ИРАН

Рускиот амбасадор во Британија: „Лондон е делумно одговорен за нападите врз Иран“

Рускиот амбасадор во Велика Британија, Андреј Келин, денес оцени дека американската и израелската агресија против Иран е делумно резултат на политиката на Лондон.„Всушност, трагичните настани во Иран и пошироко во регионот се делумно резултат на политиката на Лондон, која им одеше на рака на анти-ирските јастребови во Вашингтон и придонесе за колапсот на Иранскиот нуклеарен договор од 2015 година (JCPOA)“, изјави Келин, пренесува RIA Novosti.Тој посочи на, како што рече, цинизамот на Лондон, кој ја критикува иранската одмаздничка акција без осуда на воените злосторства против иранското население.„Судирот на Блискиот исток уште еднаш го откри цинизмот на Лондон. Британската влада се прави дека не забележува кој го започнал конфликтот и кој ја извршил агресијата. Ги критикува Иран поради контранападите, како да тој го започнал конфликтот. Во меѓувреме, ги затвора очите пред воените злосторства против иранските цивили, вклучувајќи убиство на малолетници“, нагласи Келин.САД и Израел на 28 февруари почнаа да напаѓаат цели во Иран.Техеран изведува одмазднички напади врз израелска територија, како и врз американски воени објекти на Блискиот исток.

Свет | пред 3 седмици

Силен земјотрес утрово кај границата на Иран и Турција

Земјотрес со јачина од 5.1 степени Рихтер е регистриран утрово во Иран, кај границата со Турција.Според достапните податоци, епицентарот на потресот е лоциран на 90 километри северозападно од градот Кој, кој се наоѓа недалеку од границата со Турција.Хипоцентарот на земјотресот, според Европско-медитеранскиот сеизмолошки центар, е на длабочина од приближно 8 километри под површината на земјата.Граѓаните на Турција масовно пријавувале на EMSC дека земјотресот бил многу силно почувствуван.Граѓаните на Иран, бидејќи земјата е без интернет повеќе од еден месец, засега не се огласиле.За сега нема извештаи за материјална штета или повредени, а надлежните служби ја следат ситуацијата.

Свет | пред 3 седмици

(Видео) Иранци пукаа кон хеликоптерите кои трагаа по пилотот од соборениот американски авион

Вооружени мажи во Иран пукале кон американски хеликоптери за време на операција за пребарување и спасување на пилот од соборен борбен авион Ф-15, покажува снимка верификувана од NBC News.На видеото, кое се прошири на социјалните мрежи, се гледаат тројца мажи облечени во бели маици и црни панталони како излегуваат од автомобил покрај поле во југозападен Иран.Додека еден хеликоптер лета ниско над нив, мажите отвораат оган со оружје налик на автоматски пушки.Лицето кое снима потоа ја врти камерата налево и прикажува друг хеликоптер, кон кој мажите продолжуваат да пукаат.„Американски хеликоптер, ова е војска“, се слуша на снимката. „Пукај, пукај. Браво! Пукај.“

Свет | пред 3 седмици

Иран нуди богата награда за оној што ќе го пронајде американскиот пилот

Државната телевизија на Иран ги повика граѓаните да го фатат пилотот и вети „богата“ награда.Иранските државни медиуми објавија дека американски Ф-15 бил соборен над јужниот дел на Иран, што анонимно го потврдиле и американски официјални лица за повеќе медиуми.Постојат спротивставени информации дали пилотот успеал да се катапултира пред падот на авионот.Иранската државна телевизија ги повика граѓаните да се обидат да го фатат доколку преживеал.„Ако го фатите непријателскиот пилот жив и го предадете на полицијата, ќе добиете вредна награда“, изјави водител на телевизија.Ова претставува нов развој на настаните во војната која трае повеќе од еден месец, додека американската страна и натаму тврди дека Иран е ослабен.

Свет | пред 3 седмици

Трамп по соборувањето на Ф-15: „Во војна сме“

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека соборувањето на борбениот авион Ф-15 над Иран нема да влијае на разговорите со таа земја, бидејќи, како што рече, во тек е војна, пренесува NBC News.Ова е прва изјава на Трамп по инцидентот, во кој еден пилот бил спасен, додека потрагата по вториот сè уште трае.Трамп одби да ги коментира деталите за операцијата за пребарување и спасување што е во тек во Иран, но изрази незадоволство од медиумското известување за, како што ја нарече, интензивната и чувствителна воена операција.„Не, никако. Тоа е војна. Ние сме во војна“, изјави Трамп на прашањето дали настаните ќе влијаат врз разговорите со Иран.Во меѓувреме, иранската полузванична агенција Fars News Agency, повикувајќи се на неименуван извор, објави дека американскиот предлог за 48-часовен прекин на огнот бил одбиен.Претходно оваа недела, иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагчи изјави дека земјата ќе прифати само траен прекин на војната, а не привремено примирје.

Свет | пред 3 седмици

Иран го одби американскиот предлог за 48‑часовно примирје

Техеран го одби предлогот на САД за 48-часовно примирје, објави иранската полуслужбена новинска агенција Fars, повикувајќи се на неименуван извор. Според изворот, предлогот бил изнесен во средата преку трета, неименувана земја, но не бил прифатен.Од САД засега нема официјален коментар или потврда на овие информации.Во меѓувреме, иранската агенција Tasnim известува дека силите на Корпусот на чуварите на исламската револуција (IRGC) обориле американски борбен авион F-35 Lightning II над централниот дел на Иран. Според овие извештаи, пилотот се катапултирал и постојат индиции дека можеби е заробен, но неговата судбина сè уште не е независно потврдена. IRGC исто така тврди дека станува збор за втор оборен F-35 кој е целосно уништен, но овие тврдења засега не се потврдени од американски извори.

Свет | пред 3 седмици

(Видео) Затворен е еден од најголемите светски комплекси за алуминиум

Компанијата Emirates Global Aluminium (EGA) соопшти дека поради неодамнешните ирански ракетни и дронски напади била принудена целосно да го евакуира и итно затвори својот комплекс Ал Тавила во Абу Даби. Нападите предизвикале значителна штета на постројувањето, едно од најголемите во светот за производство на алуминиум, јавува Anadolu.Според компанијата, нападите погодиле објекти во економската зона Khalifa Economic Zone, вклучувајќи топилница, ливница, електрана, рафинерија за глинка и погон за рециклирање. Враќањето на главното производство на алуминиум може да потрае до 12 месеци поради потребата од опсежни поправки и постепено повторно активирање на електролитските ќелии. Рафинеријата и погоните за рециклирање можат делумно да продолжат порано, зависно од проценката на штетата.Извршниот директор Abdulnasser Bin Kalban изјави дека компанијата е „длабоко загрижена за нападот врз нашите луѓе“, додавајќи дека во моментот на нападот на локацијата имало работници од над 40 земји, но никој не бил сериозно повреден.Ал Тавила е опишан како „темел на глобалната економија“ и важен учесник во светската снабдувачка мрежа на алуминиум, а инцидентот може да влијае врз индустриите ширум светот. Компанијата веќе соработува со клиенти за да ги ублажи последиците од привременото затворање.Во 2023 година, топилницата Ал Тавила произведе 1,6 милиони тони легиран метал, рафинеријата 2,4 милиони тони, покривајќи 46% од потребите на компанијата, а погонот за рециклирање има капацитет од 185.000 тони годишно.

Свет | пред 3 седмици

Иран тврди дека заробил еден американски пилот

Според непотврдени извештаи, иранските сили можеби го заробиле американскиот пилот кој се катапултирал од напреден борбен авион F-35, соборен денес над централниот дел на Иран. Корпусот на чуварите на исламската револуција (IRGC) тврди дека го уништил леталото, јавува Tasnim.Дописникот на Tasnim од провинцијата Кохгилуе и Бојер-Ахмад наведува дека постојат информации дека пилотот се спуштил на иранска територија, а американските сили, верувајќи дека можеби преживеал, се обиделе да организираат негова евакуација. Сепак, некои извори велат дека иранските сили веројатно го заробиле. Повеќе детали ќе бидат објавени подоцна.IRGC исто така соопшти дека денес бил уништен уште еден F-35 над централен Иран со новиот напреден одбранбен систем на нивните воздухопловно-космички сили. Според IRGC, соборениот авион припаѓал на ескадрилата Лакенхит и бил целосно уништен.Ситуацијата е дел од зголемените тензии поради воената кампања на САД и Израел против Иран, започната по атентатот врз лидерот на Исламската револуција, ајатолахот Сејед Али Хамнеи, како и врз неколку високи воени команданти и цивили на 28 февруари. Иранските сили возвратија со напади врз американски и израелски позиции со ракети и дронови, предизвикувајќи значителна штета и жртви.

Свет | пред 3 седмици

Иран тврди дека соборил американски борбен авион, САД молчат

Иранската Револуционерна гарда тврди дека соборила американски борбен авион над централниот дел на земјата, додека од Вашингтон засега нема официјален коментар за овие тврдења. Во меѓувреме, на социјалните мрежи почнаа да се шират снимки за кои се тврди дека ја покажуваат потрагата по пилотот.Според иранските медиуми, станува збор за стелт-авион F-35, кој наводно бил погоден од иранската противвоздушна одбрана. Во извештаите се наведува дека леталото било целосно уништено при падот, а судбината на пилотот засега не е позната.Некои воени аналитичари на социјалните мрежи сепак тврдат дека на снимките можеби се гледа друг тип на авион, како F-15, а не F-35. Поради тоа, автентичноста на видеата и фотографиите сè уште не е потврдена.Во меѓувреме, американската војска претходно ги отфрли сличните тврдења на Техеран, нагласувајќи дека сите американски борбени авиони се евидентирани и безбедни.Инцидентот доаѓа во период на сериозна ескалација на конфликтот на Блискиот Исток, каде што последните недели се водат интензивни воздушни и ракетни напади меѓу Иран, САД и нивните сојузници.

Свет | пред 3 седмици

Разрушен највисокиот мост во Иран

На социјалните мрежи и во медиумите се појавија фотографии од разрушениот B1 мост во Иран, највисок во земјата и еден од највисоките во регионот, кој беше погоден во воздушен напад.Мостот, кој се наоѓа на автопатот меѓу Техеран и градот Караџ, претрпел сериозни оштетувања по ударите, при што делови од конструкцијата се урнати. Станува збор за инфраструктурен проект висок околу 130 метри, кој требаше да биде важна сообраќајна врска меѓу двата града.Според иранските медиуми, во нападот загинале најмалку осум лица, а околу 95 се повредени. Нападот бил изведен во два бранови, при што вториот удар се случил додека спасувачките екипи веќе биле на терен.Мостот B1 бил еден од најзначајните инфраструктурни проекти во регионот и требало наскоро да биде пуштен во употреба. Нападот е дел од пошироката ескалација на конфликтот во регионот, во кој во последните недели се изведени бројни воздушни напади врз цели во Иран.Фотографиите од местото на настанот покажуваат големи оштетувања на конструкцијата, а експертите предупредуваат дека нападите врз транспортна инфраструктура можат дополнително да ја зголемат нестабилноста во регионот.

Свет | пред 3 седмици

Прв западноевропски брод помина низ Ормутскиот теснец од почетокот на војната

Контејнерски брод во француска сопственост за првпат од почетокот на војната помина низ Ормутски теснец, што претставува значаен сигнал за делумно нормализирање на сообраќајот во еден од најважните светски поморски правци.Станува збор за бродот „CMA CGM Kribi“, кој испловил од водите кај Дубаи и се движел кон Иран, при што пловел блиску до иранскиот брег, низ каналот меѓу островите Кешм и Ларак. Според податоците за следење, бродот отворено го емитувал сигналот за својата рута, а утринава бил регистриран во близина на Мускат. Информацијата ја потврдиле и извори запознаени со движењето на бродот.Пловидбата низ теснецот беше речиси запрена откако пред повеќе од еден месец започнаа нападите врз Иран, при што низ него минуваа само ограничен број бродови, главно од земји со добри односи со Техеран.Во меѓувреме, Иран воспоставува систем со кој однапред одобрува премин на бродови по рута долж сопствениот брег. Пакистан веќе обезбедил дозвола за дваесет бродови, а и дел азиски земји постигнале слични договори.Европските држави, меѓу кои и Франција, започнале дипломатски напори за намалување на тензиите, но засега без конкретни резултати. Францускиот претседател Емануел Макрон најави дека неговата земја ќе работи на стабилизација на ситуацијата „откако ќе престанат бомбардирањата“.Бродот е во сопственост на CMA CGM, трет најголем контејнерски превозник во светот, и плови под малтешко знаме. Според податоците, тој е натоварен со околу 5.000 контејнери, што укажува на полн товар.И покрај овој пробив, следењето на поморскиот сообраќај во регионот останува отежнато поради чести нарушувања и манипулации со сигналите. Во исто време, Иран разгледува можност за воведување наплата за премин низ теснецот, што предизвикува загриженост кај земјите од Заливот и глобалните пазари, со оглед на значењето на овој правец за снабдување со нафта и гас.

Свет | пред 3 седмици

Трамп се закани со нови напади, Иран возврати со контра закани

Тензиите меѓу САД и Иран дополнително ескалираат откако американскиот претседател Доналд Трамп упати нови закани за напади врз клучна инфраструктура, на што Техеран возврати со најави за проширување на метите во регионот.Иран предупреди дека ќе таргетира енергетска инфраструктура и телекомуникациски компании поврзани со американски капитал доколку продолжат заканите од Вашингтон.Гласноговорникот на иранската војска, Ебрахим Золфагари, изјави дека Техеран ќе одговори на секој ваков потег и дека потенцијални цели би можеле да бидат клучни сектори во земји од Блискиот Исток каде оперираат компании со американски акционери.Овие закани доаѓаат откако Трамп на својата социјална мрежа порача дека американската војска „сè уште не започнала“ со уништување на клучната инфраструктура во Иран.„Нашата војска, најголемата и најмоќна било каде во светот, сè уште не започнала да го уништува она што остана во Иран. Следни се мостови, потоа електрани“, напиша Трамп.Станува збор за една од најострите јавни изјави досега, во која директно се споменуваат напади врз цивилна инфраструктура.Во меѓувреме, повеќе од 100 експерти за меѓународно право во САД предупредија дека ваквите потези би можеле да претставуваат кршење на меѓународното хуманитарно право и потенцијални воени злосторства.Во писмото, потпишано од професори од водечки универзитети, се изразува „сериозна загриженост“ поради нападите врз цивилни објекти, вклучително и училишта и здравствени установи.Војната меѓу САД, Израел и Иран влегува во петтата недела, со зголемен ризик од поширока регионална ескалација и дополнителни последици врз глобалната економија.

Свет | пред 3 седмици

(Видео) Иран: Нападите врз цивилна инфраструктура се знак на пораз

Ирански медиуми јавија дека во нападот врз инфраструктурен објект загинале две лица, додека значителна штета е предизвикана врз стратешки мост во близина на Техеран.Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, реагираше на нападите, оценувајќи дека тие се показател за слабост на противникот.„Нападите врз цивилни објекти, вклучително и недовршени мостови, нема да ги натераат Иранците на предавање“, напиша Аракчи на социјалната мрежа Икс.Тој додаде дека ваквите напади претставуваат „пораз и морален слом на непријателот во неред“.Според извештаите, двојниот напад предизвикал уривање на големи делови од мост долг речиси еден километар. Снимките што се шират на социјалните мрежи прикажуваат како конструкцијата се распаѓа и паѓа по ударите.Мостот бил дел од инфраструктурен проект со цел намалување на сообраќајниот метеж меѓу Техеран и Карај, како и подобрување на поврзаноста со северните делови на земјата.

Свет | пред 3 седмици

„Тајм“: Трамп бара излез од војната, Белата куќа во хаос

Американскиот претседател Доналд Трамп се соочува со растечки притисок да најде излез од војната со Иран, додека поддршката кај јавноста опаѓа, а економските последици се продлабочуваат, објавува Time во обемен извештај од внатрешноста на Белата куќа.Според извештајот, Трамп бил информиран од своите најблиски соработници дека поддршката за војната опаѓа, цените на горивото растат, берзите паѓаат, а се зголемува и бројот на критики, вклучително и од негови поддржувачи. Дополнително, потврдена е и смртта на 13 американски војници.Неговата шефица на кабинет, Сузи Вајлс, предупредила дека претседателот добива „улепшена слика“ за состојбата и побарала од тимот да биде поискрени за политичките и економските ризици.И покрај јавните изјави за напредок, извори за „Тајм“ велат дека Трамп сега бара начин да го заврши конфликтот, но без да изгледа како пораз.„Постои тесен прозорец во кој Трамп се обидува да прогласи победа, да ја запре војната и да се надева дека економијата ќе се стабилизира“, изјавил висок функционер од администрацијата.Во исто време, Трамп јавно испраќа спротивни пораки – тврди дека операцијата е при крај, но најавува и нови силни напади врз Иран.Извештајот наведува дека и министерот за одбрана Пит Хегсет бил изненаден од обемот на иранскиот одговор, кој вклучувал напади не само врз американски и израелски цели, туку и врз повеќе земји во регионот.Во меѓувреме, администрацијата се соочува со сериозни економски последици, особено поради блокадата на Ормутски теснец, што доведе до глобален енергетски шок и ризик од рецесија.Според „Тајм“, Трамп се наоѓа во ќорсокак: сака брз крај на војната, но без да се откаже од целите како спречување на нуклеарната програма на Иран и политичка победа дома.Иако во јавноста тврди дека „сите карти се кај САД“, извештајот заклучува дека завршницата на конфликтот останува неизвесна, а во Белата куќа расте загриженоста за политичката цена што ќе ја плати администрацијата.

Свет | пред 3 седмици

Трамп: „Ќе се борам за луѓе што се добри кон мене, без разлика какви се“

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека не му е важно какви се луѓето, сè додека се однесуваат добро кон него, оценка што предизвика бројни реакции во јавноста.Изјавата ја даде за време на велигденски ручек во Белата куќа, во дел од говорот во кој зборуваше и за војната со Иран.„Кога некој е добар кон мене, јас ја сакам таа личност. Дури и ако се лоши луѓе, баш ми е гајле. Ќе се борам за нив до крај“, рече Трамп.Во истиот настап, тој тврдеше дека е постигната „промена на режим“ во Иран, иако, според достапните информации, власта во земјата останува непроменета.„Тоа не беше дел од она што го планирав, но успеавме, претпоставувам, со сила на личноста. Имаме промена на режим каква никој не сметаше дека е можна“, изјави Трамп.Неговите зборови брзо се проширија на социјалните мрежи, каде дел од коментаторите оценуваат дека ваквиот став открива многу за неговиот однос кон сојузниците и политичките партнери.Трамп и претходно бил критикуван поради блиските односи со странски лидери како Владимир Путин, Си Џинпинг и Ким Џонг Ун, и покрај обвинувањата за кршење на човековите права, при што самиот често истакнува дека лојалноста и личниот однос ги става пред другите критериуми.

Свет | пред 3 седмици

Затворањето на Ормутскиот теснец го загрози пазарот: пластиката најскапа во последниве четири години

Застојот во транзитот на нафта и петрохемиски производи низ Хормушкиот теснец ги наруши глобалните синџири на снабдување и ги поттикна цените на пластиката и полимерите на највисоки нивоа во последниве четири години, додека увозниците бараат нови добавувачи и замени за суровини по значително повисоки цени.Според процените, низ Ормутскиот теснец годишно минуваат петрохемиски производи во вредност од 20 до 25 милијарди долари, што ја засилува загриженоста дека подолготрајни нарушувања би ги натерале производителите зголемените трошоци да ги префрлат врз крајните потрошувачи.„Сите компании што увезуваат од Блискиот исток – а тоа, може да се каже, е речиси целиот свет – изгубија голем добавувач и сега се натпреваруваат за замени по значително повисоки цени“, предупредува аналитичарот Џоел Моралес.Блискиот исток, предводен од Саудиска Арабија, во 2025 година учествувал со повеќе од 40% од светскиот извоз на полиетилен и снабдувал речиси сите региони, со исклучок на Северна Америка. Цените на клучните материјали како полиетиленот (PE) и полипропиленот (PP) силно пораснале од почетокот на конфликтот, следејќи го и растот на трошоците за сурова нафта и други суровини.„Глобалната логистика стана неизвесна“, оценува извршниот директор на американскиот Dow, Џим Фитерлинг, додавајќи дека половина од светската понуда на полиетилен е под удар на случувањата на Блискиот исток.Аналитичарите предупредуваат дека евентуално целосно затворање на теснецот би можело да ги наруши испораките на околу 1,2 милиони барели специфичен нафтен дериват и дополнително да ја ограничи достапноста на важни суровини за петрохемиската индустрија. Според оцените, најсилно би била погодена Азија поради големата зависност од нафтени деривати како основа за производство на пластика, со највисока изложеност кај Јапонија, Јужна Кореја и Индија.Производителите во Азија и Европа веќе се соочуваат со повисоки влезни трошоци и притиснати маржи, бидејќи во значителна мера се потпираат на увоз од Блискиот исток. Во Европа, дополнителен проблем е јазот меѓу растечките цени на нафтата и постојните договорни цени, што го отежнува префрлањето на трошоците врз купувачите, додека Северна Америка има релативна предност поради поголемата достапност на суровини.Во САД пластиката најчесто се произведува од природен гас и сродни суровини, за разлика од многу други региони каде доминира употребата на нафтени деривати. Поради тоа, американските производители, кои значителен дел од полиетиленот го извезуваат, остваруваат натпросечна заработка, но поскапувањата веќе се прелеваат кон крајните потрошувачи преку корекции на цените кај дел од компаниите.Притисокот се чувствува и надвор од индустријата за пластика: најавени се дополнителни надоместоци и покачувања, а дел од компании во Европа пријавуваат поскапувања на специјални адитиви и пластификатори и до 50%, повикувајќи се на континуираниот раст на трошоците. Аналитичарите предупредуваат дека растот на влезните трошоци може да ја ослабне побарувачката за секундарни производи и да ги засили инфлаторните притисоци на глобално ниво, додека на подолг рок е можно и окрупнување на пазарот во корист на големите производители со пониски производствени трошоци.

Свет | пред 3 седмици

Европа пред долг енергетски потрес: цените на горивата нема за брзо да се смират

Европската унија се подготвува за продолжен енергетски шок што веќе ги потресува пазарите и ги турка цените на горивата нагоре, со проценка дека пад на цените не треба да се очекува во скоро време. Предупредувањето доаѓа во контекст на воениот судир на Блискиот Исток и зголемените ризици по снабдувањето, кои ја отворија дилемата дали ЕУ ќе мора да посегне по вонредни мерки, вклучувајќи рационализација на одредени видови гориво и дополнително ослободување на нафта од стратешките резерви.Еврокомесарот за енергетика Дан Јоргенсен во интервју за „Фајненшел тајмс“ оценува дека кризата ќе трае и дека цените ќе останат високи „многу долго“, со напомена дека кај некои „покритични“ производи во наредните недели може да биде „уште полошо“.Пазарната вознемиреност дополнително се зголеми по извештаите за речиси затворање на Ормускиот теснец и по нападите врз инфраструктура во Персискиот Залив, што предизвика страв од подолготрајни прекини во испораките. Во Брисел нагласуваат дека Унијата засега не е во состојба на криза на безбедноста на снабдувањето, но дека се подготвуваат планови за справување со „структурни“ и долгорочни последици од конфликтот.Еден од најчувствителните сегменти е авионското гориво. Според најавите, европските институции ја разгледуваат целата палета алатки – од трговски и регулаторни решенија до евентуални законодавни интервенции – ако ситуацијата дополнително се влоши. Притоа, посочено е дека ЕУ и САД имаат различни стандарди за авионско гориво, што може да го ограничи увозот и да ја усложни логистиката во услови на притисок врз понудата.Во меѓувреме, енергетскиот удар се прелева глобално и ги засилува инфлаторните притисоци, со ризик да го успори економскиот раст. Дел од владите веќе подготвуваат пакети за поддршка на потрошувачите и фирмите, а некои земји размислуваат и за враќање на одредени капацитети на јаглен како привремено решение.Од ЕУ порачуваат дека „подобро е да се биде подготвен отколку подоцна да се жали“, а како можност што останува отворена се споменува и ново ослободување на стратешки резерви на нафта доколку ценовните и снабдувачките притисоци продолжат да растат.

Свет | пред 3 седмици

Нови ракетни напади од Иран врз Израел, конфликтот ескалира

Иран изврши нови ракетни напади врз Израел, и покрај заканите од американскиот претседател Доналд Трамп дека ќе таргетира иранска инфраструктура, додека конфликтот што трае повеќе од еден месец не покажува знаци на смирување.Според израелските служби за спасување, во нападите нема пријавени жртви, но е регистрирана материјална штета, меѓу која и на железничка станица во Тел Авив. Иранските медиуми објавија дека ракетите биле испалени од Корпус на исламската револуционерна гарда кон јужниот град Ејлат.Трамп повторно упати закани кон Техеран, најавувајќи нови удари врз цивилна инфраструктура.„Следни се мостовите, а потоа електраните“, порача тој.Од иранска страна, министерот за надворешни работи Абас Аракчи предупреди дека нападите врз цивилни цели нема да го принудат Иран на предавање.Паралелно со воените дејствија, расте и меѓународната загриженост поради блокадата на Хормушкиот теснец, преку кој минува значителен дел од светската трговија со нафта и гас. Околу 40 држави бараат негово итно отворање, додека во Обединети нации се разгледува резолуција за можна употреба на сила, но без постигнат консензус.Кина предупреди дека таков чекор би довел до дополнителна ескалација, додека Иран најави дека теснецот ќе остане затворен за земјите што ги смета за непријатели.Конфликтот се проширува и во регионот. Во Кувајт е погодена рафинерија, каде избувнал пожар по напад со дрон, а сирени за тревога се огласиле и во Бахреин. Во Либан, пак, повеќе од еден милион луѓе се раселени поради судирите поврзани со групата Хезболах и израелските операции.Размената на закани меѓу двете страни дополнително ги зголеми цените на нафтата, продлабочувајќи ја глобалната економска неизвесност.

Свет | пред 3 седмици

Зеленски со остра порака до Иран: „Нè убивавте, па уште и лажете“

Украинскиот претседател Володимир Зеленски јавно ги заостри тоновите кон Иран, обвинувајќи го Техеран дека има директна улога како соучесник на Русија во војната против Украина. Во настапот тој потсети на серија настани кои, според него, ја обележале „тешката“ и трауматична линија на односите меѓу двете земји.Зеленски се наврати на соборувањето на украинскиот патнички авион „Ukraine International Airlines 752“ во јануари 2020 година над Техеран, кога загинаа сите 176 лица во леталото. Тој рече дека Украина „не им направила ништо“, а сепак, според неговите зборови, Иран го соборил авионот, ги убил патниците и екипажот, а потоа не ја презел одговорноста во целост и не овозможил соодветна истрага и пристап за стручни тимови.Според Зеленски, состојбата дополнително се влошила по почетокот на руската инвазија врз Украина. Тој тврди дека Иран ѝ испорачувал на Русија беспилотни летала „Шахед“, кои, како што нагласи, се користеле во напади врз украински цивили и цивилна инфраструктура.Украинскиот претседател наведе дека се обидел да го запре тоа по дипломатски пат, тврдејќи дека од Иран добил уверувања дека ќе има само една испорака, но дека потоа, според него, следеле нови испораки и „лажни ветувања“.На крајот, Зеленски ја заостри оценката дека поради таквото однесување Иран го смета за одговорен за последиците од војната и го квалификува како соучесник на Русија, со што, според него, Техеран ја преминал границата од политичка позиција во практична помош за агресијата.

Свет | пред 3 седмици

„Огoрчен сум од Трамп, но војната мора да заврши“, вели поранешниот министер за надворешни работи на Иран

Поранешниот министер за надворешни работи на Иран, Джавад Зариф, изрази остри критики кон американскиот претседател Доналд Трамп, но истовремено повика на завршување на војната.Во објава на социјалната мрежа X, Зариф наведе дека е „огорчен од непромислената агресија и грубите навреди“ од страна на Трамп, но и дека се двоуми околу објавувањето на својот мировен план.„И како Иранец, огорчен од непромислената агресија и грубите навреди на Трамп, но горд на нашите вооружени сили и отпорниот народ, се двоумам околу објавувањето на овој мировен план“, напиша Зариф.Сепак, тој додаде дека е уверен оти конфликтот мора да заврши.„Убеден сум дека војната мора да заврши на начин кој е во согласност со националните интереси на Иран“, порача Зариф.

Свет | пред 3 седмици

Европа на удар од „експлозија“ на дизелот: фјучерсите над 200 долари, страв од недостиг и нов инфлаторен бран

Цените на дизелот во Европа денеска (3 април 2026) се искачија на највисоко ниво од 2022 година, откако фјучерсите за дизел на лондонскиот пазар скокнаа над 200 долари по барел, односно околу 1.498 долари по тон, со дневен раст близу 10 проценти.Пазарниот шок доаѓа во услови на сериозни нарушувања во снабдувањето, поврзани со војната со Иран и затворањето на Ормускиот теснец. Од почетокот на конфликтот на 28 февруари, цените на дизелот речиси се удвоија, додека паралелно се засили и притисокот врз цените на суровата нафта.Затворањето на стратешкиот морски премин ги пресече транспортните коридори за милиони барели рафинирани деривати, меѓу кои и дизелот. Дел од рафинериите реагираа со намалување на производството, а трговците се обидуваат да обезбедат алтернативни испораки преку значително подолги маршрути, што дополнително ги крева трошоците и ја намалува достапноста на пазарот.Дизелот, како клучен енергент за товарниот транспорт, земјоделството и индустријата, има директно влијание врз цените на стоките и услугите. Затоа, неговото поскапување се гледа како дополнителен ризик за нов инфлаторен бран, особено во економии кои веќе се чувствителни на енергетски шокови.Европа, која произведува помалку дизел отколку што троши, во голема мера се потпира на увоз. Аналитичарите предупредуваат дека, доколку кризата не се стабилизира, регионот може да се соочи со недостиг во наредните недели, со последици што би се прелеале на логистиката, производството и потрошувачката.Растот на цените не е ограничен само на Европа. Во САД дизелот надмина четири долари за галон, додека во Азија цената привремено ја помина границата од 200 долари по барел, што укажува на ширење на притисокот низ глобалните енергетски пазари.Неизвесноста дополнително се зголеми по најавите за продолжување на воената кампања против Иран, што ги засили очекувањата за подолготрајни прекини во снабдувањето. Во меѓувреме, европските држави бараат начини да ја ублажат енергетската криза со поголема употреба на обновливи извори, но краткорочно остануваат зависни од течните горива и нивната достапност на светскиот пазар.Дипломатските напори за деескалација и повторно отворање на Ормускиот теснец засега не даваат конкретни резултати, а трговците и индустријата се подготвуваат за продолжена нестабилност и дополнителни ценовни удари.

Свет | пред 3 седмици

Иран тврди дека го погодил дата-центарот на Oracle во Дубаи – Дубаи ги негира нападите

Тензиите на Блискиот Исток добиваат и технолошка димензија, откако Морнарицата на Корпусот на чуварите на исламската револуција (ИРГЦ) соопшти дека извршила напад врз дата-центар на американската технолошка компанија Oracle во Дубаи.Според иранското соопштение, цел на дејствувањето бил објект поврзан со инфраструктурата за обработка на податоци и облачни услуги. Во ист контекст, ИРГЦ претходно наведе дека гаѓал и центар за облачни услуги на Amazon во Бахреин.Иранската страна, повикувајќи се на сопствените медиумски канали, повтори дека претходно предупредила оти доколку продолжат нападите врз Иран, „мети ќе бидат американските компании за информатички технологии и вештачка интелигенција“, кои, според нивните тврдења, имаат улога во следење цели и насочување удари.Во наводна порака поврзана со ИРГЦ, објавена преку канал на Телеграм, се тврди дека вкупно 18 компании би можеле да бидат означени како „легитимни цели“ како одговор на нападите на САД и Израел врз Иран. Меѓу имињата што се споменуваат се и Nvidia, Apple, Microsoft и Google, како и низа други големи индустриски и финансиски корпорации.Од другата страна, официјалната медиумска служба на Дубаи ги отфрли ваквите тврдења и соопшти дека нема напад врз дата-центар на Oracle во емиратот. Контрадикторните информации ја отвораат дилемата дали станува збор за реален удар врз критична дигитална инфраструктура или за порака со силен психолошко-политички ефект во рамки на пошироката регионална ескалација.Доколку ваквите цели навистина станат дел од конфликтната матрица, експертите предупредуваат дека ризикот не е само во физичкото уништување на објекти, туку и во прекин на услуги, нарушување на довербата во регионалните облачни капацитети и потенцијални последици за компании и корисници што зависат од дата-центри надвор од матичните пазари.

Свет | пред 3 седмици

Трамп по жестоката порака за Иран: „Сè уште не сме ни почнале да уништуваме“

Претседателот на Соединетите Американски Држави Доналд Трамп денеска упати остра закана дека американската војска „сè уште не почнала да уништува“ што останало во Иран, најавувајќи дека следните цели, покрај мостови, би можеле да бидат и електрани.Во објава на својата мрежа Truth Social, Трамп порача дека американската војска е „најголема и далеку најмоќна“ и дека идните удари би биле насочени кон клучна инфраструктура. Според неговите зборови, раководството на „новиот режим“ знае што треба да се направи и тоа мора да се направи „брзо“.Во меѓувреме, локални претставници соопштија дека во американските напади изведени во четврток врз мост во Караџ, град во близина на Техеран, загинале најмалку осум лица, а 95 се повредени.Иранската новинска агенција Фарс објави дека мостот Б1 бил погоден во момент кога спасувачки екипи им помагале на жртвите по првиот напад, што дополнително ја засили чувствителноста околу карактерот и времето на ударите.Трамп претходно објави дека „најголемиот мост во Иран“ е урнат и го повика Техеран да постигне договор „пред да биде предоцна“, најавувајќи дека ќе следи „уште многу“.Паралелно со тоа, израелската војска, според медиумски пренос, негирала дека го погодила споменатиот мост, што ја отвора дилемата за точната динамика и координација на дејствувањата во поширокиот конфликт.

Свет | пред 3 седмици

Трамп му се закани на Иран: „Следни се мостовите, потоа електраните“ – правници предупредуваат на можни воени злосторства

Американскиот претседател Доналд Трамп објави нова, досега една од најострите закани кон Иран, тврдејќи дека американската војска „сè уште не почнала“ со уништување на клучната инфраструктура во земјата. Во објава на неговата платформа Truth Social, тој порача дека „следни“ би биле мостовите, а потоа и електраните, додавајќи дека „новото водство на режимот“ знае што треба да направи и дека тоа мора да го стори брзо.Реториката на Трамп дополнително ја подгрева загриженоста дека евентуални напади врз цивилна инфраструктура би можеле да ја преминат границата на дозволеното според меѓународното хуманитарно право. Во јавноста веќе се отвори прашањето за законитоста на тековните и најавените американски дејствија, особено ако воените цели се мешаат со објекти од кои зависи секојдневниот живот на населението.Повеќе од 100 американски експерти по меѓународно право, меѓу кои и универзитетски професори, потпишале отворено писмо во кое предупредуваат дека американските напади врз Иран би можеле да се квалификуваат како воени злосторства. Во писмото се посочува дека однесувањето на силите и јавните изјави на функционери отвораат сериозни сомнежи за можни повреди на човековите права и на меѓународното хуманитарно право.Во ист контекст се споменуваат и напади врз чувствителни објекти и цивилни цели, како и тврдења за последици по цивилното население. Американската војска, според информациите што се наведуваат, во март соопштила дека истражува еден од нападите, додека од иранска страна се изнесуваат бројки за значителни човечки жртви.Трамп, во телевизиско обраќање во средата навечер, најави можност за дополнителна ескалација доколку Иран не ги прифати условите на Вашингтон. Во написот се наведува и дека правниците посочуваат на негови претходни јавни изјави, како и на ставови изнесени од американскиот министер за одбрана Пит Хегсет.Паралелно со тоа, водечка американска муслиманска организација предупреди дека реториката што ја деградира противничката страна може да придонесе за натамошна радикализација на конфликтот и нормализирање на насилството.Според објавените наводи, војната трае веќе петта недела и започнала на 28 февруари со напад на САД и Израел врз Иран, по што следеле ирански напади врз Израел и врз заливски држави каде има американски бази. Во досегашните удари, се наведува, имало илјадници жртви и милиони раселени лица, а најновите закани ја зголемуваат стравувањето од поширока регионална ескалација.

Свет | пред 3 седмици

Трамп создаде најголем проблем по пандемијата и сега бара друг да го реши

Нападот на САД и Израел врз Иран кон крајот на февруари предизвика една од најсериозните геополитички и економски кризи во светот во последниве години. Последиците брзо се префрлија на енергетските пазари, трговијата и инфлацијата, а Германија и Европа се соочуваат со ризици споредливи со времето на пандемијата или почетокот на војната во Украина, предупреди германскиот канцелар Фридрих Мерц.Главен фактор за хаосот е затворањето на Ормускиот теснец, преку кој поминува околу петтина од светската нафта. Иран го користи теснецот како инструмент на хибридно војување за да ги наруши глобалните енергетски текови. Цената на нафтата брент се искачи на 111 долари, што доведе до значително поскапување на горивото и зголемување на инфлацијата во ЕУ, која достигна 2,5 проценти.Американската администрација ја започна кризата без јасно одобрување од Конгресот и без координација со сојузниците, а многу европски земји одбија да учествуваат во операциите во регионот. Сега, Трамп бара другите држави – вклучувајќи ги Кина, Франција, Јапонија, Јужна Кореја и Велика Британија – да помогнат во обезбедувањето на Ормускиот теснец, тврдејќи дека САД не се директно зависни од него поради зголемената домашна нафтена продукција.Американските официјални лица истакнуваат дека безбедноста на теснецот не може повеќе да биде исклучиво одговорност на САД и инсистираат светот да се вклучи. Експертите предупредуваат дека продолженото затворање може да ја искачи цената на нафтата дури до 190 долари и да предизвика глобални последици, вклучувајќи нестабилност на пазарот на храна и можен економски шок.Случувањата ја покажуваат неорганизираната и непредвидлива политика на американската администрација, која ја вовлече светската економија во криза без јасна стратегија за управување со последиците.

Свет | пред 3 седмици