавноста заедно со Доналд Трамп, при што вниманието го привлече капа со натпис „Make Iran Great Again“, која ја носеше американскиот претседател. Дел од аналитичарите овој гест го протолкуваа како симболичен сигнал за можна поинтензивна американска поддршка на протестите во Иран.

Свет | пред 1 месец

„Дејли мејл“: Трамп наводно побарал план за инвазија на Гренланд, генерали остро се спротивставиле

Американскиот претседател Доналд Трамп наводно им наредил на командантите на американските специјални сили да изработат план за можна инвазија на Гренланд, но ваквата идеја наишла на остро противење од највисоките структури во воениот врв, објави британскиот таблоид Daily Mail.Според написот, станува збор за исклучително чувствителен и контроверзен предлог кој, доколку би бил реализиран, би можел да доведе до сериозно нарушување на односите во НАТО и до длабока геополитичка криза. Извори блиски до британската дипломатија тврдат дека ваквите идеи доаѓаат во период на зголемени глобални тензии и растечка конкуренција меѓу големите сили за контрола на стратешки важни региони.Истите извори наведуваат дека дел од политичкиот круг околу Трамп, меѓу кои и неговиот советник Стивен Милер, биле охрабрени од неодамнешната американска операција за приведување на венецуелскиот лидер Николас Мадуро, по што сметале дека САД треба брзо да дејствуваат и да го зацврстат своето влијание врз Гренланд, пред тоа да го сторат Русија или Кина.Во написот се посочува и дека Трамп можеби бил мотивиран од внатрешно-политички причини, односно од обид да го пренасочи вниманието на американската јавност од економските проблеми во земјата, во пресрет на претстојните меѓуизбори, на кои неговата партија би можела да ја загуби контролата врз Конгресот.Наводно, претседателот побарал од Заедничката команда за специјални операции да подготви конкретен оперативен план, но Здружениот штаб на американската војска го одбил тоа барање, оценувајќи дека станува збор за потег без законска основа и без поддршка од Конгресот. Според дипломатски извори, воените лидери сметале дека таков план би бил и политички и правно неодржлив, поради што се обидувале да го одвратат Трамп нудејќи други, помалку контроверзни опции.Меѓу нив, наводно, биле идеи за засилени акции против руската „флота во сенка“, која Москва ја користи за заобиколување на западните санкции, како и други безбедносни операции на Блискиот Исток. Еден извор за „Дејли мејл“ изјавил дека генералот врв го сметал планот за Гренланд за „луд и незаконски“, опишувајќи ја комуникацијата со претседателот како исклучително тешка и напната.Иако станува збор за тврдења на таблоид и за информации кои официјално не се потврдени, објавата предизвика бурни реакции и отвори сериозни прашања за насоката на американската надворешна и безбедносна политика во услови на зголемена глобална нестабилност.

Свет | пред 1 месец

Драстичен пад на популарноста на имиграциската агенција во САД

Довербата на Американците во Агенцијата за имиграција и царина бележи драстичен пад, а сѐ поголем број граѓани изразуваат поддршка за протестите насочени против оваа федерална служба, покажува нова анкета. Истражувањето е спроведено веднаш по инцидентот во Минеаполис, каде што федерален агент смртно застрела 37-годишна жена, настан што дополнително ги засили тензиите во јавноста, пренесува „Аксиос“.Овие податоци се особено значајни ако се има предвид дека строгата имиграциска политика е еден од клучните столбови на агендата на американскиот претседател Доналд Трамп. Сепак, контроверзните методи што ги применуваат Агенцијата за имиграција и царина и Министерството за внатрешна безбедност редовно предизвикуваат протести и судски спорови. Нето-поддршката за агенцијата за само една година е намалена за дури 30 процентни поени.Сѐ поголемо неодобрувањеАнкетата на „ЈуГав“, спроведена на 7 јануари меѓу повеќе од 2.600 возрасни Американци, открива загрижувачка слика. Дури 52 проценти од испитаниците не го одобруваат начинот на кој агенцијата ја извршува својата работа, додека 39 проценти изразуваат поддршка.Повеќе од половина од анкетираните, односно 51 процент, сметаат дека тактиките на агенцијата се „премногу агресивни“. Само 27 проценти ги оценуваат како „главно исправни“, додека 10 проценти сметаат дека не се доволно строги. Во исто време, 44 проценти од Американците ги поддржуваат неодамнешните протести против агенцијата, а 42 проценти се против нив.Стрмоглав пад за една годинаСпоред податоците на „ЈуГав“, во февруари минатата година, на почетокот на вториот мандат на Трамп, Агенцијата за имиграција и царина имала позитивен рејтинг од +16. Денес, тој е намален на -14, што аналитичарите го поврзуваат со спроведувањето на новите имиграциски политики на администрацијата, меѓу кои и контроверзниот план на Стивен Милер за апсење до 3.000 лица дневно.Анкетата открива и дека речиси шест од десет Американци, односно 58 проценти, веруваат дека во градовите низ САД се одвива некаков вид на конфликт или „војна“. Само 26 проценти не го делат ова мислење. Оваа перцепција е најизразена кај постарите граѓани – дури 74 проценти од оние над 65 години сметаат дека конфликтот е во тек.Расте поддршката за укинување на агенцијатаПаралелно со падот на популарноста, расте и поддршката за целосно укинување на Агенцијата за имиграција и царина. Податоците на истражувачката компанија „Сивикс“ покажуваат дека во септември 2024 година само 19 проценти од граѓаните го поддржувале укинувањето, додека 66 проценти биле против.Овој месец, поддршката за укинување пораснала на 42 проценти, додека 49,5 проценти се против. Кај демократите, оваа идеја веќе стана доминантна, со поддршка од 69 проценти од нивните гласачи.Лошиот имиџ не е ограничен само на оваа агенција. Министерството за внатрешна безбедност, под чија надлежност таа функционира, со години се вбројува меѓу најнепопуларните федерални институции, според годишното истражување на „Пју рисрч центар“ за 2025 година.Истражувањата покажуваат и јасна партиска поделба: републиканците во 2025 година ја оценуваат работата на министерството значително попозитивно отколку во 2024 година, последната година од мандатот на Џо Бајден, додека кај демократите е забележан спротивен тренд.Падот на довербата во агенцијата оди паралелно и со општиот пад на поддршката за имиграциската политика на Доналд Трамп, која бележи рекордно ниски нивоа на одобрување.

Свет | пред 1 месец

САД го предупредија Иран да не користи странски милиции против демонстрантите

Соединетите Американски Држави јавно го предупредија Иран да не користи странски вооружени групи за насилно задушување на антивладините протести што во изминатите денови ја зафатија земјата. Од Вашингтон изразија сериозна загриженост поради информации дека иранските власти ангажираат припадници на Хезболах и ирачки милиции за справување со мирните демонстранти.Преку иранската верзија на официјалниот профил на американскиот Стејт департмент на социјалната мрежа Икс, беше соопштено дека постојат извештаи за вмешаност на странски вооружени формации во сузбивањето на протестите. Во објавата се наведува дека ваквите постапки претставуваат сериозна ескалација и дополнително загрозување на основните човекови права.Американската администрација посочува дека иранските власти со години трошеле милијарди долари од државниот буџет, односно од средствата на сопствените граѓани, за поддршка на, како што ги нарекуваат, терористички структури надвор од земјата. Според Вашингтон, нивна можна употреба против сопственото население би претставувала уште едно тешко предавство на иранскиот народ.Од Стејт департментот потенцираат дека мирните протести се легитимен израз на незадоволство и дека секој обид за нивно задушување со помош на странски вооружени групи ќе биде внимателно следен од меѓународната заедница. Засега, иранските власти официјално не ги коментираа овие наводи.

Свет | пред 2 месеци

Ново вознемирувачко видео од пукањето во Минеполис каде е убиена жена од имиграциската служба

Објавена е снимка од мобилен телефон на агентот на Службата за имиграција и царина на САД (ICE), Џонатан Рос, кој во Минеполис ја убил 37-годишната Рене Гуд. Снимката ја направил самиот агент Рос, потврди Министерството за внатрешна безбедност на САД, а ја објавија медиумите Alpha News и CNN.На видеото се гледа како Рене Гуд застанува со својот темноцрвен SUV на улица, а агентот Рос приоѓа кон возилото. Преку прозорецот на автомобилот се гледа како Гуд го гледа агентот и зборува со него. Снимката го прикажува и моментот кога автомобилот се движи наназад и потоа нагло напред, по што следат три истрели. Не е јасно дали SUV-то го допрело агентот, но се слушаат звуци од судир и извици во позадина.Градоначалникот на Минеполис, Џејкоб Фреј, го критикуваше однесувањето на федералните власти и побара вклучување на државни истражители во случајот, истакнувајќи дека жртвата веднаш била прогласена за „домаќински терорист“ од високите федерални функционери.Случајот предизвика и политички реакции. Потпретседателот на САД, Џ.Д. Ванс, ја објави снимката на социјалната мрежа X тврдејќи дека покажува како животот на агентот бил загрозен. Локалните власти ја критикуваат истрагата на федералното истражно биро, кој го презеде случајот и им го оневозможи пристапот на државните истражители до доказите.Градот е загрижен поради можноста за повторување на насилни протести слични на оние од 2020 година, по убиството на Џорџ Флојд, на само километар и половина од местото на трагедијата.

Свет | пред 2 месеци

Американската амбасада во Киев предупредува на можен воздушен напад врз Украина

Американската амбасада во Киев издаде предупредување за можност од значаен воздушен напад врз Украина во наредните денови, објави на социјалната мрежа Икс (поранешен Твитер) Јулија Мендел, поранешна портпаролка на украинскиот претседател Володимир Зеленски.Во соопштението што денеска го објави Амбасадата на САД во Киев се наведува дека заканата се однесува на целата територија на Украина, односно на сите региони во земјата. Според американските власти, добиени се информации за можен силен воздушен удар кој би можел да се случи во било кој момент во следните неколку дена.Американската амбасада повторно ги повика своите државјани да бидат подготвени веднаш да побараат засолниште во случај на прогласување воздушна тревога. Вакви предупредувања Вашингтон редовно објавува во периоди на зголемени безбедносни ризици, особено кога постојат разузнавачки информации за можни напади од руската војска.Предупредувањето доаѓа во време кога Украина со недели се соочува со интензивни ракетни и дронски напади врз енергетската инфраструктура и градовите низ целата земја. Властите во Киев предупредуваат дека Русија би можела да продолжи со нови бранови масовни удари.Зеленски: Можно е голем руски напад во текот на ноќтаУкраинскиот претседател Володимир Зеленски исто така предупреди на можен голем руски напад врз Украина во текот на ноќта. Во своето редовно видеообраќање, тој ги повика граѓаните на максимална претпазливост и строго почитување на воздушните тревоги.„Постојат информации дека вечерва може да следи нов голем руски удар. Многу е важно да се обрне внимание на предупредувањата за воздушни напади и навремено да се оди во засолништа“, порача Зеленски.Предупредувањето доаѓа во период кога Украина се соочува и со тешки временски услови, за кои, според Зеленски, Русија се обидува да ги искористи. „Русите се доследни – се обидуваат да ги искористат временските услови. Ѝ наложив на владата да им помогне на локалните власти и да обезбеди максимална поддршка за сите вклучени“, изјави тој.Зеленски додаде дека временските услови значително се влошиле низ целата земја, предизвикувајќи бројни проблеми на патиштата и со комуналните мрежи. Поради тоа, најави и посебни мерки. „Ова практично е вонредна состојба за сите служби. Со премиерот се договоривме владата да подготви одлука со која, за време на овие временски услови во наредните денови, некритичните институции и обичните канцеларии ќе можат да им овозможат на вработените да останат дома“, објасни тој.Тешка состојба со снабдувањето со електрична енергијаПретседателот информираше и за исклучително тешката состојба со снабдувањето со електрична енергија во Дњепропетровската и Запорошката област, по руските напади врз енергетската инфраструктура.„Во Запорошката област, планираното снабдување со електрична енергија беше обновено во текот на денот. Днипро, Криви Рих, Никопол, Павлоград и други градови и општини во Дњепропетровската област сè уште се во процес на санација“, изјави Зеленски, но и потврди дека имало нови напади.„За жал, денеска имаше нови удари, особено врз енергетскиот и цивилниот сектор, како и врз станбени згради во Криви Рих“, заклучи украинскиот претседател.

Свет | пред 2 месеци

САД се повлекуваат од 66 меѓународни организации

Одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп за повлекување на Соединетите Американски Држави од дури 66 меѓународни организации претставува тежок удар за глобалниот систем на управување, оценуваат кинески аналитичари, предупредувајќи на долгорочни последици за светскиот поредок и создавање вакуум на моќ во клучни области како климата и безбедноста.Портпаролката на кинеското Министерство за надворешни работи, Мао Нинг, изјави дека континуираното повлекување на Вашингтон од мултилатерализмот ја поткопува основата на меѓународниот поредок со Обединетите нации во неговото јадро. Таа предупреди дека само функционален мултилатерален систем може да спречи ширење на „законот на џунглата“, односно враќање кон принципот дека силата е правдата.Трамп во средата потпиша извршна уредба со која се суспендира американската поддршка за 31 агенција на ОН и уште 35 други меѓународни организации. Според соопштението на Белата куќа, станува збор за тела кои, како што се наведува, дејствуваат спротивно на американските национални интереси, безбедност, економски просперитет или суверенитет.Меѓу најпогодените се организации поврзани со климата, трудот и миграциите, за кои администрацијата на Трамп тврди дека промовираат „воук“ иницијативи. Особено значајно е повлекувањето од Рамковната конвенција на ОН за климатски промени, која претставува основа за сите главни меѓународни климатски договори.Директорот на Кинескиот климатски центар при Asia Society Policy Institute, Ли Шоу, оцени дека ваквиот чекор е сериозен удар за глобалната климатска акција и најголем предизвик за меѓународните напори од усвојувањето на Парискиот договор. Според него, одлуката го отвора прашањето како светот може да се справи со глобалните кризи без учество на највлијателната светска сила.Експертите потсетуваат дека уште од првиот претседателски мандат, Трамп ги повлече САД од повеќе тела на ОН, меѓу кои и Светската здравствена организација, и значително го намали финансирањето на други агенции. Шангајскиот аналитичар Шен Дингли смета дека ваквиот пристап е воден од логиката „Америка на прво место“, при што меѓународните организации се користат само кога се корисни за американските интереси, а се напуштаат кога тоа не е случај.

Свет | пред 2 месеци

Нема фотографија

Врховниот суд утре може да ги укине царините на Трамп, илјадници чекаат поврат на пари

Претстојната одлука на Врховниот суд на САД за користењето на вонредните царински овластувања на поранешниот претседател Доналд Трамп може сериозно да ги потресе финансиските пазари, особено доколку судиите решат да ги поништат воведените царини.Одлуката, која би можела да биде објавена уште утре, ќе утврди дали Трамп имал право да се повика на Законот за меѓународни вонредни економски овластувања (IEEPA) за да воведе царини без одобрување од Конгресот, пренесува Reuters.Илјадници компании бараат поврат на париДодека Врховниот суд се подготвува да реши за судбината на поголемиот дел од царините, илјадници компании веќе поднеле тужби против државата, надевајќи се на поврат на дел од милијардите долари што досега ги платиле по основ на царини. Судските записи покажуваат дека во правната битка се вклучени над 1.000 корпоративни субјекти од речиси сите сектори на економијата.Бранот тужби започнал по рочиштето одржано на 5 ноември, кога судиите јавно покажале скептицизам кон клучната трговска политика на Трамп. Анализите покажуваат дека најголем дел од компаниите што тужат се со седиште во САД, распоредени во речиси 40 сојузни држави, со најголема застапеност од Њујорк и Калифорнија. Помал број тужители доаѓаат од Канада, Сингапур и неколку европски земји.Кои компании се вклучени?Меѓу јавно познатите компании што поднеле тужби се Costco, Goodyear, EssilorLuxottica, како и Dole Fresh Fruit, e.l.f. Cosmetics и J. Crew. Најзастапени се производителите и дистрибутерите на облека и текстил, автомобилската индустрија, како и компании од областа на индустриска и електрична опрема. Дел од тужителите се јавни компании чии акции се тргуваат на берза, но повеќето се приватни фирми.Страв од силни пазарни потресиИнвеститорите и аналитичарите предупредуваат дека укинувањето на царините и можниот масовен поврат на пари може да има сериозни последици за државните приходи, пазарот на обврзници и берзите. Според проценките, увозниците би можеле да добијат поврат од 150 до 200 милијарди долари.„Никогаш не сме виделе одлука со вакво економско влијание“, изјави Еди Габур, извршен директор на KEY Advisors Wealth Management. Тој предупреди дека враќањето на сите царини би значело „исцрпување на ликвидноста од системот“.Оптимизам, но и претпазливостДел од инвеститорите веруваат дека укинувањето на царините краткорочно би ги поттикнало акциите, особено во малопродажбата, стоките за широка потрошувачка и електрониката. Сепак, други предупредуваат дека секој позитивен ефект може да биде краткотраен, бидејќи администрацијата би можела да најде алтернативни правни механизми за повторно воведување царини.Самиот Трамп изјави дека поништувањето на царините би било „економска катастрофа“. Според проценките на JPMorgan, годишните приходи од царини би можеле да паднат од околу 350 на 250 милијарди долари, што повторно ги отвора прашањата за фискалната стабилност на САД.Одлуката на Врховниот суд се очекува со големо внимание, бидејќи нејзините последици би можеле да се почувствуваат далеку надвор од американските пазари.

Свет | пред 2 месеци

Трамп повторно шокира: САД излегува од 66 меѓународни тела и договори, не го интересира ниту климата

Не престануваат изненадувањата од администрацијата на Доналд Трамп, која донесе одлука Соединетите Американски Држави да се повлечат од вкупно 66 меѓународни организации и договори, вклучувајќи и низа тела на Обединетите нации поврзани со борбата против климатските промени, објави Би-би-си.Меѓу напуштените договори е и Рамковната конвенција на ОН за климатски промени (UNFCCC), која претставува основа на глобалната соработка за справување со глобалното затоплување. На списокот се најде и Меѓувладиниот панел за климатски промени (IPCC), телото на ОН задолжено за научна процена на климатските промени на светско ниво.Од Белата куќа соопштија дека повлекувањето е резултат на ревизија на меѓународните ангажмани на САД, при што овие организации биле оценети како структури што „повеќе не им служат на американските интереси“. Според администрацијата, тие промовираат агенди што се неефикасни, идеолошки или директно спротивни на приоритетите на САД, ставајќи „глобалистички цели пред националните интереси“.Со одлуката, САД го прекинуваат финансирањето и учеството во тела кои, како што се наведува, трошат средства на даночните обврзници за политики поврзани со радикални климатски мерки, глобално управување и програми што, според Белата куќа, го поткопуваат американскиот суверенитет и економска моќ.Освен климатските организации, погодени се и повеќе агенции на ОН што работат во областите на мирот и демократијата, семејното планирање, здравјето на мајките и децата, како и спречувањето сексуално насилство во вооружени конфликти.Меморандумот за повлекување бил потпишан во средата. Ова не е прв ваков чекор на Трамп, кој и претходно ги критикуваше климатските политики, нарекувајќи ги „измама“, и укинуваше или намалуваше финансиска поддршка за меѓународни организации. Минатата година тој повторно ги повлече САД од Парискиот договор за климата и одби да испрати американска делегација на климатскиот самит COP30 во Бразил.Иако Уставот на САД предвидува јасна процедура за пристапување кон меѓународни договори со одобрение од Сенатот, правната рамка за повлекување од вакви обврски останува нецелосно дефинирана, што отвора нови прашања за институционалната и правната тежина на одлуката.

Свет | пред 2 месеци

Повлекувањето на САД од Хашкиот механизам отвора прашања за иднината на пресудите за воените злосторства

Соединетите Американски Држави се повлекоа од Меѓународниот механизам за кривични судови во Хаг, институцијата која го наследи Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија и судот за Руанда.Овој потег е дел од поширока одлука на Вашингтон да се повлече од вкупно 66 меѓународни организации и механизми, врз основа на претседателски меморандум со кој се наложува прекин на учеството и финансирањето на тела за кои е проценето дека не се усогласени со американските интереси.Меѓу институциите опфатени со оваа одлука се најде и Меѓународниот механизам за кривични судови, заедно со бројни тела на Обединетите нации и нивни специјализирани агенции. Иако во меморандумот не се наведени поединечни образложенија за секоја организација, фактот што механизмот задолжен за процесуирање на воени злосторства е ставен во иста група со политички и развојни форуми укажува на промена во односот на САД кон меѓународната кривична правда.За Босна и Херцеговина оваа одлука има особено значење. Механизмот го чува правниот континуитет на пресудите за геноцид и воени злосторства извршени за време на војните во деведесеттите години, води жалбени постапки и управува со архивите кои се од клучно значење во борбата против негирањето на злосторствата.Во рамките на својата надлежност, овој судски механизам донесе правосилни пресуди против Ратко Младиќ и Радован Караџиќ, кои се осудени на доживотен затвор за геноцидот во Сребреница и други злосторства против човештвото. Правосилна пресуда беше изречена и против Јовица Станишиќ и Франко Симатовиќ, поранешни челници на Службата за државна безбедност на Србија, со што повторно беше отворено прашањето за улогата на Белград во војната во Босна и Херцеговина.Повлекувањето на САД, една од клучните држави што стоеја зад основањето и работата на Хашкиот трибунал, дополнително го ослабува меѓународниот рамковен механизам кој ги штити овие пресуди од политичко оспорување и релативизирање.Иако Меѓународниот резидуален механизам формално продолжува да функционира под покровителство на Обединетите нации, без целосната политичка и финансиска поддршка од Соединетите Американски Држави, неговиот авторитет и оперативни капацитети остануваат сериозно намалени.

Свет | пред 2 месеци