ОРМУТСКИОТ ТЕСНЕЦ

Трамп најави брзо отворање на Ормутскиот теснец

Американскиот претседател Доналд Трамп најави дека Ормутскиот теснец ќе биде повторно отворен „прилично брзо“, со или без помош од Иран, додека блокадата на овој клучен поморски правец продолжува да го нарушува глобалното снабдување со енергенси.Изјавата доаѓа во пресрет на најавените мировни преговори меѓу американски и ирански претставници во Пакистан, каде се очекува да се бара решение за кризата.„Нема да биде лесно“, изјави Доналд Трамп.„Би го кажал ова: ќе го отвориме прилично брзо“, изјави Доналд Трамп.Тој порача дека Вашингтон нема да дозволи Иран да воведе наплата за премин низ теснецот, што Техеран го најави како можност.„Ако се обидат, нема да го дозволиме тоа“, изјави Доналд Трамп.Американскиот претседател нагласи дека клучен услов за каков било договор е Иран да не поседува нуклеарно оружје.„Без нуклеарно оружје, тоа е 99 проценти од сè“, изјави Доналд Трамп.И покрај привременото примирје, поморскиот сообраќај низ Ормутскиот теснец останува речиси целосно блокиран. Во последните денови низ него минуваат минимален број бродови, што значително отстапува од претходниот просек.Според податоците, повеќе од 600 пловила, меѓу кои и над 300 танкери, се задржани во Персискиот Залив поради неизвесноста и безбедносните ризици.Во меѓувреме, во Исламабад треба да започнат преговори меѓу двете страни, со цел да се постигне трајно решение, иако засега постојат разлики во ставовите околу условите за договор.

Свет | пред 3 дена

Ормутскиот теснец се отвора, цените на нафтата нагло се намалија

Прекинот на огнот и најавата од Иран дека клучниот Ормутскиот теснец повторно ќе биде отворен предизвикаа силна реакција на глобалните пазари, со значителен пад на цените на нафтата.Според Скај Њуз, цената на нафтата од типот Брент паднала за повеќе од 13,5 проценти и достигнала околу 94 долари за барел, што претставува нагло олеснување по неделите на раст и неизвесност.И покрај падот, аналитичарите предупредуваат дека проблемите со снабдувањето нема веднаш да исчезнат. Производството во клучните земји од Блискиот Исток е забавено, а целосното нормализирање ќе бара време.Во споредба со периодот пред конфликтот, цените и натаму се високи. Пред почетокот на нападите на 28 февруари, нафтата се движеше околу 72 долари за барел, додека просекот минатата година бил 69 долари. За време на кризата, цената континуирано надминуваше 110 долари.Иако утринскиот пад се оценува како позитивен сигнал за пазарите, експертите потенцираат дека нема простор за преголем оптимизам, бидејќи ризиците од нови нарушувања во снабдувањето остануваат.

Свет | пред 6 дена

Нов преседан: Иран и Оман ќе наплатуваат транзит низ Ормутскиот теснец

Иран и Оман планираат да воведат транзитни такси за бродовите што ќе поминуваат низ Ормутскиот теснец за време на двонеделното примирје, објави иранската агенција Тасним.Според наводите, средствата собрани од наплатата ќе бидат наменети за обнова по штетите од конфликтот, додека засега нема официјален коментар од омaнското Министерство за надворешни работи.Ормутскиот теснец, кој се смета за една од најважните светски поморски рути за транспорт на нафта, е речиси затворен од почетокот на конфликтот, а според податоците за следење на бродскиот сообраќај, низ него моментално поминуваат околу 5 проценти од вообичаениот обем.И покрај тоа, дел од земјите, меѓу кои Пакистан и Индија, веќе преговарале со Иран за обезбедување премин за своите бродови.Според извештаите, Техеран претходно наплаќал и до 2 милиони долари по брод, иако не е познато дали тие суми биле навистина исплатени.Воведувањето на вакви такси претставува преседан, со оглед дека теснецот традиционално се третира како меѓународен пловен пат низ кој досега не се наплатувал транзит.

Свет | пред 6 дена

Кина и Русија најавуваат координација во Советот за безбедност: фокус на Ормутскиот теснец и прекин на огнот

Кина соопшти дека е подготвена да ја продолжи координацијата со Русија во Советот за безбедност на Обединетите нации со цел да се намалат тензиите на Блискиот Исток, при што како клучен чекор се посочува итен прекин на огнот. Пораката била пренесена во разговор меѓу кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји и неговиот руски колега Сергеј Лавров.Според Ванг, најсуштинскиот начин за решавање на ризиците околу безбедноста на пловидбата е што поскоро да се постигне прекин на огнот. Тој нагласил дека Пекинг доследно се залага за политичко решавање на кризите преку дијалог и преговори, наместо преку проширување на конфликтот.Разговорот доаѓа во пресрет на гласање во Советот за безбедност, најавено за наредната недела, за предлог-резолуција на Бахреин која се однесува на заштита на комерцијалните бродови во и околу Ормускиот теснец. Во тој контекст, Кина оценила дека постојаните членки на Советот треба да пристапат „објективно и избалансирано“ и да работат на обезбедување поширока меѓународна поддршка.Во изминатиот период Пекинг повеќепати повикуваше на запирање на борбите во регионот на Персискиот Залив и на поширокиот Блиски Исток, оценувајќи дека продолжените судири придонеле за сериозни нарушувања околу Ормускиот теснец – една од најважните глобални рути за транспорт на нафта и гас.

Свет | пред 1 седмица

Прв западноевропски брод помина низ Ормутскиот теснец од почетокот на војната

Контејнерски брод во француска сопственост за првпат од почетокот на војната помина низ Ормутски теснец, што претставува значаен сигнал за делумно нормализирање на сообраќајот во еден од најважните светски поморски правци.Станува збор за бродот „CMA CGM Kribi“, кој испловил од водите кај Дубаи и се движел кон Иран, при што пловел блиску до иранскиот брег, низ каналот меѓу островите Кешм и Ларак. Според податоците за следење, бродот отворено го емитувал сигналот за својата рута, а утринава бил регистриран во близина на Мускат. Информацијата ја потврдиле и извори запознаени со движењето на бродот.Пловидбата низ теснецот беше речиси запрена откако пред повеќе од еден месец започнаа нападите врз Иран, при што низ него минуваа само ограничен број бродови, главно од земји со добри односи со Техеран.Во меѓувреме, Иран воспоставува систем со кој однапред одобрува премин на бродови по рута долж сопствениот брег. Пакистан веќе обезбедил дозвола за дваесет бродови, а и дел азиски земји постигнале слични договори.Европските држави, меѓу кои и Франција, започнале дипломатски напори за намалување на тензиите, но засега без конкретни резултати. Францускиот претседател Емануел Макрон најави дека неговата земја ќе работи на стабилизација на ситуацијата „откако ќе престанат бомбардирањата“.Бродот е во сопственост на CMA CGM, трет најголем контејнерски превозник во светот, и плови под малтешко знаме. Според податоците, тој е натоварен со околу 5.000 контејнери, што укажува на полн товар.И покрај овој пробив, следењето на поморскиот сообраќај во регионот останува отежнато поради чести нарушувања и манипулации со сигналите. Во исто време, Иран разгледува можност за воведување наплата за премин низ теснецот, што предизвикува загриженост кај земјите од Заливот и глобалните пазари, со оглед на значењето на овој правец за снабдување со нафта и гас.

Свет | пред 1 седмица

Затворањето на Ормутскиот теснец го загрози пазарот: пластиката најскапа во последниве четири години

Застојот во транзитот на нафта и петрохемиски производи низ Хормушкиот теснец ги наруши глобалните синџири на снабдување и ги поттикна цените на пластиката и полимерите на највисоки нивоа во последниве четири години, додека увозниците бараат нови добавувачи и замени за суровини по значително повисоки цени.Според процените, низ Ормутскиот теснец годишно минуваат петрохемиски производи во вредност од 20 до 25 милијарди долари, што ја засилува загриженоста дека подолготрајни нарушувања би ги натерале производителите зголемените трошоци да ги префрлат врз крајните потрошувачи.„Сите компании што увезуваат од Блискиот исток – а тоа, може да се каже, е речиси целиот свет – изгубија голем добавувач и сега се натпреваруваат за замени по значително повисоки цени“, предупредува аналитичарот Џоел Моралес.Блискиот исток, предводен од Саудиска Арабија, во 2025 година учествувал со повеќе од 40% од светскиот извоз на полиетилен и снабдувал речиси сите региони, со исклучок на Северна Америка. Цените на клучните материјали како полиетиленот (PE) и полипропиленот (PP) силно пораснале од почетокот на конфликтот, следејќи го и растот на трошоците за сурова нафта и други суровини.„Глобалната логистика стана неизвесна“, оценува извршниот директор на американскиот Dow, Џим Фитерлинг, додавајќи дека половина од светската понуда на полиетилен е под удар на случувањата на Блискиот исток.Аналитичарите предупредуваат дека евентуално целосно затворање на теснецот би можело да ги наруши испораките на околу 1,2 милиони барели специфичен нафтен дериват и дополнително да ја ограничи достапноста на важни суровини за петрохемиската индустрија. Според оцените, најсилно би била погодена Азија поради големата зависност од нафтени деривати како основа за производство на пластика, со највисока изложеност кај Јапонија, Јужна Кореја и Индија.Производителите во Азија и Европа веќе се соочуваат со повисоки влезни трошоци и притиснати маржи, бидејќи во значителна мера се потпираат на увоз од Блискиот исток. Во Европа, дополнителен проблем е јазот меѓу растечките цени на нафтата и постојните договорни цени, што го отежнува префрлањето на трошоците врз купувачите, додека Северна Америка има релативна предност поради поголемата достапност на суровини.Во САД пластиката најчесто се произведува од природен гас и сродни суровини, за разлика од многу други региони каде доминира употребата на нафтени деривати. Поради тоа, американските производители, кои значителен дел од полиетиленот го извезуваат, остваруваат натпросечна заработка, но поскапувањата веќе се прелеваат кон крајните потрошувачи преку корекции на цените кај дел од компаниите.Притисокот се чувствува и надвор од индустријата за пластика: најавени се дополнителни надоместоци и покачувања, а дел од компании во Европа пријавуваат поскапувања на специјални адитиви и пластификатори и до 50%, повикувајќи се на континуираниот раст на трошоците. Аналитичарите предупредуваат дека растот на влезните трошоци може да ја ослабне побарувачката за секундарни производи и да ги засили инфлаторните притисоци на глобално ниво, додека на подолг рок е можно и окрупнување на пазарот во корист на големите производители со пониски производствени трошоци.

Свет | пред 1 седмица

Емиратите подготвени за воена акција во Ормутскиот теснец

Обединетите Арапски Емирати се подготвуваат да им помогнат на Соединетите Американски Држави и нивните сојузници во евентуална воена операција за отворање на Ормутскиот теснец, што би значело директно вклучување на земјата во конфликтот, објавуваат странски медиуми повикувајќи се на регионални извори.Според информации од официјални претставници, Емиратите лобираат за резолуција во Советот за безбедност на Обединетите нации, која би овозможила преземање на ваква акција, како и за формирање меѓународна коалиција составена од држави од Европа и Азија.Извори наведуваат дека ОАЕ веќе разгледуваат конкретни воени улоги, вклучително и учество во расчистување на морски мини и обезбедување логистичка поддршка.„Постои широк глобален консензус дека мора да се зачува слободата на пловидба низ Ормутскиот теснец“, соопштија од Министерството за надворешни работи на ОАЕ.Во рамки на можните сценарија, се разгледува и опција САД да преземат контрола врз стратешки точки во теснецот, меѓу кои и островот Абу Муса, кој е под контрола на Иран.Паралелно, дел од земјите од Персискиот Залив, вклучително и Саудиска Арабија и Бахреин, покажуваат сè поотворена поддршка за притисок врз Иран, иако засега не најавуваат директно воено учество.Сепак, евентуалното вклучување на ОАЕ носи сериозни ризици. Според извештаите, Иран веќе ги засилил нападите врз Емиратите, користејќи балистички и крстосувачки ракети, како и беспилотни летала.Техеран предупредил дека ќе ја таргетира критичната инфраструктура на секоја земја што ќе се приклучи на операции против него.„Таквиот потег може да доведе до уште поагресивен одговор од Иран, продолжување на нападите врз инфраструктурата и губење на довербата кај инвеститорите“, изјави Елизабет Дент.Економските последици веќе се чувствуваат во ОАЕ, со намален воздушен сообраќај, пад на туризмот и нарушувања на пазарот на недвижности, што ја доведува во прашање стабилноста што земјата ја градеше со години.Ормутскиот теснец останува една од најкритичните точки за глобалната енергетска безбедност, бидејќи преку него поминува значителен дел од светската нафта. Секое нарушување на пловидбата директно влијае врз цените и глобалните пазари.Во исто време, постојат дипломатски пречки за ваква операција, бидејќи Русија и Кина би можеле да стават вето на евентуална резолуција во Советот за безбедност.И покрај тоа, според извори, ОАЕ се подготвени да учествуваат и без формално одобрување од Обединетите нации, што дополнително ја зголемува неизвесноста околу развојот на ситуацијата.Воените аналитичари предупредуваат дека евентуалната операција би била исклучително сложена и ризична.„Мислам дека тоа не може лесно да се изведе. За Иран е доволно да ја задржи заканата – еден дрон, една мина или мал чамец“, изјави Адам Смит.Експертите оценуваат дека и покрај ризиците, дел од земјите во регионот го сметаат сценариото за прифатливо, со оглед на стратешката важност на Ормутскиот теснец и зависноста на светската економија од непречена пловидба низ него.

Свет | пред 1 седмица

Техеран го менува правилото, сака да наплаќа премин низ Ормутскиот теснец

Иран подготвува значајна промена во режимот на пловидба низ Ормутскиот теснец, со воведување наплата за премин и можни забрани за бродови од САД, Европската Унија и други земји кои вовеле санкции кон Техеран.Предлог-законот е одобрен од безбедносниот комитет на иранскиот парламент и се очекува да биде ставен на расправа. Според Моџтаба Сари, мерките предвидуваат и ограничување на пристапот за пловила поврзани со земји што се сметаат за непријателски.Според Fars, преминот би се наплаќал во ирански ријали, што се толкува како обид за зајакнување на националната валута и заобиколување на санкциите.Ормутскиот теснец е една од најкритичните светски енергетски рути, преку која поминува значителен дел од глобалната трговија со нафта. Потенцијалните ограничувања директно би влијаеле врз цените на енергенсите и стабилноста на пазарите.Овој потег доаѓа во услови на засилени тензии со Вашингтон, откако Доналд Трамп побара негово целосно отворање и предупреди на сериозни последици доколку тоа не се случи.Најавените мерки сигнализираат нова ескалација со потенцијал за пошироки економски и безбедносни последици на глобално ниво.

Свет | пред 2 седмици

Светот пред нова нафтена криза? Тензиите на Блискиот Исток го креваат алармот

Светот повторно се соочува со ризик од енергетски шок, поттикнат од воените тензии на Блискиот Исток и растот на цените на нафтата, што сè почесто се споредува со кризите од 1970-тите години.Според Фатих Бирол од Меѓународната агенција за енергија, сегашната состојба претставува „најголема закана за енергетската безбедност во историјата“. Тој предупредува дека недостигот на нафта на глобално ниво достигнува околу 11 милиони барели дневно – повеќе отколку во двете големи нафтени кризи од 1973 и 1979 година заедно.Клучен фактор во актуелната ситуација е Ормутскиот теснец, преку кој минува значаен дел од светската нафта. Неговото затворање доведе до пад на понудата од околу осум проценти, што веќе се одразува врз цените и глобалните пазари.Сепак, економистите укажуваат на важни разлики во однос на минатото. За разлика од 70-тите, кога цените експлодираа неколкукратно и предизвикаа стагфлација, денешниот пазар е поразновиден и поотпорен. Производството не е толку концентрирано, а САД во меѓувреме значително ја зголемија сопствената продукција, намалувајќи ја зависноста од Блискиот Исток.Дополнително, државите располагаат со значителни стратешки резерви – над 8 милијарди барели – кои веќе се користат за ублажување на шокот и стабилизирање на цените.И покрај тоа, штетите врз енергетската инфраструктура во регионот се сериозни. Десетици нафтени и гасни постројки се оштетени, што значи дека дури и по евентуален крај на конфликтот, обновувањето на производството може да трае со месеци или години.Клучното прашање останува времетраењето на кризата. Доколку блокадата на Хормушкиот теснец и воените дејства продолжат подолг период, ризикот од глобална нафтена криза значително ќе се зголеми.Во меѓувреме, ефектите веќе се чувствуваат: раст на инфлацијата, поскапо гориво и притисок врз економскиот раст. Иако сценариото од 70-тите засега не се повторува во целост, неизвесноста останува висока, а пазарите внимателно го следат секој нов развој на настаните.

Свет | пред 2 седмици

Фон дер Лајен: Клучниот енергетски правец мора да биде безбеден, потребно е решение преку преговори

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, повика на итно дипломатско решение за војната со Иран, нагласувајќи дека стабилноста на Блискиот Исток е од клучно значење за целиот свет.Говорејќи во Канбера, Австралија, таа истакна дека единствениот одржлив излез од конфликтот е преку преговори и запирање на непријателствата.„Од најголема важност е да се дојде до решение постигнато преку преговори, кое ќе стави крај на конфликтот што го гледаме на Блискиот Исток“, изјави фон дер Лајен.Таа предупреди дека војната веќе има сериозни последици врз глобалната економија, особено преку растот на цените на енергенсите, што директно ги погодува економиите, компаниите и граѓаните.Посебен акцент стави на Ормутскиот теснец, кој го опиша како клучен енергетски и трговски правец за снабдување со нафта и гас на глобално ниво.Фон дер Лајен најави дека дел од земјите членки на Европската унија се подготвуваат да помогнат во обезбедување на овој стратешки коридор, откако ќе заврши конфликтот.„Сите ги чувствуваме последиците – од цените на гасот и нафтата до влијанието врз нашите општества. Затоа овој правец мора да биде безбеден“, порача таа.

Свет | пред 3 седмици

Иран воведува наплата за минување низ Ормутскиот теснец: „2 милиони долари по брод“

Иран воведува наплата за дел од бродовите што минуваат низ Ормутскиот теснец, при што надоместокот изнесува до 2 милиони долари по пловило, изјави иранскиот пратеник Алаедин Боружерди на државната телевизија.Според него, во теснецот се воспоставува нов режим на управување, при што „војната има своја цена“, што, како што додаде, го покажува „авторитетот и правото“ што го има Исламската Република Иран.Изјавата доаѓа во услови на зголемени тензии во регионот и зачестени инциденти на една од најважните светски поморски рути за транспорт на нафта и енергенси.Воведувањето на ваква наплата би можело дополнително да го усложни поморскиот сообраќај и да влијае врз глобалните енергетски пазари, кои веќе се под притисок поради конфликтот во регионот.

Свет | пред 3 седмици

Инцидент во Ормутскиот теснец: Проектил експлодирал во близина на брод, екипажот безбедeн

Во текот на ноќта е регистрирана експлозија во близина на товарен брод, на околу 15 наутички милји северно од Шарџа во Обединетите Арапски Емирати, во зона недалеку од Ормутскиот теснец.Инцидентот го потврди Агенцијата на Обединетото Кралство за поморски трговски операции (UKMTO), која соопшти дека станува збор за експлозија предизвикана од „непознат проектил“ што паднал во близина на пловилото.Според информациите од капетанот на бродот за расут товар, проектилот не го погодил директно бродот, туку експлодирал во негова непосредна близина.Од UKMTO потврдија дека сите членови на екипажот се безбедни и дека нема пријавени повредени.Инцидентот доаѓа во услови на зголемена напнатост во регионот и зачестени безбедносни ризици за поморскиот сообраќај во овој стратешки важен морски коридор.

Свет | пред 3 седмици

Британска нуклеарна подморница во близина на Ормут: Лондон го засилува военото присуство

Британската нуклеарна подморница „ХМС Ансон“ пристигнала во Арапското Море, во близина на Ормутскиот теснец, во момент кога растат тензиите и најавите за можна ескалација на воените операции против Иран.Според британските медиуми, подморницата испловила од австралискиот град Перт на 6 март и се позиционира во северниот дел на Арапското Море – стратешка зона блиску до клучниот енергетски коридор низ кој поминува значителен дел од светската нафта.„ХМС Ансон“ е опремена со крстосувачки ракети „Томахавк Блок IV“ со дострел до 1.600 километри, како и со тешки торпеда „Спирфиш“, што ѝ дава капацитет за прецизни удари на копнени цели и поморски операции.Распоредувањето на подморницата доаѓа во чувствителен момент, кога Велика Британија веќе ѝ даде зелено светло на САД да ги користат британските воени бази за напади врз ирански цели.Овој потег дополнително ја зајакнува воената позиција на Западот во регионот и испраќа јасен сигнал за подготвеност за проширување на операциите, особено во контекст на заканите околу Ормутскиот теснец и енергетската безбедност.Во услови на веќе зголемена нестабилност, присуството на нуклеарна подморница во оваа зона ја подигнува влогот на конфликтот и ја засилува загриженоста за можна поширока регионална ескалација.

Свет | пред 3 седмици

Јапонија размислува за воена мисија во Ормутскиот Теснец – но само по прекин на огнот

Јапонија би можела да разгледа испраќање на свои сили за расчистување на поморски мини во Ормутскиот Теснец, но само доколку се воспостави целосен прекин на огнот во конфликтот меѓу САД, Израел и Иран.Ова го изјави јапонскиот министер за надворешни работи Тошимицу Мотеги, нагласувајќи дека станува збор за хипотетичко сценарио.„Доколку дојде до целосен прекин на огнот, тогаш би можеле да се појават активности како расчистување на мини. Ако тие претставуваат пречка за поморскиот сообраќај, тоа е нешто што треба да се разгледа“, изјави Мотеги.Јапонија е силно зависна од Ормутскиот Теснец, преку кој добива околу 90 проценти од своите нафтени испораки. Затоа безбедноста на овој теснец има директно влијание врз нејзината економија и енергетска стабилност.Сепак, јапонските воени активности во странство се строго ограничени со пацифистичкиот устав по Втората светска војна. Законските измени од 2015 година дозволуваат ангажман на силите за самоодбрана само во исклучителни случаи кога е загрозен опстанокот на државата или не постои друга алтернатива.Во меѓувреме, Токио нема конкретни планови за посебни договори со кои би се обезбедил премин за јапонски бродови низ теснецот, туку инсистира на создавање услови за безбедна пловидба за сите.Изјавите доаѓаат во момент кога САД вршат притисок врз сојузниците да се вклучат во обезбедувањето на теснецот, додека Иран сигнализира дека е подготвен за ограничена соработка под одредени услови.Ормутскиот Теснец, низ кој минува околу една петтина од светската трговија со нафта, останува клучна геостратешка точка во тековниот конфликт.

Свет | пред 3 седмици

Иран попушта селективно: јапонските танкери ќе минуваат низ Ормутскиот теснец

Иран сигнализира делумно попуштање во блокадата на Ормутскиот теснец, најавувајќи дека е подготвен да им дозволи на јапонските танкери да поминуваат – но исклучиво со координација со Техеран.Шефот на иранската дипломатија, Абас Арагчи, во изјава за јапонската агенција Киодо, потврди дека веќе се водат разговори со Токио за овозможување безбеден транзит за јапонските бродови низ овој клучен поморски коридор.Ормутскиот теснец е од витално значење за глобалната енергетска трговија, а особено за Јапонија, која околу 95 проценти од нафтата ја увезува од Блискиот Исток, при што дури 90 проценти минуваат токму низ овој теснец.Иран, сепак, инсистира дека формално не го затворил теснецот, туку вовел рестрикции за бродови поврзани со држави кои учествуваат во нападите врз него. Во тој контекст, Јапонија се позиционира како „прифатлив партнер“, поради нејзиниот, како што го нарекуваат во Техеран, „урамнотежен и праведен“ став.Арагчи откри дека за ова прашање разговарал и со јапонскиот министер за надворешни работи, но без да навлезе во конкретни детали за договореното.Овој потег укажува на стратегија на селективен пристап – отворање на теснецот за земји кои не се директно вклучени во конфликтот, додека притисокот врз останатите продолжува.Во исто време, Иран испраќа и политичка порака: не бара привремено примирје, туку целосен и долгорочен крај на војната, со гаранции дека нема да има нови напади, како и компензација за претрпената штета.Ова дополнително ја комплицира ситуацијата на глобалниот пазар на енергенси, каде секоја одлука околу Ормутскиот теснец директно влијае врз цените и снабдувањето.

Свет | пред 3 седмици

Мерц: Германија подготвена за мисија во Ормутскиот теснец, но по завршување на војната

Германскиот канцелар Фридрих Мерц изјави дека Германија е подготвена да се вклучи во меѓународна мисија за обезбедување на Ормутскиот теснец, но само по завршување на конфликтот меѓу САД, Израел и Иран.„Сакам да испратам јасен сигнал дека сме подготвени да помогнеме. Но за тоа да се случи, борбите мора да престанат“, рече Мерц во пресрет на самитот на Европската Унија во Брисел.Тој нагласи дека евентуалното учество на Германија би било можно само со меѓународен правен мандат.Мерц ја поздрави и, како што рече, подготвеноста на американскиот претседател Доналд Трамп за деескалација на конфликтот.„Особено сум благодарен што беше испратен сигнал дека постои волја за прекин на борбите“, изјави тој, додавајќи дека таков исход би зависел и од потезите на Иран – вклучително и откажување од нуклеарната програма и прекин на нападите во регионот.Според него, доколку во наредните денови се постигне напредок, тоа би значело дека ситуацијата се движи во позитивна насока, но предупреди дека предизвиците ќе останат долгорочни.Германија, додаде Мерц, останува во постојан контакт со партнерите од регионот и земјите од Персискиот Залив во врска со развојот на ситуацијата.

Свет | пред 3 седмици

Руте: Ормутскиот теснец мора да се отвори, ќе најдеме решение

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, порача дека сојузниците ќе мора да најдат начин за повторно отворање на Ормутскиот теснец, нагласувајќи дека станува збор за клучна артерија за светската економија.„Убеден сум дека сојузниците, како и секогаш, ќе направат сè за да ги заштитат заедничките интереси. Ќе најдеме пат напред“, изјави Руте, коментирајќи ги разликите меѓу САД и европските партнери околу начинот на дејствување.Тој потенцираше дека постои широк консензус дека теснецот не смее да остане затворен.„Сите се согласуваат дека Ормутскиот теснец мора повторно да се отвори што е можно побрзо. Тоа е од клучно значење за светската економија“, додаде Руте.Изјавата доаѓа во услови на тензии меѓу Вашингтон и европските сојузници, откако американскиот претседател Доналд Трамп предупреди дека НАТО може да се соочи со „многу лоша иднина“ доколку сојузниците не помогнат во обезбедување на поморскиот сообраќај.Сепак, дел од европските држави веќе сигнализираа дека не се подготвени да учествуваат во евентуална воена операција во регионот.Иран во меѓувреме практично го блокираше Ормутскиот теснец како одговор на американско-израелските напади, што доведе до нагло зголемување на цените на енергенсите и дополнителна нестабилност на глобалните пазари.

Свет | пред 3 седмици

Ормутскиот теснец ја тресе Европа: Италија и Белгија најпогодени

Речиси целосниот прекин на трговскиот сообраќај низ Ормутскиот теснец сериозно ги погоди економиите на Европската Унија, а најголем удар трпат Италија и Белгија, покажува нова анализа на европски истражувачки институти.Според студијата на „Supply Chain Intelligence Institute Austria“, „Complexity Science Hub“ од Виена и Технолошкиот универзитет во Делфт, најголем ризик постои кај земјите кои се силно зависни од увоз на енергенси од Персискиот Залив.Италија е најизложена, со годишен увоз од регионот вреден околу 9,8 милијарди долари. Од ова, значаен дел отпаѓа на течен природен гас од Катар (околу 4,4 милијарди долари) и пропан (приближно 3,2 милијарди долари).Белгија, пак, е силно зависна од катарскиот течен гас, кој годишно го увезува во вредност од околу 5,8 милијарди долари, главно преку пристаништето Зебриж, што ја прави особено ранлива на нарушувања во снабдувањето.Ормутскиот теснец не е значаен само за енергенсите, туку и за глобалната трговија со дијаманти, кои се транспортираат од Обединетите Арапски Емирати кон Антверпен.Германија годишно увезува стока од регионот во вредност од околу 5,7 милијарди долари, претежно од Емиратите, додека Обединетото Кралство е најизложено на ниво на Европа, со увоз вреден околу 12,9 милијарди долари, од кои речиси половина се гасни производи од Катар.Авторите на студијата предупредуваат дека економските последици ќе зависат од времетраењето на блокадата. Доколку трае подолго од четири недели, нарушувањата може да се прелеат низ глобалните синџири на снабдување и да предизвикаат поширока економска криза.Иран ја презеде контролата врз Ормутскиот теснец по американско-израелските напади, воведувајќи ограничувања за бродови поврзани со САД, Израел и нивните сојузници, што дополнително ја продлабочува неизвесноста на светските пазари.

Свет | пред 3 седмици

Шефот на Меѓународната поморска организација повика: Бродовите да не пловат низ Ормутскиот теснец

Челникот на Меѓународната поморска организација, Арсенио Домингез, ги повика бродските компании да се воздржат од испраќање пловни објекти низ Ормутскиот теснец, предупредувајќи дека ниту воената придружба не може целосно да ја гарантира нивната безбедност.Во изјава за „Фајненшл тајмс“, Домингез посочи дека воената заштита не претставува долгорочно и одржливо решение за нормализирање на пловидбата низ овој стратешки важен морски коридор.Ормутскиот теснец, низ кој поминуваат околу 20 проценти од светските количини на нафта и течен природен гас, останува во голема мера затворен, што веќе влијае врз растот на цените на енергенсите и ги засилува стравувањата од инфлација на глобално ниво.Затворањето на теснецот предизвикува и сериозни нарушувања во синџирите на снабдување, принудувајќи компаниите на скапи и итни алтернативи, како пренасочување на товарот, копнен транспорт и спречување на расипување на лесно расипливи производи.Домингез предупреди дека бродскиот сектор станува „колатерална штета“ на конфликтот, нагласувајќи дека причините за кризата немаат директна врска со поморството. Тој изрази загриженост и за бродовите заглавени во Персискиот Залив, каде на екипажите им недостигаат храна и основни залихи.Советот на Меѓународната поморска организација ќе одржи вонредна седница во Лондон, на која ќе се разгледуваат последиците од конфликтот на Блискиот Исток врз поморството и безбедноста на морнарите.„Апелирам до операторите да не пловат и да не ги изложуваат на ризик ниту екипажите, ниту бродовите“, порача Домингез.

Свет | пред 4 седмици

Иран: Ормутскиот теснец никогаш повеќе нема да биде ист

Претседателот на иранскиот парламент, Мохамад Багер Калибаф, изјави дека Ормутскиот теснец, еден од најважните светски поморски коридори за транспорт на нафта, влегува во нова фаза на нестабилност и дека безбедносната состојба повеќе не може да се врати на претходното ниво.Во телевизиско интервју, Калибаф нагласи дека американските бомбардери и борбени авиони не се способни да ги уништат иранските капацитети за производство на оружје, и покрај честите напади врз воени цели од почетокот на конфликтот.„Ормутскиот теснец повеќе не може да биде како порано, ниту да се врати во поранешната состојба. Безбедност повеќе нема“, изјави Калибаф, додавајќи дека причината за тоа е, како што рече, американското и израелското присуство во регионот на Персискиот Залив.Тој посочи дека Иран извлекол поуки од минатогодишниот дванаесетдневен конфликт и значително ги изменил своите воени системи и дизајнот на ракетните лансери.„Тие мислат дека можат да ги уништат нашите постројки со бомбардери, но не знаат дека целосно го сменивме нивниот дизајн“, рече Калибаф.Иран, според него, нема да попушти под притисок и нема да се предаде, а крајот на конфликтот ќе донесе промени во регионот кои нема да бидат во согласност со интересите на Соединетите Американски Држави.„Кога војната ќе заврши, лицето и поредокот на Блискиот Исток ќе се променат, но нема да се случи ништо што Америка го посакува“, изјави Калибаф, додавајќи дека исламските земји ќе воспостават сопствен регионален поредок и безбедносен систем.Тој исто така оцени дека единственото што го постигнале САД и Израел е убиството на поранешниот врховен лидер Али Хамнеи, но, како што рече, системот не се распаднал и бил наследен од ново раководство.

Свет | пред 4 седмици

Што ќе случува со цената на нафтата?

Светските пазари се подготвуваат за нагло зголемување на цената на нафтата, откако ескалацијата на конфликтот меѓу САД, Израел и Иран, како и блокадата на Ормутскиот Теснец, предизвикаа силни турбуленции на енергетските берзи.Според податоците на брокерската куќа ИГ, американската сурова нафта би можела да поскапи за околу 9 проценти веднаш по продолжување на тргувањето, што би ја искачило цената на барелот над 73 долари – највисоко ниво од јуни 2025 година. Аналитичарите на Барклис предупредуваат дека во случај на „значително нарушување на снабдувањето“ цената може да достигне и 80 долари по барел. Од Ројал банк оф Канада одат чекор понатаму, оценувајќи дека нафта над 100 долари не е нереално сценарио доколку кризата се продлабочи.Клучниот удар врз пазарот дојде по одлуката на Иран да го забрани преминот на бродови низ Ормутскиот Теснец – стратешка поморска точка низ која поминува околу 20 проценти од светската трговија со нафта и енергенси, во вредност од приближно 500 милијарди долари годишно. Преку теснецот се транспортираат и хемикалии и ѓубрива, што значи дека блокадата може да има ефект и врз земјоделството и глобалните цени на храната.Дополнителна неизвесност создаде и нападот врз нафтен танкер, по што најмалку 150 пловила што превезуваат сурова нафта, течен природен гас и деривати останаа закотвени на отворено море.Во обид да го смират пазарот, осум земји од групата ОПЕК плус, меѓу кои Саудиска Арабија и Русија, се договорија да го зголемат производството за 206.000 барели дневно од април. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека капацитетот за значително дополнително зголемување е ограничен, а извозот и натаму зависи од безбедноста на пловидбата низ Заливот.Покрај нафтата, раст бележат и благородните метали. Златото поскапе за повеќе од 2 проценти, доближувајќи се до 5.400 долари за унца, додека среброто скокна за над 3 проценти. Инвеститорите бараат „безбедни засолништа“, што е типична реакција во услови на геополитичка нестабилност.Ефектите веќе се чувствуваат и на регионалните берзи. Повеќето пазари во Заливот забележаа пад, при што саудискиот индекс изгуби 2,5 проценти, додека Кувајт привремено го суспендираше тргувањето поради „вонредни околности“.Експертите предупредуваат дека скокот на големопродажните цени на нафтата директно ќе се одрази врз малопродажните цени на горивата, што значи дека граѓаните ширум светот, вклучително и во Европа, би можеле наскоро да се соочат со поскапи бензин и дизел, но и со поширок инфлаторен притисок доколку кризата потрае.

Свет | пред 1 месец