САД

Трамп до Иран: „Имате уште една шанса – последна“

Доналд Трамп изјави дека на Иран му е дадена уште една „последна шанса“ за постигнување договор, додавајќи дека не брза со преговорите.„Не брзам. Воопшто не размислувам за изборите кога станува збор за Иран. Мора повторно да го отвориме Ормускиот теснец“, изјави Трамп.Изјавата доаѓа во период на зголемени тензии на Блискиот Исток и затворен Ормуски теснец, преку кој вообичаено се транспортира значителен дел од светската нафта и течен природен гас.Фејсал бин Фархан ја поздрави одлуката на Трамп да „ѝ даде шанса на дипломатијата“ за постигнување договор за запирање на конфликтот.Во меѓувреме, иранскиот претставник Мохамед Багер Галибаф предупреди дека секој нов напад би предизвикал „силен одговор“, додека Иранската револуционерна гарда соопшти дека евентуален нов конфликт би се проширил и надвор од Блискиот Исток.Поради неизвесноста околу поморскиот пат, растат и стравувањата од економски последици, особено поради порастот на цените на енергенсите. Во Кенија веќе се регистрирани протести и нарушувања во јавниот превоз поради поскапувањето на горивата.

Свет | пред 1 седмица

Марко Рубио ѝ нуди помош на Куба, но жестоко ги обвини властите за кризата

Марко Рубио испрати порака до кубанскиот народ во која понуди нови односи меѓу САД и Куба, најавувајќи помош од 100 милиони долари.Во обраќањето по повод Денот на независноста на Куба, Рубио ги обвини кубанските власти за недостигот од струја, храна и гориво во земјата.„Вистинската причина поради која немате струја, гориво и храна е тоа што оние што ја контролираат државата украле милијарди долари“, изјави Рубио.Тој најави дека САД се подготвени да испратат храна и лекови во вредност од 100 милиони долари, но под услов помошта да ја распределува Католичката црква или други доверливи хуманитарни организации.Од кубанската амбасада во Вашингтон остро реагираа, обвинувајќи го Рубио дека лаже и дека САД водат „сурова и немилосрдна“ политика кон островската држава.Во меѓувреме, американски медиуми јавуваат дека администрацијата на Доналд Трамп размислува за поднесување обвинение против поранешниот кубански лидер Раул Кастро.Вашингтон со години врши силен притисок врз комунистичката власт во Куба, а санкциите дополнително ја влошија економската криза и честите прекини на струја во земјата.

Свет | пред 1 седмица

Русија и Кина со заедничка изјава ги осудија американските воени интервенции

Русија и Кина објавија заедничка изјава за „продлабочување на добрососедските односи, пријателството и соработката“, во која индиректно ги критикуваат воените акции на САД во светот.Во документот, кој беше објавен по средбата меѓу рускиот претседател Владимир Путин и кинескиот претседател Си Џинпинг во Пекинг, се осудуваат „различни форми на воен авантуризам“, што според анализите се однесува на американските активности во Иран и Венецуела во изминатите месеци.Во изјавата се осудуваат „подмолни воени удари врз други држави, лицемерна употреба на преговори како параван за подготовка на такви напади, атентати врз лидери на суверени држави, дестабилизација на внатрешните политички состојби и поттикнување промени на режими“.Москва и Пекинг оценуваат дека таквите постапки „грубо ги прекршуваат целите и принципите на Повелбата на Обединетите нации, нормите на меѓународното право и меѓународните односи“ и му нанесуваат штета на светскиот поредок воспоставен по Втората светска војна.Со заедничката изјава, Русија и Кина дополнително се позиционираат како поддржувачи на нов мултиполарен меѓународен поредок, во време на растечки глобални тензии и несигурност околу улогата на САД на светската сцена.

Свет | пред 1 седмица

Ормутскиот теснец повторно оживува, пазарите внимателни

Надежите за можно смирување на тензиите меѓу Соединетите Американски Држави и Иран повторно се зголемија откако два кинески танкери, натоварени со нафта, успешно го напуштија Ормутскиот теснец.Оптимизмот дополнително беше поттикнат од изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп, кој рече дека конфликтот би можел да заврши „многу брзо“, како и од потпретседателот Џ. Д. Венс, кој посочи дека има напредок во разговорите со Техеран.Според податоците за поморскиот сообраќај, бројот на бродови што минуваат низ Ормутскиот теснец значително се зголемил во последните денови. Британскиот „Лојдс лист“ објави дека меѓу 11 и 17 мај низ теснецот поминале 54 бродови, двојно повеќе од претходната недела.Компанијата „Виндвард“ соопшти дека само во понеделникот биле регистрирани 19 бродови, меѓу кои товарни бродови и танкери што пловеле под различни знамиња, вклучително и иранско.Ормутскиот теснец е еден од најважните светски енергетски коридори, а секое нарушување на сообраќајот низ него има директно влијание врз глобалните цени на нафтата и меѓународната трговија.Од Техеран соопштија дека нивниот предлог за договор вклучува прекин на воените операции, укинување на санкциите и ослободување на замрзнатите ирански средства, иако дел од тие барања претходно беа одбиени од Вашингтон.И покрај позитивните сигнали, состојбата на Блискиот Исток и натаму останува нестабилна, а светските пазари внимателно ги следат дипломатските преговори и можните безбедносни ризици во регионот.

Свет | пред 1 седмица

ЕУ и САД договорија укинување и намалување на дел од царините

Претставниците на Европскиот парламент и земјите-членки на Европската Унија постигнаа договор за укинување на царините за увоз на индустриски производи од Соединетите Американски Држави и намалување на тарифите за дел од земјоделските производи.Договорот, кој произлегува од трговскиот договор меѓу ЕУ и САД, склучен минатиот јули, предвидува преференцијален пристап за американски морски плодови и одредени земјоделски производи, како млечни производи, овошје, соино масло, свинско месо и месо од бизон.Во исто време, договорот содржи и заштитен механизам што ќе ѝ овозможи на ЕУ повторно да воведе царини доколку зголемениот увоз од САД предизвика сериозна штета за европските производители.Од Советот на Европската Унија соопштија дека Европската комисија ќе може да покрене истрага по барање на земјите-членки, индустријата или синдикатите, или по сопствена иницијатива.Доколку се утврди дека увозот предизвикува штета на европската економија, Комисијата ќе може делумно или целосно да ја суспендира примената на регулативата.Договорот предвидува и можност Брисел привремено да ги суспендира поповолните услови за увоз на производи од челик и алуминиум, доколку САД до крајот на годината не ги намалат царините за европските производи на 15 проценти.Бернд Ланге оцени дека договорот ќе придонесе за поголема предвидливост во трансатлантските трговски односи.Сличен став изрази и Михаел Дамијанос, кој порача дека ЕУ останува доверлив партнер во глобалната трговија.Договорот го поздрави и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, која повика процесот на усвојување да биде завршен што е можно побрзо.Според најавите, Европскиот парламент би можел да гласа за договорот во јуни, а неговото стапување во сила би овозможило намалување или укинување на царините пред рокот 4 јули, поставен од американскиот претседател Доналд Трамп.

Свет | пред 1 седмица

Командант на НАТО: Повлекувањето на американските сили нема да ја ослаби одбраната на Европа

Врховниот командант на НАТО, Алексус Гринкевич, изјави дека американската одлука за повлекување на околу 5.000 војници од Европа нема да ѝ наштети на одбранбените планови на Алијансата.Гринкевич, говорејќи во Брисел по состанокот со воените команданти на земјите членки, нагласи дека европските сојузници и Канада преземаат поголема одговорност за конвенционалната одбрана на континентот.„Како што европскиот столб на Алијансата се зајакнува, тоа им овозможува на САД да го намалат своето присуство во Европа и да се фокусираат само на критичните способности што сојузниците сè уште не можат сами да ги обезбедат“, изјави тој.Според Гринкевич, процесот на намалување на американското воено присуство ќе трае неколку години.Американскиот претседател Доналд Трамп претходно најави повлекување на околу 5.000 војници од Германија.Според податоците на американската армија, во Европа моментално се стационирани околу 86.000 американски војници, од кои речиси 39.000 се наоѓаат во Германија.

Свет | пред 1 седмица

Иран испрати нов мировен предлог до САД

Најновиот мировен предлог што Техеран му го доставил на Вашингтон предвидува прекин на конфликтите на сите фронтови, вклучително и во Либан, повлекување на американските сили од областите во близина на Иран, како и надомест на штетата предизвикана од американско-израелската воена кампања, објавија иранските државни медиуми.Заменик-министерот за надворешни работи на Иран, Казем Гарибабади, изјави дека Техеран побарал и укинување на санкциите, ослободување на замрзнатите средства и прекин на американската поморска блокада, пренесува агенцијата ИРНА.Според Ројтерс, условите во новиот предлог не се значително различни од претходната понуда на Иран, која американскиот претседател Доналд Трамп минатата недела ја нарече „ѓубре“.Трамп вчера изјави дека го одложил планираниот напад врз Иран откако Техеран испратил нов мировен предлог до Вашингтон и оцени дека постојат „многу добри изгледи“ за постигнување договор за ограничување на иранската нуклеарна програма.Под притисок да се постигне договор што повторно би го отворил Ормутскиот теснец – клучна рута за транспорт на светската нафта и гас – Трамп претходно изрази надеж дека крајот на војната е близу, но и се закани со жестоки напади врз Иран доколку Техеран не се согласи на договор.Во објава на социјалните мрежи, Трамп наведе дека лидерите на Катар, Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати побарале од него да го одложи нападот затоа што „ќе се постигне договор што ќе биде прифатлив за САД и за сите земји на Блискиот Исток“.„Изгледа дека постојат многу добри шанси да постигнат договор. Ако можеме тоа да го направиме без да ги бомбардираме, ќе бидам многу среќен“, изјави Трамп пред новинарите.Според пакистански извор, Исламабад играл улога на посредник и ги пренесувал пораките меѓу двете страни откако минатиот месец бил домаќин на единствениот круг мировни разговори.„Страните постојано ги менуваат своите цели“, изјавил изворот, додавајќи дека „нема многу време“.Иако ниту една страна јавно не најавила конкретни отстапки, висок ирански функционер навести дека Вашингтон можеби ги ублажува дел од своите барања.Според истиот извор, САД се согласиле да ослободат четвртина од замрзнатите ирански средства во странски банки, во вредност од повеќе десетици милијарди долари.Иран, пак, бара целосно ослободување на своите средства.Изворот додал и дека Вашингтон покажал поголема флексибилност во однос на иранската цивилна нуклеарна програма под надзор на Меѓународната агенција за атомска енергија.Американски функционер, кој сакал да остане анонимен, ги негирал извештаите на иранската агенција „Тасним“ дека Вашингтон се согласил привремено да ги укине санкциите за иранската нафта додека траат преговорите.Во американско-израелските напади врз Иран загинале илјадници луѓе пред прекинот на огнот на почетокот на април.Израел, исто така, убил илјадници лица и предизвикал масовно раселување во Либан, каде што спровел копнена операција против проиранското движење Хезболах.Во иранските напади врз Израел и земјите од Персискиот Залив загинале повеќе десетици лица.И покрај примирјето, неодамна од Ирак биле лансирани беспилотни летала кон заливските земји, вклучително и Саудиска Арабија и Кувајт, а според претпоставките зад нападите стојат Иран и неговите сојузници.Трамп и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху тврдат дека војната била започната со цел да се ограничи иранската поддршка за вооружените групи во регионот, да се уништи нуклеарната програма на Техеран и да се создадат услови за промена на власта во Иран.Сепак, според Ројтерс, Иран и натаму располага со резерви на збогатен ураниум, балистички ракети, беспилотни летала и влијание преку сојузничките милиции во регионот.И покрај големите протести во земјата на почетокот од годината, иранското верско раководство засега останува стабилно и нема знаци за организирана опозиција.

Свет | пред 1 седмица

САД го продолжуваат изземањето од санкции за руската нафта

Министерството за финансии на Соединетите Американски Држави ќе го продолжи за дополнителни 30 дена изземањето од санкции за руската нафта што се транспортира по морски пат.Според извор запознаен со одлуката, продолжувањето било одобрено откако повеќе држави побарале дополнително време за набавка на овој енергенс.Агенцијата наведува дека барањето го поднеле посиромашни и енергетски загрозени земји, кои останале без испораки на нафта од Персискиот Залив поради конфликтот меѓу Соединетите Американски Држави и Иран, како и затворањето на Ормутскиот теснец.Американското Министерство за финансии првпат го воведе ова изземање во март, со цел да се ублажат нарушувањата на пазарот и растот на цените на нафтата предизвикани од кризата на Блискиот Исток, овозможувајќи пласман на руската нафта што била блокирана поради санкциите.Ројтерс наведува дека мерката не довела до значително намалување на цената на нафтата, но им помогнала на земји како Индија, која претходно беше меѓу најголемите купувачи на руска нафта.Цената на суровата нафта од типот „брент“ денеска порасна за околу 1,5 проценти и достигна приближно 111 долари за барел, поради стравувањата за глобалното снабдување.

Свет | пред 1 седмица

Трамп: Постои добра шанса за договор со Иран без воен напад

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека постои „многу добра шанса“ Соединетите Американски Држави да постигнат договор со Иран за да се спречи Техеран да дојде до нуклеарно оружје.Изјавата доаѓа само неколку часа откако Трамп соопшти дека го одложил планираниот воен напад врз Иран со цел да продолжат преговорите.Тој рече дека лидерите на клучните американски сојузници на Блискиот Исток побарале од него да го одложи нападот, кој бил планиран за вторник, за да се овозможи продолжување на разговорите со Техеран.Истовремено, Трамп предупреди дека САД и натаму се подготвени да започнат голема воена операција доколку не биде постигнат договор.„Изгледа дека постои многу добра шанса да најдат решение. Ако можеме тоа да го направиме без да ги бомбардираме, би бил многу среќен“, изјави Трамп пред новинарите.Тој прецизираше дека барањето за запирање на воената операција дошло од лидерите на Катар, Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати.Еден ден претходно, Трамп изјави дека времето за Иран истекува и дека „подобро е брзо да дејствуваат, инаку од нив нема да остане ништо“.Техеран вчера сигнализираше дека одговорил на новиот американски предлог за ставање крај на конфликтот на Блискиот Исток, кој започна на 28 февруари со нападите на САД и Израел врз Иран.Кревкото примирје е во сила од 8 април.Сепак, според последните информации, ставовите на двете страни остануваат значително оддалечени, наведува Франс прес.Според иранската агенција „Фарс“, Вашингтон доставил список со пет точки, меѓу кои од Иран се бара да задржи само еден активен нуклеарен објект и резервите од високо збогатен ураниум да ги пренесе во Соединетите Американски Држави.

Свет | пред 1 седмица

Човек почина од хантавирус во САД

Возрасно лице во американската сојузна држава Колорадо почина откако било потврдено дека е заразено со хантавирус, соопштија здравствените власти.Здравствените служби наведуваат дека сојот на хантавирус што ја предизвикал смртта редовно се појавува во руралните делови на Колорадо во овој период од годината, поради зголемениот контакт меѓу луѓето и глодарите.Изворот на заразата сè уште се истражува.Хантавирусот најчесто се пренесува преку глодари, а во ретки случаи може да се пренесе и од човек на човек по подолг близок контакт.Инкубацијата може да трае и до шест недели.Во меѓувреме, Светската здравствена организација претходно соопшти дека на луксузниот крузер „MV Hondius“ биле регистрирани повеќе случаи на тешки респираторни заболувања поврзани со хантавирус.На бродот биле потврдени осум случаи на зараза и два сомнителни случаи, а три лица починале. Сите патници биле ставени во карантин.

Свет | пред 1 седмица

Кубанскиот претседател: Не сме закана, но ќе се браниме ако бидеме нападнати

Кубанскиот претседател Мигел Дијаз-Канел денеска изјави дека Куба има „апсолутно и легитимно право“ да се брани од евентуална воена агресија од САД.„Заканите за воена агресија против Куба од страна на најголемата светска сила се добро познати. Самата закана веќе претставува меѓународен злостор“, напиша Дијаз-Канел на социјалната мрежа X.Тој порача дека Куба не претставува закана за ниту една држава и нема агресивни планови кон САД или која било друга земја.Изјавите на кубанскиот претседател доаѓаат откако американскиот портал Axios објави дека Куба наводно набавила повеќе од 300 воени дронови и разгледувала можни сценарија за нивна употреба против американски цели.Според извештајот, меѓу потенцијалните цели биле американската база Гвантанамо, воени бродови и делови од Флорида.Куба ги отфрли овие тврдења, обвинувајќи го порталот за ширење дезинформации.Министерот за надворешни работи Бруно Родригез оцени дека американската администрација создава „лажен случај“ за да оправда економски и евентуален воен притисок врз Куба.Во меѓувреме, Куба се соочува со сериозна енергетска криза, рестрикции на струја и недостиг од храна и гориво.

Свет | пред 1 седмица

Иран разгледува нов модел за управување со Ормутскиот теснец

Иран разгледува модел за управување со Ормутскиот теснец преку продажба на осигурителни услуги, со цел да воспостави рамнотежа меѓу поствоената контрола усогласена со меѓународното право и економската корист, објави иранската новинска агенција „Фарс“.Според извештајот, иранското Министерство за економија подготвува план што би овозможил управување со Ормутскиот теснец преку систем на осигурување.Моделот, како што се наведува, би бил прифатлив за други држави во мирнодопски услови, а на Иран би му овозможил контрола врз теснецот. Според документот на кој се повикува „Фарс“, Техеран би обезбедил „информациска доминација“ и би можел да ги разликува бродовите од различни држави што транзитираат низ Ормутскиот теснец.Иран, по американско-израелските напади, ја презеде контролата врз теснецот и забрани транзит за бродови поврзани со Соединетите Американски Држави, Израел и нивните сојузници. Бродовите на „пријателските“ земји, пак, го координираат минувањето со иранската морнарица.Техеран порача дека безбедноста на Ормутскиот теснец е во надлежност на иранските вооружени сили и дека управувањето со теснецот трајно ќе остане во рацете на Иран, поради штетите што земјата ги претрпела од минувањето на непријателски бродови.Во меѓувреме, Иран подготвил два модели за управување со теснецот по завршувањето на војната.Првиот модел предвидува наплата на транзитни такси и продажба на услуги за бродови во мирнодопски услови, како што е пилотирање при пловидба. Според „Фарс“, таквиот пристап би бил усогласен со меѓународното право, но би носел политички последици за Иран.Со овој модел, приходите на Иран би биле ограничени на продажба на услуги и, во најдобар случај, би достигнале до две милијарди долари.Вториот модел, подготвен од Министерството за економија, предвидува продажба на широк спектар поморски осигурителни полиси и потврди за финансиска одговорност.Во почетната фаза, планот предвидува продажба на осигурување од инспекции, задржување и заплена на бродови, но без покривање штети од вооружени напади.Според процените на „Фарс“, овој модел, доколку ризикот остане низок, би можел да му донесе на Иран приходи поголеми од десет милијарди долари.

Свет | пред 1 седмица

Русија ги повика САД да се приклучат на мировните преговори со Украина

Русија очекува продолжување на мировните преговори за завршување на војната во Украина и ги повикува Соединетите Американски Држави да се вклучат во процесот, изјави портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, пренесуваат руските агенции РИА Новости, РБК и ТАСС.Песков потсети дека мировниот процес моментално е „во застој“.„Сепак, очекуваме преговорите да продолжат и нашите американски колеги во таа насока да вложат мировни и посреднички напори“, изјави тој.Портпаролот на Кремљ повторно тврдеше дека Русија во Украина гаѓа „само воени или речиси воени цели“, а истовремено обвини дека украинските вооружени сили напаѓаат инфраструктурни објекти на руска територија.Преговарачкиот процес речиси целосно е запрен од крајот на февруари и почетокот на судирите меѓу Соединетите Американски Држави и Израел од една страна и Иран од друга страна.Најавената посета на преговарачите на Доналд Трамп на Киев „по Велигден“ не беше реализирана.Украинскиот претседател Володимир Зеленски на крајот на април изјави дека Украина е подготвена за нова рунда мировни преговори со Русија во трилатерален формат.Потоа, на 14 мај, Зеленски порача дека очекува деблокада на преговорите и интензивирање на дипломатијата.

Свет | пред 1 седмица

Авиокомпаниите најпогодени од конфликтот САД – Иран, загубите достигнаа 15 милијарди долари

Компаниите ширум светот досега претрпеле загуби од најмалку 25 милијарди долари поради војната меѓу Соединетите Американски Држави, Израел и Иран, покажуваат анализи на објавени финансиски податоци.Според извештаите, компаниите се соочуваат со растечки трошоци за енергија, нарушени синџири на снабдување и проблеми во трговските патишта поради застојот во Ормускиот Теснец, кој е една од најважните светски рути за транспорт на нафта и гас.Најмалку 279 компании ја посочиле војната како причина за преземање мерки за ублажување на финансиските последици, меѓу кои зголемување на цените, намалување на производството, отпуштања на работници, воведување дополнителни трошоци за гориво и барање државна помош.Меѓу најпогодените се авиокомпаниите, чии загуби достигнале речиси 15 милијарди долари, додека цените на авионското гориво речиси двојно се зголемиле.Една петтина од компаниите опфатени во анализата, од производители на козметика, гуми и детергенти до туристички и транспортни компании, пријавиле директен финансиски удар од конфликтот.Повеќето погодени компании се со седиште во Европа, каде што цените на енергијата остануваат високи, додека значителен дел се и од Азија, поради зависноста од енергентите од Блискиот Исток.Во анализата се наведува и дека до октомври минатата година стотици компании пријавиле дополнителни трошоци од над 35 милијарди долари поради царините воведени од американскиот претседател Доналд Трамп во 2025 година.Очекувањата за остатокот од годината не се оптимистички, бидејќи засега нема значителен напредок кон постигнување договор за прекин на конфликтот.

Свет | пред 1 седмица

Трамп се пофали со „историски“ договор со Кина вреден милијарди долари

Кина ќе купува американски земјоделски производи во вредност од најмалку 17 милијарди долари годишно до 2028 година, покрај постојните обврски за увоз на соја, соопшти Белата куќа.Објавата претставува еден од ретките конкретни резултати од самитот меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и кинескиот лидер Си Џинпинг во Пекинг, кој Трамп го опиша како „монументален настан“.Новите купувања се надоврзуваат на договорот за соја постигнат на самитот во Бусан во октомври 2025 година. Според тој договор, Кина се обврза да купува 25 милиони тони американска соја годишно до 2028 година, додека двете земји се согласија да го запрат натамошното зголемување на царините.Белата куќа соопшти и дека Кина ги обновила дозволите за повеќе од 400 американски погони за преработка на говедско месо и додала нови компании на листата за извоз.Дополнително, Пекинг продолжил со увоз на живина од американските држави кои американското Министерство за земјоделство ги прогласило за слободни од птичји грип.Според документот објавен од Вашингтон, САД и Кина постигнале согласност и околу Иран, оценувајќи дека Техеран не смее да поседува нуклеарно оружје и дека Ормускиот теснец мора повторно да биде отворен за пловидба.Двете земји договориле и формирање нов трговски комитет за управување со трговијата во нечувствителните сектори, како и инвестициски комитет што ќе служи како форум за разговори за инвестиции.Кина исто така се согласила на почетна набавка од 200 авиони од „Боинг“, а ќе разговара и за ограничувањата поврзани со извозот на технологии и опрема за преработка на ретки земни метали.И покрај позитивните пораки, останува неизвесноста околу царините. Трамп по враќањето од Кина изјави дека темата за царините воопшто не била отворена, но кинеското Министерство за трговија соопшти дека е постигнат „принципиелен договор“ за намалување на дел од тарифите.Пекинг ги потврди договорите за земјоделството и авионите, но засега не ги објави бројките што ги соопшти Белата куќа.

Свет | пред 1 седмица

Трамп со нова закана до Иран: „Нема да остане ништо од нив“

Доналд Трамп повторно упати остро предупредување до Иран, оценувајќи дека времето за постигнување договор истекува, додека мировните разговори за ставање крај на конфликтот остануваат во застој.„Подобро да се движат брзо или нема да остане ништо од нив. Времето е од суштинско значење“, напиша Трамп на својата платформа Truth Social, откако разговарал со Бенјамин Нетанјаху.Иранските медиуми, повикувајќи се на полуофицијалните агенции „Мехр“, „Тасним“ и „Фарс“, објавија дека САД не понудиле значајни отстапки во одговорот на последните предлози од Техеран, што според нив може да доведе до целосен ќорсокак во преговорите.Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, изјавил дека иранските барања биле „одговорни и великодушни“. Меѓу нив, според иранските медиуми, биле итен прекин на воените дејства, укинување на американската поморска блокада и гаранции дека нема да има нови напади врз Иран.Во меѓувреме, воениот советник на иранскиот врховен лидер, Мохсен Резаи, порача дека вооружените сили на Иран се подготвени за секое сценарио.Израелски извори наведуваат дека Израел и САД продолжуваат координација за можни нови напади, а Нетанјаху наводно му порачал на кабинетот дека земјата е подготвена за сите сценарија.Според иранските медиуми, Вашингтон поставил повеќе услови, меѓу кои и ограничување на нуклеарната програма на Иран и пренос на дел од збогатениот ураниум во САД.Конфликтот дополнително ја зголеми глобалната загриженост поради ситуацијата во Ормутскиот теснец, преку кој минува значителен дел од светската трговија со нафта и течен природен гас. Иран и натаму го контролира теснецот, што предизвика нов раст на цените на нафтата на светските пазари.

Свет | пред 1 седмица

Советници на Трамп: Прашањето за Тајван станува сè поопасно

Блиски советници на американскиот претседател Доналд Трамп стравуваат дека неодамнешниот самит со Кина ја зголемил опасноста од можен кинески напад врз Тајван во следните пет години, објави американскиот портал „Аксиос“.Според извештајот, евентуален конфликт околу Тајван би можел сериозно да го наруши снабдувањето со чипови неопходни за развојот на вештачката интелигенција во американските компании.Еден од советниците на Трамп изјавил дека кинескиот претседател Си Џинпинг се обидува да покаже дека Кина повеќе не е „сила во подем“, туку рамноправна глобална сила, додавајќи дека Пекинг го смета Тајван за свое прашање.„Оваа посета значително ги зголеми шансите прашањето за Тајван да стане клучна тема во следните пет години“, изјавил советникот.Според него, САД сè уште не се економски подготвени за такво сценарио бидејќи американскиот синџир за снабдување со чипови не е доволно самостоен.Во текстот се наведува дека Трамп бил воодушевен од пречекот и третманот што му го приредил Си Џинпинг во Пекинг, но дека посетата не донела конкретни резултати.Истовремено, неколку директори на големи компании го пофалиле Трамп за неговиот цврст став кон Иран и Венецуела, како и за напорите за отворање на кинескиот пазар за американски компании.

Свет | пред 1 седмица

Трамп до Иран: „Подобро брзо да се придвижите или нема да остане ништо од вас“

Американскиот претседател Доналд Трамп повторно ја заостри реториката кон Иран, објавувајќи нова директна закана на својата социјална мрежа „Трут соушл“.„За Иран часовникот отчукува и подобро би било да се придвижат, БРЗО, или од нив нема да остане ништо. Времето е од клучно значење!“, напиша Трамп.Објавата доаѓа веднаш по неговото враќање од Пекинг и дополнително ги засили шпекулациите дека дипломатските обиди за решавање на кризата во Ормускиот Теснец се во целосен застој.Само неколку часа претходно, Трамп објави и АИ-генерирана фотографија на која позира на воен брод со пораката „Тоа беше затишје пред бура“.Според аналитичарите, серијата агресивни пораки претставува директен притисок врз иранското раководство, но и подготовка на американската јавност за можен крај на примирјето кое стапи во сила на 7 април.„Њујорк тајмс“ претходно објави дека соработниците на Трамп веќе подготвиле оперативни планови за можни нови воздушни напади врз Иран.Меѓу опциите што се разгледуваат се нови бомбардирања на ирански воени и енергетски цели, како и испраќање специјални единици во нуклеарниот комплекс Исфахан за обезбедување високо збогатен ураниум.Во меѓувреме, Техеран порача дека иранските вооружени сили се подготвени да одговорат на евентуален напад.Според информации на американските медиуми, Иран повторно ставил во функција 30 од 33 ракетни позиции долж Ормускиот Теснец, кои претставуваат закана за трговските рути и американските воени сили во регионот.

Свет | пред 1 седмица

Републикански сенатор бара нови американски удари врз Иран

Републиканскиот сенатор Линдзи Греам повика на засилени американски воени акции против Иран, оценувајќи дека преговорите со Техеран „удриле во ѕид“.Во интервју за „Ен-би-си“, Греам изјави дека продолженото затворање на Ормускиот Теснец и неуспешните преговори само го прават Иран посилен.„Ништо не покажува дека сегашниот режим е поинаков кога станува збор за тероризмот, уништувањето на Израел и нападите врз САД“, изјави сенаторот од Јужна Каролина.Тој го повика американскиот претседател Доналд Трамп дополнително да го ослабне Иран, додавајќи дека постојат уште цели што можат да бидат нападнати.Изјавите на Греам доаѓаат во момент кога преговорите меѓу Вашингтон и Техеран се во застој, а затворањето на Ормускиот Теснец предизвика раст на светските цени на нафтата и горивата.Според Греам, цените на горивата ќе паднат кога Иран ќе биде „ставен под контрола“.Во меѓувреме, иранскиот министер за надворешни работи изјави дека Техеран нема доверба во американските преговарачи.Трамп, кој неодамна се врати од самитот во Кина, изјави дека не побарал помош од кинескиот претседател Си Џинпинг околу Иран, додавајќи дека на САД не им е потребна ничија помош.Американскиот претседател истовремено се соочи со критики поради изјавата дека изборите нема да влијаат врз неговите одлуки поврзани со Иран и дека Техеран не смее да дојде до нуклеарно оружје.

Свет | пред 1 седмица

Тајван со прва реакција по изјавите на Трамп: Нема да бидеме жртвувани

Тајванскиот претседател Лаи Чинг-те порача дека Тајван нема да биде жртвуван ниту предмет на политичка трговија, нагласувајќи дека островот нема да се откаже од својот демократски и слободен начин на живот.Во објава на Фејсбук, Лаи изјави дека американската продажба на оружје за Тајван е законска обврска на САД и дека островот нема да попушти под притисок.Неговата реакција доаѓа по самитот во Пекинг меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и кинескиот лидер Си Џинпинг, кој предизвика загриженост во Тајван околу идната американска поддршка.Трамп изјави дека сè уште размислува дали да продолжи со нова продажба на оружје за Тајван и порача дека САД не сакаат некој да прогласи независност мислејќи дека Вашингтон целосно ќе го поддржи.Тој ја опиша Кина како „неверојатно моќна и голема земја“, а Тајван како „мал остров“, додавајќи дека островот „ѝ ја украл индустријата за чипови“ на Америка.Лаи истакна дека жителите на Тајван се загрижени поради разговорите меѓу Трамп и Си, но воедно ѝ се заблагодари на американската влада за поддршката на мирот и стабилноста во Тајванскиот теснец.„Нема да провоцираме ниту да ја ескалираме ситуацијата, но нема да се откажеме од нашиот суверенитет, достоинство и слободен начин на живот“, порача тајванскиот претседател.Кина го смета Тајван за своја територија и не ја исклучува можноста за употреба на сила за да го стави островот под своја контрола.

Свет | пред 1 седмица

Каја Калас: САД, Кина и Русија сакаат слаба и поделена Европска Унија

Високата претставничка на Европската унија за надворешна политика, Каја Калас, изјави дека администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп не ја сака Европската унија бидејќи ја гледа како силен геополитички играч.Говорејќи на конференцијата „Ленарт Мери“ во Талин, Калас предупреди дека Вашингтон, како и Кина и Русија, претпочитаат поделена Европа наместо обединет блок.„Не ја сакаат Европската унија, тоа е многу јасно. Ако сме заедно и дејствуваме обединето, тогаш сме силна и рамноправна сила“, изјави Калас.Таа оцени дека стратегијата „раздели па владеј“ се користи преку развивање блиски односи со поединечни европски држави, наместо со ЕУ како целина.Калас изрази загриженост што некои земји членки се обидуваат да одржуваат посебни канали на комуникација со Вашингтон, наместо да настапуваат заеднички преку институциите на Унијата.Осврнувајќи се и на односите со Кина, таа изјави дека Европа сè уште нема заеднички одговор како да се справи со економските и трговските предизвици.Според неа, Европската унија ќе мора да избере меѓу продолжување на субвенциите за домашната индустрија или воведување построги мерки како контрола на странските инвестиции и ограничување на зависноста од клучни суровини.

Свет | пред 1 седмица

(Фото) Трамп со нова порака до Иран: „Затишје пред бура“

Американскиот претседател Доналд Трамп доцна синоќа објави драматична фотографија создадена со вештачка интелигенција на својата социјална мрежа Truth Social, испраќајќи јасна порака до Иран во екот на новите тензии на Блискиот Исток.На фотографијата Трамп позира на воен брод со црвена капа „MAGA“, додека во позадина се гледаат американски воени бродови и невреме. Објавата беше проследена со пораката: „Тоа беше затишје пред бура“.Објавата доаѓа по неговото враќање од Кина и во период кога Вашингтон размислува за можни нови воени потези против Иран.Според „Њујорк тајмс“, блиски соработници на Трамп веќе подготвиле планови за евентуално обновување на воените операции доколку не се постигне договор со Техеран.Меѓу опциите што се разгледуваат се нови воздушни напади врз иранска воена инфраструктура и можни специјални операции насочени кон нуклеарни постројки.Од Иран, пак, стигнаа пораки дека земјата е подготвена за сите сценарија. Претседателот на иранскиот парламент Мохамад Багер Галибаф порача дека САД ќе бидат „целосно изненадени“ доколку започнат нов напад.Според американски медиуми, околу 50.000 американски војници моментално се во состојба на висока готовност на Блискиот Исток, додека Иран повторно ставил во функција поголем дел од своите ракетни позиции долж Ормускиот теснец.

Свет | пред 1 седмица

САД поставиле пет услови за договор со Иран

Соединетите Американски Држави поставиле пет клучни услови за постигнување договор со Техеран, објави иранската полуофицијална агенција „Фарс“.Според извештајот, еден од главните услови е само една иранска нуклеарна постројка да остане во функција.Вашингтон, наводно, бара Иран да предаде 400 килограми збогатен ураниум на САД, а истовремено не планира да исплати отштета ниту да ослободи 25 проценти од замрзнатиот ирански имот.Како уште еден услов се наведува дека евентуалниот прекин на огнот на сите фронтови ќе зависи од исходот на преговорите.Од друга страна, Иран бара прекин на конфликтите во регионот, укинување на санкциите, ослободување на замрзнатите средства и надомест за воените штети.Техеран, исто така, бара признавање на иранскиот суверенитет над Ормускиот теснец.Тензиите меѓу Иран, САД и Израел дополнително се зголемија по нападите врз Иран во февруари, по што Техеран одговори со напади врз Израел и американски сојузници во Заливот и со затворање на Ормускиот теснец.Примирјето стапи во сила на 8 април со посредство на Пакистан, но досегашните разговори не донесоа траен договор.

Свет | пред 1 седмица

Драма во авион: Патник гризнал член на екипаж, летот итно пренасочен

Авион на австралиската авиокомпанија Квантас бил принуден да го пренасочи летот кон САД откако патник предизвикал инцидент и наводно гризнал член на екипажот.Летот од Мелбурн кон Далас во петокот морал принудно да слета во Папете, главниот град на Француска Полинезија, поради проблематично однесување на патник, за кого медиумите наведуваат дека бил под дејство на алкохол.Според локалните медиуми, мажот бил совладан од други патници, а по слетувањето го презеле локалните власти. Компанијата му забранила понатамошно користење на летовите на „Квантас“.Од авиокомпанијата порачаа дека безбедноста на патниците и екипажот е нивен највисок приоритет и дека имаат нулта толеранција за агресивно и заканувачко однесување на летовите.

Свет | пред 1 седмица

Истече американското олеснување за купување руска нафта

Американската администрација не го продолжи изземањето од санкциите за купување руска нафта, кое истече на 16 мај, со што заврши привремениот период на олеснување на рестрикциите кон рускиот енергетски сектор.Мерката се однесуваше на ограничени количини руска нафта што веќе биле натоварени на танкери, а САД претходно двапати го продолжуваа изземањето – во март и април годинава.Одлуката доаѓа во период на зголемена загриженост за глобалното снабдување со енергенси поради конфликтот со Иран и нарушувањата во транспортот на нафта низ Ормускиот теснец, што доведе до раст на цените на суровата нафта на светските пазари.Европските сојузници на Вашингтон го критикуваа привременото ублажување на санкциите, оценувајќи дека тоа ѝ овозможува на Москва дополнителни приходи за финансирање на војната во Украина.Од друга страна, земји како Индија и Индонезија бараа продолжување на изземањето поради зависноста од увоз на енергенси и нестабилноста на глобалниот пазар.Американскиот министер за финансии Скот Бесент претходно изјави дека продолжувањето на мерките било неопходно за зачувување на стабилноста на светскиот енергетски пазар за време на кризата на Блискиот Исток.

Свет | пред 1 седмица