Најнови вести

2 нед.

Дронови и ракети над нуклеарни зони: Киев алармира за ризик од нова катастрофа

Русија повторно лансира дронови и ракети кои минуваат во непосредна близина на нуклеарни постројки во Украина, вклучително и околу поранешната електрана во Чернобил, предупреди главниот украински државен обвинител Руслан Кравченко.Според него, регистрирани се најмалку 35 хиперсонични ракети „Кинжал“ кои летале на растојание помало од 20 километри од Чернобил или нуклеарната електрана Хмељницки, при што 18 од нив поминале близу до двете локации во ист лет.„За вакви лансирања нема воено оправдување. Очигледно е дека се користат исклучиво за застрашување и терор“, наведува Кравченко.Дополнително, украинските власти тврдат дека од средината на 2024 година се регистрирани најмалку 92 дронови кои летале во радиус од пет километри од заштитниот саркофаг во Чернобил, кој го спречува ширењето на радијацијата од уништениот реактор.Во три случаи, ракети паднале во близина на електраната Хмељницки, на оддалеченост од околу десет километри, без јасни причини за падот.Меѓународната агенција за атомска енергија изрази сериозна загриженост за воените активности во близина на нуклеарните објекти, повикувајќи на максимална воздржаност за да се избегне нуклеарна несреќа.Украинските власти сметаат дека ваквите летови се дел од стратегија за избегнување на противвоздушната одбрана, но и средство за психолошки притисок, со потенцијално сериозни последици за безбедноста не само во Украина, туку и во Европа.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

Грција тргна по гас под морето: сондажи во Јонското Море, милијарди на маса и силен отпор од екологистите

Грција ја засилува трката за енергетска независност и за поголема геостратегиска тежина во Источното Средоземно море, отворајќи нов фронт во потрагата по јаглеводороди во морските подрачја. По потпишувањето договор за истражни сондажи во Јонското Море, Атина ја претставува иницијативата како „историски момент“ за зајакнување на енергетската безбедност, но паралелно расте и притисокот од еколошките организации кои предупредуваат на ризици за морските екосистеми и за климатските цели.Според планот, конзорциум составен од ExxonMobil и грчките компании Energean и HelleniQ Energy треба да започне истражувања во февруари 2027 година. Пред тоа, проектот мора да ја помине проценката на влијанието врз животната средина, со рок до 15 јуни, што е клучен услов за почеток на активностите.Енергетскиот влог е значителен. Проценките на Energean сугерираат дека потенцијалните резерви би можеле да достигнат и до 270 милијарди кубни метри природен гас — количина што, доколку се потврди, би можела да покрива национална потрошувачка со децении. Во случај на уверливо откритие, ќе следуваат дополнителни вложувања до 5 милијарди евра, а дел од анализите наведуваат дека проектот може да донесе повеќемилијардни приходи за грчката држава.Владата во Атина смета дека ваквите проекти не се само прашање на пазар и енергија, туку и на позиционирање: Грција сака да се профилира како стратешки енергетски јазол за Европската унија во период на зголемени геополитички тензии во регионот.Но амбициите доаѓаат со сериозни неизвесности. Успехот на првиот сондаж се проценува на релативно ниско ниво, меѓу другото поради длабочината на наоѓалиштата. Дополнително, во март грчкиот парламент ратификуваше уште четири енергетски договори со Chevron за истражување на јаглеводороди во морски зони во Јонското Море, јужно од Пелопонез и кај островот Крит, што ја проширува сликата за поагресивен истражувачки бран.Еколошките организации предупредуваат дека дел од подрачјата за истражување се наоѓаат во близина на едни од најбогатите и најранливи морски екосистеми во Средоземното море. Јонското море е дом на заштитени видови, меѓу кои делфини, кашалоти, средоземноморска фока и морската желка карета, чиишто клучни места за размножување се поврзуваат со делови од грчкото крајбрежје.Посебно се истакнуваат ризиците од сеизмички истражувања и длабоководно дупчење, кои создаваат силни акустични бранови и можат да го нарушат животот на морските цицачи што се потпираат на звук за ориентација и комуникација. „Гринпис“ започна национална кампања со барање да се стопираат сондажите, оценувајќи дека политиката е во остар судир со реалноста на климатската криза.Организациите наведуваат три групи ризици: директна закана за биодиверзитетот, можни економски последици врз туризмот и рибарството, како и климатски ефект во период кога ЕУ е насочена кон декарбонизација. WWF оди чекор понатаму, тврдејќи дека економските добивки би биле ограничени, додека потенцијалната штета за природата би можела да биде огромна, особено во случај на инцидент како излевање на нафта, со ризик за работни места во туризмот – еден од столбовите на грчката економија.Од владината страна пораката е дека ќе се почитуваат строгите еколошки стандарди и дека процедурите ќе обезбедат контролирано и безбедно спроведување. Компанијата Energean, пак, го посочува долгогодишното работење на локацијата „Принос“ како пример за експлоатација без големи инциденти и со еколошки сертификат. Во меѓувреме, судирот меѓу енергетските планови и зелениот отпор станува сè поостар, а прашањето дали Грција ќе стане регионален енергетски играч – или ќе влезе во нов циклус на зависност од фосилни горива – останува отворено.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

Акција на Комунална хигиена: Отплата на долгови без камата за сметките за отпад во Скопје

ЈП „Комунална хигиена“-Скопје објави акција со која на граѓаните им се овозможува отплата на заостанати долгови без пресметана камата за задоцнето плаќање.Акцијата се однесува на корисниците кои имаат долг евидентиран преку заедничката сметка со ЈП „Водовод и канализација“-Скопје, по основ на неплатени услуги за собирање и транспортирање на комунален отпад, како за редовни, така и за веќе тужени побарувања.Од претпријатието информираат дека можноста за плаќање без камата е временски ограничена и ќе трае од 20 април до 5 јуни 2026 година.Со оваа мерка, од „Комунална хигиена“ ги повикуваат граѓаните да ја искористат поволноста и да ги подмират обврските без дополнителни трошоци.

Скопје | пред 2 седмици

2 нед.

Никогаш немало повеќе имигранти во ЕУ - бројката порасна за 2,1 милион за една година

Бројот на имигранти кои живеат во Европската Унија достигна рекордни 64,2 милиони во 2025 година, што е зголемување за околу 2,1 милион во однос на претходната година, покажува ново истражување на Центарот за истражување и анализа на миграции при РФ Берлин.Во извештајот, кој се повикува на податоци од Евростат и Агенцијата на Обединетите нации за бегалци, се наведува дека во 2010 година во ЕУ имало околу 40 милиони имигранти, што значи дека за 15 години бројката значително пораснала.Германија и натаму е земјата со најголем број жители родени во странство – речиси 18 милиони, од кои 72 проценти се во работоспособна возраст. Најбрз раст бележи Шпанија, каде бројот на лица родени во странство се зголемил за околу 700.000 и достигнал 9,5 милиони.Истражувањето покажува дека миграциските текови не се рамномерно распределени низ Унијата. Во однос на големината на населението, најголем удел на имигранти имаат Луксембург, Малта и Кипар.Барањата за азил, пак, се концентрирани во неколку земји – Шпанија, Италија, Франција и Германија, кои заедно сочинуваат речиси три четвртини од сите поднесени барања. Германија има и најголем број бегалци – околу 2,7 милиони.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

ВМРО-ДПМНЕ: Димитријевиќ се сретнал со Ружиќ – СДС работи со српската опозиција

ВМРО-ДПМНЕ обвинува дека Социјалдемократскиот сојуз, предводен од Венко Филипче, сѐ повеќе се оддалечува од интересите на граѓаните и членството, ставајќи се, како што велат, во функција на странски политички агенди.Од партијата тврдат дека генералниот секретар на СДСM, Александар Саша Димитријевиќ, остварил средба со српскиот опозициски политичар Бранко Ружиќ, поранешен министер за образование, кој, според нив, дошол во Скопје со цел да воспостави соработка и евентуален заеднички опозициски фронт.„Оваа средба отвора сериозни прашања за насоката и приоритетите на СДС. Наместо фокус на домашните предизвици, се прават обиди за вклучување во политички процеси надвор од државата“, велат од ВМРО-ДПМНЕ.Партијата поставува повеќе прашања до Димитријевиќ, меѓу кои дали на средбата присуствувале и други високи политички функционери, како и детали околу пристигнувањето на Ружиќ во Скопје.Од ВМРО-ДПМНЕ бараат од СДС да ја информира јавноста за целите и мотивите на ваквите контакти, прашувајќи зошто, како што наведуваат, опозициската партија се ангажира во активности поврзани со друга држава, наместо да се фокусира на политичките состојби во Македонија.

Македонија | пред 2 седмици

2 нед.

Еуфоријата за Заев потврди – СДС не се менува, смета владејачката ВМРО-ДПМНЕ

Еуфоричниот пречек на поранешниот лидер Зоран Заев на роденденот на СДСМ е доказ дека партијата нема намера да се реформира, реагираат од ВМРО-ДПМНЕ.Според нив, аплаузите и, како што велат, восхитот кон Заев го засениле самиот настан, но и актуелното раководство предводено од Венко Филипче.„Односот на лојалистите кон аболицираниот криминалец Заев покажува дека нема намера за расчистување со криминалот и корупцијата, туку напротив – нивно оправдување и заштита“, наведуваат од партијата.Од ВМРО-ДПМНЕ додаваат дека, додека дел од членството бара реформи и стабилизација, партиското раководство и, како што велат, „заевите лојалисти“, продолжуваат со политики кои ја уништуваат СДСМ.Тие оценуваат дека евентуалните реформи во опозициската партија треба да започнат со, како што наведуваат, „чистење на криминалците како Заев и Филипче“.

Македонија | пред 2 седмици

2 нед.

Иран постави услов: Прво укинете ја блокадата, па ќе преговараме

Иран е подготвен да ги продолжи преговорите со САД, но само доколку Вашингтон ја укине блокадата и престане со, како што тврдат, кршење на примирјето, изјави иранскиот амбасадор во Обединетите нации, Амир-Саид Иравани.Тој посочи дека веднаш по укинувањето на блокадата, новата рунда разговори може да се одржи во Исламабад, нагласувајќи дека Техеран е подготвен за сите сценарија.„Ако бараат политичко решение – подготвени сме. Ако бараат војна – подготвени сме и за тоа“, изјави Иравани.Сепак, перспективата за нови преговори станува сѐ понеизвесна. Иако во пакистанската престолнина се преземени засилени безбедносни мерки, оптимизмот опаѓа и сѐ помалку е веројатно дека разговорите ќе се одржат во најавениот рок.Во меѓувреме, тензиите на теренот дополнително растат. Иран повторно се закани со напади врз американски и израелски цели доколку продолжи, како што велат, „агресијата“, а висок воен претставник предупреди дека и соседните земји би можеле да останат без нафта ако дозволат нивна територија да се користи за напади.Од другата страна, САД не попуштаат. Американската администрација потврди дека блокадата на иранските пристаништа и извозот на нафта останува во сила, а дополнително се засилува притисокот и преку финансиски мерки, вклучително и ограничување на исплати кон Ирак.Кризата веќе има глобални последици. Европската унија разгледува мерки за ублажување на енергетскиот удар, додека растот на цените на горивата ја принуди авиоиндустријата на кратење – германската „Луфтханза“ најави укинување на 20.000 летови.Дополнителна загриженост предизвика и инцидентот во близина на Оман, каде ирански сили нападнале контејнерски брод, при што е оштетен командниот мост, но без жртви.Со вакви развои, дипломатскиот процес останува блокиран, а ризикот од поширока ескалација расте од ден на ден.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

Раст на штедењето и кредитирањето: Банкарскиот сектор со двоцифрен раст

Вкупните депозити во банкарскиот систем во март бележат годишен раст од 11,3 проценти, додека кредитната поддршка е зголемена за 13,1 процент, покажуваат најновите податоци на Народната банка.Според централната банка, растот на депозитите доаѓа од зголемувањето кај двата клучни сектора – домаќинствата и компаниите, при што поголем придонес имаат граѓаните.Во исто време, кредитната активност продолжува да се засилува, при што зголемувањето е резултат на повисокото кредитирање и на фирмите и на домаќинствата, со поизразен придонес на корпоративниот сектор.Само во март, депозитите пораснале за 1,8 проценти на месечно ниво, главно поради зголеменото штедење на компаниите, додека кај домаќинствата е забележан благ пад.Кредитите, пак, на месечно ниво се зголемени за 1,4 проценти, што дополнително укажува на континуирано зголемување на кредитната поддршка во економијата.Податоците покажуваат дека корпоративниот сектор има клучна улога во овој раст, со годишно зголемување на кредитите од 15 проценти, додека кредитите кај домаќинствата растат со нешто побавно, но стабилно темпо од 11,5 проценти.Овие движења укажуваат на засилена финансиска активност во економијата, со истовремено зголемување на штедењето и задолжувањето, што вообичаено се поврзува со раст на потрошувачката и инвестициите.

Македонија | пред 2 седмици

2 нед.

„Телеграф“: Администрацијата на Трамп и натаму без јасен план за Иран

Администрацијата на Доналд Трамп се соочува со сериозни критики дека нема јасна стратегија за Иран, додека примирјето меѓу двете страни истекува, објавува британски „Телеграф“, повикувајќи се на извори блиски до американската власт.Според нив, последните денови биле обележани со целосна конфузија во врвот на власта, при што самиот Трамп во рок од 48 часа давал спротивставени изјави – од тврдења дека договорот е „близу“, до оценка дека е недостижен, за на крај да го продолжи примирјето.„Се чини дека никој во администрацијата не знае што се случува. Кој е планот и која е целта. Сè изгледа како хаос“, изјавил извор за весникот.Дополнителна неизвесност внеле и спротивставените информации околу улогата на потпретседателот Џеј Ди Венс, кој според дел од изјавите требало да патува во Пакистан на преговори, додека според други – воопшто немало да замине.Поранешни функционери оценуваат дека Трамп сè повеќе се потпира на личен инстинкт и на тесен круг лојални советници, наместо на институционалните механизми за донесување одлуки во време на воена криза.„Тој не сака формални состаноци и структуриран процес. Смета дека може сам да носи одлуки“, изјавил поранешниот советник за национална безбедност Џон Болтон.Во текстот се наведува и загриженост дека на претседателот му се презентира „разубавена слика“ за текот на војната, додека негативните информации, вклучително и за цивилни жртви, не стигнуваат до него во целост.Контрадикторните пораки од Вашингтон и Техеран дополнително го усложнуваат дипломатскиот процес, а според дипломатски извори од регионот на Персискиот Залив, токму јавните објави на Трамп придонесуваат за нестабилност и ја поткопуваат довербата во преговорите.Иако американскиот претседател претходно тврдеше дека воените цели се речиси постигнати и дека крајот на конфликтот е близу, повеќе од 50 дена од почетокот на нападите, клучните несогласувања остануваат нерешени.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

Опозицијата предупредува на прехранбена криза: Земјоделците на удар

Додека глобалните институции предупредуваат на можна прехранбена криза и раст на цените, СДСМ обвинува дека Владата предводена од Христијан Мицкоски „живее во паралелна реалност“, зборувајќи за економски успеси наместо да реагира на, како што велат, сериозните ризици за граѓаните и земјоделците.Од партијата посочуваат дека војната на Блискиот Исток и нарушениот проток низ Ормутскиот теснец веќе имаат директни последици врз глобалниот пазар, со раст на цените на ѓубривата за 26,2 проценти и на енергијата за 41,6 проценти. Дополнително, Светската банка и Организацијата за храна и земјоделство предупредуваат на нов раст на цените на ѓубривата до 20 проценти во првата половина од годинава.Според СДСМ, ваквите движења директно ги погодуваат македонските земјоделци, кои се зависни од увозни ѓубрива, што ќе доведе до намалени приноси и зголемена зависност од увоз на храна.„Храната веќе поскапува, а тоа е резултат на растот на цените на енергијата и ѓубривата. Владата реагира доцна и со недоволни мерки“, велат од СДСМ.Како пример ја посочуваат одлуката за ограничување на маржата на ѓубривата до крајот на мај, оценувајќи дека таа нема суштински ефект, бидејќи најголем дел од земјоделците веќе ги направиле трошоците по повисоки цени.Од опозицијата потсетуваат дека предложиле сет економски мерки уште на почетокот на кризата, меѓу кои намалување на данокот на додадена вредност за храна на нула проценти, намалување на данокот за горива на пет проценти и намалување на акцизите, како и директна финансиска помош за ранливите категории.„Сега е предоцна. Граѓаните и земјоделците ќе ја платат цената на доцнењето“, наведуваат од СДСМ.Оттаму додаваат дека ќе продолжат да бараат итни економски мерки, оценувајќи дека економијата и земјоделството не се статистика, туку прашање на секојдневна егзистенција.

Македонија | пред 2 седмици

2 нед.

Трагедија на границата Бугарија-Турција: две лица загинаа, 16 повредени откако автобус тргнал наназад и прегазил патници

Ужасен инцидент со автобус се случил во непосредна близина на граничниот пункт кај Малко Трново меѓу Бугарија и Турција, при што загинаа две лица, а 16 се повредени. Во првичниот биланс се наведува дека станува збор за украински автобус со патници кои биле украински државјани.Според првичните информации, возилото застанало на патот откако останало без гориво. Патниците биле изведени надвор, но автобусот потоа ненадејно тргнал наназад и прегазил дел од луѓето кои се наоѓале зад него.По список, во автобусот имало 37 патници и двајца возачи, односно вкупно 39 лица. По инцидентот автобусот завршил во ров, а од местото се извлечени сите патници и возачите.Шестмина од повредените биле транспортирани во здравствени установи во Бургас, додека десет лица се однесени во центарот на итната медицинска помош во Малко Трново. Останатите од групата привремено се сместени во дневен центар во пограничниот град.Надлежните служби продолжуваат со утврдување на околностите и причините за несреќата.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

Рама: Албанците во Македонија се државотворен народ

Иднината на Албанија не се креира само во Тирана, туку и во секој град каде што живеат Албанци – порача премиерот Еди Рама на четвртиот Самит на дијаспората, испраќајќи силна политичка и национална порака за улогата на Албанците ширум светот и во регионот.Тој нагласи дека дијаспората има суштинска улога во економскиот развој и европската перспектива на земјата, посочувајќи ги Рим, Атина, Лондон, Цирих, Њујорк и Берлин како центри каде што се „пишува иднината“.Рама посебно се осврна на Албанците во регионот, истакнувајќи дека Косово е „друга независна држава на Албанците“, а Албанците во Северна Македонија ги опиша како „државотворен народ на соседната и пријателска Република“.„Иднината на Албанија се пишува секаде каде што Албанците живеат, работат и сонуваат. Но се пишува и надвор од границите – од Косово, преку Северна Македонија, до Црна Гора“, рече Рама.Тој додаде дека оваа реалност не смее да се игнорира и дека претставува основа за соживот и стабилен развој во регионот.Во своето обраќање, Рама повика на премин „од дистанца кон блискост и од чувства кон стратегија“, оценувајќи дека токму преку заеднички пристап Албанците, без разлика каде живеат, можат да имаат поголемо влијание врз економските и политичките процеси.Пораката од самитот е јасна – дијаспората и Албанците во регионот не се периферија, туку активен фактор во обликувањето на иднината.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

Зеленски: Американците одат во Москва, а го заобиколуваат Киев – тоа е непочитување

Украинскиот претседател Володимир Зеленски оцени дека посетите на американските пратеници во Москва, без нивно доаѓање во Киев, претставуваат „непочитување“ кон Украина.Станува збор за специјалниот пратеник на САД, Стив Виткоф, и Џаред Кушнер, кои во изминатиот период повеќепати ја посетиле руската престолнина и оствариле средби со претседателот Владимир Путин, но досега немаат реализирано официјална посета на Киев.„Тоа е непочитување – да одите во Москва, а да не дојдете во Киев. Разбирам дека има сложени околности, но ако не сакаат да дојдат, можеме да се сретнеме и во друга држава“, изјави Зеленски во интервју за украински медиум.Украинскиот претседател потсети дека најавената посета на американските пратеници во Украина не се реализирала, делумно поради ескалацијата на конфликтите на Блискиот Исток, што го пренасочи вниманието на САД.Последната средба меѓу претставници на Украина, САД и Русија се одржа во февруари, но преговорите стагнираа, а клучните прашања остануваат нерешени. Меѓу нив се враќањето на украинските деца однесени во Русија, како и барањата на Москва за политички промени во Киев.Најголем камен на сопнување е статусот на Донбас, регион кој е делумно под руска контрола. Украина го смета за свој суверен простор, додека Русија инсистира на поинакво решение, што ги држи преговорите во ќорсокак.Во меѓувреме, борбите продолжуваат долж фронтот што се протега од североистокот до југот на земјата, а украинските градови редовно се цел на напади со беспилотни летала и ракети. Само во една ноќ минатата недела биле лансирани стотици проектили и дронови, при што загинале цивили и била уништена инфраструктура.И покрај тоа, Зеленски нагласи дека соработката со САД останува клучна за Украина, но порача дека таа мора да се одвива со почит и рамноправност.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

Апасиев: Државата им простува на богатите, а го товари работникот

Државата им простува илјадници евра на најбогатите, додека работниците со минимални примања се оданочуваат во целост – оцени пратеникот и лидер на Левица, Димитар Апасиев, образложувајќи ги предложените измени на Законот за придонеси од задолжително социјално осигурување, кои денес се на дневен ред во Собранието.Апасиев посочува дека во постојниот закон постои ограничување на т.н. максимална основица за плаќање придонеси, која изнесува 16 просечни плати, односно околу 16.500 евра. Според него, сè што се исплаќа како плата над оваа сума не се оптоварува со придонеси, што, како што вели, директно ги привилегира највисоките приходи.„Сè што е над оваа граница останува неоданочено. Тоа значи дека законот им дава предност на најбогатите“, наведува Апасиев.Тој го илустрира проблемот со пример, посочувајќи дека највисоката месечна плата во земјава лани достигнала околу 325.000 евра.„На оваа сума, државата пресметува придонеси само до 16.500 евра, додека останатите повеќе од 300.000 евра не се опфатени“, наведува Апасиев.Во исто време, додава тој, работниците со ниски примања немаат вакви ограничувања и нивните приходи се оданочуваат во целост.Според лидерот на Левица, ваквата законска поставеност придонесува за продлабочување на економските разлики. „Затоа богатите стануваат побогати, а сиромашните сè посиромашни“, оценува тој.Апасиев најави дека исходот од предложените измени ќе биде познат по гласањето во Собранието, каде ќе се одлучи дали ќе се стави крај на, како што ја нарекува, нефер практиката во системот на придонеси.

Коментари | пред 2 седмици

2 нед.

(Видео) Трамп чита Библија по судирот со папата, нови реакции во САД

Американскиот претседател Доналд Трамп читаше дел од Стариот завет во рамки на настанот „Америка чита Библија“, одржан како симболична прослава на духовните темели на САД, само неколку дена по јавниот судир со папата Лав XIV.Во видео-порака снимена од Овалната соба, Трамп го прочита стихот од Втората книга Летописи (7:14): „И ако се понижи мојот народ... ќе му простам гревот и ќе ја излечам неговата земја“, додека зад него беше истакнато претседателското знаме.Настанот е дел од еднонеделен маратон на читање на Библијата, организиран од конзервативната фондација „Фемили полиси алајанс“, во соработка со иницијативата „Кристијанс енгејџд“. Организаторите го претставуваат како обид за враќање на нацијата кон духовните вредности и семејните принципи.Појавувањето на Трамп доаѓа во чувствителен момент, откако претходно предизвика бурни реакции со изјава за можност од „бришење на иранската цивилизација“, како и по објавата на фотографија генерирана со вештачка интелигенција на која е прикажан како Исус.Папата Лав XIV остро ги осуди неговите изјави, нарекувајќи ги „неприфатливи“, по што Трамп возврати со критики на социјалните мрежи, оценувајќи го папата како „слаб“ и „лош за надворешната политика“.Овој судир дополнително ја усложнува позицијата на Републиканската партија пред изборите за Конгресот во 2026 година, особено имајќи предвид дека, според анкети, повеќе од 80 проценти од американските католици имаат позитивен став за папата.Настапот со читање на Библијата, според дел од аналитичарите, е обид на Трамп да ја консолидира поддршката кај религиозните гласачи, но истовремено ги отвора и прашањата за границата меѓу политиката и религијата во актуелниот американски контекст.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

„Луфтханза“ укинува 20.000 летови поради скапото гориво, до Европа стигна аларм дека може да остане само со резерви

Германскиот авио-превозник „Луфтханза“ најави дека ќе укине околу 20.000 летови на кратки релации во текот на летната сезона, како дел од мерките за намалување на трошоците поради наглиот раст на цените на авионското гориво.Од компанијата информираат дека дел од откажувањата се резултат на гасење на неисплатливата флота на „Ситилајн“, од каде се повлекуваат 27 авиони, но и на тековните работни спорови со вработените.Одлуката доаѓа во услови на глобална енергетска нестабилност, откако снабдувањето со нафта од Блискиот Исток е сериозно нарушено поради блокадата на Ормутскиот теснец. Ова веќе се рефлектира и врз цените на авионските билети, кои почнуваат значително да растат.Дополнително предупредување стигна и од Меѓународната агенција за енергија, од каде посочија дека Европа може да остане со резерви на авионско гориво за само шест недели, што ја засилува неизвесноста во секторот.„Луфтханза“ наведува дека со намалувањето на летовите до октомври ќе заштеди околу 40.000 тони гориво. И покрај тоа, од компанијата тврдат дека кратењата претставуваат околу еден процент од вкупниот капацитет и дека патниците ќе имаат пристап до глобалната мрежа, особено за долги релации.Паралелно со кратењата, се спроведува и реорганизација на европската мрежа – се укинуваат нерентабилни линии од Франкфурт и Минхен, додека се зајакнуваат летовите од Цирих, Брисел и Виена.Во рамки на реструктуирањето, компанијата најави и постепено повлекување на дел од флотата за долги релации. Два авиони „Боинг 747“ ќе бидат приземјени за зимската сезона 2026/2027, а четири „Ербас А340-600“ целосно ќе бидат повлечени од употреба до октомври годинава.Овој потег се смета за јасен сигнал дека кризата со горивото веќе има директни последици врз авио-индустријата, со ефекти што ќе ги почувствуваат и патниците низ Европа и пошироко.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

Израел воведува смртна казна за Палестинци кои сториле смртоносни напади, Европа најавува можни санкции

Израел се соочува со можни санкции од Европа откако парламентот усвои закон со кој се предвидува смртна казна за Палестинци осудени за одредени кривични дела, потег што предизвика силни реакции во меѓународната јавност.Претседателката на Парламентарното собрание на Советот на Европа, Петра Бајр, предупреди дека ваквиот закон може да доведе до суспензија на статусот набљудувач на израелскиот парламент во ова тело. Таа нагласи дека откажувањето од смртната казна е „цврст услов“ за ваков статус и дека постојат „црвени линии“ кои не смеат да се преминат.Според новото законско решение, смртна казна може да биде изречена за Палестинци осудени пред воени судови на окупираните територии за смртоносни напади. Во исто време, за истите дела во цивилните судови постои можност за доживотен затвор, а одредени одредби, според критичарите, фактички ги штитат еврејските израелски државјани од ваква казна.Организации за човекови права веќе поднеле иницијативи до израелскиот Врховен суд за укинување на законот, оценувајќи го како дискриминаторски и спротивен на меѓународното право.Прашањето веќе е отворено и во Стразбур, каде што Парламентарното собрание на Советот на Европа подготвува извештај во кој се повикува Израел да ја задржи долгогодишната пракса на неприменување на смртната казна и да не го проширува списокот на дела казниви со смрт.Од израелската опозиција, исто така, има критики. Пратеничката Меирав Бен-Ари оцени дека законот е спротивен на вредностите на дел од израелското општество и изрази уверување дека судството може да го поништи.Израел формално ја укина смртната казна за најголем дел од кривичните дела уште во 1954 година и со децении има мораториум на нејзина примена. Последната егзекуција во земјата била извршена во 1962 година.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

275715101_420339626528230_744779867548015241_n

Ќе има обид да се укине преодната техничка Влада, СДСМ алармира за „шверцерски“ закон

Собранието ќе ја одржи 98. седница, на чиј дневен ред е и предлогот за изменување на Законот за Владата, со кој се предвидува создавање услови за укинување на моделот на техничка влада.Предлагачот – Владата – во образложението наведува дека измените имаат за цел обезбедување стабилност, правна сигурност и заштита на јавниот интерес, преку заокружување на започнатите реформи. Дополнително, се посочува дека со новото законско решение ќе се воспостави „јасна и применлива правна рамка“ која ќе гарантира фер и транспарентни избори, без потреба од привремени политички решенија.Опозицискиот СДСМ, пак, обвинува дека власта се подготвува за предвремени избори преку, како што велат, „шверцерски измени“ со кои сака да ја укине техничката влада – механизмот што, според нив, обезбедува контрола во изборен период. Од партијата предупредуваат дека ваквиот чекор претставува директен удар врз демократијата и слободните избори и најавуваат дека ќе се спротивстават.Покрај оваа точка, пратениците ќе одлучуваат и за испраќање припадници на Армијата во мисијата на Европската унија „АЛТЕА“ во Босна и Херцеговина, како и за стратешките и финансиските планови на Државната комисија за жалби по јавни набавки за 2026 година.На дневен ред се и повеќе законски измени во второ читање и по скратена постапка, меѓу кои за здравственото осигурување, минералните суровини, концесиите и јавно-приватното партнерство, јавните претпријатија, данокот на додадена вредност и придонесите од задолжително социјално осигурување.Седницата доаѓа во услови на засилена политичка конфронтација околу изборните правила и функционирањето на институциите, со спротивставени ставови дали укинувањето на техничката влада значи реформа или ризик за изборниот процес.

Македонија | пред 2 седмици

2 нед.

Трамп му даде на Иран „неколку дена“ за одлука: продолжување на прекинот на огнот или нова ескалација

Администрацијата на претседателот на САД Доналд Трамп му дала на Иран рок од „неколку дена“ да се усогласи околу преговарачка позиција и да се врати на мировните разговори, со предупредување дека во спротивно продолжениот прекин на огнот може да биде прекинат. Според објавените информации, Вашингтон е подготвен да го продолжи примирјето уште три до пет дена за Техеран да формира јасна контрапонуда за завршување на судирот и за прашањето околу иранската нуклеарна програма.Американски официјални лица тврдат дека во иранското раководство постои длабок раскол меѓу цивилните преговарачи и воениот врв, особено командниот кадар на Корпусот на исламската револуционерна гарда. Како дополнителен товар врз процесот се посочува и тоа што врховниот лидер на Иран наводно речиси и не комуницира со преговарачите, што ја усложнува координацијата во Техеран и ја намалува предвидливоста на одлуките.Поделбите, според тврдењата, станале видливи по првата рунда разговори во Исламабад, кога командантите на Револуционерната гарда отфрлиле дел од предлозите за кои разговарале иранските дипломати. Дополнителни тензии, според истите наводи, се појавиле и по најавата на иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи за повторно отворање на Ормускиот морски теснец, што наводно било одбиено од воениот врв.Поради неизвесноста во Техеран, била одложена и нова рунда преговори во Пакистан, на која требало да учествува американскиот потпретседател Џеј Ди Венс. Во меѓувреме, според информации од американска страна, дел од советниците во Белата куќа разгледувале и опција за силни напади врз иранската енергетска инфраструктура, но претседателот Трамп одлучил да им даде дополнително време на дипломатските напори.Американските предупредувања се дека воената опција може повторно да се врати на маса доколку посредниците од Пакистан не успеат да обезбедат Иран да се врати на преговарачката маса во зададениот рок. Следните денови, според најавениот временски прозорец од три до пет дена, ќе бидат клучни за тоа дали ќе се задржи кревкиот прекин на огнот или регионот ќе влезе во нова фаза на ескалација.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

(Видео) Сидни Свини отстранета од „Ѓаволот носи Прада 2“: „креативна одлука“ што ја смени финалната верзија

Камео-улогата на Сидни Свини е исфрлена од долгоочекуваното продолжение „Ѓаволот носи Прада 2“, откако продукцијата донела „креативна одлука“ сцената да не биде дел од финалната монтажа.Во филмот, кој доаѓа две децении по оригиналот од 2006 година, повторно се враќаат Мерил Стрип, Ен Хатавеј, Емили Блант и Стенли Тучи. Приказната и понатаму го носи препознатливиот моден пулс на франшизата, што ја прави секоја промена во кастингот и монтажата особено забележлива за публиката.Според наводите, Свини снимала кратка, околу триминутна сцена предвидена за самиот почеток на филмот. Во неа таа требало да игра позната клиентка со која работи Емили Чарлтон (ликот на Емили Блант), а моментот бил замислен и како вовед што дополнително ќе го постави тонот и позицијата на Емили во продолжението. Сепак, извор близок до продукцијата посочил дека сцената „структурно не се вклопувала“ во остатокот од приказната.Сценаристката Алин Брош Мекена не сакала директно да потврди дека сцената била исечена, но на прашање дали Свини првично била во филмот одговорила со кратка, речиси иронична констатација дека гледачите веќе го имаат одговорот, бидејќи ја нема во готовиот материјал.Во меѓувреме, вниманието кон Свини не се намалува, особено поради реакциите околу нејзината улога во третата сезона на „Еуфорија“, која изминативе недели предизвика бројни полемики. И покрај контроверзиите, актерката продолжува со интензивен работен распоред и се подготвува за нови филмски проекти.„Ѓаволот носи Прада 2“ е најавен да пристигне во кината на 1 мај.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

„Икс“ на Маск суспендира профили што се спротивставуваат на американско-израелските дејства против Иран

Платформата Икс (поранешен Твитер) суспендираше повеќе кориснички профили во рамки на акција која, според наводи од ирански медиуми, е насочена кон корисници што се противат на американско-израелските воени активности против Иран.Како најнов случај се наведува профилот на Али Ализадах, ирански новинар со подкаст со седиште во Обединетото Кралство, кој на Икс бил активен под корисничкото име „@Jedaa“. Според објавените информации, профилот бил отстранет без претходно предупредување или објаснување.Претходно, според истите извештаи, биле преземени слични мерки и кон други ирански корисници, меѓу кои активистот Ари („@AryJeay“) и коментаторот за меѓународни односи и ТВ-водител Мехди Канализадех („@Khanalizadeh_IR“), чии профили, како што се тврди, биле отстранети без најава.Во јавноста повторно се отвори расправа за границите на слободата на говор на социјалните мрежи, особено во контекст на тоа што сопственикот на Икс, Илон Маск, претходно ја опишуваше платформата како „глобален јавен плоштад“.Според наводите, критиките кон Икс се засилуваат поради перцепцијата дека се „замолчуваат“ гласови со иранска или проруски ориентација кои се спротивставуваат на западната надворешна политика и војните.Во информациите се додава дека дел од суспендираните профили биле активни во коментирање и критикување на поновите тензии и судири поврзани со Иран и Либан, како и случувањата во Газа и на окупираниот Западен Брег.Платформата Икс, според објавените наводи, досега јавно не се огласила во врска со суспензиите.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

Германија го менува индустрискиот курс: од автомобилски ленти кон одбранбени погони

Германија, која со децении важеше за производствен мотор на Европа, влегува во најдолгиот период на стагнација од Втората светска војна наваму и се обидува индустрискиот пад да го претвори во одбранбен подем. Наместо досегашниот извозен модел потпрен на автомобилската индустрија, земјата сè поотворено ја насочува фабричката инфраструктура кон производство на вооружување и воена опрема.Според податоци што се наведуваат во анализата, германското производство секој месец губи околу 15.000 работни места, а ударот особено се чувствува во автомобилскиот сектор. Паралелно со падот на побарувачката и засилената конкуренција од Кина, големите производители и синџирите на добавувачи се соочуваат со намалени добивки и најави за значајни кратења на работни места во наредните години.Во такви услови, одбранбената индустрија се појавува како редок сектор што расте брзо, поттикнат од обновеното европско вооружување и од перцепцијата дека безбедносните гаранции стануваат понеизвесни. Регулаторни промени во Германија и во Европската унија, заедно со државни договори и јавни шеми за финансирање, ја олеснуваат достапноста до капитал за компании што произведуваат одбранбена технологија, а во игра се спомнуваат средства што се мерат во речиси билион евра.Делови од германскиот индустриски појас веќе се пренаменуваат. Компании што традиционално изработувале компоненти за автомобили сè почесто произведуваат елементи за беспилотни летала, системи за оклопни возила и делови за воена авијација. Меѓу примерите е и добавувачот Schaeffler, чиј извршен директор зборува за „голем тренд“ во кој се бара практичен придонес за враќање на одбранбените капацитети.Во текстот се наведува и дека Volkswagen води разговори со израелски компании со цел до 2027 година да започне производство на компоненти за системот Iron Dome, додека во Германија се најавува проширување на производствениот отпечаток и за пресретнувачи за системот Patriot – производ што долго време важеше за доминантно американски. Во меѓувреме, дел од индустријата воведува дополнителни смени за да одговори на зголемената побарувачка за муниција и вооружување.Владата ја поддржува пренамената со механизми за поврзување на одбранбените синџири на снабдување со компании од други гранки, со аргумент дека користењето постојни капацитети може да ги намали бариерите за брзо зголемување на домашното производство. Пораката е јасна: во новата реалност, германската индустрија не се обидува само да се „врати на старото“, туку да најде нова оска на раст таму каде што побарувачката расте – во одбраната.Останува да се види дали овој пресврт ќе ја ублажи ерозијата на работните места во класичното производство и дали пренамената ќе донесе доволно стабилни нарачки за да ја надомести слабоста на автомобилскиот циклус. Но насоката, според оценките во анализата, веќе е поставена: од моторите што ја движеа Европа, кон системи што ја вооружуваат.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

(Видео) Мицкоски од Виена: Дијаспората да се врати и да инвестира во Македонија

Премиерот Христијан Мицкоски од Виена упати повик до македонската дијаспора да размисли за враќање во земјата, инвестирање и активно вклучување во нејзиниот развој.На средбата со иселениците, како што соопшти, се разговарало за предизвиците, но и за можностите што ги има државата, при што бил потенциран значајот на дијаспората како „нераскинлив дел од Македонија“.Мицкоски ја истакна и потребата од продлабочување на односите со Австрија, нагласувајќи дека блискоста меѓу двете земји треба да се преточи во поголема економска соработка и нови инвестиции.„Како Влада, работиме посветено да создадеме стабилна и предвидлива бизнис-клима, која ќе ги охрабри ваквите чекори“, порача Мицкоски.Тој оцени дека ваквите средби се важни за градење доверба и заедништво, додавајќи дека економскиот развој и подобриот живот за граѓаните може да се постигнат со заеднички ангажман на државата, дијаспората и меѓународните партнери.

Македонија | пред 2 седмици

2 нед.

Преговорите во Пакистан висат во воздух: оптимизмот исчезнува

И покрај засилените подготовки во Исламабад, сè помали се шансите дека новата рунда мировни преговори ќе се одржи во текот на оваа недела.Според информации од пакистанската престолнина, организациските активности и натаму се во тек, но оптимизмот значително опаднал. Во градот и понатаму се на сила засилени безбедносни мерки, со затворени делови за сообраќај и поставени бројни контролни пунктови.Иако формално подготовките не се откажани, сигналите од терен укажуваат дека договор за одржување на средбата сè уште нема, а изгледите за брз напредок во разговорите дополнително бледнеат.

Свет | пред 2 седмици

2 нед.

Иран отвори оган кон брод кај Оман: оштетен командниот мост, екипажот безбеден

Иранските сили отвориле оган врз контејнерски брод во близина на брегот на Оман, при што е нанесена значителна штета на командниот мост, но екипажот останал неповреден, соопшти британската агенција за поморски трговски операции (УКМТО).Според информациите, инцидентот се случил на околу 28 километри североисточно од оманскиот брег, кога пловилото било пресретнато од брод на Исламската револуционерна гарда, по што било отворено оган.Иранската страна потврди дека имало интервенција, но со поинакво објаснување. Полуслужбената агенција „Тасним“ наведува дека станувало збор за „спроведување поморски закон“, откако бродот ги игнорирал предупредувањата.Од УКМТО, пак, повикувајќи се на изјава од капетанот на бродот, тврдат дека без дополнителна ескалација му се приближиле од иранските сили и отвориле оган. И покрај штетата, нема информации за пожар или еколошки последици.Инцидентот доаѓа во време на засилени тензии во Персискиот Залив, каде стотици бродови се соочуваат со блокади и зголемени безбедносни ризици.Паралелно, од Техеран пристигнуваат нови закани кон американски и израелски цели, и покрај тоа што САД го продолжија примирјето. Од Вашингтон најавуваат дека поморската блокада и притисокот врз Иран ќе продолжат, додека преговорите засега остануваат во застој.

Свет | пред 2 седмици