ЗДРАВСТВО

Прво едукација, па казни за новиот закон за пушење

Министерот за здравство Азир Алиу изјави дека динамиката за почеток на казнувањето за прекршување на новиот закон за пушење сè уште не е прецизно дефинирана, нагласувајќи дека примарната цел на институциите е едукација, а не веднаш санкционирање.Одговарајќи на новинарско прашање од кога ќе започне казнувањето, Алиу посочи дека се создал амбиент во кој јавноста перципира дека државата сака веднаш да казнува, додека, според него, фокусот е на укажување и информирање за тоа што е незаконско и кои се последиците од непочитувањето на прописите.„Инсистирав да дадеме простор да укажеме кој работи незаконски и дека ќе се казнува. Мислам дека тоа е добра практика – државата да соработува со бизнис-заедницата“, изјави министерот.Тој додаде дека државата мора дополнително да се доекипира за целосна имплементација на законот. Според него, доколку веднаш се започне со масовни казни, може да се појави проблем со недоволен број инспектори и службени лица за спроведување контроли на терен.Како пример, Алиу посочи на претходни ситуации кога забраната за пушење формално важела во Скопје, но не била доследно спроведувана во другите средини. Според него, целта е законот да се применува еднакво на целата територија, со јасна стратегија и соодветни ресурси.

Македонија | пред 1 месец

Во 43 компании ќе влезат тимови од МВР и Министерството за здравство

Министерот за здравство Азир Алиу најави дека од денеска започнуваат теренските контроли на лиценците издадени за производство на канабис за медицински цели, посочувајќи дека додека траела прес-конференцијата, инспекциските тимови веќе биле на терен.„Ќе се проверуваат 43 лиценци кои се дадени за производство на канабис за медицински цели“, изјави Алиу, објаснувајќи дека постојат две различни комисии за контрола на овој сектор – една надлежна за административните процедури во рамки на Министерството за здравство, и меѓуресорска комисија формирана согласно законска рамка на Владата, чија улога е да анализира политики поврзани со овој тип процеси. Првата комисија работела и досега за што имало извештаи, додека владината, последен извештај има во 2017 година.Министерот нагласи дека во сила се два правилници – стар и нов – кои во моментот се предмет на анализа од страна на експерти и професори. Според него, врз основа на извештајот што ќе произлезе од таа анализа, ќе се донесат понатамошни одлуки, а доколку биде потребно, ќе се покренат и соодветни постапки.Алиу информираше дека секоја компанија е обврзана да доставува фотографии и информации за количината и квалитетот на произведениот канабис до комисијата за која е задолжено Министерството за здравство. Во моментов, формирана е комисија од пет члена која има рок од 45 дена да изготви извештај за сите 43 лиценци.Тој посочи и дека постојат одредени предизвици во имплементацијата на законот, меѓу кои и недостиг од службени возила, што, како што рече, дополнително го отежнува надзорот и контролата на терен.

Македонија | пред 1 месец

Министерство за здравство ќе го истражува „извозот на мозоци“ од Македонија

Министерството за здравство формираше работна група која ќе го истражува случајот „извоз на мозоци за научни цели“. Ќе се проверуваат сите информации и податоци за наводите поврзани со испраќање човечки мозоци од Македонија во САД. Ќе се проверува дали имало соодветна документација, дали се барала согласност од семејствата, дали е почитувана правната рамка и етичката димензија.Ресорниот министер вели дека многу скоро ќе се знае што точно се случувало во период од две децении, од 1994-та до 2015-та година, кога соработката со Универзитетот Колумбија прекинала.– Формиравме работна група која ќе го следи административниот дел за временскиот период кој е таму дефиниран, дали имало некаков документ или не во министерството или некој меморандум за научни истражувања или за клинички истражувања и анализи. Верувам дека за кратко време ќе ме информираат од различните департменти дали имало или немало таква активност. Засега се е шпеклуации и информации што ги слушаме насекаде – изјави за Коха, Азир Алиу, министер за здравство.Од Јавното Обвинителство засега нема реакција на објавените информации за тнр. „извоз на мозоци во научни цели“.

Македонија | пред 2 месеци

Државата со забраната за пушење во јавност ќе им помага на пушачите да се откажат од цигарите, вели министерот за здравство

Примарната цел на новиот предлог-закон за заштита од пушењето е превенција на штетните последици по здравјето, а не казнување на граѓаните, порачува министерот за здравство Азир Алиу.Според Алиу, законското решение е насочено кон подигнување на јавната свест и создавање системска поддршка за лицата кои сакаат да се откажат од пушењето, без нивно стигматизирање.„Новиот предлог-закон за заштита од пушењето предвидува мерки за подигнување на јавната свест и поддршка за прекин на зависноста. Пораката која ја испраќаме е дека системот им помага на пушачите да се откажат од пушењето, без притоа да бидат стигматизирани“, истакнува Алиу.Во рамки на законот се предвидуваат обврски за спроведување превентивни програми за откажување од пушењето, советувалишта, едукативни активности и континуирана поддршка за граѓаните во процесот на справување со никотинската зависност.Министерот нагласува дека зависноста од никотин не е прашање на навика, туку сериозен медицински и јавноздравствен проблем, кој бара системски и одговорен пристап.„Докажано е дека превенцијата е поефикасна и поевтина од лекувањето. Затоа, примарната цел на овој закон не е да казнува, туку да ги превенира штетните последици од пушењето“, додава Алиу.Истовремено, со законските одредби јасно се дефинираат надлежностите на инспекциските служби, санкциите за непочитување на прописите, како и улогата на локалните самоуправи во спроведувањето и надзорот над примената на законот.Од Министерството за здравство порачуваат дека ваквиот пристап има за цел долгорочно подобрување на јавното здравје, намалување на болестите поврзани со пушењето и создавање средина која ги охрабрува граѓаните да донесуваат поздрави животни одлуки.

Македонија | пред 2 месеци

Уште една жртва на инфлуенца А во Инфективна, расте бројот на хоспитализирани

Пациент од внатрешноста на земјата, на возраст од 69 години, починал во раните утрински часови на одделението за интензивна нега на Клиниката за инфективни болести во Скопје, откако кај него лабораториски била потврдена инфлуенца А.Директорот на Клиниката, д-р Фадил Цана, информира дека пациентот бил донесен во исклучително тешка здравствена состојба, со веќе развиена масивна бронхопневмонија и акутен респираторен дистрес синдром. Симптомите, како што посочи, се развиле пет дена пред хоспитализацијата, а поради сериозноста на состојбата бил поставен на механичка вентилација.Пациентот имал повеќе коморбидитети и не бил вакциниран против сезонски грип, иако припаѓал на ризична група.Во моментов, на Клиниката за инфективни болести се хоспитализирани околу 30 пациенти заболени од грип, од кои еден се наоѓа во потешка клиничка состојба. Претходно, на истата клиника почина и 75-годишна жена кај која исто така била потврдена инфлуенца А. И таа имала повеќе хронични заболувања и не била вакцинирана.Од Клиниката информираат дека меѓу хоспитализираните доминираат повозрасни лица со компликации, најчесто со сериозно респираторно засегање. Во моментов таму се лекуваат околу 25 до 30 пациенти со потешка клиничка слика.Во меѓувреме, Институтот за јавно здравје регистрира нагорен тренд на заболени од грип и заболувања слични на грип. Во првата недела од 2026 година, во периодот од 29 декември 2025 до 4 јануари 2026, биле пријавени 1.725 случаи, што е за 2,2 пати повеќе во споредба со претходната недела. Највисока инциденца е забележана кај децата на возраст од 5 до 14 години.Здравствените власти апелираат граѓаните, особено лицата од ризичните групи, навреме да се јават кај матичен лекар при појава на симптоми, да избегнуваат близок контакт со заболени лица и да ја разгледаат вакцинацијата како ефикасна превентивна мерка, особено кај хронично болните и повозрасните лица.

Македонија | пред 2 месеци

Зошто алкохолот може да предизвика пролив по ноќ на пиење

Прекумерната консумација на алкохол, покрај главоболка и мачнина, често носи и непријатни дигестивни тегоби, меѓу кои и пролив. Оваа појава, која е релативно честа по ноќ исполнета со пиење, има јасно медицинско објаснување поврзано со начинот на кој алкохолот влијае врз дигестивниот систем.Американскиот гастроентеролог Ендру Блек за списанието Men’s Health објаснува дека алкохолот може да предизвика појава на ретка и воденаста столица затоа што ја надразнува слузницата на цревата. Како реакција на оваа иритација, цревата почнуваат да се движат побрзо и поинтензивно од вообичаено.Кога дигестивниот тракт се забрзува, содржината побрзо минува низ цревата, што значи дека телото има значително помалку време да апсорбира вода и хранливи материи од столицата. Дополнително, самата иритација го нарушува нормалниот механизам на впивање течности, што резултира со пролив. Колку е поголема количината на внесен алкохол, толку е поголема и веројатноста ваквите симптоми да се појават.Како што појаснува Блек, во такви ситуации истовремено се случуваат три процеси: во столицата останува премногу течност, апсорпцијата на вода е намалена, а цревата работат засилено со цел побрзо да ја исфрлат содржината од организмот.За да се намали ризикот од вакви дигестивни проблеми, лекарите советуваат умерено консумирање алкохол, побавно пиење и наизменично внесување алкохол и вода. Важно е и да не се претерува со количините, особено кај лица кои веќе имаат чувствителен дигестивен систем.Доколку ваквите тегоби се повторуваат или се појавуваат и без консумација на алкохол, лекарите препорачуваат консултација со стручно лице, со цел да се исклучат други здравствени причини.

Магазин | пред 2 месеци

Целта на Законот за пушење со забраните и казните е исправна, но пристапот е погрешен?

Влатко Васиљ, познат по своите јавни настапи и пораки на социјалните мрежи, јавно се вклучи во дебатата за новиот закон за заштита од пушење, изнесувајќи став кој комбинира поддршка за целта, но сериозна резерва кон начинот на нејзино спроведување.Васиљ, посочува дека пушењето не претставува граѓанско право, ниту уставно загарантирана слобода и дека не може да се говори за дискриминација кога државата го ограничува во јавен простор. Според него, станува збор за навика и зависност со сериозни здравствени последици, не само за пушачите, туку и за сите околу нив.Сепак, како што нагласува, поддршката за целта на законот не значи автоматска поддршка за начинот на негово спроведување. Тој предупредува дека законското решение оди премногу нагло и ригорозно, без соодветен транзициски период, што наместо постепена промена на навиките може да произведе отпор кај граѓаните и деловната заедница.Според Васиљ, директното воведување строги забрани, високи казни и можност за затворање објекти носи ризик законот да се доживее како репресивен, наместо како инструмент за подобрување на јавното здравје. Тој смета дека се неопходни јасно дефинирани и човечки решенија, со контролирани надворешни зони за пушење, фазна имплементација и вистинска поддршка за откажување од цигари.Во својот став, Васиљ истакнува дека законот треба да има воспитна и насочувачка улога, а не да се сведува исклучиво на казнување. Тој нагласува дека е за чисти и здрави јавни простори, за заштита на децата и непушачите и за системско намалување на пушењето како општествен проблем, но и за политики што признаваат дека навиките не се менуваат преку ноќ.Пред воведување строги забрани и санкции, според него, државата и Министерството за здравство треба да понудат реални и достапни програми, стручни советувалишта и системска поддршка за откажување од пушење, со цел граѓаните да имаат вистинска помош во преминот кон поздрав начин на живот.На крајот, со доза на иронија, Васиљ додава дека му причинува посебно задоволство помислата дека ќе исчезне сцената со пури на неформалните деловни забави, саркастично додавајќи дека би поддржал и идна „забрана“ за тесни фармерки, како симбол на претенциозна урбана поза.

Коментари | пред 2 месеци

Македонија подготвува најстрог закон за пушење досега: целосна забрана во јавни простори и високи казни

Министерството за здравство го објави новиот Предлог-закон за заштита од пушење, со кој се воведуваат најобемните рестрикции досега за употреба, продажба, рекламирање и промоција на тутун и никотински производи. Законот, кој треба да стапи во сила на 1 март 2026 година, има за цел да ја намали високата стапка на пушачи во земјава — која изнесува околу 45% од возрасната популација.Со новите одредби се забранува производство, увоз и продажба на сите никотински производи со ароми и вкусови – меѓу нив ментол, овошни и билни варијанти, како и течности за електронски цигари. Министерството посочува дека овие производи особено ја поттикнуваат зависноста кај младите.Законот воведува целосна забрана за пушење во сите затворени јавни и работни простори, како и во приватни возила доколку внатре има дете. Исклучок се дозволува само на отворени балкони и тераси кои се отворени од најмалку три страни и немаат прегради од стакло или најлон. Пушењето ќе биде забрането и во објекти за сместување, угостителски локали, пазари, јавен превоз и административни институции.Се предвидува и целосна забрана за рекламирање и промоција на тутунските производи, како и ограничување на прикажувањето на пушење во филмови, серии и интернет-содржини, освен ако тоа не е уметнички оправдано и проследено со здравствено предупредување.Продажбата на цигари на парче, преку автомати или онлајн ќе биде забранета. Продавниците ќе мора да ги чуваат производите во затворени шкафови без осветлување, а информациите за цените ќе се даваат само преку листa со азбучен ред.Надзорот ќе го вршат повеќе институции – Пазарниот, Санитарниот и Трудовиот инспекторат, како и МВР.Физичко лице затекнато како пуши на забрането место ќе се казни со 150 до 300 евра, односно 100 евра при плаќање на лице место. За правните лица казните изнесуваат од 2.000 до 5.000 евра, а инспекторите ќе можат и привремено да забранат вршење дејност до три месеци.Министерството за здравство објаснува дека ваквите мерки се неопходни бидејќи директните здравствени трошоци за лекување на заболувања предизвикани од пушење надминуваат стотици милиони денари годишно, а целта е „да се заштити јавното здравје и да се намали една од водечките причини за смртност во Македонија“.

Македонија | пред 2 месеци

Научен пресврт: Откриен механизам што може да го врати мозокот и кај напреднат Алцхајмер

Повеќе од сто години во медицината преовладуваше уверувањето дека оштетувањата во мозокот предизвикани од Алцхајмеровата болест се неповратни. Токму поради тоа, најголемиот дел од научните истражувања досега беа насочени кон превенција или кон забавување на болеста, а не кон можноста за опоравок. Ова гледиште сега е сериозно доведено во прашање со нова студија објавена во научното списание Cell Reports Medicine, која отвора перспектива дека дури и тешко оштетен мозок може да покаже знаци на обновување.Истражувачки тим од University Hospitals, Case Western Reserve University и медицинскиот центар Louis Stokes Cleveland VA Medical Center анализирал мозочни ткива од лица заболени од Алцхајмер и спровел експерименти на глувчешки модели со напредната форма на болеста. Резултатите покажале дека еден од клучните фактори за развојот на Алцхајмерот е нарушената рамнотежа на NAD+, молекула од суштинско значење за енергетскиот метаболизам на клетките.Нивото на NAD+ природно опаѓа со стареењето, но кај лицата со Алцхајмерова болест овој пад е значително поизразен. Истото било утврдено и кај лабораториските животни. Кога рамнотежата на оваа молекула е нарушена, клетките постепено ја губат способноста да ги извршуваат основните функции неопходни за нивно преживување. Научниците утврдиле дека одржувањето на стабилни нивоа на NAD+ не само што може да го запре напредувањето на болеста, туку и да доведе до функционален и патолошки опоравок.Во рамки на истражувањето биле користени два различни глувчешки модели со генетски мутации поврзани со Алцхајмеровата болест, еден поврзан со амилоидните наслаги, а другиот со тау-протеинот. Кај двата модели се развиле сериозни оштетувања на мозокот, нарушување на заштитната бариера, хронична воспалителна состојба, губење на нервни врски и сериозни проблеми со меморијата и учењето, слични на симптомите кај луѓето.Научниците потоа ја обновиле рамнотежата на NAD+ со соединение наречено P7C3-A20, развиено во нивната лабораторија. Резултатите биле, како што наведуваат авторите, изненадувачки. Кај животните кај кои терапијата била применета превентивно, болеста воопшто не се развила, а кај оние со веќе напреднат Алцхајмер, бил забележан значителен опоравок на мозочните функции. Во двата случаи, глувците целосно ги повратиле когнитивните способности.Дополнителна потврда за вистинскиот пресврт на болеста бил и падот на нивото на тау-протеинот 217 во крвта на нормални вредности, биомаркер што кај луѓето е директно поврзан со Алцхајмеровата болест. Главниот автор на студијата, Ендрју А. Пипер, изјави дека обновувањето на енергетската рамнотежа во мозокот довело до реален функционален и структурен опоравок, што отвора сериозна надеж и за примена кај луѓето.Иако на пазарот, особено во САД, веќе постојат додатоци во исхраната кои се прекурсори на NAD+, научниците предупредуваат на претпазливост. Во некои случаи тие можат да доведат до опасно високи нивоа на оваа молекула, што може да поттикне и несакани процеси, вклучително и развој на канцер. Пристапот со P7C3-A20, според авторите, овозможува прецизна регулација на рамнотежата без ризик од прекумерно зголемување.Според дел од експертите, ова истражување е значајно бидејќи покажува дека подобрувањето на симптомите не мора нужно да значи враќање на изгубените неврони, туку може да се должи на зголемена отпорност и приспособливост на мозокот. Тоа подразбира запирање на понатамошното оштетување, подобрување на комуникацијата меѓу нервните клетки и поефикасно користење на новоформираните неврони.Авторите на студијата најавија дека следниот чекор ќе бидат клинички испитувања кај луѓе. Доколку резултатите се потврдат, ова откритие би можело да означи историски пресврт во третманот на Алцхајмеровата болест, болест која со децении се сметаше за неповратна и прогресивна без реална можност за опоравок.

Магазин | пред 2 месеци

Од алкохол до мотори: Трите избори што, според хоспис-сестра, го скратуваат животот

Медицинската сестра од хоспис (простори за нега на терминални пациенти) Julie McFadden сподели три работи што никогаш не би ги правела, откако со години се грижела за луѓе во нивните последни денови од животот. Низ својата кариера сведочела на илјадници смртни случаи и, како што вели, одблиску видела како телото реагира кога здравјето сериозно попушта.Таа е авторка на книгата „Nothing to Fear: Demystifying Death to Live More Fully“ и преку својот Јутјуб-канал редовно зборува за палијативната нега и процесите што се случуваат на крајот од животот. Токму врз основа на тоа искуство, издвојува три навики и одлуки што, според неа, имаат тешки и често фатални последици.1. Секојдневно консумирање алкохолMcFadden предупредува дека широко прифатената идеја оти „умереното“ секојдневно пиење е безопасно – не е точна.„Клинички е докажано дека секојдневното пиење не е добро за здравјето“, нагласува таа.Самата признава дека во минатото била алкохоличар, но веќе со години е трезна. Според неа, проблем претставува и секојдневното пиење, но и повременото прекумерно консумирање.„Црниот дроб е прекрасен орган што извршува многу витални функции. Кога ќе откаже, последиците се сериозни“, вели таа, додавајќи дека видела доволно луѓе кои починале од цироза и други болести поврзани со алкохол.„Тоа не е добра смрт, а најважно – може да се спречи“, потенцира McFadden, нагласувајќи дека црниот дроб има способност за опоравување доколку се престане или значително се намали пиењето.2. Пушење и вејпингИако многумина го сметаат вејпингот за „побезбедна“ алтернатива, медицинската сестра е категорична дека и пушењето и вејпингот се подеднакво штетни.„Вејпингот не ги оштетува само белите дробови, туку целиот кардиоваскуларен систем“, предупредува таа.Дури и ако не дојде до емфизем, хронична опструктивна белодробна болест или рак на белите дробови, последиците се јавуваат на срцето и крвните садови – со истенчување на нивните ѕидови и сериозни проблеми со циркулацијата.„Гледањето луѓе како умираат од овие болести не е убаво. Иако хоспис-негата може да обезбеди мирна смрт, чувството на недостиг од воздух никогаш не е пријатно“, додава таа.3. Возење мотоцикли и слични возилаТретата работа што McFadden целосно ја избегнува е возењето мотоцикли, квадови и слични возила. Оваа одлука, како што вели, произлегува од искуството во одделите за интензивна и трауматолошка нега.„Со кацига или без кацига – не е добро“, нагласува таа, посочувајќи дека видела „огромен број тешки несреќи и смртни случаи“ поврзани со вакви возила. Според неа, изложеноста и ризикот се толку големи што тоа едноставно не е нешто што би го прифатила, без оглед на мерките за заштита.Пораката што McFadden ја испраќа е јасна: многу од најтешките и најболни смртни исходи што ги видела низ годините биле последица на избори кои можеле да се избегнат или променат навреме.

Магазин | пред 2 месеци

Од 1. јануари поскапи и здравствените услуги - специјалистичкки преглед од 380 на 720 денари, за Клековски поскапувањето е „симболично“

По повеќе од десет години непроменети цени, Фондот за здравствено осигурување ќе ги зголеми партиципациите за дел од здравствените услуги во јавните болници. Генералниот директор на ФЗО, Сашо Клековски, на средба со новинарите објасни дека станува збор за поскапување на основниот специјалистички и интернистички пакет за осигурениците на Фондот.Најзначајната промена се однесува на специјалистичките прегледи — наместо досегашните 380 денари, граѓаните ќе плаќаат 720 денари. Клековски го нарече зголемувањето „симболично“, иако станува збор за речиси двојно повисока партиципација.Поскапуваат и интернистичките услуги. Директорот на ФЗО го претстави зголемувањето преку износи од 40 и 60 денари, но суштината е дека станува збор за зголемување од околу 50 проценти. Со новите цени, Фондот очекува за здравствениот систем да се обезбедат приближно една милијарда денари годишно, односно околу 16 милиони евра дополнителни приходи.Според пресметките на ФЗО, околу 80 проценти од овој прилив ќе завршат во јавните здравствени установи, а остатокот кај приватниот специјалистички сектор. Само од интернистичкиот пакет, ефектот се проценува на околу 340 милиони денари годишно.Клековски најави и дека во текот на следната година позитивната листа на лекови ќе биде проширена трипати, при што приоритет ќе имаат терапиите за кардиоваскуларни заболувања.

Македонија | пред 3 месеци

Набавка на 100 амбулантни возила и деблокада за паркирањето во Клинички се „удар врз хаосот во здравството“, вели ВЛЕН

Коалицијата ВЛЕН соопшти дека на вчерашната владина седница биле донесени две одлуки кои, според нив, означуваат „нова фаза“ во јавното здравство и директен одговор на, како што наведуваат, долгогодишната небрежност и хаос во системот. Од ВЛЕН посочуваат дека мерките се реализираат под раководство на министерот за здравство Азир Алиу и дека се поставуваат нови стандарди со фокус на „животот на граѓаните“.Во соопштението се наведува дека со одлуката за набавка на 100 нови амбулантни возила, во вредност од над 461 милион денари, треба да се обезбеди побрз одговор на итни случаи, поефикасен транспорт на пациенти и подобра покриеност на територијата на државата, и во урбани и во рурални средини.Како второ, ВЛЕН информира дека се отвора пат за решавање на проблемот со паркирањето во Клиничкиот центар „Мајка Тереза“, при што, според нив, со отстранување на административните пречки ќе се овозможат ред, модернизација, зголемени капацитети и поорганизиран пристап за пациентите и медицинскиот персонал.Од коалицијата додаваат дека ја ценат „решителноста и сериозноста“ на министерот Алиу и оценуваат дека здравството не се реформира со декларации, туку со конкретни одлуки и работа, порачувајќи дека нивната цел е здравствена заштита што функционира и држава што се грижи за граѓаните.

Македонија | пред 3 месеци

Смрт на новороденче на Гинекологија: Министерството чека обдукциски наод

Министерството за здравство изрази сочувство до семејството по смртта на новороденче на Клиниката за гинекологија и акушерство и информираше дека се преземаат сите неопходни чекори за целосно расветлување на случајот. Министерот за здравство, Азир Алиу, иницирал вонреден инспекциски надзор преку Државниот санитарен и здравствен инспекторат, по што ќе следи и стручен надзор.Од Министерството потенцираат дека постапувањето ќе биде професионално, стручно и транспарентно, со цел јавноста да биде точно и објективно информирана за околностите под кои настанал трагичниот исход, како и за преземените активности од стручен аспект.Во соопштението се апелира до јавноста да се почекаат резултатите од инспекциските и стручните надзори, како и обдукцискиот наод, кој, како што наведуваат, е единствениот и конечен релевантен документ за утврдување на причините за смртта. До добивање на конечните резултати, Министерството повикува да не се создава дополнителен немир кај семејството и во јавноста.Воедно, потсетуваат дека Клиниката за гинекологија и акушерство претставува врвна терциерна здравствена установа, во која се применуваат законски пропишани протоколи за постапување во вакви случаи. Министерството за здравство најавува дека ќе остане отворено и транспарентно во комуникацијата и дека јавноста ќе биде навремено информирана веднаш по добивањето на сите релевантни наоди.

Македонија | пред 3 месеци

Револуција во медицината: Новата генска терапија носи ремисија кај неизлечив рак на крв

Терапија која до неодамна се сметаше за научна фантастика успеа да го преобрати текот на некои од најагресивните и дотогаш неизлечиви форми на рак на крвта, објавија лекарите. Овој пионерски третман се заснова на прецизно уредување на ДНК во белите крвни зрнца, трансформирајќи ги во „жив лек“ што директно ги напаѓа канцерогените клетки, јавува BBC.Првата пациентка, девојче лекувано во 2022 година, и денес е без знаци на болест и планира да стане научник специјализиран за рак. Во меѓувреме, со истиот третман биле опфатени уште осум деца и две возрасни лица со Т-клеточна акутна лимфобластична леукемија, а речиси две третини од пациентите (64%) постигнале ремисија. За сите нив, хемотерапијата и трансплантацијата на коскена срж веќе не давале резултат, а единствената преостаната опција била палијативна грижа.Шеснаесетгодишната Алиса Тепли од Лестер, која прва го примила ова лекување, сведочи: „Навистина мислев дека ќе умрам и дека нема да можам да пораснам и да ги правам сите работи што секое дете заслужува.“ Нејзиниот стар имунолошки систем целосно бил уништен, а потоа создаден нов. Поминала четири месеци во болница, целосно изолирана поради ризик од инфекција. Денес, ракот кај неа не е воочлив и потребни ѝ се само годишни прегледи.Како функционира „живиот лек“?Истражувачите од University College London и болницата Great Ormond Street користеле технологија наречена „уредување бази“. Базите – аденин (A), цитозин (C), гванин (G) и тимин (T) – се градивни елементи на генетскиот код. Уредувањето бази им овозможува на научниците да ја изменат структурата на една единствена база и на тој начин да ја променат генетската инструкција.Кај оваа форма на леукемија, Т-клетките кои треба да го штитат телото почнуваат неконтролирано да растат. Затоа, лекарите стартувале со здрави донорски Т-клетки и ги модифицирале низ неколку чекори:– го оневозможиле нивниот природен механизам за напаѓање, за да не го оштетат телото на пациентот;– го отстраниле протеинот CD7 кој се наоѓа на сите Т-клетки, за клетките да не се уништат меѓусебно;– создале „невидлив штит“ за да ги заштитат од хемотерапија;– ги препрограмирале да напаѓаат сè што носи CD7 – вклучително и канцерогените и преостанатите Т-клетки на пациентот.Резултатите се надежни, но ризиците остануваатСтудијата објавена во New England Journal of Medicine ги претставува резултатите од првите 11 пациенти. Девет од нив постигнале длабока ремисија која овозможила трансплантација на коскена срж. Седум пациенти се и натаму без болест – од три месеци до три години по третманот.„Пред неколку години ова ќе беше научна фантастика,“ вели професорот Васим Касим од UCL. „Третманот е длабок и тежок, но кога функционира – резултатите се извонредни.“ Најголемите ризици се инфекции во периодот кога имунолошкиот систем е уништен. Во два случаи, ракот ги изгубил CD7-ознаките и се „скрил“ од терапијата, по што повторно се појавил.„Станува збор за пациенти кои речиси немаа надеж за преживување,“ додава д-р Роберт Кјеса од Great Ormond Street.Д-р Дебора Јалоп од King’s College Hospital вели дека резултатите се „импресивни кај леукемија што претходно се сметаше за неуништлива“, а д-р Танија Декстер од организацијата Anthony Nolan оценува дека третманот нуди „нова надеж дека овие терапии ќе станат достапни за сè поголем број пациенти“.

Свет | пред 3 месеци

Германска анализа: Лековите за кашлица најчесто не делуваат – медот еднакво ефикасен

Доколку развиете кашлица што ве мачи или ве држи будни преку ноќ, не мора веднаш да посегнувате по специјални сирупи или таблети е заклучокот на германска анализа. Германската организација за заштита на потрошувачите „Стифтунг Варентест“ предупредува дека поголемиот дел од лековите за кашлица немаат доволно докажана ефикасност.Во аптеките најчесто се нудат два вида препарати: едните ја разредуваат слузта за полесно искашлување, додека другите го намалуваат надразнувањето кај сувата кашлица. Но, според анализата на германските експерти, ниту природните, ниту синтетичките лекови за потиснување на кашлицата не го поминале тестирањето.„Купувачите можат да заштедат пари на лекови за кашлица“, стои во извештајот. Тие укажуваат дека ефикасноста на овие препарати не е научно потврдена, а дел од активните состојки носат и ризици. Како пример се наведува декстрометорфанот, супстанца што во ретки случаи може да предизвика зависност или халуцинации.Поуспешно поминале лековите за искашлување, кои генерално се оценети како „прикладни, но со претпазливост“. Иако нивниот ефект е утврден, тој е оценет како умерен.Стручњаците додаваат дека не е неопходно веднаш да се купуваат препарати – медот може да помогне исто толку. Чист мед или додаден во топол чај може да го смири надразнувањето. Иако научните резултати не се конечни, ефектот е споредлив со оној на испитаните лекови, чие дејство е ограничено.

Магазин | пред 3 месеци

Револуционерен пробив: мозочни имунолошки клетки можат да ја запрат Алцхајмеровата болест

Ново научно истражување објавено во „Nature“ открива потенцијално пресвртно сознание во борбата против Алцхајмеровата болест. Меѓународен тим научници идентификуваше специфичен „прекинувач“ во мозокот кој активира заштитничко однесување кај микро глијата – имунолошките клетки задолжени за одбрана на мозочното ткиво. Овој механизам би можел да отвори пат кон развој на нова генерација терапии за една од најразорните невродегенеративни болести.Микро глијата, способни и да заштитуваат и да предизвикаат штета преку воспалителни реакции – покажале дека во контакт со амилоид-бета протеинските наслаги преминуваат во специфична, невропротективна состојба. Тимот предводен од невронаучничката Пинар Ајат од Медицинскиот факултет Icahn утврдил дека кога овие клетки се активирани на „заштитен начин“, тие забавуваат акумулација на амилоид-бета плакови и го ограничуваат појавувањето на токсичните тау-протеини.Истражувањето покажало дека овој корисен подтип на микро глија се одликува со пониски нивоа на протеинот PU.1 – одамна поврзуван со зголемен ризик од Алцхајмер – и повисоки нивоа на имуниот протеин CD28. Кога научниците го блокирале CD28 кај тестирани животни, бројот на штетни, воспалителни микро глијални клетки драматично се зголемил, а амилоидните наслаги станале уште почести.Овие податоци се совпаѓаат со претходни генетски откритија кои укажуваат дека луѓето со природно пониски нивоа на PU.1 почесто ја развиваат болеста подоцна во животот.„Ова откритие нуди важно објаснување зошто намаленото присуство на PU.1 е поврзано со помал ризик“, вели генетичарката Елисон Гоут од Icahn School of Medicine.Иако мозокот очигледно поседува сопствен одбранбен механизам против Алцхајмер, научниците нагласуваат дека тој не е доволно силен да го запре прогресот на болеста. Затоа се верува дека идните терапии би можеле да се насочат кон засилување на ова заштитно, имунолошко „вклучување“ кај микро глијата – чекор што би можел да создаде нова генерација имунотерапии за невродегенеративни заболувања.Истражувачите исто така посочуваат дека ова откритие го продлабочува разбирањето за врската помеѓу Алцхајмеровата болест и поширокиот имунолошки систем, покажувајќи дека микро глијата можеби функционираат слично на Т-клетките – клучни регулатори на имунитетот во остатокот од телото.Научната заедница го оценува откритието како значаен напредок, но последниот и најкритичен тест останува: да се утврди дали истиот механизам функционира и кај луѓето. Ако резултатите се потврдат, тоа би можело да значи почеток на сосема нова ера во третманот на Алцхајмер.

Свет | пред 4 месеци

Ексминистерот за здравство од времето на СДСМ ќе биде прв вицепремиер наместо Меџити

Портпаролот на коалицијата „ВРЕДИ“, Дритон Сулејмани, потврди дека досегашниот министер за здравство Беким Сали ќе го наследи Изет Меџити на функцијата прв вицепремиер на Владата. Меџити, кој ја извршуваше оваа должност, ќе ја преземе градоначалничката функција во општина Чаир по победата на локалните избори.„Ние веќе функционираме како ВРЕДИ и досегашните министри беа министри на ВРЕДИ, а не на одделни политички партии, така и ќе продолжиме. Како што има најавено Меџити, негов наследник на позицијата прв вицепремиер ќе биде Беким Сали, додека за министер за животна средина и просторно планирање ќе биде назначен друг и за тоа допрва ќе се одлучува. Сѐ уште нема конкретно име“, изјави Сулејмани на денешната прес-конференција.Беким Сали беше министер за здравство од 2022 до 2023 година, во владата предводена од СДСМ.Одговарајќи на новинарско прашање што очекува да се случува со ДУИ по изборите, портпаролот Сулејмани изјави дека во таа партија се потребни суштински промени, но не очекуваат дека нешто драстично ќе се промени во нивното делување.

Македонија | пред 5 месеци

Доктор открива: Како телото предупредува дека крвните садови се блокирани

Многу луѓе ги занемаруваат првите симптоми на затнати артерии, сметајќи дека се работи за стрес, замор или привремена непријатност, пишува Times of India. Лицата над 40 години, како и оние кои имаат висок крвен притисок, дијабетес, покачен холестерол или семејна историја на срцеви заболувања, треба особено да внимаваат на предупредувањата што телото ги испраќа.Срцево-садовиот хирург д-р Сумит Кападија издвојува шест клучни симптоми што може да укажуваат на заќорени артерии.1. Болка или притисок во градитеОва е најчестиот знак дека срцето не добива доволно крв. Се јавува чувство на тежина, притисок или печење во градите, кое може да се шири кон левата рака, рамото, вилицата или грбот. Ако болката се појавува при физички напор и исчезнува при одмор, потребна е лекарска консултација. Ако не престанува ни во мирување, може да биде знак за срцев удар и е неопходна итна медицинска помош.2. Кус здив и постојан заморКога срцето не добива доволно кислород, целиот организам се напрега повеќе. Ако останувате без здив дури и при мали напори или чувствувате необјаснива исцрпеност, тоа може да биде прикриен знак на срцево заболување.3. Грчеви во нозете кои исчезнуваат при одморБолка во листовите, бутовите или задникот при одење, која престанува кога ќе застанете, е чест симптом на периферна артериска болест. Поради стеснетите артерии, мускулите не добиваат доволно кислород, а со текот на времето и краткото одење станува тешко.4. Онемување или слабост во рацете и нозетеНедостатокот на кислород во крвта може да ги оштети нервите, што предизвикува чувство на трпнење, студенило или слабост во екстремитетите. Тоа може да го отежни движењето и да го зголеми ризикот од падови – јасен сигнал дека е потребен лекарски преглед.5. Рани на стапалата кои тешко заздравуваатЛошата циркулација го успорува заздравувањето на ткивото. Ако рана не зарасне со недели, постои опасност од инфекција или дури гангрена. Навремена интервенција може да спречи сериозни компликации.6. Студен екстремитет и промена на бојата на кожатаАко една нога или рака е значително постудена, побледа или со синкаста нијанса, тоа укажува на ослабен проток на крв. Може да се забележи и губење на влакненца или сјајна, затегната кожа – уште еден сигнал дека е потребна брза лекарска проценка.

Магазин | пред 5 месеци

Голем интерес за вакцинација против сезонски грип – над 70 илјади пријавени, 22 илјади веќе вакцинирани

Министерството за здравство информира дека интересот за вакцинација против сезонски грип континуирано расте. Досега се пријавени над 70 илјади граѓани, а вакцинирани се повеќе од 22 илјади лица низ државата.Вакцинацијата се спроведува на 35 вакцинални пункта, од кои пет се во Скопје. Сите заинтересирани граѓани можат да се пријават преку апликацијата vakcinacija.mk или преку својот матичен лекар.Со бесплатната вакцинација се опфатени ризичните категории население, меѓу кои: лица над 65 години, лица со хронични заболувања, здравствени работници, бремени жени, деца од 6 месеци до 5 години, лица сместени во установи за социјална заштита на стари лица и вработените во овие установи.Во организација на Министерството, превентивни тимови од здравствени установи низ државата продолжуваат со теренска вакцинација и во домашни услови за повозрасни и неподвижни лица, како и за лица со попреченост.

Македонија | пред 5 месеци

Во Македонија регистрирани 188 болни и двајца починати од грип

Здравствените власти во Европа се подготвуваат за нова сезона на грип, која според експертите би можела да биде потешка од вообичаеното. Причини за загриженост се ниските стапки на вакцинација и зголемениот број случаи во други делови на светот, како Јапонија и Австралија.Податоците на Европскиот центар за превенција и контрола на болести покажуваат дека бројот на заболени постепено расте, што е типично за овој период од годината.Во Македонија ид Од почетокот на сезоната регистрирани се вкупно 188 случаи на заболени од грип, што е 77% повеќе од истиот период минатата година и 36% повеќе од просекот на последните 14 сезони. Најмногу заболени има во Гостивар (79 случаи), а највисока инциденца е во Македонски Брод. Во досегашниот тек на сезоната пријавени се и две починати лица поврзани со грип.Од ИЈЗ препорачуваат дека вакцинацијата против сезонски грип е најсигурниот начин на заштита. Институтот за јавно здравје препорачува вакцинација за сите, особено за ризичните групи: лица над 65 години, деца од 6 месеци до 5 години, хронично болни, бремени жени и здравствени работници.За заштита, граѓаните се советуваат да ги почитуваат основните мерки: избегнување на гужви и контакт со болни лица, често миење на рацете, редовно проветрување и загревање на просториите, топло облекување и консумирање на храна богата со витамини, особено витамин Ц, доволно сон и физичка активност за јакнење на имунитетот.Доколку се појават симптоми како температура, кашлица и болки во телото, се препорачува одмор дома, повеќе течности и избегнување контакт со други лица, а во случаи на потешки симптоми – итно да се побара лекарска помош, особено кај постари и хронично болни лица.

Македонија | пред 5 месеци

Истражување: Несоницата може да ја зголеми биолошката возраст на мозокот

Новo истражување објавено во британското медицинско списание „Лансет“ открива дека недостатокот на квалитетен сон може значително да го забрза стареењето на мозокот и да има сериозни последици по менталното здравје.Научниците анализирале податоци од повеќе од 27.000 возрасни лица на возраст меѓу 40 и 70 години, користејќи магнетна резонанца и вештачка интелигенција за да ја проценат биолошката старост на нивниот мозок.Резултатите покажале дека луѓето кои страдаат од несоница, хрчење или имаат неправилен ритам и траење на спиењето, имаат мозок што изгледа речиси една година постаро од нивната вистинска возраст. „Староста на мозокот која ја надминува биолошката возраст може да биде показател за оддалечување од здравото стареење“, наведуваат истражувачите.Претходните студии веќе покажале дека „постар мозок“ е поврзан со побрзо когнитивно опаѓање, зголемен ризик од деменција и пократок животен век. Новиот тим научници дополнително открил дека воспалителните процеси во телото може да играат важна улога — лошиот сон ја зголемува воспаленоста во организмот, што пак доведува до оштетување на крвните садови и мозочните клетки.Иако процесот на стареење на мозокот не може целосно да се запре, експертите нагласуваат дека здравите навики на спиење можат значително да го забават. Тие препорачуваат редовен распоред на спиење, ограничување на кофеинот и алкохолот, избегнување на екрани пред легнување и создавање мирна и затемнета средина за одмор.

Медиасет | пред 5 месеци

Ексдиректорот на Неврологија снимен со „бело“ треба да оди на обука за да добие лиценца за доктор

Поранешниот директор на Клиниката за неврологија, д-р Игор Кузмановски, кој беше разрешен по објавата на видео на кое се гледа како меша бела прашкаста материја, ќе може да добие лиценца за работа само ако успешно помине тримесечна специјализирана обука под менторство и положи испит за проверка на стручноста, соопшти Лекарската комора.Од Комората објаснуваат дека одлуката е донесена од Комисијата за етички и правни прашања, со цел да се гарантира безбедноста на пациентите и интегритетот на професијата. Бидејќи не постои судска пресуда или друг правен акт за одземање на лиценцата, е применет засилен механизам на контрола и едукација.Паралелно, против докторот се води и постапка за етичко однесување, при што Комората донела јавна и остра морална осуда, оценувајќи дека со своето однесување Кузмановски го нарушил угледот на лекарската фела.„Очекуваме извештаи од комисиите на Министерството за здравство и Клиниката за неврологија за да донесеме конечна, објективна одлука“, наведуваат од Комората.По скандалот, министерот Азир Алиу го разреши Кузмановски и на негово место го назначи д-р Јован Божиновски, кој најави внатрешен стручен надзор за работата на клиниката во последните 12 месеци, како и дисциплинска постапка по добивањето на извештаите од Државниот санитарен и здравствен инспекторат и стручните комисии.Според Министерството за здравство, д-р Кузмановски ќе биде казнет со прекршочен платен налог бидејќи работел без активна лиценца, согласно член 309 од Законот за здравствена заштита.

Македонија | пред 5 месеци

Зошто дехидрацијата е најопасна за постарите лица – совети на лекарите

Според податоците на Светскиот совет за стареење, имунолошкиот систем на постарите лица повеќе не се бори со вирусите толку ефикасно како порано, па затоа процесот на опоравување мора да се сфати сериозно. Иако повеќето луѓе при настинка веднаш посегнуваат по лекови или едноставно остануваат во кревет, лекарите предупредуваат на една честа, но опасна грешка – занемарување на хидратацијата.Докторката и медицинска сестра Сандра Петерсен објаснува дека токму недостатокот на внес на течности е најчестата грешка што може да го влоши здравјето, особено кај постарите лица.„За време на болест, хидратацијата ги одржува слузниците влажни, што му помага на телото полесно да ги задржи и исфрли вирусите,“ вели таа за Parade.Според Петерсен, водата е неопходна за правилно функционирање на имунолошкиот систем – таа овозможува полесен пренос на хранливи материи и кислород, ја регулира телесната температура и помага во исфрлањето на токсините преку бубрезите. „Дехидрацијата, пак, може да го зголеми заморот и да предизвика главоболки,“ додава таа.Сличен став има и докторката Рупа Сах, која предупредува дека соодветната хидратација го намалува ризикот од секундарни инфекции како бронхитис, синуситис или воспаление на белите дробови, бидејќи ги одржува влажни слузниците на носот, грлото и белите дробови.И двете експертки потенцираат дека постарите лица се најранливи на дехидрација, особено ако имаат симптоми како повраќање или дијареа, кога доаѓа до губење на електролити. „Нерамнотежата на електролитите може да предизвика слабост, конфузија, па дури и хоспитализација,“ вели Петерсен.Таа објаснува дека со возраста телото има послаб осет за жед, па често му е потребна вода дури и кога не се чувствува жед. Дополнително, со стареењето се намалува мускулната маса – а токму мускулите складираат вода – што значи дека организмот има помали резерви на течности.Одредени лекови, како диуретиците, дополнително го зголемуваат губењето течности. Затоа, Петерсен препорачува постарите лица да пијат шест до осум чаши вода дневно, а во периоди на болест уште една или две повеќе.Докторката Сах советува течностите да се внесуваат постепено во текот на денот – вода, билни чаеви, супи и бистри пијалоци, а да се избегнуваат кофеин и алкохол, кои го поттикнуваат губењето на течности.„Дури и блага дехидрација може да има сериозни последици кај постарите лица,“ предупредува Сах. „Хидратацијата не е само прашање на удобност, туку и на безбедно закрепнување.“

Магазин | пред 5 месеци

Д-р Мирчовска: Хипербарната капсула во ОБ Кочани е функционална и безбедна, со стручен пристап и едуциран персонал

Во врска со интересот на јавноста за хипербарната кислородна терапија и третманите на повредените во несреќата во дискотеката „Пулс“, в.д. директорката на Општата болница Кочани, д-р Катарина Мирчовска, даде појаснување за постапките и начинот на работа на установата.„Во болницата е донирана еднокоморна хипербарна капсула, наменета за третман на едно лице, која користи кислород под притисок. Таа претставува медицински уред за повеќе индикации во доменот на дерматологија, неврологија, физикална медицина и лекување на повреди. Уредот беше дониран со цел поддршка на повредените во трагедијата, по што беше одржан стручен колегиум за утврдување на безбедносни процедури и потреба од обука на медицински персонал“, вели д-р Мирчовска.Таа додава дека, по стручна консултација со Клиниката за пластична хирургија, е направена проба на апаратот и мерење на времето за декомпресија, кое изнесува околу пет минути — потребно за безбедно извлекување на пациент во случај на паничен напад.„Хипербарната терапија бара прецизен пристап и не може да се споредува со употреба на вакви капсули од страна на спортисти или лица без медицинска индикација. Кај пациенти со изгореници, инхалациски повреди и психолошка траума, третманите мора да се спроведуваат под надзор на обучен тим“, нагласува директорката.Еден физијатар и еден физиотерапевт од ОБ Кочани веќе се здобија со обука во Шпанија. Во наредниот период, хипербарната капсула ќе биде преместена во просторија на физикалната медицина, каде што ќе биде под контрола на едуциран персонал и достапна за пациенти кај кои има медицинска индикација за нејзино користење.Во однос на тековните активности, д-р Мирчовска објаснува дека реновирањето на просториите во болницата започнало во јуни, најнапред во физикалната медицина, а дел од терапиите на повредените се изведувале на Пониква како дел од процесот на рехабилитација и психосоцијална поддршка.„Во целиот период не недостигал стручeн кадар — терапиите се спроведуваа и со поддршка од специјалисти и физиотерапевти од Штип, 8 Септември и Институтот Козле. Што се однесува до силиконските лепенки, дел од доставените беа за рани, а не за лузни, и во таа фаза не беа применливи за повредените“, појасни Мирчовска.Таа додаде дека болницата останува отворена за соработка со сите поединци и организации кои имаат волја и можности да помогнат во создавање подобри услови за лекување и опоравување на пациентите.„Целта ни е заедничка — подобро здравје и побрзо закрепнување на повредените и сите граѓани“, порача в.д. директорката на ОБ Кочани.

Македонија | пред 5 месеци

Министерството за здравство: Нема долг кон „Комунална хигиена“, тврдењата за 5 милиони евра се неточни

Министерството за здравство со реакција ги демантираше тврдењата на ЈП „Комунална хигиена – Скопје“ дека институцијата ѝ должи повеќе од пет милиони евра и дека токму овој неплатен долг е причина за доцнењето на платите на вработените во претпријатието.„Министерството за здравство, како правен субјект, нема никаква обврска или долг кон ЈП Комунална хигиена – Скопје. Тврдењата за неплатен долг од 5 милиони евра се неточни и целта им е да се нанесе штета на угледот на Министерството или да се амнестира некој од сопствените обврски,“ стои во соопштението.Од Министерството апелираат јавноста и медиумите да внимаваат на точноста на информациите и да не се шират дезинформации што можат да создадат забуна или недоверба во институциите.„Министерството за здравство продолжува да работи согласно законските обврски и со принцип на транспарентност во сите свои активности,“ додаваат од институцијата.Реакцијата следува по обвинувањата на ЈП „Комунална хигиена – Скопје“, кое претходно тврдеше дека токму долгот од Министерството за здравство сериозно ја нарушува ликвидноста на претпријатието и индиректно предизвикува доцнење на платите.

Скопје | пред 5 месеци