САД

САД го одредија 9 април како можен крај на војната со Иран

САД го одредија 9 април како можен датум за завршување на војната со Иран, а се очекува дека разговорите меѓу двете страни наскоро ќе започнат, јавуваат израелските медиуми. Според весникот Yedioth Ahronoth, еден неименуван израелски функционер изјавил дека „Вашингтон го одредил 9 април како целен датум за завршување на војната, оставајќи околу 21 ден за продолжување на борбите и преговорите“.Истите извори додаваат дека „разговорите меѓу Иран и САД се очекува да се случат подоцна оваа недела во Пакистан“, нагласувајќи дека Вашингтон не го известил Израел за деталите од контактите со претседателот на иранскиот парламент.Иран ги негира преговорите со Америка, оценувајќи ги извештаите како „лажни вести“ кои служат за манипулација на финансиските и нафтените пазари.Претседателот на САД, Доналд Трамп, претходно во понеделникот соопшти дека наредил петдневно одложување на сите напади врз иранските електрани и енергетска инфраструктура, како резултат на „многу добри и продуктивни“ разговори со Техеран во изминатите два дена.Регионалната ескалација се интензивира откако на 28 февруари САД и Израел започнаа заедничка офанзива против Иран, при што загинаа повеќе од 1.340 лица, вклучувајќи го и тогашниот врховен лидер Али Хамнеи.Техеран возврати со напади со дронови и ракети кон Израел, како и кон Јордан, Ирак и земјите од Заливот каде се наоѓаат американски воени објекти, предизвикувајќи жртви, оштетувања на инфраструктурата и нарушувања на глобалните пазари и воздушниот сообраќај.

Свет | пред 6 дена

Високи претставници на Трамп разговарале со претседателот на иранскиот парламент

Највисоките претставници на американскиот претседател Доналд Трамп, Стив Виткоф и Џаред Кушнер, разговарале со претседателот на иранскиот парламент, Мохамед Багер Калибаф, објавија израелските медиуми, повикувајќи се на официјални израелски извори. Калибаф, близок сојузник на убиениот командант на IRGC, Касем Сулејмани, кој бил вмешан во насилно гаснење на протести, се појавил како водечки носител на одлуки во воено време откако високите ирански функционери биле елиминирани во израелско-американската кампања против Иран, објави „Тајмс оф Израел“.Претходно, Трамп тврдел дека САД разговараат со истакната личност и лидер во Иран, без да го открие неговиот идентитет. Веднаш по овие тврдења, профил на социјалната мрежа X, кој припаѓа на Калибаф, објавил дека не се воделе никакви преговори со САД.Исто така, се наведува дека „лажни вести“ биле користени за „манипулација“ на нафтените пазари, додека иранскиот народ бара „целосна и покајничка казна за агресорите“.

Свет | пред 6 дена

Иран: Тврдењата на Трамп за разговори со нас се лажни вести

Иран повторно истакна дека не водел никакви разговори со Соединетите Американски Држави, и покрај тврдењата на американскиот претседател Доналд Трамп дека двете страни постигнале „клучни точки на согласност“. Трамп претходно изјави дека во изминатите 24 часа се одржале „многу силни“ разговори меѓу Вашингтон и Техеран и дека е јасно оти Иран „многу сака да постигне договор“.Претседателот на иранскиот парламент, Мохамад Багер Галибаф, повтори дека такви разговори не се одржале. „Не се одржани никакви преговори со Соединетите Американски Држави, а лажните вести се користат за манипулација на финансиските и нафтените пазари и за извлекување од ситуација во која се заглавени САД и Израел“, рече Галибаф.Оваа изјава е во спротивност со претходното известување на израелски функционер кој за Ројтерс изјави дека токму Галибаф ја предводи преговарачката група со Вашингтон.Според иранската државна новинска агенција ИРНА, портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи изјавил дека „пријателски“ земји пренеле пораки дека Соединетите Американски Држави бараат преговори за завршување на војната, но Иран на тоа не одговорил.

Свет | пред 6 дена

Трамп: Водиме интензивни разговори со Иран

Американскиот претседател Доналд Трамп потврди дека САД водат „многу интензивни разговори“ со Иран, објави новинарот на CNBC, Џо Кернер. Трамп изјави дека разговара со „нови луѓе“ во Иран, што го прави оптимист за можноста за промена на режимот.Трамп посочи дека разговорите се „продуктивни“ и се одвиваат во последните два дена. Тој од Министерството за одбрана побарал да ги одложи сите удари врз иранската енергетска инфраструктура и електрани за пет дена, во зависност од успехот на преговорите. Претходно, претседателот најави дека ако Иран не го отвори Ормускиот теснец во рок од 48 часа, САД ќе започнат со уништување на иранските електрани, почнувајќи од најголемата.Од друга страна, Иранската револуционерна гарда соопшти дека ќе возврати на напади врз иранскиот енергетски сектор со напади врз израелски електрани, како и врз оние што снабдуваат американски бази во регионот на Персискиот Залив.Оваа тензија доаѓа во време кога информации од иранската агенција Fars велат дека не постоеле директни или индиректни контакти меѓу двете земји, што ја покажува сложената и контроверзна природа на дипломатските разговори.

Свет | пред 6 дена

Трамп ги одложи сите напади врз иранските електрани

Американскиот претседател Доналд Трамп ги одложи нападите врз иранските електрани откако имал „добри и продуктивни разговори“ со режимот во Техеран. Како што наведува Ројтерс, Трамп ѝ наредил на американската војска да ги одложи сите воени напади врз иранските електрани и енергетска инфраструктура за пет дена.Потегот на Трамп следеше по заканата од Иран дека ќе ги нападне израелските електрани и оние што ги снабдуваат американските бази низ регионот на Персискиот Залив доколку САД ја нападнат енергетската мрежа на Иран.„Сакам да известам дека САД и земјата Иран, во последните два дена, имаа многу добри и продуктивни разговори во врска со потполно и тотално решавање на нашите непријателства на Блискиот Исток. Врз основа на тонот и содржината на овие длабоки, детални и конструктивни разговори, кои ќе продолжат во текот на неделата, му наложив на Министерството за војна да ги одложи сите воени напади против иранските електрани и енергетската инфраструктура за период од пет дена, во зависност од успехот на тековните состаноци и дискусии – напиша Трамп на социјалната мрежа „Трут Соушл“.

Свет | пред 6 дена

(Видео) Авион се судри со противпожарно возило во Њујорк

Регионален авион на компанијата „Ер Канада експрес“ се судрил со возило на пистата по слетувањето на аеродромот ЛаГвардија во Њујорк доцна во неделата навечер, што довело до затворање на аеродромот.Станува збор за авион од типот CRJ-900, кој пристигнувал од Монтреал, а според податоците од платформата за следење летови „Флајтрадар24“, удрил во возило со брзина од околу 24 милји на час непосредно пред полноќ.Летот го извршувала компанијата „Џез авиејшн“, регионален партнер на „Ер Канада“. И двете компании го потврдија инцидентот.„Летот 8646 беше на релација Монтреал (YUL) – ЛаГвардија (LGA). Прелиминарниот список покажува дека во авионот имало 72 патници и четири члена на екипажот, но тоа сè уште треба да се потврди. Инцидентот се случи околу 23:47 часот на 22 март 2026 година“, се наведува во соопштението на „Џез авиејшн“.Американската Федерална управа за воздухопловство воведе итен прекин на сите летови на аеродромот, наведувајќи дека станува збор за вонредна состојба, без да соопшти дополнителни детали.Според информациите од веб-страницата на аеродромот ЛаГвардија, пристигнувачките летови биле пренасочени кон други аеродроми или вратени на почетните дестинации.Управата на пристаништа потврди дека авионот се судрил со возило за спасување и гасење пожари на аеродромот, кое реагирало на друг инцидент.Во соопштението се наведува дека веднаш биле активирани итните протоколи и дека аеродромот бил затворен за да се овозможи интервенција и да се спроведе детална истрага.

Свет | пред 6 дена

Стејт департментот со безбедносно предупредување: Американците ширум светот да бидат повнимателни, со посебен акцент на Блискиот Исток

Стејт департментот на САД издаде глобално безбедносно предупредување „Worldwide Caution“, со кое им препорачува на американските државјани ширум светот да применуваат зголемена претпазливост, а особено при престој и патување на Блискиот Исток.Во соопштението, означено како „Security alert“ се наведува дека американските граѓани во странство треба внимателно да ги следат насоките од безбедносните известувања што ги објавуваат најблиските амбасади и конзулати на САД. Како дополнителен фактор, се предупредува и на можни периодични затворања на воздушен простор, што може да предизвика нарушувања во патувањата и измена на летовите во последен момент.Предупредувањето посочува и дека американски дипломатски објекти биле цел на напади, вклучително и надвор од регионот на Блискиот Исток, и дека постои ризик од насочување кон други американски интереси во странство, како и кон места што се поврзуваат со Соединетите Американски Држави или со американски државјани.Надлежните им препорачуваат на патниците навремено да се информираат и да ги прочитаат препораките за конкретната дестинација пред да тргнат на пат. Како практична мерка за подобра информираност, се потсетува и на можноста за пријавување во системот STEP, преку кој се добиваат најновите безбедносни известувања.Предупредувањето е означено како глобално („Location: Worldwide“) и, според објавата, последен пат е ажурирано на 22 март 2026 година.

Свет | пред 6 дена

25 лица во Иран уапсени поради наводна соработка со Израел и САД

Иранското Министерство за разузнавање соопшти дека во централно-западната покраина Маркази се уапсени 23 лица поради наводна соработка со Соединетите Американски Држави и Израел.Според соопштението, тие пренесувале координати на воени локации на меѓународна медиумска платформа за која Иран тврди дека е поврзана со Израел и работеле на поттикнување „улични немири“.Дополнително, уште две лица се уапсени во североисточната покраина Голестан под обвинение дека планирале напади на полициски центри. Министерството наведе дека документирало „криминални активности“ на 15 лица кои зборуваат персиски и живеат во странство, осомничени како израелски „агенти“, и ги предало податоците на правосудството.Иранските власти претходно ги предупредуваа своите граѓани во странство да не соработуваат со организации поврзани со САД или Израел, со закана дека нивната имотна сопственост во Иран може да биде запленета.

Свет | пред 1 седмица

Куба: Се подготвуваме за можна американска инвазија

Куба ја зајакнува воената готовност поради можна американска инвазија, но нагласува дека не сака да ги влоши односите со Соединетите Американски Држави и претседателот Доналд Трамп, изјави заменик-министерот за надворешни работи на Куба, Карлос Фернандез де Косио.„Нашата армија е секогаш подготвена“, рече тој, додавајќи дека во моментов се подготвуваат за можна воена агресија, но се надеваат дека судир нема да се случи. „Куба не сака судир со САД. Имаме право да се заштитиме, но подготвени сме да седнеме и да разговараме“, истакна министерот.Трамп неодамна изјави дека верува оти ќе „има чест да ја освои Куба“, по засилен економски притисок врз островот, вклучувајќи блокада на снабдувањето со јаглеводороди во јануари, веднаш по соборувањето на венецуелскиот претседател Николас Мадуро.Покрај политичките тензии, Куба се соочува и со енергетска криза – во неделата, по седми пат во речиси година и половина, дојде до прекин на електричната енергија. Фернандез де Косио нагласува дека владата презема секакви можни мерки за да обезбеди снабдување и се надева дека американскиот бојкот нема да трае засекогаш.

Свет | пред 1 седмица

Иран ја одби понудата на САД за нафта: „Жал ни е – распродадено“

Иранските власти ја отфрлија понудата од САД за привремено олеснување на санкциите за продажба на нафта, испраќајќи јасна порака дека нема намера да прифати ваков компромис во актуелниот геополитички контекст.Претседателот на иранскиот парламент, Мохамад Багер Галибаф, реагираше на изјавите од американската администрација, која предложи ослободување на залихи на иранска нафта за да се стабилизира глобалниот пазар.„Укинување на санкциите за иранската нафта која е заробена на море? Жал ни е – распродадено ни е“, напиша Галибаф на социјалните мрежи.Претходно, американскиот министер за финансии Скот Бесент изјави дека со ваквиот потег на пазарот би можеле брзо да се пласираат околу 140 милиони барели нафта, што би придонело за намалување на притисокот врз цените на енергенсите.Санкциите за иранската нафта се во сила со години, а дополнително беа заострени откако администрацијата на Доналд Трамп во 2018 година се повлече од нуклеарниот договор со Иран.Одбивањето на понудата доаѓа во време на засилени тензии на Блискиот Исток, при што енергетските ресурси стануваат клучна алатка во геополитичките притисоци и преговори.

Свет | пред 1 седмица

Иран се закани: Ако САД нападнат, ќе таргетираме енергетска и водна инфраструктура во регионот

Иран најави дека ќе ги таргетира енергетските капацитети и постројките за десалинизација во регионот доколку САД ги реализираат заканите за уништување на иранските електрани.Во изјава пренесена од државната агенција, портпаролот на оперативната команда на иранската војска „Хатам ал-Анбија“ порача дека одговорот ќе биде директен и широк.„Ако непријателот ја нападне иранската нафтена и енергетска инфраструктура, цел ќе бидат сите енергетски, информативни и постројки за десалинизација што им припаѓаат на САД и на режимот во регионот“, изјави тој, без да прецизира на кој „режим“ се однесува.Заканата доаѓа по ултиматумот од американскиот претседател Доналд Трамп, кој му даде рок од 48 часа на Техеран да го отвори Ормутскиот Теснец за поморски сообраќај, во спротивно ќе следува уништување на иранските електрани.Ескалацијата следи по иранските ракетни напади врз југот на Израел, при што беа погодени градовите Арад и Димона – вториот во близина на стратешки нуклеарен истражувачки центар. Во нападите беа повредени повеќе од 100 лица, од кои дел со тешки повреди, а причинета е значителна материјална штета.Иако не станува збор за најсмртоносен напад, неговиот обем и ефектот врз инфраструктурата го прават еден од најсериозните досега во текот на конфликтот.Заканата со напади врз постројки за десалинизација дополнително ја зголемува загриженоста, имајќи предвид дека токму тие капацитети се клучни за снабдување со вода во голем дел од земјите во Персискиот Залив.

Свет | пред 1 седмица

Трамп: Ако демократите не потпишат договор, Службата за имиграција и царина ќе апси на аеродромите

Американскиот претседател Доналд Трамп упати ултиматум до демократите, предупредувајќи дека ќе распореди агенти од Службата за имиграција и царина (ICE) на американските аеродроми ако не се постигне договор за безбедносно финансирање што е одложено поради делумно блокирање на владините функции. Оваа закана доаѓа во време на значителни проблеми со обезбедувањето на аеродромите поради недостаток на персонал во Транспортната безбедносна администрација (TSA), откако вработените започнаа да отсуствуваат од работа поради неисплатени плати поради блокадата на федералниот буџет.Во својата објава на социјалната мрежа Truth Social, Трамп истакна дека агентите на Службата за имиграција и царина „ќе ја прават безбедноста како никој досега“ и дека нивната широка употреба е неопходна ако демократите не потпишат договор со кој САД и особено аеродромите ќе станат „слободни и безбедни“.Во пораката, тој исто така го потенцираше прашањето за имиграцијата, со нагласок на лица од Сомалија и обвини политички противници, вклучително и претставничката во Конгресот од Минесота, Илхан Омар, како одговорни за проблемите во таа сојузна држава.Овој потег ја илустрира растечката политичка тензија околу федералното финансирање и имиграциската политика, додека конфликтот меѓу извршната власт и демократите во Конгресот продолжува.

Свет | пред 1 седмица

САД нудат амнестија доколку Хамас го предаде оружјето

Мировниот одбор на Доналд Трамп доставил писмен предлог до Хамас за тоа како таа милитантна група би можела да го положи оружјето, што е клучен, но досега одбиен чекор во американскиот план за иднината на Појасот Газа. Според два извори запознати со ситуацијата, предлогот бил претставен минатата недела на состаноци во Каиро.Во разговорите учествувале Николај Младенов, специјалниот пратеник на Трамп за Газа при Мировниот одбор, и Ариј Лајтстон, помошник на специјалниот пратеник на Трамп, Стив Виткоф. Планот на Трамп, на кој Израел и Хамас се согласиле минатиот октомври, предвидува повлекување на израелските сили од Појасот Газа и почеток на обновата, под услов Хамас да го положи оружјето.„Предлогот е на маса. Бара јасен избор: целосно разоружување на Хамас и на сите вооружени групи, без исклучоци. Во овој момент на надеж, нека одговорните донесат исправна одлука за палестинскиот народ“, напиша Младенов на социјалната мрежа X по повод муслиманскиот празник Рамазан Бајрам.Претставници на Хамас не биле достапни за коментар. Разговорите за разоружување привремено се прекинати по започнувањето на американско-израелската воена операција против Иран на 28 февруари.Американски официјални лица наведуваат дека на Хамас би можела да му се понуди амнестија доколку се согласи да го предаде тешкото и лесното оружје, вклучувајќи пушки. Сепак, извори блиски до Хамас тврдат дека групата веројатно ќе одбие да ги предаде пушките поради страв од напади од ривалски милиции во Газа, од кои некои имаат поддршка од Израел.Израел засега не покажува намера да ги повлече своите сили, кои контролираат околу половина од Појасот Газа, додека Хамас ја држи другата половина и два милиони жители, од кои голем дел останале без домови за време на двегодишниот разорен конфликт.Според изворите, Хамас би можел да добие амнестија и целни инвестиции во Газа како поттик, но не е јасно дали Мировниот одбор ќе има средства за реализирање на овие ветувања. Во февруари, Трамп обезбедил ветувања за помош од околу 7 милијарди долари од различни земји, вклучувајќи и некои заливски држави, но Иран во меѓувреме ги нападнал овие земји во рамките на поширокиот конфликт на Блискиот Исток, а досега е обезбеден само дел од ветените средства.

Свет | пред 1 седмица

Американско-израелски напад во Рамсар – загинаа родители и нивното дете

Во американско-израелски воздушен напад врз станбена куќа во иранскиот крајбрежен град Рамсар, на Каспиското Езеро во покраината Мазандаран, загинаа родители и нивното дете, соопшти гувернерот Мехди Јунеси Ростами.На конференција за новинари, тој рече дека во ноќниот напад животот го загубиле брачен пар и нивното дете.„Гаѓањето на невини граѓани покажува крајна немоќ на сторителите на овој напад“, изјави гувернерот, додавајќи дека ваквите насилни дејства нема да ја ослабат волјата на иранскиот народ, туку ќе го засилат националното единство и солидарност.

Свет | пред 1 седмица

САД распореди дронови и 200 војници во Нигерија

Американската војска распореди беспилотни летала MQ-9 и околу 200 војници во Нигерија, кои обезбедуваат обука и разузнавачка поддршка на нигериските сили во борбата против исламските милитанти на северот на земјата, потврдија американски и нигериски официјални лица за Reuters. Војниците не учествуваат директно во борбени операции, а дроновите се користат исклучиво за собирање разузнавачки информации, а не за воздушни напади.Овој потег следува по воздушни напади на милитантите на северозападот на Нигерија кон крајот на 2025 година и покажува засилен американски ангажман во спречувањето на побуни поврзани со Исламска држава и Ал-Каеда кои се шират во Западна Африка. Американската војска претходно имаше база за беспилотни летала во соседен Нигер, со околу 1000 војници кои надгледуваа милитанти во регионот на Сахел, но базата беше затворена во 2024 година по барање на нигериската хунта.Нападот на бомбаш самоубиец на североистокот на Нигерија оваа недела покажува дека 17-годишната побуна сè уште е способна за напади на урбани средишта. Во меѓувреме, милитантите ја засилиле активноста на северозапад, блиску до границата со Бенин и Нигер, каде долготрајната криза со бандитизам може да прерасне во нова оперативна зона за исламските екстремисти.Еден американски официјален претставник за одбрана изјавил дека дроновите и војниците се распоредени на барање на Нигерија за собирање разузнавачки податоци, оценувајќи дека се соочуваат со „заедничка безбедносна закана“. Генерал-мајор Самајла Уба, директор за одбранбени информации во нигерискиот Главен штаб, потврди дека САД користат капацитети од аеродромот во Баучи на североистокот на земјата.„Оваа поддршка е продолжение на работата на неодамна воспоставената американско-нигериска разузнавачка единица која континуирано доставува оперативни податоци до нашите команданти на теренот“, изјави Уба за Reuters. „Американските партнери имаат исклучиво неборбена улога и поддржуваат операции што ги водат нигериските сили.“Дроновите MQ-9, познати како Reaper, можат да летaат на голема висина повеќе од 27 часа и се користат за собирање разузнавачки податоци, но имаат капацитет и за воздушни удари. Американските сили помагаат во идентификација, следење и одговор на терористички закани.САД, кои со години соработуваат со нигериската војска преку обука и продажба на оружје, потврдија дека на Божиќ извршиле воздушни напади на северозападот на земјата за да ги сопрат нападите врз христијанското население, иако нигериската влада и експертите за конфликти ја оспориле координираната протухристијанска наводна кампања.Уба потврди дека милитантите од Боко Харам и ISWAP остануваат постојана закана и дека со текот на времето ја прилагодуваат својата тактика, барајќи погодни цели и напади кои привлекуваат внимание.

Свет | пред 1 седмица

Иранска агенција: Натанз повторно нападнат од САД и Израел

Иранската новинска агенција Тасним објави дека утрово иранското постројување за збогатување ураниум во Натанз повторно било цел на американско-израелски воздушни напади.Според иранските власти, по извршената проверка на локацијата не е забележано истекување на радиоактивен материјал и нема опасност за населението кое живее во близина на комплексот.Натанз е најголемиот нуклеарен комплекс во Иран и главно постројување за збогатување ураниум, лоцирано околу 220 километри југоисточно од Техеран. Објектот и претходно бил погоден во текот на конфликтот, при што во првите недели од борбите повеќе згради биле оштетени, според сателитски снимки.Тогаш Меѓународна агенција за атомска енергија соопшти дека не се очекуваат радиолошки последици, а подоцна беше потврдено дека биле бомбардирани и влезовите во подземниот дел од постројката. Натанз беше цел и за време на 12-дневниот конфликт меѓу Иран и Израел во јуни 2025 година, по што следуваа и напади од американските сили.Според претходни проценки, при вакви удари не се очекува значително ослободување на радијација надвор од самата локација, иако постојат ризици поврзани со опасните материјали во објектот.Американскиот претседател Доналд Трамп во повеќе наврати изјави дека една од клучните цели на војната е уништување на капацитетите на Иран за производство на нуклеарно оружје. Засега нема дополнителни официјални информации за обемот на штетите од најновиот напад.Новиот удар доаѓа во момент кога конфликтот не покажува знаци на смирување. Израел соопшти дека Иран продолжува со ракетни напади, додека Саудиска Арабија претходно пресретнала повеќе ирански дронови над источниот дел од земјата, каде се наоѓаат клучни нафтени постројки.

Свет | пред 1 седмица

Американската агенција за борба против дрога го означила колумбискиот претседател како „приоритетна мета“

Колумбискиот претседател Густаво Петро е означен како „приоритетна мета“ од Американска агенција за борба против дрога, додека федерални обвинители во Њујорк истражуваат наводни врски со трговци со дрога, објави Associated Press.Според документите, името на Петро се појавува во повеќе истраги од 2022 година, делумно засновани на искази на доверливи информатори. Се истражуваат можни контакти со Синалоа картел и наводи дека неговата политика за „целосен мир“ била користена за погодности кон трговци со дрога кои ја финансирале неговата кампања. Во материјалите се споменува и наводно користење на полициски структури за шверц на кокаин и фентанил.Во САД, обвинители во Њујорк испитуваат осомничени трговци за можни врски со претседателот, вклучително и наводи за барање поткуп за да се спречи нивна екстрадиција. Сепак, засега нема потврда дека Петро е директно поврзан со кривични дела, а истрагите се во рана фаза.Петро ги отфрла сите обвинувања и тврди дека никогаш не прифатил средства од наркокартели. Колумбиската амбасада во Вашингтон ги оцени извештаите како неосновани и без фактичка поткрепа.Паралелно, под истрага се и членови на неговото семејство. Неговиот син, Николас Петро, е обвинет за незаконско финансирање на кампањата, додека братот Хуан Фернандо Петро се поврзува со наводни преговори со затворени наркотрговци.Случајот повторно го отвора прашањето за долгогодишната поврзаност меѓу политиката и трговијата со дрога во Колумбија, обележана и со влијанието на наркобосот Пабло Ескобар во минатото.

Свет | пред 1 седмица

Зошто токму сега Иран „удри“ по Диего Гарсија: тивка промена во Лондон и гласна порака од Техеран

Извештаите за неуспешен ирански ракетен напад врз британската воздушна база Диего Гарсија го подигнаа нивото на загриженост во западните безбедносни кругови, но временскиот момент не изгледа случаен. Нападот доаѓа веднаш по дискретна, но суштинска промена во политиката на Обединетото Кралство: на САД им се отвора простор да користат британски територии за операции насочени кон иранските воени капацитети, под образложение на „колективна самоодбрана“ и потребата да се обезбеди пловноста во Хормушкиот Теснец.Клучниот сигнал од Лондон беше испратен доцна во петокот, преку соопштение од Даунинг стрит, во кое се наведува дека договорот за користење британски бази од страна на американските сили во рамки на колективната самоодбрана на регионот ги опфаќа и „одбранбени операции“ за оневозможување ракетни позиции и капацитети од кои се напаѓаат бродови во Хормушкиот Теснец. Во пракса, тоа се чита како зелено светло американските сили да ги користат базите Ферфорд и Диего Гарсија за удари по ирански цели што се поврзуваат со заканите кон поморскиот сообраќај.Реакцијата од Техеран беше брза и политички остро интонирана. Иранскиот министер за надворешни работи Абас Аракчи јавно порача дека британската влада, игнорирајќи го расположението на сопствениот народ, „ги става во опасност животите на Британците“ со дозволувањето британските бази да се користат за агресија врз Иран, нагласувајќи дека Иран ќе го користи „правото на самоодбрана“. Нападот врз Диего Гарсија, иако опишан како неуспешен, се вклопува токму во таа рамка – демонстрација дека секоја инфраструктура што се доживува како платформа за удари може да стане легитимна цел во логиката на одвраќање.Паралелно со политичката промена, Обединетото Кралство испрати и ограничено засилување на воени планери во американското Централно заповедништво (CENTCOM) во Тампа, Флорида. Иако британски офицери таму има и во редовни ротации, дополнителното присуство и пошироките овластувања за американската употреба на британските бази сугерираат поактивно британско учество во креирањето план за обезбедување на теснецот – а тоа автоматски ја зголемува изложеноста на Британија на ирански одговори.Во Лондон следуваа и внатрешни политички триења. Опозициските партии побараа за „проширувањето на мисијата“ да се гласа во парламентот, со аргумент дека зголемувањето на оперативната улога не смее да помине тивко, без демократска контрола. Токму оваа тензија – меѓу дискретната дипломатска формулација и реалната воена импликација – го прави моментот особено чувствителен.Нападот врз Диего Гарсија истовремено открива и неколку практични ризици. Прво, Иран демонстрира дека и понатаму располага со капацитет да се обиде да дејствува на големи далечини: од јужниот брег на Иран до Диего Гарсија има приближно 4.000 километри. Второ, секоја балистичка траекторија на таква дистанца носи индиректна опасност за цивилниот воздушен сообраќај – особено за летовите што го заобиколуваат иранскиот воздушен простор, но се движат низ региони каде би можеле да минуваат проектили. Трето, обезбедувањето на Хормушкиот Теснец тешко може да се изведе без поширока коалиција, а со секој нов учесник расте и бројот на потенцијални цели, вклучително и преку асиметрични закани и стравувања од „спијачки ќелии“ во државите што се перципираат како дел од планот против Техеран.Диего Гарсија, како најголема база во архипелагот Чагос во Индискиот Океан, има симболична и оперативна тежина: географски е далеку од фронтовските линии, но токму затоа се смета за „безбедна платформа“ за стратешки операции. Ако Техеран сака да испрати порака дека нема целосно безбедни заднински позиции за оние што учествуваат во притисокот врз Иран, тогаш изборот на Диего Гарсија добива јасна логика – нападот не мора да биде успешен за да ја постигне целта на одвраќање и политичко предупредување.

Свет | пред 1 седмица

САД попуштаат: Привремено укинување на санкции за иранската нафта

Соединетите Американски Држави најавија привремено ублажување на санкциите за иранската нафта која веќе се наоѓа во транспорт по морски пат, во обид да се стабилизира глобалниот пазар на енергенси и да се ублажи ценовниот шок предизвикан од кризата на Блискиот Исток.Американското Министерство за финансии соопшти дека ќе бидат дозволени продажбата, испораката и истоварот на сурова нафта и нафтени деривати од иранско потекло, доколку тие биле натоварени на бродови заклучно со 20 март. Оваа привремена мерка ќе важи до 19 април.Министерот за финансии Скот Бесент најави ваков потег уште претходно, објаснувајќи дека целта е да се искористат постојните количини на иранска нафта за да се задржат цените под контрола во наредните 10 до 14 дена.„Ќе ги користиме иранските барели против Иран за да ги задржиме цените ниски“, изјави Бесент, посочувајќи дека станува збор за околу 140 милиони барели кои веќе се наоѓаат на море.Овој чекор доаѓа во момент кога глобалните енергетски пазари се под силен притисок поради ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и нарушувањето на транспортот низ Хормушкиот теснец – една од најважните нафтени артерии во светот.САД и претходно презедоа сличен потег, дозволувајќи привремено купување на руска нафта која била во транзит, со цел да се зголеми понудата и да се спречи дополнителен раст на цените.Иако мерката е временска и ограничена, таа претставува јасен сигнал дека Вашингтон е подготвен на прагматични отстапки на енергетски план, дури и кон држави под санкции, доколку тоа значи стабилизација на глобалниот пазар и заштита од нов ценовен шок.

Свет | пред 1 седмица

Путин со понуда до САД: Иран за Украина

Москва ѝ понудила на Вашингтон размена на услуги – Русија да престане да споделува разузнавачки информации со Иран, но само доколку САД ја прекинат разузнавачката поддршка за Украина, пренесуваат американски медиуми повикувајќи се на дипломатски извори.Предлогот, според информациите, бил изнесен на состанок во Мајами од страна на рускиот изасланик Кирил Дмитриев до претставници на администрацијата на Доналд Трамп. Американската страна, велат изворите, ја одбила понудата.Според предлогот, Кремљ би престанал да споделува чувствителни информации со Техеран, вклучително и податоци за позициите на американските сили на Блискиот Исток. За возврат, Москва барала Вашингтон да ја запре разузнавачката поддршка за Киев – клучен сегмент од помошта за Украина во војната со Русија.Оваа иницијатива предизвика сериозна загриженост кај европските дипломати, кои стравуваат дека Москва се обидува да создаде јаз меѓу САД и Европа во клучен геополитички момент. Дел од нив ја оценија понудата како „скандалозна“, со сомнеж дека Русија преку вакви контакти се обидува да издејствува договор со Вашингтон, заобиколувајќи ја Европа.Дополнителна нервоза создава и фактот што ваквите разговори доаѓаат во време на зголемени тензии меѓу САД и европските сојузници, особено поради критиките на Трамп кон НАТО и одбивањето на дел од сојузниците да се вклучат во операции поврзани со Иран.Во меѓувреме, според медиумските извештаи, Русија веќе ја продлабочила воената и разузнавачката соработка со Иран, вклучително и испорака на сателитски снимки и технологија за беспилотни летала – тврдења кои Кремљ ги негира.И покрај притисоците, САД продолжуваат да споделуваат разузнавачки информации со Украина, што останува еден од последните столбови на американската поддршка, откако дел од воената и финансиската помош беше намалена.Аналитичарите оценуваат дека ваквиот предлог на Москва претставува обид за геополитичко „пазарење“ на повеќе фронтови – од Блискиот Исток до Источна Европа – со цел да се редефинираат односите меѓу големите сили.

Свет | пред 1 седмица

Украина испрати 228 експерти на Блискиот исток

Украинскиот претседател Володимир Зеленски потврди дека Украина испратила 228 експерти на Блискиот исток за да им помогнат на земјите во одбраната од напади со беспилотни летала, како и дека се работи на склучување „сериозни договори“ со регионалните лидери, објави Reuters.Зеленски најави дека украинските и американските работни групи ќе продолжат да работат на билатерални документи, а за време на викендот во САД ќе се дискутира и за сеопфатен договор за беспилотни летала.Претходно, Русија објави дека преговорите меѓу САД, Русија и Украина за завршување на војната се во „ситуациска пауза“, главно поради конфликтот со Иран. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, рече дека станува збор за привремено запирање и дека Москва очекува продолжување на преговорите штом американската страна повторно се фокусира на украинското прашање.Зеленски порача дека преговорите би можеле да започнат веќе овој викенд, откако Вашингтон испратил сигнали за подготвеност за нов круг. Украинскиот преговарачки тим веќе е на пат за САД, иако сѐ уште не е познато во кој формат ќе се одржат разговорите и кои ќе учествуваат.Директорката на американската национална разузнавачка заедница, Тулси Габард, истакна дека Русија сѐ уште има предност на теренот и веројатно ќе ја продолжи стратегијата на исцрпување додека не се постигне договор.Претходно страните веќе преговарале во Турција, а со посредство на САД и во Абу Даби и Женева, но сѐ уште постојат длабоки разлики, особено околу руските територијални барања кои Украина ги одбива.

Свет | пред 1 седмица

(Видео) Би-Би-Си откри што сè изјавуваше Доналд Трамп за војната во само неколку дена: Контрадикциите се запрепастувачки

Новинарот на Би-Би-Си, Рос Аткинс, издвои низа контрадикторни изјави на американскиот претседател Доналд Трамп во врска со војната со Иран и ситуацијата во Ормускиот теснец, укажувајќи дека пораките од Белата куќа се менуваат од ден на ден.Во однос на можноста за затворање на теснецот, Трамп првично повика сојузниците да помогнат во неговата заштита, но веќе следниот ден изјави дека САД не им треба ничија поддршка. Потоа повторно го смени ставот, повторувајќи дека сепак сака сојузниците да се вклучат. И покрај ваквите повици, повеќето од нив одбиле учество, по што Трамп повторно објавил дека американската помош однадвор не е потребна.Контрадикциите продолжуваат и околу текот на војната. На 9 март, Трамп изјави дека конфликтот „во суштина е завршен“, додека истиот ден Пентагон порача дека борбите допрва започнуваат. На прашање како ги помирува овие ставови, Трамп кратко одговорил: „Можете да кажете и едното и другото“.Неколку дена подоцна, тој тврдеше дека иранската војска е „буквално уништена“, иако во исто време војната се оправдува со наводи дека Иран е на чекор до развој на нуклеарно оружје – без јавно презентирани докази. Слични изјави Трамп давал и претходно за иранската нуклеарна програма, тврдејќи дека е „целосно уништена“, што подоцна било доведено во прашање.Дополнителна нејаснотија создаваат неговите изјави за нападот врз гасното поле Јужен Парс. Трамп изјави дека не бил информиран за израелскиот напад, иако повеќе извештаи сугерираат спротивно. Истовремено, порача дека Израел нема повторно да ја напаѓа таа локација, но и се закани дека САД целосно ќе го уништат полето доколку Иран повторно го нападне Катар.Според анализата на Би-Би-Си, ваквите изјави покажуваат дека Трамп истовремено тврди дека војната е добиена додека сè уште трае, дека му е потребна помош од сојузниците, но и дека не му е, како и дека програмата што претходно ја прогласил за уништена и понатаму претставува закана.Медиумот заклучува дека непредвидливоста, која Трамп долго време ја смета за своја предност, во услови на тековен конфликт создава сериозни проблеми и несигурност кај американските сојузници.

Свет | пред 1 седмица

Дисанажака: Одбивме два борбени авиони за да ја зачуваме неутралноста

Претседателот на Шри Ланка, Ануpа Кумара Дисанажака, го информира парламентот дека владата на Шри Ланка одлучила да не дозволи влез на ирански воени бродови во територијалните води на земјата и го одбила барањето на САД два нејзини борбени авиони да слетаат на аеродромот Мaтала.Обраќајќи се пред пратениците, Дисанажака наведе дека на 26 февруари било примено барање иранските воени бродови да ја посетат Шри Ланка во периодот од 9 до 13 март за зајакнување на билатералната соработка, што владата го разгледувала.Тој додаде дека истата вечер и САД побарале дозвола два борбени авиони на американската морнарица да слетаат на аеродромот Мaтала.„Тие сакаа да доведат два борбени авиони наоружани со осум противбродски ракети од база во Џибути до Меѓународниот аеродром Мaтала во периодот од 4 до 8 март, и ние рековме 'не'“, рече Дисанажака.Претседателот на Шри Ланка нагласи дека, во согласност со политиката на строга неутралност на земјата, владата одлучила да ги одбие двете барања за да ја зачува несврстаната позиција на Шри Ланка.

Свет | пред 1 седмица

Американците бомбардираат ирански бродови за поставување мини

Американските сили се фокусираа на уништување на ирански пловила за поставување мини и модифицирани брзи чамци што се користат за таа намена, со цел да ја ограничат способноста на Иран да го блокира Ормутскиот Теснец, јави Еј-Би-Си њуз, повикувајќи се на началникот на Здружениот генералштаб, Ден Кејн.Според неговите зборови, американската војска веќе уништила 44 вакви пловила. За напади врз бродовите што поставуваат мини се користат авиони, вклучително и борбени авиони А-10.Повикyвајќи се на претставник на американската морнарица, Еј-Би-Си њуз соопшти дека два од трите американски воени брода со противмински способности, кои обично се стационирани во Бахреин, во моментов се на одржување во Сингапур. Станува збор за „УСС Тулса“ и „УСС Санта Барбара“.

Свет | пред 1 седмица

Нови правила во САД: Илјадници возачи ќе останат без комерцијални дозволи

Речиси 200.000 возачи на камиони во САД се соочуваат со постепено губење на комерцијалните возачки дозволи, откако стапи во сила нова уредба на Федералната управа за безбедност на моторни возила која значително го ограничува правото на странци да добијат или обноват вакви дозволи.Новите прописи го ограничуваат правото на имигрантите со визи H-2A, H-2B и E-2 да добијат или продолжат комерцијална дозвола. Со тоа, од системот се исклучуваат околу 194.000 законски вработени возачи, вклучувајќи баратели на азил, бегалци, корисници на програмата DACA и носители на работни дозволи, кои повеќе нема да можат да ги обноват дозволите по нивното истекување.Возачите опфатени со мерката нема веднаш да ги изгубат дозволите, туку постепено – оние со важечки дозволи ќе можат да продолжат да управуваат со камиони до истекот, најчесто во рок од една до две години.Американските власти наведуваат дека целта на мерката е зголемување на безбедноста во сообраќајот. Министерот за транспорт Шон П. Дафи изјави дека „предолго Америка дозволувала опасни странски возачи да го злоупотребуваат системот“.Според новите правила, дозволите ќе важат најмногу една година и ќе мора да се обновуваат лично, без можност за онлајн продолжување. Дополнително, сите тестови ќе се полагаат исклучиво на англиски јазик.Како аргумент за уредбата, властите наведуваат 17 сообраќајни несреќи во 2025 година со 30 жртви, во кои учествувале возачи што според новите правила не би ги исполнувале условите.Сепак, мерката предизвика силно противење. AFL-CIO, најголемата синдикална организација во земјата, покрена судска постапка за нејзино запирање. Критичарите истакнуваат дека ваквите несреќи претставуваат мал дел од вкупниот број сообраќајни инциденти.Аналитичарите предупредуваат дека последиците би можеле да бидат сериозни за синџирот на снабдување. Според проценки, од системот би можеле да исчезнат меѓу 214.000 и 437.000 возачи во следните неколку години.Во САД моментално има околу 3,5 милиони професионални возачи, а земјата веќе се соочува со недостиг од околу 80.000 возачи. Со оглед на тоа што камионите превезуваат повеќе од 70 отсто од вкупниот товар, секое намалување на бројот на возачи може да доведе до нарушувања во снабдувањето и зголемување на цените на производите.Експертите предупредуваат дека ваквите промени може да предизвикаат инфлаторен притисок, особено врз храната, лековите и индустриските суровини, додека судот наскоро ќе одлучи дали примената на уредбата ќе биде привремено стопирана.

Свет | пред 1 седмица