Најнови вести

3 нед.

Европска конфедерација на синикати: Загрижени сме од извештајот за притисоци и напади насочени кон ССМ

ETUC испрати писмо за солидарност до Сојузот на синдикатите на Македонија, осудувајќи го личното таргетирање и заплашувањето на синдикалните претставници и нивните семејства.Писмото упатено до Сојузот на синдикатите на Македонија, до Претседателот на ССМ Слободан Трендафилов и до членовите на ССМ ви го пренесуваме во целостПочитуван претседателе Трендафилов,Почитувани колеги,Во име на Европската Конфедерација на Синдикати (ETUC), сакаме да ја изразиме нашата целосна солидарност и силна поддршка на Сојузот на синдикатите на Македонија (ССМ), на раководството и на сите негови синдикални членови.Како членка на Европската Конфедерација на Синдикати (ETUC), ССМ е важен дел од Европското синдикално движење. Внимателно ги следиме случувањата кои ги пријавивте и сме сериозно загрижени од извештајот за притисоци и напади насочени кон ССМ и неговите синдикални лидери и синдикални претставници.Вашите напори и заложби за одбрана на работничките права, промовирање на фер минимални плати, обезбедување соодветно зголемување на платите и зајакнување на колективното договарање се целосно легитимни и се од големо значење. Тие ги одразуваат реалните потреби на работниците кои се соочуваат со зголемување на трошоците на живот и зголемена економска несигурност.Вашето залагање за пристојни услови за живот и работа е во сржта на синдикалното дејствување и е цврсто засновано на меѓународните и Европските стандарди на трудот.Особено сме загрижени од пријавите и извештаите за лично таргетирање и заплашување што несомнено има за цел влијание врз претставниците на синдикатите и нивните семејства.Ваквите дејствија се апсолутно неприфатливи и некомпатибилни со демократските принципи.Слободата на здружување, колективното договарање и правото на преземање синдикална акција, активности и чекори, вклучително и штрајк, се фундаментални права заштитени со Конвенциите на МОТ и Европските инструменти за човекови права. Овие права мора да се почитуваат и во Законите и во праксата.Европската конфедерација на синдикати (ETUC) цврсто стои на ваша страна.Ќе продолжиме внимателно да ја следиме ситуацијата и каде што е потребно да изразуваме загриженост на Европско ниво.Со целосна солидарност и поддршка,Генерален Секретар на ЕТУЦ Естер ЛинчиКонфедерален Секретар Теа Јарц

Македонија | пред 3 седмици

3 нед.

258795493_465931921694283_9183676635682098414_n

Ссончево време со температура до 16 степени

Претпладне по одделни котлини ќе има услови за појава на утринска магла. Во текот на денот ќе преовладува сончево време со мала до умерена облачност. Ќе дува слаб ветер претежно од јужен правец. Минималната температура ќе биде во интервал од -4 до 5, а максималната ќе достигне од 12 до 16 степени.Во Скопје, сончево со мала до умерена облачност и со слаб југоисточен ветер. Во делови од котлината ќе има услови за појава на утринска магла. Минималната температура ќе се спушти до 0, а максималната ќе достигне до 15 степени.До среда ќе се задржи стабилно и релативно топло време. Утрата ќе бидат постудени со појава на слаба магла по одделни котлини. Во четврток и петок ќе има услови за слаби локални врнежи од дожд.

Македонија | пред 3 седмици

3 нед.

Али Хаменеи – од „неочекуван наследник“ до симбол на тврдата антизападна политика

Врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи (86), повеќе од три децении беше централната фигура на иранскиот политички и безбедносен систем – тврд противник на Западот и човек кој немилосрдно ги задушуваше внатрешните протести.Според тврдењата што ги изнесе претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, Хаменеи наводно бил убиен во американско-израелските напади врз неговата резиденција во Техеран. Од иранска страна засега нема официјална потврда.Хаменеи ја презеде функцијата во 1989 година, по смртта на основачот на Исламската Република, Рухолах Хомеини. Во почетокот бил сметан за слаб и неочекуван избор, без религискиот авторитет на својот претходник. Но со текот на времето изгради силен безбедносен апарат лојален лично нему, потпирајќи се на Иранска револуционерна гарда и паравоените формации „басиџ“.Под негово водство, Иран го зацврсти својот антизападен курс, а ниедна клучна одлука – особено во однос на САД – не можеше да биде донесена без негова согласност. Иако идеолошки тврд, Хаменеи повремено покажуваше тактичка флексибилност, концепт што самиот го нарече „херојска флексибилност“, што овозможи поддршка за нуклеарниот договор од 2015 година.По повлекувањето на САД од договорот во 2018 година и враќањето на санкциите, Техеран постепено ги прекрши ограничувањата од договорот, а домашните протести – од 2009 година, преку немирите во 2022 по смртта на Махса Амини, па сè до последните јануарски демонстрации – беа задушувани со сила.Неговата моќ беше поддржана и од парадржавниот финансиски конгломерат познат како „Сетад“, под негова директна контрола, кој финансираше лојални структури во безбедносниот систем.Аналитичарот Карим Саджадпур од Карнегиевата фондација оценува дека „историска случајност“ го трансформирала од слаб претседател во еден од најмоќните Иранци во последните сто години.Доколку се потврдат информациите за неговата смрт, тоа би претставувало најголем удар за Исламската Република од нејзиното основање во 1979 година, со потенцијално далекусежни последици за внатрешната стабилност на Иран и геополитичката рамнотежа на Блискиот Исток.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

(Видео) Иран со трет бран напади: Дрон го погоди „Бурџ Ал Араб“ во Дубаи

Иран вечерва го започна третиот бран одмазднички напади, при што дрон го погоди луксузниот хотел Burj Al Arab во Дубаи, во Обединетите Арапски Емирати.Хотелот, висок 321 метар со 60 ката, е изграден на вештачки остров на околу 280 метри од брегот и е поврзан со копното преку приватен мост. Отворен во 1999 година, „Бурџ Ал Араб“ е еден од најпрепознатливите симболи на Дубаи и често се нарекува „хотел со седум ѕвезди“, иако официјално има пет. Познат е по двокатните апартмани, приватните батлери и хелиодромот на врвот.Според Канцеларијата за медиуми на Дубаи, четворица вработени се повредени, но ситуацијата била брзо ставена под контрола. Итните служби веднаш интервенирале, а повредените добиле медицинска помош.Истовремено, дрон ја погодил и меѓународната аеродромска зона во Дубаи, по што е започната евакуација на населението. Граѓаните се упатувани кон подземни паркиралишта и други засолништа, додека дел од терминалите, според надлежните, веќе биле испразнети согласно плановите за вонредни ситуации.Нападите претставуваат нова фаза во ескалацијата меѓу Иран и американско-израелската коалиција, со зголемен ризик конфликтот да се прошири и надвор од директните зони на судир.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Нападот врз Иран може да ја потресе светската нафта: Закана од затворање на Хормушкиот Теснец

Заедничкиот воен удар на Соединетите Американски Држави и Израел врз Иран може да има значително посериозни последици за глобалните пазари отколку претходните интервенции, анализира Политико.Иран, како членка на ОПЕК, се наоѓа на клучна геостратешка точка – Хормушки Теснец, низ кој поминува околу 20 проценти од светската трговија со нафта и гас. Според информации на Ројтерс, бродови примиле порака од иранската Револуционерна гарда дека „ниеден брод нема дозвола да помине низ Хормушкиот Теснец“, иако Техеран официјално не го потврдил затворањето.Затворање на овој теснец – широк само 34 километри на најтесниот дел – би било преседан со потенцијално огромни последици за глобалната енергетска безбедност.Цените веќе реагираат. Американската нафта достигна 67 долари за барел, околу пет долари повеќе од пред еден месец, додека аналитичарите на инвестициската банка Barclays проценуваат дека референтната цена „Брент“ може да достигне 80 долари поради американско-иранскиот конфликт.Последиците не се само економски, туку и политички. Кина купува околу 90 проценти од иранскиот извоз од 1,5 милиони барели дневно, што значи дека секое нарушување на снабдувањето може да предизвика глобален скок на цените на енергенсите.Во САД, демократите веќе ја користат можноста да го критикуваат претседателот Доналд Трамп, предупредувајќи дека војната може дополнително да ги зголеми трошоците за живот пред изборите во 2026 година.Аналитичарите предупредуваат дека Иран би можел да одговори со минирање на морските патишта или со напади врз енергетската инфраструктура во земјите од Заливот, како што се случи во 2019 година со нападот врз рафинерии во Саудиска Арабија.Во сценарио на евентуален пад на режимот, иранските нафтени резерви би можеле да станат атрактивни за меѓународните компании. Сепак, експертите предупредуваат дека промената на режимот историски не носи брз пораст на производството и дека инвеститорите ќе бараат стабилност пред да вложат капитал.Иако ниските цени на нафтата претходно ѝ дадоа простор на американската администрација за агресивни потези, поширок регионален конфликт би можел драматично да ја промени динамиката на пазарот и да предизвика нов глобален енергетски шок.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Религиозен цитат објавен на Икс-профилот на Хаменеи

На профилот на социјалната мрежа Икс на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, е објавена слика со религиозна порака.Во објавата стои: „Во возвишеното име на Хајдар (Имам Али), мир нека е со него. Без него нема ни небо ни земја. Без него нема љубов како Зејнебина.“„Хајдар“ е едно од почесните имиња на Имам Али, односно Али ибн Еби Талиб, значајна фигура во исламската традиција. Изразот „алејхи селам“ значи „мир нека е со него“ и се користи како знак на почит при спомнување на верски личности.Објавата доаѓа во момент на сериозна неизвесност и спротивставени тврдења околу судбината на Хаменеи, по израелските и американските напади врз цели во Иран. Засега нема дополнително појаснување дали пораката е нова објава од самиот лидер или објава администрирана од неговиот тим.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Иран под речиси целосен интернет-мрак

Иран се наоѓа под речиси целосен прекин на интернетот, што значително ја отежнува проверката на информациите од терен во услови на интензивни воени случувања.Организацијата за мониторинг на интернетот НетБлокс објави дека во земјата е регистриран речиси тотален интернет-блекаут. Според достапните информации, ограничен пристап имаат само корисници на сателитски интернет преку системот Старлинк, дел од новинарите со посебни дозволи и поединци кои повремено се поврзуваат преку прокси-сервери и виртуелни приватни мрежи (ВПН).Ова не е првпат Техеран да го ограничи пристапот до интернет. Слична мерка беше воведена за време на т.н. дванаесетдневна војна меѓу Иран и Израел во јуни, како и за време на масовните протести што започнаа кон крајот на декември.Во претходните случаи, иранските власти како причина наведуваа „сајбер-напади од непријателот“. Засега нема официјално образложение за актуелниот прекин, додека комуникацијата со внатрешноста на земјата останува сериозно ограничена.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

(Видео) Напад со дрон врз аеродромот во Дубаи, во тек е евакуација

Меѓународниот аеродром во Дубаи е погоден со дрон. Според неофицијални информации има повредени лица.По инцидентот, во градот е започната евакуација на населението. Луѓето се упатуваат кон подземните паркинзи.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

(Видео) Тел Авив во пламен по иранската одмазда

Тел Авив беше погоден од нов бран ракетни напади во рамки на иранската одмазда по американско-израелските удари врз Иран.Според првичните информации од израелските служби за итна помош, повеќе објекти во градот се зафатени од пожар, а над делови од метрополата се издига густ чад. Сирените за воздушна опасност одекнуваа низ градот, додека противракетниот систем Железна купола се обидуваше да пресретне дел од проектилите.Нападот претставува најнова фаза во ескалацијата меѓу Иран, од една страна, и Израел и Соединетите Американски Држави, од друга, со зголемен ризик конфликтот да се прошири на поширокиот регион на Блискиот Исток.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Сарказам или порака? Трамп коментира можен наследник на Хаменеи

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, изјави дека во американските напади „исчезнал голем дел“ од иранското раководство и дека на Иран му била нанесена „огромна штета“.Во телефонски разговор за Еј-Би-Си њуз, Трамп рече: „Не знаеме сè, но знаеме дека многумина исчезнаа“. Тој додаде дека САД имаат „многу добра претстава“ за тоа кои би можеле да бидат новите ирански лидери.Во одвоено интервју за Ен-Би-Си њуз, на прашањето кој би можел да го наследи врховниот лидер Али Хаменеи, Трамп одговори: „Не знам, но во еден момент ќе ме повикаат да ме прашаат кого би сакал јас“. Потоа појасни дека станува збор за сарказам. „Само малку се шегувам кога го велам тоа“, додаде американскиот претседател.Изјавите доаѓаат во момент на висока неизвесност околу судбината на дел од иранското раководство, по серијата американско-израелски напади врз цели во земјата. Од Техеран засега нема официјална потврда за наводите за загуби во врвот на власта.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Трамп: Сметаме дека извештаите за смртта на Хаменеи се точни

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, изјави дека неговата администрација „верува“ оти извештаите за смртта на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, се точни.Одговарајќи на новинарски прашања, Трамп рече дека не сака директно да ја коментира информацијата, но додаде дека „кружат гласини и се зборува дека е убиен“.На прашањето дали добил потврда и дали смета дека Хаменеи е мртов, тој изјави: „Разговарав со многу луѓе... и сигурни сме... сметаме дека приказната е точна.“Американската телевизиска мрежа Ен-Би-Си њуз објави дека Трамп индиректно ја поддржал верзијата за смртта на иранскиот лидер, иако засега нема официјална потврда од Техеран.Трамп, исто така, ја обвини иранската власт дека уништила „многу животи и многу семејства“, без да изнесе дополнителни детали за изворите на информацијата.Од иранска страна сè уште нема официјална реакција со која би се потврдиле или демантирале тврдењата за судбината на врховниот лидер. Ситуацијата останува неизвесна и без независна верификација.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Иранска ракета ја погоди американската база Ал Удеид во Катар

Иран изврши ракетен напад врз американската воздухопловна база Ал Удеид во Катар, најголемата американска база на Блискиот Исток.Според канали за воено следење, испалениот проектил не бил успешно пресретнат и покрај активирањето на противвоздушниот систем Patriot. Засега нема официјална потврда од Пентагон за степенот на евентуалната штета или можни жртви.Паралелно со нападот врз базата во Катар, ирански ракети биле истрелани и кон Тел Авив. Според израелските служби за итна помош, најмалку седум лица се повредени во ударите врз градот.Ескалацијата доаѓа по заедничките американско-израелски напади врз цели во Иран, по што Техеран најави „разорен одговор“. Состојбата во регионот останува крајно напната, со зголемен ризик од поширок регионален судир.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

(Видео) Експлозии и сирени во Доха, Дубаи и Тел Авив

Во Доха, Дубаи и Тел Авив се слушаат експлозии и сирени за воздушна тревога, јавуваат тимовите на CNN од терен во Катар, Обединетите Арапски Емирати и Израел. Новинарите и продуцентите од своите редакции известуваат за вознемирувачки звуци и сцени.Новинарите во Дубаи пријавиле дека се слушнале „неколку силни експлозии“.Во меѓувреме, вработени во CNN во Доха виделе проектили како го осветлуваат ноќното небо. Тие споделија и снимка на која јасно се слушаат далечни детонации.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Филипче со тутунарите од Оризари: Огромен е револтот од лошите политики на владата

Претседателот на Социјалдемократскиот сојуз на Македонија, д-р Венко Филипче, вечерва одржа средба со тутунопроизводителите од велешко Горно Оризари, на која што се разговараше за лошите владини политики за производството на тутун и за севкупното земјоделство.Тутунарите изразија револт од катастрофалните политики на владата, од кои последците ги чувствуваат.Филипче посочи дека нивниот револт е оправдан, бидејќи оваа влада наместо да им помогне, им го отежнува производството. „Оваа влада го скрати буџетот за земјоделски субвенции за 40 милиони евра и ги усложни условите за добивање субвенции. Трудот на тутунарите, кои од утро до мрак се на нива, е понижен. Владата на ВМРО-ДПМНЕ покажа дека не ѝ е важен ниту развојот на земјоделството, ниту илјадници земјоделски семејства кои егзистираат од овој сектор“, рече Филипче.На средбата, Филипче нагласи дека владата ги укина сите добри политики што беа воведени во периодот на СДСМ.„Сите добри мерки што ги воведе владата на СДСМ, ги укинаа. Нема авансна исплата на субвенциите, земјоделците останаа без сигурност, без поддршка, без чувство дека трудот им се вреднува“, рече Филипче.Тој додаде дека власта крати од сите за да има повеќе за сопствените луксузи.„Оваа влада крати од сите, само за да има за сопствениот луксуз, само за криминални тендери. Земјоделството не смее да биде жртва на политички игри и криминални политики. СДСМ е со земјоделците, ние сме нивниот глас, преку сите расположливи механизми ќе се бориме за секој земјоделец“, нагласи претседателот на СДСМ, Венко Филипче, на средбата со тутунарите од Горно Оризари.

Македонија | пред 3 седмици

3 нед.

Иран ги демантира тврдењата за смртта на Ајатолахот: Лидерот на револуцијата е стабилен и цврсто командува на терен

Ирански извори демантираат дека Ајатолахот е убиен.„Можам да ве уверам дека лидерот на револуцијата е стабилен и цврсто командува на терен“, изјави извор од иранските државни медиуми блиску до канцеларијата на Хамнеи.„Непријателот прибегнува кон ментална војна, сите треба да бидат свесни за тоа“, додаде шефот за односи со јавноста во канцеларијата на иранскиот врховен лидер.Претходно портпаролот на Израелските одбрамбени сили (IDF) изјави дека, „одреден број од највисоките ирански лидери“, вклучувајќи го и командантот на Револуционарната гарда, биле „цел“ на заедничките американско-израелски напади.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

(Видео) Прослава во Техеран по гласините за смртта на врховниот лидер

Во одредени квартови на Техеран вечерва започна прослава откако се проширија непотврдени вести за смртта на врховниот лидер, ајатолах Али Хамнеи.Како што јавуваат извори, на улиците одекнуваат од сирени на автомобили и радосни повици.Претходно израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека постојат „сè повеќе знаци“ дека врховниот лидер на Иран „не е повеќе жив“, но таа информација сè уште не е официјално потврдена, пишува BBC Persian.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Стејт департментот издаде итно предупредување: Американците ширум светот се во опасност

Американскиот Стејт департмент денеска издаде соопштение во кое им препорачува на граѓаните на Соединетите Американски Држави ширум светот да „покажат зголемена претпазливост“ поради американските и израелските воени удари врз Иран.„По започнувањето на американските борбени операции во Иран, Американците ширум светот, а особено на Блискиот Исток, треба да ги следат упатствата од најновите безбедносни предупредувања издадени од најблиската американска амбасада или конзулат“, се наведува во предупредувањето објавено на интернет-страницата на Стејт департментот.Се додава дека е можно да дојде до нарушувања во патувањата поради периодично затворање на воздушниот простор на некои земји.САД и Израел рано утрово извршија напади врз Иран во, како што е соопштено, „превентивни напади“, по неуспехот на повеќе рунди преговори за иранската нуклеарна програма. Потоа Иран изврши масовни удари како одмазда врз Израел, како и врз цели поврзани со САД во регионот на Блискиот Исток.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Санчез остро против нападите врз Иран: „Ескалација што го прави светот понепријателски“

Премиерот на Шпанија, Педро Санчез, остро ги осуди американските и израелските напади врз Иран, оценувајќи дека тие претставуваат ескалација што може дополнително да ја дестабилизира регијата и да придонесе кон „понепријателски и понеизвесен меѓународен поредок“.„Ја отфрламе едностраната воена акција на Соединетите Држави и Израел“, напиша Санчез на социјалната мрежа Икс, додавајќи дека ваквите потези го поткопуваат меѓународното право и глобалната рамка за неширење оружје.Реакцијата на Мадрид беше подиректна од ставовите на дел од другите европски лидери. Претседателката на Европска комисија, Урсула фон дер Лајен, и претседателот на Европски совет, Антонио Кошта, во заедничка изјава оценија дека ситуацијата е „длабоко загрижувачка“ и повикаа на воздржаност.Францускиот претседател Емануел Макрон нападите ги опиша како „избувнување на војна“ и најави дека Совет за безбедност на Обединетите нации ќе одржи итна седница.Иако ги осуди нападите, Санчез ја критикуваше и иранската влада и нејзината Револуционерна гарда, повикувајќи на итна деескалација и целосно почитување на меѓународното право.Позицијата на Мадрид се вклопува во пошироката промена на шпанската надворешна политика, со која Шпанија се профилира како еден од најкритичните европски гласови кон политиките на Вашингтон, израелската воена кампања во Газа и репресијата врз протестите во Иран.Во 2024 година, Шпанија ја призна палестинската држава како дел од напорите за решение со две држави, а Санчез активно учествува на самити во арапскиот свет, позиционирајќи го Мадрид како можен посредник во регионот.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Трамп: Имам две опции

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, изјави дека има „две опции“ за развојот на операцијата „Епски бес“, големата воена кампања против Иран што беше започната во раните утрински часови.Во телефонски разговор од Мар-а-Лаго за порталот Аксиос, Трамп изјави дека може да се одлучи за долготрајна стратегија и „преземање контрола над сè“, или за кратка операција што би завршила за два до три дена, по што на Иран би му било порачано дека ќе следуваат нови последици доколку повторно започне со развој на нуклеарна и ракетна програма.„Како и да биде, ќе им требаат години да се опорават“, рече Трамп.Како клучни причини за нападот ги наведе неуспехот на преговорите што ги воделе неговите изасланици Стив Виткоф и Џаред Кушнер, како и, според него, долгогодишното „деструктивно однесување“ на Иран во изминатите децении.Трамп тврдеше дека Иран започнал обновување на дел од нуклеарните постројки погодени во минатогодишната операција „Дванаесетдневна војна“, иако независни аналитичари засега потврдиле само градежни активности, без докази за обновување на нуклеарната програма.Според висок американски функционер, оперативниот план предвидува масовно бомбардирање во траење од најмалку пет дена, но времетраењето ќе зависи од развојот на настаните на терен.Еден од клучните фактори е судбината на врховниот лидер Али Хаменеи, кој, според израелски извори, бил означен како потенцијална цел во операцијата. Засега нема официјална потврда за неговата состојба.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Израелски функционер тврди: Хаменеи е мртов, Техеран без потврда

Висок израелски функционер за Ројтерс изјавил дека врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, е мртов и дека неговото тело било пронајдено.Според тврдењата што ги пренесуваат израелските медиуми, телото на Хаменеи било најдено во урнатините на палата погодена во нападите. Повеќе високи израелски функционери дале слични изјави за различни медиуми, но засега нема официјална потврда од иранска страна.Телевизијата Канал 12 објави дека на премиерот Бенјамин Нетанјаху наводно му била презентирана документација поврзана со телото на Хаменеи.И покрај овие тврдења што доаѓаат од Израел, од Техеран сè уште нема официјална реакција или потврда за судбината на иранскиот врховен лидер. Ситуацијата останува нејасна, а информациите не се независно верификувани.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Претседателката Сиљановска за утре го свика Советот за безбедност

По извршените консултации претседателката Гордана Сиљановска-Давкова за утре, 1 март 2026 година, закажа седница на Советот за безбедност.Седницата ќе започне во 18:00 часот во Вилата Водно.На дневен ред на седницата ќе биде безбедносната состојба во земјава по најновите случувања на Блискиот Исток“, се вели во соопштението.

Македонија | пред 3 седмици

3 нед.

Соработниците го молеле Трамп да се повлече од Иран: „Можеме да ја изгубиме власта“

Американскиот претседател Доналд Трамп со одлуката за широки напади врз Иран го презеде најголемиот надворешнополитички ризик во својот мандат, оценува во анализа Ројтерс, додека негови блиски соработници, според истите извори, приватно го предупредувале да се откаже од ескалација.Според анализата, советници на Трамп со недели го поттикнувале да се фокусира на економските проблеми и растечките трошоци за живот, предупредувајќи дека во пресрет на парламентарните избори во ноември Републиканската партија ризикува да го изгуби мнозинството во еден или во двата дома на Конгресот.„Можеме да ја изгубиме власта“, било пораката што ја добивал зад затворени врати.И покрај тоа, Трамп ѝ се приклучи на израелската операција и најави акција под името „Епски гнев“, со ограничено објаснување за целите на интервенцијата. Тој тврди дека ќе ја елиминира заканата од иранските балистички ракети и ќе им даде шанса на Иранците да го соборат режимот во Техеран.Меѓутоа, аналитичари предупредуваат дека идејата за промена на режимот преку воздушни напади е историски тешко остварлива без ангажман на копнени сили. Даниел Шапиро од Атлантскиот совет оцени дека многу Американци ќе се запрашаат зошто САД повторно влегуваат во војна на Блискиот Исток и која е крајната цел.Сомнежи има и околу тврдењата за непосредна закана од ирански проектили кон САД, при што дел од експертите повлекуваат паралели со оправдувањата за војната во Ирак во 2003 година.Во првиот бран напади, според извори, биле таргетирани високи ирански воени и политички функционери. Сепак, врховниот лидер Али Хаменеи не бил во Техеран во моментот на ударите и бил преместен на безбедна локација.Аналитичарите предупредуваат дека дури и евентуално елиминирање на врвот на режимот може да доведе до хаос во земја со 93 милиони жители или до доаѓање на уште порадикална воена структура на власт. „Тешко е да се промени влада од воздух“, оценува Џон Алтерман од Центарот за стратешки и меѓународни студии.Дали Трамп ќе ја плати политичката цена за овој чекор или ќе го претстави како стратегиска победа, ќе зависи од развојот на конфликтот и од тоа дали операцијата ќе остане ограничена или ќе се претвори во долготраен регионален судир.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Трамп во дипломатска офанзива по ескалацијата со Иран: Разговори со Ријад, Доха, Абу Даби и НАТО по нападите

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, одржал серија телефонски разговори со лидерите на Саудиска Арабија, Катар и Обединетите Арапски Емирати, како и со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, по ескалацијата на судирот со Иран.Информацијата на социјалните мрежи ја објави портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, наведувајќи дека консултациите со сојузниците следеле по иранскиот воен одговор на ударите изведени од САД и Израел.Истовремено, беа објавени извештаи за напади врз воени бази лоцирани во Бахреин, Катар и Обединетите Арапски Емирати, што дополнително ја зголеми загриженоста за ширење на конфликтот во регионот на Блискиот Исток.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

Сателитски снимки покажуваат оштетувања кај резиденцијата на врховниот лидер на Иран

Сервисот Би-Би-Си верифај објави дека обезбедил сателитски снимки направени утринава над Техеран, на кои се гледаат значителни оштетувања на дел од комплексот познат како „Куќата на лидерството“ – канцеларијата на Хаменеи во иранската престолнина. Во текот на денот нема негово јавно обраќање. Премиерот на Израел, Бенјамин Нетанјаху, изјави дека постојат „сè повеќе знаци“ оти врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, „го нема“, но не појасни што точно подразбира под тоа, ниту понуди конкретни докази.Најблиску до информација за неговата состојба беше изјавата на иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи, кој во интервју за Ен-Би-Си њуз изјави дека, според неговите сознанија, Хаменеи е „жив“.Состојбата останува нејасна, а дополнителни информации се очекуваат во наредните часови.

Свет | пред 3 седмици

3 нед.

ЦИА: Ако падне ајатолахот, Иран ќе го преземат тврдолинијашите на Револуционерната гарда

Централната разузнавачка агенција на САД (ЦИА) процени, пред денешните напади на САД и Израел, дека врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, веројатно ќе биде заменет од тврдокорни припадници на Корпусот на Исламската револуционерна гарда (ИРГЦ) доколку тој почине. Проценките, направени во текот на изминатите две недели, ги разгледаа можните исходи од воена интервенција на САД и нејзиниот потенцијал да предизвика промена на режимот во Исламската Република, за која Вашингтон сега отворено ја прогласи својата цел, објави Ројтерс.Двајца извори, кои зборуваа под услов на анонимност поради чувствителноста на темата, рекоа дека извештаите на разузнавачката агенција не предвидуваат никакво специфично сценарио со сигурност. ИРГЦ е елитна воена сила задолжена за заштита на шиитската клерикална влада на Иран. ЦИА одби да коментира за обвинувањата.Претседателот на САД, Доналд Трамп, со недели најавува дека САД се заинтересирани за промена на режимот во Иран, но не објасни детално кого Вашингтон смета дека треба да ја води земјата. Во видео обраќање рано утрово, Трамп ги нарече властите во Техеран „терористички режим“ и го повика иранскиот народ да ја преземе власта, велејќи дека американските воени напади ќе создадат услови за востание.Нападот на САД и Израел следеше по неколкудневни размислувања во рамките на американската администрација за тоа дали да се интервенира воено по смртоносните протести што избувнаа во Иран во декември. Американските претставници во последните недели се обидуваа да постигнат нуклеарен договор со Техеран за да избегнат интервенција.Државниот секретар Марко Рубио им рече на осум врвни конгресни лидери, познати како „Банда на осумте“, на брифинг минатата недела дека операцијата на САД веројатно ќе продолжи, но дека Трамп сè уште може да се предомисли, особено ако нуклеарните разговори вродат со плод. Тие преговори во Женева на крајот не доведоа до договор. Два познати извори потврдија дека Рубио ја информирал „Бандата од осумте“ во петокот вечерта дека нападот врз Иран веројатно ќе започне во рок од неколку часа, но повтори дека Трамп сè уште може да ја промени одлуката.

Свет | пред 3 седмици