ТРАМП

Ројтерс: Украина подготви детална презентација за можната употреба на американските ракети

Според извори на агенцијата Ројтерс, украинскиот претседател Володимир Зеленски ќе му презентира на американскиот претседател Доналд Трамп план за тоа како би се користеле ракетите со долг дострел „Томахавк“, доколку САД одобрат нивна испорака. Украинската делегација подготвила детална презентација со објаснување на стратегиската употреба на проектилите и начинот на кој тие, според Киев, би можеле „значително да го променат текот на војната“.Ракетите „Томахавк“ имаат домет од над 1.600 километри, што би ѝ овозможило на Украина да погодува цели длабоко во руската територија, вклучувајќи енергетски и воени објекти. Станува збор за оружје кое САД го имаат користено илјадници пати во Ирак, Авганистан, Јемен и други конфликтни зони.Зеленски во минатото изјави дека ударите врз цели во Русија може да се споредат со „долгорочни санкции“, особено ако се насочат кон енергетската и нафтената инфраструктура.Со ваквите ракети, Украина би можела да погодува руски воздушни бази и други објекти далеку од фронтот, наведува Ројтерс, што би претставувало ново ниво на стратешки капацитет.Сепак, не е јасно дали Трамп ќе биде убеден од украинската презентација. Иако претходно најави дека ја разгледува можноста за испорака, вчера изјави дека САД имаат ограничени залихи на „Томахавци“ и дека е „загрижен за нивното преголемо трошење“.Во меѓувреме, дипломатски извори потврдуваат дека разговорите меѓу Трамп и Путин во Будимпешта ќе бидат вториот обид да се отвори сериозен мировен дијалог, но без присуство на Украина, што предизвика критики од Берлин и Киев.Германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул изјави дека „Украина мора да биде вклучена во секоја одлука што ја засега нејзината иднина“, додавајќи дека Европа очекува од Трамп и Путин „конечно да покажат сериозност“ во однос на мировниот процес.

Свет | пред 7 месеци

Трамп потврди дека разговара со Путин: „Долг разговор, јавноста ќе биде известена по завршувањето“

Американскиот претседател Доналд Трамп и рускиот претседател Владимир Путин денеска разговараат, само еден ден пред пристигнувањето на украинскиот претседател Володимир Зеленски во Белата куќа. Средбата на Зеленски со Трамп, закажана за утре, има за цел да обезбеди дополнителна воена помош за Украина, во време кога Киев и Москва ги засилуваат нападите врз енергетските инфраструктури, а НАТО внимателно ги следи сè почестите руски воздушни упади во близина на границите на Алијансата.Украина побара од Вашингтон ракети со долг дострел „Томахавк“, кои би ѝ овозможиле да погодува цели длабоко на територијата на Русија, вклучително и Москва. Според најавите на американскиот претседател, САД би можеле да ја одобрат испораката на овие ракети доколку Путин одбие повторно да седне на преговарачка маса.„Многу сум разочаран од Путин. Не ми е јасно зошто продолжува со оваа војна. Тој може да ја заврши – и тоа многу брзо“, изјави Трамп во вторникот, коментирајќи ја руската инвазија врз Украина.Денеска, преку неговата социјална мрежа Truth Social, Трамп потврди дека разговорот со рускиот претседател е во тек.„Во овој момент разговарам со претседателот Путин. Разговорот е долг, а за содржината ќе известам кога ќе заврши – исто како и претседателот Путин. Ви благодарам за вниманието по ова прашање“, објави Трамп.Белата куќа засега не даде дополнителни детали за темите на разговорот, но дипломатски извори проценуваат дека разговорот е поврзан со напорите за постигнување прекин на огнот, како и со засилената воена соработка меѓу Москва и Пјонгјанг, која предизвика нова загриженост во НАТО.Состанокот на Зеленски и Трамп утре во Вашингтон се очекува да биде клучен за идниот тек на американската поддршка кон Украина и можната промена на односите меѓу САД и Русија.

Свет | пред 7 месеци

Трамп: Длабоко сум разочаран од Путин – ако не прекине со војната, ќе им испратам ракети со долг дострел на Украина

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека е „многу разочаран“ од рускиот претседател Владимир Путин, неколку дена пред посетата на украинскиот лидер Володимир Зеленски на Вашингтон.„Многу сум разочаран, бидејќи Владимир и јас имавме многу добри односи. Веројатно и сè уште ги имаме. Но, не знам зошто продолжува со оваа војна“, изјави Трамп пред новинарите во Белата куќа, говорејќи на заедничка прес-конференција со аргентинскиот претседател Хавиер Милеј.Трамп додаде дека Путин „требало да ја добие војната за една недела“, а сега таа влегува во четвртата година. Според него, Русија изгубила околу милион и пол војници – бројка која не се совпаѓа со проценките на западните разузнавачки служби. Тие оценуваат дека вкупниот број на убиени и ранети руски војници е блиску до еден милион, додека според истрагата на порталот Медиазона и рускиот сервис на Би-би-си, до октомври 2025 година се потврдени повеќе од 135.000 загинати.Според Фајненшл тајмс, односите меѓу Трамп и Зеленски се подобриле во текот на летото, откако американскиот лидер се разочарал од Путин и неговото одбивање да ја прекине војната. Неименувани извори тврдат дека Трамп размислува за условна поддршка:„Ако Путин не прифати мир, ќе им испратам Томахавци“, наводно изјавил американскиот претседател.Путин, од своја страна, предупреди дека испораката на такво оружје би била „сериозна ескалација“ во односите меѓу Москва и Вашингтон.

Македонија | пред 7 месеци

Трамп постигна дипломатска победа со примирјето во Газа – но патот до траен мир е полн со предизвици

Американскиот претседател Доналд Трамп недвосмислено постигна дипломатска победа со посредувањето во постигнувањето примирје меѓу Израел и Хамас, но, според дипломатите и аналитичарите, патот до траен мир на Блискиот Исток е исполнет со бројни неизвесности и ризици.По повеќе од две години крвав конфликт, договорот кој го постигнаа двете страни со посредство на САД се смета за историски исчекор, но и за тест за издржливост на новата американска администрација. Израелската војска соопшти дека вчера утрото го прекинала огнот во Појасот Газа, во исчекување на ослободувањето на израелските заложници во следните 72 часа, како што предвидува договорот.Трамп, кој следната недела треба да отпатува на турнеја низ регионот – во Египет и Израел – овој потег го нарече „почеток на нова ера на мир“.„Секој договор меѓу Израелците и Палестинците, особено оној кој се постигнува индиректно, е исклучително достигнување“, изјави за AFP поранешниот американски дипломат Арон Дејвид Милер, долгогодишен посредник во блискоисточните мировни преговори.Милер нагласи дека Трамп направил нешто што ниту еден претседател пред него не го сторил – вршел директен притисок врз израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху во прашање кое овој го сметал за клучно за својата политика.И покрај тоа, Милер предупреди дека пред администрацијата стои „цела вселена од сложености и детали“ што треба да се доразработат во втората фаза на договорот, вклучително и прашањето дали и како Хамас ќе се согласи на разоружување по двегодишниот разорен судир.Во дипломатските кругови во Вашингтон преовладува оценката дека Трамп вешто користел комбинација од притисок и дипломатија, јавна и задкулисна, особено кон Нетанјаху. Според извори од Белата куќа, тој повторно го вратил Џаред Кушнер, архитектот на Абрахамските договори, во администрацијата – заедно со специјалниот изасланик Стив Виткоф – со цел да се продолжи со мировниот процес.Со ова, Трамп настојува да ја оживее иницијативата од првиот мандат, кога Обединетите Арапски Емирати, Бахреин и Мароко воспоставија дипломатски односи со Израел.Во меѓувреме, неговата администрација најави дека 200 американски војници ќе бидат распоредени во Газа за набљудување на примирјето.И покрај првичниот оптимизам, европските партнери предупредуваат дека примирјето не е траен мир.„Овој прекин на огнот е само прв чекор – не и решение,“ изјави францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро, по состанокот со европски и арапски министри во Париз.Американскиот аналитичар Стивен Кук од Советот за надворешни односи напиша дека клучен предизвик ќе биде целосната имплементација на Трамповиот 20-точковен план, кој предвидува разоружување на Хамас, создавање меѓународни сили за стабилизација и воспоставување нова управа во Газа, без учество на милитантната група.Планот, исто така, вклучува формирање на „Комитет за мир“ – преоден орган што лично ќе го претседава Трамп, што Хамас веќе го одби.„Без оглед на тоа што влезе во Белата куќа со намера да ги ограничи американските обврски на Блискиот Исток, Трамп сега ја презеде огромната одговорност за мировен план што ќе го носи неговото име,“ напиша Роберт Сатлоф, извршен директор на Вашингтонскиот институт за блискоисточна политика.

Свет | пред 7 месеци

Нови трговски тензии меѓу САД и Кина: Царини и ограничувања на извозот

Американскиот претседател Доналд Трамп објави воведување дополнителни царини од 100 проценти на увозот од Кина и воведување ограничувања за извозот на критични технолошки производи, во обид да ја заштити националната економија од, како што оцени, „агресивниот став“ на Пекинг.Трамп на социјалната мрежа „Truth Social“ напиша дека Кина зазела исклучително агресивен став во трговијата и испратила „крајно непријателско писмо до светот“ со најави за контроли на извозот од 1 ноември 2025 година. Тој истакна дека новите царини ќе стапат во сила на истата дата или порано, во зависност од реакцијата на Кина, а дополнително ќе се воведат контроли и на целиот критичен софтвер.Претседателот изрази сомнеж дали ќе се одржи планираната средба со кинескиот претседател Си Џинпинг за време на неговата посета на Јужна Кореја, но додаде дека средбата „сè уште не е откажана“. Тој оцени дека последните потези на Пекинг можат да ја парализираат светската трговија и да им наштетат на бројни држави.Трговските тензии меѓу САД и Кина се зголемуваат откако Пекинг објави проширување на ограничувањата за извоз на ретки земни метали и материјали критични за американската индустрија и производство на батерии. Од 1 декември, ќе биде потребна посебна дозвола за извоз на производи што содржат ретки метали со кинеско потекло или користат кинески технологии, а ограничувањата се прошируваат и на уште пет нови метали, графитни и батериски материјали. Кина, како најголем светски производител на ретки земни метали, има значителна економска и политичка предност во глобалната трговија.

Свет | пред 7 месеци

Путин го нападна Нобеловиот комитет и го пофали Трамп: Работи посветено за мирот на Блискиот Исток

Рускиот претседател Владимир Путин во петокот ги пофали напорите на американскиот претседател Доналд Трамп за посредување во примирјето на Блискиот Исток, истовремено остро критикувајќи го Нобеловиот комитет за тоа што, според него, ја доделува наградата за мир на личности кои „не направиле ништо за да ја заслужат“. Коментарите се толкуваат како обид на Путин да му се додвори на Трамп, во време кога односите меѓу Москва и Вашингтон се влошуваат поради застојот во решавањето на конфликтот во Украина.На прес-конференција во Таџикистан, Путин изјави дека:Трамп навистина вложува напори и работи на прашања поврзани со постигнување мир и решавање на комплексни меѓународни ситуации. Најочигледен пример е ситуацијата на Блискиот Исток, пренесува независниот руски медиум The Moscow Times.Дали актуелниот американски претседател ја заслужува Нобеловата награда или не — не знам. Но, тој навистина прави многу за решавање на тешки кризи кои траат со години, дури и со децении,“ додаде Путин.Тој го обвини Нобеловиот комитет дека ја доделува наградата за мир на луѓе „кои не направиле ништо за мир“.Таквите одлуки, според мене, ѝ нанесоа огромна штета на угледот на наградата, нагласи рускиот лидер.Изјавите на Путин доаѓаат само неколку часа откако Нобеловиот комитет ја прогласи венецуелската опозициска лидерка Марија Корина Мачадо за добитничка на овогодинешната Нобелова награда за мир.

Свет | пред 7 месеци

Трамп во понеделник пристигнува во Израел на прославата за ослободувањето на заложниците

Американскиот претседател Доналд Трамп во понеделник ќе допатува во Израел, каде што ќе присуствува на официјалната прослава по повод враќањето на заложниците кои беа држени во Газа, јавуваат израелските медиуми.Неговиот авион треба да слета на аеродромот Бен Гурион кај Ерусалим околу 9 часот наутро, што се совпаѓа со истекот на рокот што го постави Хамас за враќање на последната група заложници.Израелската полиција потврди дека се подготвува за неговата посета, а Трамп, според најавите, ќе одржи говор во Кнесетот, израелскиот парламент, по официјална покана од неговиот претседател.Сè уште не е познато дали американскиот лидер ќе може да го посети и Плоштадот на заложниците во Тел Авив, каде што секојдневно се собираат семејствата на ослободените и исчезнатите. Тие побарале лична средба со Трамп, а дел од нив предложиле токму таму тој да одржи јавен говор.Посетата на Трамп доаѓа во чувствителен момент за регионот, по постигнувањето на договорот за прекин на огнот меѓу Израел и Хамас, кој се смета за првиот чекор во американскиот мировен план за Газа.

Свет | пред 7 месеци

Нобеловиот комитет пред тешка одлука, ќе ја добие ли Трамп наградата за мир

Во Норвешка владее напнатост во очекување на објавата на добитникот на Нобеловата награда за мир, која ќе биде соопштена во петок. Дел од политичарите во земјата стравуваат дека евентуално не избирање на американскиот претседател Доналд Трамп би можело да влијае врз односите меѓу Осло и Вашингтон.Иако членовите на Норвешкиот нобелов комитет ги назначува парламентот, комитетот делува целосно независно. Сепак, некои норвешки функционери стравуваат дека Трамп тоа не го разбира.Според локални аналитичари, одлуката за добитникот е донесена уште во понеделник – три дена пред Израел и Хамас да го прифатат планот за прекин на огнот што го предложи Трамп. Поради временската рамка и составот на петчлениот комитет, експертите сметаат дека малку е веројатно Трамп да ја добие наградата.Левичарската политичарка Кирсти Бергсте предупреди дека Норвешка мора да биде „подготвена на сè“.Кога претседателот на САД се однесува непредвидливо и авторитарно, нормално е да бидеме внимателни“, изјави таа .Шефот на Зелената партија Арилд Хермстад додаде дека независноста на Комитетот е она што ѝ дава кредибилитет на наградата.Мирот не се заслужува со изливи на бес на социјалните мрежи, туку со постојана посветеност, рече тој, додавајќи дека иако Трамп го поддржал мировниот план за Газа, тоа не може да ги избрише неговите претходни поделби и поттикнување на насилство.Директорот на Нобеловиот институт, Кристијан Берг Харпвикен, нагласи дека одлуките се „целосно аполитични“, но призна дека фактот што членовите ги назначува парламентот „понекогаш создава поинаков впечаток“.Според директорката на Институтот за мировни истражувања во Осло (PRIO), Нина Грегер, најверојатни кандидати за наградата се Суданската служба за итни случаи, Комитетот за заштита на новинари (CPJ) и Меѓународната женска лига за мир и слобода (WILPF).Иако Трамп направи чекори кон прекин на огнот во Газа, неговите претходни постапки, како повлекувањето од меѓународни институции и желбата да го купи Гренланд, не се во духот на Нобеловата волја, изјави Грегер.

Свет | пред 7 месеци

Нетанјаху објави AI слика на која Трамп ја прима Нобеловата награда за мир

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху објави вештачки генерирана фотографија на која тој му ја врачува Нобеловата награда за мир на поранешниот американски претседател Доналд Трамп. Сликата беше споделена на официјалниот профил на Нетанјаху на платформата X (поранешен Twitter) и веднаш предизвика бројни реакции.На фотографијата, која очигледно е создадена со помош на вештачка интелигенција (AI), може да се види како насмеаниот Трамп ја прима наградата од израелскиот премиер, додека позадината потсетува на церемонија во стилот на доделувањето на Нобеловите признанија во Осло.Трамп веќе со години води кампања со која сугерира дека ја заслужува оваа престижна награда. Уште за време на својот прв мандат тој тврдеше дека „многу луѓе“ сметаат дека треба да биде награден, повикувајќи се на своите дипломатски потези, особено во однос на Блискиот Исток и мировните договори со Израел.Објавата на Нетанјаху доаѓа ден по постигнувањето на договор меѓу Израел и Хамас за првата фаза од мировниот план на Трамп за Газа, што дополнително ја подгреа јавната дебата. По веста за договорот, во Тел Авив владееше еуфорија, а дел од граѓаните излегоа на улиците повикувајќи Трамп да ја добие Нобеловата награда за мир.Официјално, доделувањето на овогодинешната Нобелова награда за мир е закажано за утре, но Трамп и неговиот тим јавно истакнаа дека очекуваат токму тој да биде избран, оценувајќи дека, како што изјавија, „најмногу придонел за стабилност и мир во регионот“.

Свет | пред 7 месеци

Историски договор меѓу Хамас и Израел, ќе почне спроведува првата фаза од мировниот план на Трамп

Израел и Хамас имаат договор за спроведување на првата фаза од мировниот план на Трамп за прекин на вбојната во Газа.Претседателот на САД, Доналд Трамп, објави на социјалните мрежи дека е договорена првата фаза од мировниот план за Газа.„Многу сум горд што објавувам дека Израел и Хамас ја потпишаа првата фаза од нашиот мировен план“, рече Трамп. „Ова значи дека СИТЕ заложници наскоро ќе бидат ослободени, а Израел ќе ги повлече своите трупи на договорената линија како прв чекор кон силен, траен и вечен мир. Сите страни ќе бидат третирани праведно! Ова е ПРЕКРАСЕН ден за арапскиот и муслиманскиот свет, Израел, сите околни земји и Соединетите Американски Држави, и им се заблагодаруваме на медијаторите од Катар, Египет и Турција кои работеа со нас за да се случи овој историски и без преседан настан. БЛАГОСЛОВЕНИ ДА БИДАТ МИРОТВОРИТЕ!“Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху подоцна изјави дека договорот е „голем ден за Израел“.Рече дека ќе ја свика владата во четврток за да го одобри договорот и да ги врати дома, како што рече, „сите наши сакани заложници“.Хамас потврди дека се согласил со предложениот мировен договор со Израел, велејќи дека го сторил тоа „со цел да се стави крај на војната на истребување на палестинскиот народ и да се повлече окупацијата од Појасот Газа“.Во соопштението за медиумите, тие им се заблагодарија на медијаторите од Катар, Египет и Турција и на американскиот претседател Доналд Трамп за нивните напори.Тие ги повикаа Трамп и другите земји да обезбедат Израел да ги исполни своите обврски според договорот: „Окупациската влада треба да биде принудена целосно да ги спроведе барањата од договорот и да не ѝ биде дозволено да го избегнува или одложува спроведувањето на она што е договорено“.

Свет | пред 7 месеци

Исламските држави го поздравија мировниот план на Трамп: „Ова е вистинска шанса за мир во Газа“

Високи дипломати од неколку исламски држави го поздравија мировниот предлог на американскиот претседател Доналд Трамп за Појасот Газа, нарекувајќи го „вистинска можност“ за постигнување трајно примирје во овој густо населен регион.Министрите за надворешни работи на Египет, Јордан, Обединетите Арапски Емирати, Индонезија, Пакистан, Турција, Саудиска Арабија и Катар во заедничка изјава го оценија позитивно одговорот на палестинското движење Хамас на планот на Трамп за решавање на кризата во Газа.Дипломатите го поздравија и повикот на Трамп до Израел веднаш да го прекине бомбардирањето на Газа и да започне реализација на размената на израелските заложници, кои се држат во Газа, за палестински затвореници во Израел.„Овој развој на настаните претставува вистинска можност за воспоставување сеопфатно и одржливо примирје, како и за решавање на критичната хуманитарна состојба со која се соочува населението во Појасот Газа“, се наведува во заедничката изјава.Министрите повикаа и на итно започнување на преговори со цел да се усогласат механизмите за спроведување и реализација на мировниот план.Хамас во петокот најави дека ќе прифати делови од планот на Трамп, но сè уште нема став за барањето за разоружување. По ова, Трамп го повика Израел веднаш да го прекине бомбардирањето на Газа за да се овозможи ослободување на заложниците.Денеска во Египет се очекува одржување непосредни преговори меѓу израелски и палестински претставници, на кои ќе се разговара за деталите околу размената на заробеници и заложници.Како посредници во процесот дејствуваат Египет, Катар и САД, кои последниве месеци интензивно работат на дипломатски решенија за конфликтот што трае речиси две години.

Свет | пред 7 месеци

Германија: Планот на Трамп е „единствена можност“ за мир на Блискиот Исток

Германија „одлучно ќе се посвети“ на спроведување на мировниот план на американскиот претседател Доналд Трамп за Блискиот Исток, соопшти германското Министерство за надворешни работи, оценувајќи дека станува збор за „единствена можност“ за постигнување траен мир.Претходно денеска, Трамп објави дека Израел „се согласил со почетната линија на повлекување споделена со Хамас“. „Штом Хамас ја потврди, прекинот на огнот веднаш ќе стапи во сила, ќе започне размена на заложници и затвореници, а ние ќе создадеме услови за следната фаза на повлекувањето“, изјави Трамп, додавајќи дека тоа ќе значи приближување кон „крајот на оваа тримилениумска катастрофа“.Германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул, пред неговото заминување за Катар, рече дека Германија е „за брза примена на американскиот план“, кој претставува „единствена можност“, нагласувајќи дека е неопходна „итна меѓународна соработка“ со европските и арапските земји.Берлин ќе понуди „конкретна поддршка“ како партнер за хуманитарна помош, стабилизација и обнова. „Станува збор за стабилизација на регионот со трајна безбедност за сите, политичка перспектива за Палестинците и конечно нормализирање на односите меѓу сите држави и Израел“, изјави Вадефул.Во Кaиро денеска се очекува да започнат непосредни преговори меѓу израелски и палестински претставници за планот на Трамп, кој предвидува прекин на огнот, ослободување на сите живи заложници и предавање на телата на убиените.Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изрази надеж дека тоа ќе се случи „во следните денови“, откако Хамас делумно го прифати планот. Вадефул денеска ќе се сретне со катарскиот премиер Мухамед бин Абдулрахман Ал-Тани за „итно ослободување“ на преостанатите заложници – меѓу кои, како што потврди Берлин, има и германски државјани.Министерот ќе учествува и на состаноците на Советот за соработка во Персискиот залив во Кувајт, каде ќе се разговара за улогата на ЕУ и земјите од регионот во поддршката на мировниот процес.

Свет | пред 7 месеци

Хамас му кажа условно ‘да’ на Трамп: Жителите на Газа во шок

Жителите на Газа реагираа со шок и неверување по изјавата на американскиот претседател Доналд Трамп, кој го поздрави, како што рече, „позитивниот одговор“ на Хамас на неговиот мировен план за Појасот Газа.На социјалните мрежи, многу Палестинци прашуваа: „Дали војната е навистина завршена?“ и „Ова е сон или реалност?“.Хамас, во официјално соопштение подготвено со помош на посредници, понуди условно „да“ – прифаќајќи ги американските предлози за размена на израелски заложници и идејата управувањето со Газа да се довери на палестински технократи, но избегна да даде јасен став за останатите точки од дваесетточковниот план.Во саботата, Трамп на својата платформа Truth Social објави дека Израел се согласил на „почетна линија на повлекување“ и дека прекинот на огнот ќе стапи во сила веднаш штом Хамас го потврди договорот.„По преговорите, Израел се согласи на почетна линија на повлекување која ја споделивме со Хамас. Штом потврдата пристигне, ќе започне прекин на огнот, размена на затвореници и подготовка за следната фаза на повлекување“, изјави Трамп, додавајќи дека тоа би значело приближување кон „крајот на оваа 3000-годишна катастрофа“.Според картата објавена од него, таа почетна линија ја прикажува приближната израелска контрола врз територијата пред големата офанзива на градот Газа минатиот месец, кога израелската војска држеше околу 70% од Појасот – меѓу нив јужните градови Рафах и Кан Јунис, како и делови од северот со тампон-зона кон границата.„Советувам трпение. Не треба да се занесуваме со оптимизам – ѓаволот секогаш е во деталите,“ изјави за BBC Ибрахим Фарес, еден од жителите на Газа.Други, пак, се поскептични. Палестинскиот активист Халил Абу Шамала оцени дека ова е потег на очај:„Ќе го наречат мудрост, но тоа е обид Хамас да ја задржи власта. Дури се сомневам дека самите ја напишале изјавата – беше премногу внимателно формулирана.“Иако дел од јавноста верува дека ова може да биде историска можност за конечно запирање на конфликтот, повеќето жители на Газа велат дека ќе веруваат дури кога зборовите на хартија ќе станат мир на теренот.

Свет | пред 7 месеци

Трамп сака Нобелова награда за мир, експертите велат дека нема шанси

Американскиот претседател Доналд Трамп јавно изјави дека сака да ја добие Нобеловата награда за мир, чиј добитник ќе биде објавен следниот петок, на 10 октомври. Но, експертите предупредуваат дека неговите шанси се мали во споредба со оние кои тивко и посветено работат на решавање на „заборавените“ конфликти во светот.Трамп оваа недела рече дека би било „навреда“ за Соединетите Држави доколку не ја добие наградата, тврдејќи дека завршил „шест или седум војни за неколку месеци“, иако аналитичарите тоа го сметаат за големо претерување. Според историчарите во Осло, каде што се носат одлуките за наградата, Трамп воопшто не се вклопува во идеалите на Нобел, бидејќи неговата политика „Америка на прво место“ е спротивна на принципот на мултилатерална соработка.„Тоа е незамисливо“, вели Оеивинд Стенерсен, норвешки историчар кој ја проучува Нобеловата награда.„Наградата за мир е поврзана со заштита на меѓународната соработка, а Трамп постојано ја руши“.Оваа година се номинирани 338 поединци и организации, но нивните имиња се тајна половина век. Меѓу потенцијалните фаворити се локални мировници во Судан, регионот Сахел и Африканскиот рог, кои работат под ризик да ги спасат своите заедници. Споменати се и меѓународни организации како „Комитет за заштита на новинарите“ и „Репортери без граници“, особено по смртоносната година за новинарите, особено во Појасот Газа.Според аналитичарите, меѓу можните добитници е и Јулија Навална, вдовица на рускиот опозициски лидер Алексеј Навални. Минатата година наградата ја доби јапонската организација „Нихон Хиданкјо“, која ги претставува преживеаните од атомските бомби и се бори за забрана на нуклеарно оружје.Покрај наградата за мир, вниманието е насочено и кон Нобеловата награда за книжевност, која ќе биде објавена на 9 октомври. Во литературните кругови фаворит е швајцарскиот писател Кристијан Крахт, кој важи за најзначаен современ автор на германското јазично подрачје.Претходно ќе бидат соопштени добитниците во научните категории: медицина (понеделник), физика (вторник) и хемија (среда), а сезоната на Нобелови награди ќе заврши на 13 октомври со економијата.Наградата се состои од диплома, златен медал и паричен износ од околу 1,2 милиони долари.

Свет | пред 7 месеци

Трамп даде рок: Хамас има три, четири дена да одговори на планот за Газа

Американскиот претседател Доналд Трамп денеска изјави дека Хамас има рок од „три или четири дена“ да одговори на неговиот план за Пojaсот Газа, кој повикува на разоружување на палестинското исламистичко движење, предупредувајќи дека Хамас ризикува „пекол“ ако не го прифати.По речиси две години војна, Белата куќа во понеделник објави предлог од 20 точки со цел конечен крај на конфликтот што избувна по крвавата офанзива на Хамас против Израел на 7 октомври 2023 година, по што во израелската инвазија на палестинските територии загинаа десетици илјади луѓе, а Пojaсот Газа беше претворен во урнатини.Ќе му дадеме на Хамас околу три или четири дена. Ќе видиме. Сите арапски земји се согласуваат, сите муслимански земји се согласуваат, Израел се согласува. Само чекаме Хамас. А Хамас или ќе го прифати, или нема. Ако не го прифати, тоа ќе заврши многу тажно, рече Трамп во краток разговор со новинарите во Белата куќа.Американскиот план, кој го поддржуваат многу земји, бара прекин на огнот, ослободување на заложниците што ги држи Хамас во рок од 72 часа, разоружување на исламистичкото движење кое владее со Газа од 2007 година, постепено повлекување на израелската армија, распоредување на меѓународни сили и воспоставување привремена власт.Истиот ден, на состанок со американските генерали во близина на Вашингтон, Трамп повторно го предупреди Хамас за „пекол“.Ни недостасува еден потпис, а тие ќе платат со пекол ако не го потпишат. Се надевам дека ќе потпишат за своето добро и ќе направат нешто навистина големо, рече Трамп.Претседателот на САД, кој редовно се фали дека решил различни конфликти низ светот (еднаш истакнал дека помогнал за крај на долгогодишната војна меѓу Албанија и Азербејџан), изјави дека би било навреда за САД ако не добие Нобелова награда за мир.Ќе ја дадат наградата на човек кој ништо не направил. Тоа би било голема навреда за нашата земја, додаде Трамп.

Свет | пред 8 месеци

Трамп претстави план за прекин на војната во Газа: „Историски ден за цивилизацијата“

Американскиот претседател Доналд Трамп во Белата куќа го претстави својот план со 20 точки, за прекин на војната во Газа, нарекувајќи го „еден од најголемите денови во историјата на цивилизацијата“ и документ што може да донесе „вечен мир на Блискиот Исток“.Планот е објавен по средбата со израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху. Според анализата на Би-Би-Си, иако реториката на Трамп беше претерана, документот претставува важен дипломатски исчекор и промена во ставот на Вашингтон за иднината на Газа по завршувањето на војната.Што предвидува планот?Предлогот содржи општи принципи, но не и детални решенија за најспорните прашања – повлекувањето на израелските сили, ослободувањето на таоци и затвореници и управувањето со Газа. Сепак, документот предвидува:прекин на борбите и делумно повлекување на израелската војска,ослободување на сите преостанати заробеници во замена за стотици палестински затвореници,воспостаувување локална техничка власт во Газа под надзор на „Комитет за мир“ со претседател Трамп и поранешниот британски премиер Тони Блер,амнестија за припадниците на Хамас кои ќе предадат оружјето, додека останатите би биле протерани,меѓународни сили кои би ја презеле контролата врз безбедноста и би ги разоружале палестинските фракции.Палестинската државност е спомната условно – како можност доколку Палестинската самоуправа спроведе реформи.Реакции и пречкиХамас засега нема јасен став. За Би-Би-Си еден нивни претставник изјавил дека планот „не ги штити палестинските интереси“ и нема да биде прифатен без целосно израелско повлекување.Нетанјаху, пак, стоејќи покрај Трамп, рече дека Израел ги прифаќа принципите, но дел од неговата десничарска коалиција веќе изрази противење. Опонентите го потсетуваат дека и во минатото рушел договори кога му се заканувала политичка нестабилност.Арапските земји го поздравија фактот што документот не предвидува присилно иселување на Палестинците и барем условно ја споменува државноста.Истовремено, борбите на теренот продолжуваат – Израел распореди нова оклопна дивизија во Газа, а Хамас подготвува илјадници борци за „последна, одлучувачка битка“.Аналитичарите предупредуваат дека рамката на Трамп ќе бара долги и тешки преговори за да прерасне во конкретен мировен договор.

Свет | пред 8 месеци

YouTube ќе му исплати 24,5 милиони долари на Трамп поради тужба за суспензија

YouTube прифати да исплати 24,5 милиони долари во рамки на судска спогодба со поранешниот и сегашен претседател на САД, Доналд Трамп, кој во 2021 година ја тужеше платформата тврдејќи дека неправедно му го суспендирала каналот по нападот врз Капитол на 6 јануари.Со овој потег, подружницата на Google стана уште една во низата технолошки компании кои на Трамп му исплатија милионски износи поради ограничувања на неговите кориснички сметки.Обвиненија и нагодбаТрамп тужеше против YouTube и првиот човек на Alphabet, Сундар Пичаи, тврдејќи дека платформата стекнала „невидена концентрација на моќ и влијание врз јавниот дискурс“. Од YouTube, пак, тврдеа дека каналот е суспендиран поради поттикнување на насилство.Случајот е затворен по спогодба, а од Google нема официјален коментар. Според судските документи, 22 милиони долари од договорот Трамп ги насочил за реконструкција и заштита на Националниот парк „Мол“ и за поддршка на изградбата на балска сала во Белата куќа, чија вредност е проценета на околу 200 милиони долари.Други компании, слични нагодбиСлични процеси завршиле со исплати и од други компании: Meta во јануари плати 25 милиони долари, а X (поранешен Twitter) во февруари 10 милиони долари. Најголем дел од парите од Meta биле насочени кон фондот за претседателската библиотека на Трамп.Адвокатот Џон Коул, близок соработник на Трамп и автор на сите три тужби, изјави дека „повратокот на Трамп во Белата куќа бил клучен за нагодбите“.Забраната и враќањето на каналотYouTube првпат го суспендираше каналот на Трамп на 12 јануари 2021, поради „ризик од ново насилство“. Забраната траеше до март 2023, кога платформата одлучи да го врати каналот, нагласувајќи дека треба да се овозможи јавноста да ги слушне националните кандидати пред избори.Неколку часа по враќањето на каналот, Трамп објави кратко видео со зборовите: „Вратен сум!“

Свет | пред 8 месеци

Трамп кон Нетанјаху: Од најблизок сојузник до можен товар

Во надворешната политика на Доналд Трамп, Израел со години се сметаше за исклучок – држава што добиваше поддршка дури и кога нејзините политики не беа во согласност со интересите на Вашингтон и неговата доктрина „Америка на прво место“. Но, сè повеќе анализи укажуваат дека ова силно сојузништво би можело да влезе во криза.Израел има влијателни поддржувачи во најтесниот круг на Трамп – од државниот секретар Марко Рубио, до специјалниот претставник за Блискиот Исток Стив Виткоф и американскиот амбасадор во Тел Авив Мајк Хакаби. Премиерот Бенјамин Нетанјаху, кој со години го величеше Трамп и дури именуваше населба по него, успеваше да ја одржува американската поддршка, заедно со силниот про-израелски став на Конгресот и медиумите наклонети кон Трамп.Сепак, американскиот претседател е познат по ненадејни промени на курсот. Исто како што од симпатии кон Владимир Путин премина кон отворени критики и барања за повлекување од Украина, сличен пресврт е можен и кон Нетанјаху. Вашингтон веќе покажа прагматични потези – склучувајќи посебен договор со вооружените групи во Јемен, и покрај нивните напади врз Израел, како и приближување кон сирискиот претседател Ахмед ал-Шари, кого Израел и натаму го смета за непријател.Најголем предизвик останува појасот Газа. Додека Трамп сака договор со кој би се ослободиле заробените цивили, Нетанјаху инсистира на целосно уништување на Хамас – цел која е тешко остварлива. Трамп исто така изјави дека не би дозволил израелска анексија на Западниот Брег и најави план што предвидува чекори кон формирање палестинска држава.Разликите меѓу сојузниците се продлабочуваат и поради лични несогласувања. Трамп никогаш не му го прости на Нетанјаху тоа што во 2020 година му честиташе на Џо Бајден за победата на изборите, што доведе и до јавни навреди.Иако дел од републиканскиот врв останува цврсто про-израелски, во редовите на движењето „Америка прва“ веќе се појавуваат поделби. Дел од конгресмените и медиумите блиски до Трамп го нарекуваат израелското дејствување во Газа „геноцид“ и бараат Соединетите Држави да се повлечат од безусловната поддршка.Аналитичарите сметаат дека можното „свртување грб“ на Трамп нема да значи целосен прекин на соработката, туку повеќе ограничена политичка поддршка, критики и преговори водени според сопствениот интерес. Но, дури и намалена американска помош би била сериозен удар за израелската дипломатија и безбедност, особено во регион каде што довербата и доследноста се клучна валута.

Свет | пред 8 месеци

Тензија во регионот: Полска во највисока готовност по руските напади

Полска синоќа затвори два аеродрома и подигна борбени авиони како одговор на интензивен руски напад со ракети и дронови врз Украина, соопшти Оперативната команда на полската армија.Затворени се аеродромите во Љублин (на истокот) и во Жешов (југоисток), кој е едно од најважните логистички јазли за НАТО и главна точка за испорака на западна воена и хуманитарна помош кон Украина.Подигнати се борбените дежурни авиони, системите за противвоздушна одбрана и радарите се ставени во највисока борбена готовност. Овие мерки се превентивни, а силите се подготвени за итна реакција, се вели во соопштението.По низа инциденти во кои руски дронови и авиони го нарушија воздушниот простор на НАТО-членки, јавноста во Полска станува сѐ поодлучна.Анкета покажува дека 67% од населението во полска сметаат дека руските воени авиони треба да се соборат доколку ја повредат територијата на Полска, додека само 8,7% се против таква мерка.Во друга анкета објавена истиот викенд, 74% од испитаниците оценија дека американскиот претседател Доналд Трамп требало поодлучно да реагира на инцидентот од 10 септември, кога дваесетина руски дронови навлегоа во полскиот воздушен простор.Дополнителен шок предизвика изјавата на украинскиот претседател Володимир Зеленски дека на 10 септември Русија испратила дури 92 дрона кон Полска. Според него, мнозинството биле пресретнати и соборени од украинските сили уште над украинска територија.Претседателот на Белорусија, Александар Лукашенко, потврди дека дел од дроновите навистина полетале од белоруска територија.Полскиот премиер Доналд Туск и министерот за надворешни работи Радослав Шикорски изјавија дека Полска ќе соборува руски авиони и дронови доколку навлезат во нејзиниот воздушен простор.Сепак, Туск нагласи дека одлуките ќе се носат во координација со НАТО-сојузниците и само ако леталото се смета за реална закана, а не за грешка или провокација.

Свет | пред 8 месеци

Силјановска-Давкова на прием кај Трамп и првата дама на САД

Претседателката Гордана Силјановска-Давкова соопшти дека ѝ претставувало чест да присуствува на приемот што го приредија претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, и неговата сопруга Меланија Трамп, по повод 80. Генерално собрание на Обединетите нации.„Во овие турбулентни случувања во светот, важно е да не отстапиме од демократските вредности и да се обединиме во зачувување на глобалниот мир и безбедност. САД биле и остануваат наши искрени сојузници на овој пат“, напиша таа.

Македонија | пред 8 месеци

Прва билатерална посета на Ердоган во Вашингтон по 2019 година

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека неговиот турски колега Реџеп Таип Ердоган „знае за наместени избори подобро од кој било друг“ за време на нивната средба во Белата куќа.Трамп, кој и натаму без докази тврди дека изборни измами ја попречиле неговата кандидатура во 2020 година, додаде дека тој и Ердоган останале пријатели и во периодот кога не бил на власт.Иако Ердоган е на чело на Турција од 2014 година и често е обвинуван за репресија врз опозицијата и медиумите, Трамп го пофали, нарекувајќи го „човек со цврсто мислење“.Ова беше прва билатерална посета на турскиот лидер во Вашингтон по 2019 година, кога Трамп го завршуваше својот прв мандат. Неговиот наследник Џо Бајден имаше тензични односи со Ердоган.Под водство на Ердоган, турските власти повеќепати ја таргетираа главната опозициска партија, а бројни нејзини членови беа уапсени. Меѓу нив е и градоначалникот на Истанбул, Екрем Имамоглу, кој од март е во притвор под обвиненија за корупција, што тој ги негира.Во август, Трамп го пофали претседателот на Азербејџан, Илхам Алиев, кој ја води земјата 22 години, нарекувајќи го „многу паметен и самоуверен“.Трамп повеќепати навестуваше дека би можел да се обиде да обезбеди трет мандат, иако тоа е строго забрането според американскиот Устав

Свет | пред 8 месеци

Американскиот претседател го охрабрува Киев: Украина може да ја врати целата територија

Претседателот на САД, Доналд Трамп, изјави дека Русија речиси и не остварила територијални добивки во последните напади врз Украина, иако потрошила огромни средства и претрпела големи загуби.Со сето тоа интензивно бомбардирање во последните две недели, тие освоиле речиси ништо, изјави Трамп за новинарите во Белата куќа за време на состанокот со турскиот претседател Реџеп Тајип Ердоган.Нема да го наречам никого „хартиен тигар“ но Русија потроши милиони и милиони долари на бомби, ракети, муниција и – животи, нивните животи – а освоиле речиси ништо“, додаде тој.Изјавите на Трамп ја потенцираат неговата промена на реториката за војната во Украина. Неговите обиди за посредување меѓу Киев и Москва засега не донеле резултати, додека Кремљ одбива повици за прекин на огнот и продолжува со воздушни напади врз украинските градови.Претседателот на САД истакна дека е „срамота“ што Русија продолжува да убива толку многу луѓе и додаде: „Путин треба да запре“. Русија моментално држи околу 20 проценти од украинската територија – Крим, делови од Донбас заземени во 2014 година и области освоени по почетокот на инвазијата во 2022 година.Од тогаш, руските сили напредуваат бавно. Според податоците на мониторинг-организацијата од август, од ноември 2022 година освоиле 5.842 квадратни километри, што претставува помалку од 1 процент од украинската територија.Во пролетта и летото 2025 година, Москва покрена нови офанзиви на истокот и североистокот на Украина, со фокус на Покровск во Донецка област.Она што Трамп го оценува, потсетува на неговите минати изјави во Њујорк, по средбата со Володимир Зеленски на Генералното собрание на ОН на 23 септември. Тогаш тој рече дека Украина „има можност да се бори и да победи, да ја врати целата земја во нејзиниот изворен облик“ – со поддршка од Европа.Говорејќи пред Ердоган, Трамп рече дека би сакал Турција да престане да купува руска нафта и повтори повик Европа да престане со увоз на руски енергенти. Тој додаде дека Ердоган може да има „големо влијание“ врз војната, бидејќи го почитуваат и Москва и Киев.Додека Киев и некои европски лидери ја поздравија Трамповата промена на реториката, други тоа го гледаат како сигнал дека Белата куќа сака да го намали ангажманот и да префрли поголема одговорност за војната на Европа.Промената доаѓа во момент на растечки тензии меѓу НАТО и Русија, откако сојузниците ја обвинија Москва дека руските дронови и авиони повторно влегуваат во нивниот воздушен простор. Трамп на тоа порача дека земјите на НАТО треба да ги соборуваат руските летала кои им ги нарушуваат границите – што многу источни членки на сојузот го примија со одобрување.

Свет | пред 8 месеци

Трамп ја менува реториката за Украина, Европа загрижена

Американскиот претседател Доналд Трамп ја промени својата реторика кон Украина, предизвикувајќи загриженост кај европските лидери. Тие стравуваат дека неговите изјави имаат за цел да им постават невозможна задача, со што Трамп би можел да ја префрли вината врз Вашингтон доколку Киев не успее во војната или остане без средства.По месеци на притисок врз Украина да преговара со Москва и да се откаже од окупираните територии, Трамп во вторник ги изненади европските престолнини. На социјалните мрежи изјави дека Киев може да „се бори и победи“ на целата своја територија „со помош на ЕУ“.Иако новиот став на Трамп беше поздравен во некои кругови, повеќе европски лидери заклучиле дека тие сега ја преземаат одговорноста за одбраната на Украина со очекувања кои тешко можат да се исполнат.Полскиот премиер Доналд Туск предупреди дека „изненадувачкиот оптимизам“ на Трамп прикрива ветување за намалена американска ангажираност и префрлување на одговорноста за завршување на војната врз Европа. Туск додаде дека е подобро да се соочиме со вистината отколку да живееме во илузии. Европските лидери велат дека Трамп „гради излезна рампа“ за да може да ја обвини Европа доколку му биде потребно.Професорот за меѓународни односи Карло Масала од Универзитетот Бундесвер во Минхен смета дека Трамп сака да избегне оваа војна да стане „негова војна“, а не само „војна на Бајден“. Еден европски функционер, изјавата на Трамп „Среќно на сите!“ ја протолкува како порака за префрлување на одговорноста, додека друг едноставно рече: „Сите гледаат дека се повлекува.“Францускиот претседател Емануел Макрон, по средбата со Трамп во Њујорк, даде пооптимистички тон, опишувајќи ја како „многу коректна“. Тој истакна дека целосната поддршка на Украина би ја ослабнала руската економија и би создала можност за подобра иднина. Сепак, европските службеници заклучуваат дека Трамп повеќе не е сигурен сојузник за ЕУ.Туск, поради инцидентите со руски дронови во полскиот воздушен простор, побара поголема поддршка од НАТО. Тој истакна дека Полска е подготвена да ги уништува летечките објекти што ќе го нарушат нејзиниот територијален интегритет и побара „100-процентна сигурност“ од сојузниците. На прашањето дали НАТО земјите треба да бидат подготвени да ги соборат руските авиони, Трамп одговори потврдно.Трамповиот тон кон војната се промени откако се врати во Белата куќа во јануари. По конфликтите со украинскиот претседател Володимир Зеленски во февруари, тој го ублажи својот пристап и го нарече украинскиот лидер „храбар човек“. Првиот заменик министер за надворешни работи на Украина, Сергиј Кислица, истакна дека изјавите на Трамп не биле емоционален испад, туку резултат на долги и сложени дискусии со Украина, европските партнери и американските официјални лица.Кислица не се согласува дека Трамп се повлекува и поставува невозможни услови. Тој смета дека Трамп изнел силна порака дека Европа може и треба да стори повеќе, посочувајќи на земјите од ЕУ кои сè уште купуваат руска нафта и гас.Во последниве недели Трамп се фокусира на рускиот извоз на енергенти кон Европа. Во обраќањето пред Генералното собрание на ООН, тој рече дека е подготвен да воведе „силни царини“ кои би можеле „да го запрат крвавиот конфликт“, но само ако европските земји се согласат на исти мерки. Трамп истакна дека купувањето на руски енергенти додека се бори против Русија е „срамно“.На почетокот на месецов тој повика ЕУ да воведе царини до 100 отсто за Индија и Кина, најголемите купувачи на руска енергија, што во Брисел се смета за невозможна мерка. Лијана Фикс од Советот за надворешни односи посочи дека европските олидери не веруваат дека Трамп би го следел нивниот пример и заклучи дека тој не е доверлив во тоа прашање.

Свет | пред 8 месеци

Британски воен командант: Трамп е во право, Украина може да победи

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Украина може да го врати целиот изгубен простор од 2014 година, нарекувајќи ја Русија „хартиен тигар“. Според анализа на The Telegraph од поранешниот британски воен командант Хамиш де Бретон-Гордон, тоа е можно само доколку зборовите се поткрепат со дела.Изразот „хартиен тигар“ е кинески поим кој опишува нешто што изгледа заканувачки, но е слабо и не може да издржи сериозен предизвик.Авторот посочува три клучни чекори за остварување на таквата визија:воспоставување на зона без летање над западна Украина за заштита на цивилите и пренасочување на противвоздушните системи кон исток;испорака на поголем број далекусежни прецизни ракети од западните сојузници и укинување на ограничувањата за напади врз цели на руска територија;построга и доследна примена на санкциите, при што Европа ќе мора да преземе поголем дел од товарот, вклучувајќи и воено присуство.„Украинската армија веќе покажа дека може да ослободува територии, но за победа во размерите за кои зборува Трамп ќе биде потребна целосна поддршка од НАТО“, нагласува де Бретон-Гордон.Анализата заклучува дека иднината зависи од доследноста на Европа и Трамп. Доколку силната реторика не се претвори во конкретни дела – особено во одбрана на украинското небо – постои опасност војната да трае со генерации и да се прошири низ целиот континент.

Свет | пред 8 месеци

Трамп тврди дека бил саботиран неговиот говор во ОН

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека неговото појавување во Обединетите нации било нарушено од три последователни инциденти, кои тој ги нарече „саботажа“.Во објава на Truth Social, Трамп наведе дека ескалаторот по кој заедно со сопругата Меланија се движеле одеднаш застанал, при што „речиси паднале врз острите рабови на челичните скали“. Дополнително, нагласи дека озвучувањето откажало на самиот почеток од неговиот говор, а светските лидери во салата не можеле да го слушнат бидејќи звукот бил пригушен.„Не еден, не два, туку три злонамерни настани! Ова беше тројна саботажа во ОН. Тие треба да се срамат од себе“, напиша тој. Трамп побарал Обединетите нации да ги зачуваат снимките од безбедносните камери и најави дека во истрагата за ескалаторот е вклучена и Тајната служба.Од ОН возвратија дека ескалаторот запрел поради активирање на вградениот безбедносен механизам, а озвучувањето било под контрола на Белата куќа, а не на организацијата. Портпаролот Стефан Дужарик објасни дека системот регистрирал активирање на безбедносниот механизам на горната скала и дека најверојатно снимателот на Трамп, кој се движел наназад за да го снима пристигнувањето со првата дама, ненамерно го активирал.

Свет | пред 8 месеци