САД

Американски разурнувачи биле нападнати во Ормутскиот Теснец

Американскиот претседател Доналд Трамп соопшти дека три разурнувачи на американската морнарица биле нападнати додека минувале низ Ормутскиот теснец, но нагласи дека пловните објекти не претрпеле штета.Во објава на социјалната мрежа „Трут соушл“, Трамп наведе дека американските сили возвратиле на нападите и дека биле уништени повеќе ирански пловни објекти, како и ракети и беспилотни летала.„Три американски разурнувачи од светска класа успешно транзитираа низ Ормутскиот теснец под оган. Немаше штета на бродовите, а иранските напаѓачи претрпеа големи загуби“, напиша Трамп, додавајќи дека американските сили ќе продолжат со поморската блокада доколку Иран не постигне договор со Вашингтон.Претходно, ЦЕНТКОМ соопшти дека американската војска извршила напади врз „ирански воени цели“ откако три американски пловни објекти биле нападнати при премин низ Ормутскиот теснец кон Заливот.Според ЦЕНТКОМ, Иран користел ракети, дронови и мали пловни објекти, а американските сили ги неутрализирале заканите и погодиле локации за лансирање ракети и беспилотни летала, командни центри и објекти за разузнавање и надзор.Од друга страна, иранскиот Генералштаб обвини дека САД го прекршиле примирјето со напад врз ирански нафтен танкер и уште еден брод што влегувал во Ормутскиот теснец.Иранските вооружени сили, исто така, тврдат дека биле извршени воздушни напади врз цивилни области долж бреговите на Бандар Хамир, Сирик и островот Кешм.

Свет | пред 3 седмици

Трамп го наруши глобалниот углед на САД

Глобалната перцепција за САД се влошила втора година по ред и сега е полоша од перцепцијата за Русија, покажува годишното истражување за демократијата објавено во петокот. Според резултатите, политиките на американскиот претседател Доналд Трамп и натаму сериозно го оптоваруваат НАТO.Истражувањето го нарачала данската фондација „Алијанса на демократии“, која соопшти дека САД, по Русија и Израел, најчесто се споменуваат како држава што претставува најголема закана за светот. Фондацијата, чија цел е заштита и промоција на демократските вредности, не навела подетални критериуми користени во истражувањето.Основачот на организацијата и поранешен генерален секретар на НАТО, Anders Fogh Rasmussen, изјави дека „брзиот пад на перцепцијата за САД низ светот е тажен, но не и изненадувачки“.„Американската надворешна политика во изминатите 18 месеци, меѓу другото, ги доведе во прашање трансатлантските односи, воведе широко распространети царини и се закануваше со инвазија врз територија на сојузници во НАТО“, изјави Расмусен.Трансатлантските односи дополнително биле нарушени од царините воведени од Трамп, неговите повторени закани за контрола врз Гренланд, намалувањето на американската помош за Украина, како и американско-израелската воена кампања против Иран и растот на цените на нафтата што следувал потоа.Дополнителна напнатост предизвикала и најавата на Трамп од април дека размислува за повлекување на САД од НАТО, што дополнително го ослабело сојузот. Изјавата следувала откако европските држави одбиле да испратат свои морнарици за отворање на Ормутскиот Теснец за глобален сообраќај по почетокот на воздушната војна против Иран.Истражувањето „Индекс на перцепција на демократијата“, кое ги рангира државите на скала од -100 до +100 проценти, покажало дека нето-перцепцијата за САД паднала на -16 проценти, додека пред две години изнесувала +22 проценти. Со тоа, САД се нашле зад Русија со -11 проценти и China со +7 проценти.Причината за позитивниот однос кон Кина не е наведена во извештајот. Анкетната компанија Нира Дата го спровела истражувањето меѓу 19 март и 21 април врз повеќе од 94.000 испитаници во 98 држави, додека перцепцијата за државите била мерена врз примерок од 46.600 испитаници во 85 држави. Извештајот е објавен во пресрет на Самит за демократија во Копенхаген, кој ќе се одржи на 12 мај.

Свет | пред 3 седмици

САД и Иран чекор поблиску до договор: цените на нафтата нагло паѓаат

САД и Иран, според информации на дел од американските медиуми, значително ги приближиле ставовите околу постигнување краток меморандум кој би можел да претставува основа за завршување на актуелните тензии. Извори запознаени со преговорите наведуваат дека преку регионални посредници, вклучително и пакистански канали, Вашингтон добил сигнали за напредок и подготвеност за компромис од иранска страна, иако засега нема официјална потврда за ваквите тврдења.Американскиот претседател Доналд Трамп изјавил дека во последните 24 часа се воделе „многу добри разговори“ со Иран, нагласувајќи дека процесот се движи во позитивна насока, но и дека остануваат отворени клучни прашања. Тој посочил дека Вашингтон се обидува да го поедностави преговарачкиот процес, со цел умерените политички сили во Иран повторно да се вратат на масата, додека посложените теми би се решавале во следна фаза. Во исто време, Трамп предупредил дека доколку не се постигне договор, ќе следат „посериозни чекори“.Планот што се разгледува предвидува прогласување крај на актуелната воена ескалација и отворање 30-дневен период на преговори за чувствителни прашања, меѓу кои нуклеарната програма на Иран, одмрзнувањето на иранските финансиски средства и безбедноста во Ормутскиот Теснец. Според најавите, Техеран денеска треба да достави одговор преку посредниците, додека официјално иранските власти соопштуваат дека предлогот сè уште се анализира.Пазарите веднаш реагираа на сигналите за можно приближување на ставовите. Цената на нафтата продолжи да опаѓа, при што глобалниот репер Брент забележа пад од околу 1,5 проценти, на ниво од околу 99,8 долари за барел, по вчерашниот силен пад од речиси 8 проценти. Сличен тренд се забележува и кај американската сурова нафта, која се движи околу 93,5 долари за барел. И покрај овие падови, цените сè уште остануваат значително повисоки во споредба со периодот пред последните геополитички тензии.Нафтените пазари во текот на неделата бележат силни осцилации, при што Брент во понеделник достигна највисоко ниво оваа година, пред наглиот пад во наредните денови. Аналитичарите посочуваат дека нестабилноста е директно поврзана со очекувањата за исходот од преговорите меѓу САД и Иран.Во ваква средина, дел од големите енергетски компании бележат зголемени приходи. Британската нафтена компанија Шел соопшти дека во првото тримесечје од годината остварила добивка од 6,9 милијарди долари, што претставува значителен раст во однос на истиот период лани. Исто така, профитот од рафинериското работење изнесувал околу 2 милијарди долари.Сличен тренд претходно пријави и Бритиш Петролеум, која објави значително зголемување на кварталниот профит. Според анализите, турбуленциите на енергетските пазари, иако носат ризици за глобалната економија, истовремено создаваат и значајни добивки за дел од големите нафтени компании.

Свет | пред 3 седмици

Трамп со нова антитерористичка стратегија: Европа повторно во центарот на критиките

Претседателот на САД, Доналд Трамп, потпиша нова американска стратегија за борба против тероризмот, во која Европа е посебно издвоена како регион на загриженост.Во документот се наведува дека американските безбедносни приоритети ќе бидат насочени и кон „насилни левичарски екстремистички групи“, вклучувајќи организации и движења кои администрацијата ги опишува како радикални по прашања поврзани со родовата политика и идеолошки активизам.Стратегијата исто така ги става нарко-картелите во Северна и Јужна Америка во фокусот на антитерористичките напори, но најголем дел од политичките реакции се однесуваат на делот посветен на Европа.Во документот се наведува дека „добро организирани непријателски групи“ наводно ги користат отворените граници и либералните политики, при што се тврди дека долгорочните европски трендови можат да придонесат за зголемување на терористичките ризици.Во текстот се додава дека Европа, како „родно место на западната култура“, треба да преземе посилни мерки за сопствена безбедност и стабилност, додека истовремено се нагласува дека европските земји остануваат клучни партнери на САД во борбата против тероризмот.Документот доаѓа во контекст на пошироки тензии меѓу Вашингтон и европските сојузници, при што администрацијата на Трамп во повеќе наврати ја критикуваше европската миграциска и безбедносна политика.Според најавите, американските претставници ќе одржат консултации со сојузниците за унапредување на заедничките антитерористички мерки, при што Вашингтон очекува поголем придонес од партнерите во НАТО и Европа.

Свет | пред 3 седмици

Иранските пристаништа нудат помош за бродови во Ормутскиот теснец

Иран соопшти дека неговите пристаништа се подготвени да обезбедат поморски услуги, техничка поддршка, снабдување и медицинска помош за бродови што ќе се најдат во проблеми во Ормутскиот теснец.Известувањето е испратено до капетаните на трговските бродови што пловат во регионот на Персискиот Залив, пренесе иранската државна новинска агенција IRNA.Во пораката на Иранската организација за пристаништа и поморство се наведува дека сите пловила што минуваат низ територијалните води, а особено оние што се наоѓаат во иранските води и пристаништа, ќе можат да користат услуги за снабдување со гориво, медицинска помош и материјали за одржување.Поморската агенција соопшти дека пораката ќе биде емитувана преку комуникациските мрежи и VHF-системите во регионот трипати дневно во текот на следните три дена.

Свет | пред 3 седмици

Застој во преговорите ЕУ–САД: ризик од нови царини за европските автомобили

Тензии повторно се појавуваат во трговските односи меѓу Европската Унија и Соединетите Американски Држави, откако најновата рунда преговори за спроведување на рамковен трансатлантски договор заврши без конкретен резултат.Неуспехот да се постигне компромис отвора можност за ново зголемување на американските царини кон европскиот извоз, особено во автомобилскиот сектор, на што претходно предупреди американскиот претседател Доналд Трамп.Преговорите меѓу Европскиот парламент, Европската комисија и земјите-членки траеле до доцна во ноќта, но и покрај обидите за усогласување на ставовите, не било постигнато конечно решение околу договорот, кој начелно беше договорен претходно.Според првичната рамка, Европската Унија би ги укинала царините за американските индустриски производи, додека САД би вовеле царина до 15 проценти за дел од европскиот извоз, вклучително и автомобилите. Сепак, спроведувањето на договорот е забавено, бидејќи ЕУ сè уште не ги завршила сите законски процедури.Американската страна предупредува дека понатамошно одложување може да доведе до нови мерки, вклучително и зголемување на царините за европските возила.Во Европската Унија, дел од европратениците изразуваат резерви и бараат дополнителни гаранции пред финално усвојување на договорот, наведувајќи потреба од заштита на европските економски и стратешки интереси.И покрај несогласувањата, двете страни изразуваат подготвеност за продолжување на разговорите, со цел постигнување договор во наредниот период. Следна рунда преговори се најавува, но датумот сè уште не е потврден, додека целта останува постигнување договор пред истекот на привремените трговски мерки.

Свет | пред 3 седмици

(Видео) Иран лансира балистички ракети од незаштитена локација

Се појавија нови воени снимки кои прикажуваат како Корпусот на чуварите на исламската револуција (IRGC) лансира балистички проектили од рамна и целосно незаштитена локација.На видеоматеријалот се гледа дека лансирањето се изведува на отворен терен без видливи заштитни објекти, при што целата операција се одвива без инциденти и покрај претходните најави за можни напади или прекини.Иако автентичноста на локацијата не може независно да се потврди, вакви видеа редовно се објавуваат од страна на иранските воени структури како демонстрација на оперативна подготвеност и мобилност на ракетните единици.

Свет | пред 3 седмици

Иран денеска испраќа одговор на американскиот предлог: нова фаза во преговорите

Иран денеска преку посредници во Пакистан ќе го достави својот одговор на американскиот предлог, за кој не е поставен официјален рок, потврдија и пратеник во иранскиот парламент и поранешен министер за надворешни работи.Од Техеран порачуваат дека во оваа фаза не преговараат за својот нуклеарен програм, туку нивен приоритет е завршување на конфликтите на сите фронтови. Како предуслов за понатамошни разговори, Иран бара директни гаранции од Советот за безбедност на ОН, укинување на санкциите и повторно отворање на Ормускиот теснец.Само доколку овие услови бидат исполнети, иранската страна е подготвена во втора фаза да разговара и за нуклеарното прашање.Во меѓувреме, Иран формира ново тело наречено „Управа за Персискиот Залив и Ормускиот теснец“, со кое, според нивните соопштенија, е изменет поморскиот режим во теснецот. Според новите правила, секој брод што поминува низ оваа стратешка рута мора да воспостави комуникација со иранските власти.

Свет | пред 3 седмици

Галибаф го исмева Трамп: „Се враќаме на операцијата ‘Верувај ми, брате’“

Претседателот на иранскиот парламент, Мохамед Багер Галибаф, ги отфрли извештаите за можен договор меѓу Иран и САД, обвинувајќи дел од американските медиуми за ширење дезинформации и исмевајќи ги со иронични пораки на социјалните мрежи.Во објава пренесена од иранската државна телевизија „Прес ТВ“, тој се потсмеа на извештаите на американскиот медиум „Аксиос“, нарекувајќи ги „Операција Фауксиос“, игра на зборови со која алудира на, како што тврди, лажни информации.Галибаф додаде дека „операцијата ‘Верувај ми, брате’ пропаднала“, користејќи интернет-израз со кој се исмеваат тврдења без докази, сугерирајќи дека јавноста била повикувана слепо да им верува на медиумските извештаи.И покрај ваквата реторика од Техеран, во дел од меѓународните извештаи се наведува дека разговорите меѓу Вашингтон и Техеран наводно бележат одреден напредок кон прелиминарен договор, чија цел би била намалување на тензиите и отворање пат за пошироки нуклеарни преговори.Според тие информации, се разгледува рамка од повеќе точки што би овозможила привремен прекин на непријателствата и временски ограничен преговарачки процес, во кој Иран би прифатил пауза во збогатувањето ураниум, додека САД би започнале постепено укинување на санкциите.Во дел од предлозите се спомнува и можност за намалување на тензиите во Ормускиот теснец, како и ослободување на замрзнати ирански средства, но и продолжени и сложени преговори околу клучните технички детали.Американската страна, според истите извештаи, останува претпазлива, посочувајќи дека иранското раководство е внатрешно поделено, додека дел од официјалните лица нагласуваат дека процесот е далеку од финален договор.Во следниот период се очекува Иран да одговори на клучни точки од предлогот, при што дипломатските извори предупредуваат дека преговорите остануваат кревки и под ризик од нови тензии.

Свет | пред 3 седмици

Иран бара целосна контрола над Ормутскиот теснец, отфрла странско присуство

Поранешниот командант на Корпусот на чување на исламската револуција, Мохсен Резаи, денес член на иранскиот Совет за целисходност, изјави дека Иран нема да преговара со никого за нуклеарното прашање и дека контролата врз Ормускиот теснец мора да остане во ирански раце.Во изјава пренесена од иранската агенција ISNA, тој предупреди дека губењето на контролата врз Ормускиот теснец би значело негово користење како „оружје против Иран“, нагласувајќи дека странските сили мора да се повлечат од регионот.Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан во разговор со францускиот претседател Емануел Макрон дополнително ја заостри реториката кон Вашингтон, обвинувајќи ги САД дека ја замениле дипломатијата со притисок, закани и санкции. Тој оцени дека поради таквиот пристап Техеран повеќе не може да им верува на САД.Пезешкијан изјави дека секој сериозен преговарачки процес е можен само ако има прекин на непријателствата и јасни гаранции дека воените акции нема да се повторат. Тој исто така ги отфрли обвинувањата дека Иран извршил напади врз Обединетите Арапски Емирати.Во однос на Ормутскиот теснец, иранскиот претседател нагласи дека Иран со децении бил гарант на безбедноста на оваа стратешка поморска рута, но дека американските потези, вклучително и поморските блокади, ја нарушиле стабилноста во регионот. Според него, разговори за целосно отворање на теснецот се можни само со укинување на американските ограничувања.Од кабинетот на иранскиот претседател беше соопштено дека Макрон изразил поддршка за рамка за прекин на огнот и посочил дека е подготвен да помогне во продолжување на преговорите и постепено укинување на санкциите кон Иран.

Свет | пред 3 седмици

Трамп најавува брз договор со Иран, Техеран го нарече американскиот предлог „листа на желби“

Американскиот претседател Доналд Трамп изрази уверување дека конфликтот со Иран би можел наскоро да заврши, додека Техеран го разгледува американскиот мировен предлог кој, според медиумски извори, формално би ставил крај на војната, без целосно да бидат решени клучните барања на Вашингтон.Според извори на „Ројтерс“, предлогот предвидува меморандум од една страница што би означил официјален прекин на конфликтот, по што би следувале дополнителни разговори за повторно отворање на Ормутскиот теснец, укинување на американските санкции и ограничувања на иранската нуклеарна програма.„Имавме многу добри разговори во последните 24 часа и можно е да постигнеме договор. Ова ќе заврши брзо“, изјави Трамп, кој претходно повторно се закани со бомбардирање доколку не биде постигнат договор.Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи најави дека Техеран наскоро ќе го соопшти својот официјален одговор, додека иранскиот пратеник Ебрахим Резаи оцени дека американскиот предлог повеќе личи на „листа на желби отколку на реален договор“.Спикерот на иранскиот парламент Мохамед Багер Галибаф ги отфрли наводите дека двете страни се блиску до компромис, оценувајќи дека станува збор за американско „спинување“ по неуспешниот обид за повторно отворање на Ормутскиот теснец.Американскиот портал Аксиос објави дека Белата куќа очекува одговор од Иран во следните 48 часа за неколку клучни точки од предлогот. Во сегашната форма, документот би означил прекин на воените дејствија и почеток на 30-дневен период на преговори за подетален договор.Информациите за можен напредок во преговорите влијаеја и врз светските пазари. Цената на нафтата падна на најниско ниво во последните две недели, додека берзанските индекси забележаа раст поради очекувањата за стабилизација на состојбата на Блискиот Исток.

Свет | пред 3 седмици

Нетанјаху бара информации за преговорите САД–Иран, загрижен поради можни американски отстапки

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху води интензивни разговори со претставници на администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп, со цел да добие појасна слика за текот на преговорите меѓу САД и Иран, пренесува CNN, повикувајќи се на израелски извори.Според тие извори, Нетанјаху се обидува да дознае кои опции се на маса и колку далеку може да оди евентуалниот договор меѓу Вашингтон и Техеран. Израелските власти, како што се наведува, се загрижени дека САД би можеле во завршна фаза да направат одредени отстапки со цел постигнување договор за прекин на конфликтот.Иако не е познато со кои точно американски функционери разговарал израелскиот премиер, од Белата куќа засега нема официјален коментар. Американски претставник изјавил дека Нетанјаху редовно одржува контакт со американската администрација за да биде информиран за дипломатските процеси.Главната загриженост на Израел се однесува на можноста за укинување на економските санкции против Иран, како и евентуално намалување на ограничувањата за иранските балистички проектили и мрежата на регионални сојузнички групи. Тел Авив, исто така, инсистира дека секој договор мора да му гарантира слобода на дејствување на израелската војска против заканите во регионот.Израелски функционер изјавил дека САД не го изненадиле Израел со текот на преговорите, додавајќи дека Нетанјаху е во постојана комуникација со Трамп, кој, според него, останува цврст во клучните барања, особено во однос на спречувањето на иранската нуклеарна закана.

Свет | пред 3 седмици

Трошоците за авионско гориво во САД пораснаа за 1,8 милијарди долари

Големите патнички авиокомпании во март потрошиле повеќе од пет милијарди долари за авионско гориво, што е за 1,8 милијарди долари или 56 отсто повеќе во однос на февруари, соопшти американското Министерство за транспорт.Цената по галон гориво достигнала 3,13 долари, што претставува раст од 31 отсто, додека потрошувачката на гориво се зголемила за 20 проценти.Порастот на цените се поврзува со нарушувањата во транспортот низ Ормускиот теснец, кои ги вознемирија глобалните пазари на нафта и предизвикаа најголема криза во авиоиндустријата од пандемијата на КОВИД-19.Во споредба со минатата година, кога авиокомпаниите за гориво во март платиле 3,88 милијарди долари, годинава трошоците достигнале 5,06 милијарди долари.Како последица на растот на цените, голем број авиокомпании ги зголемија цените на билетите и дополнителните услуги, укинаа одредени линии и воведоа мерки за намалување на трошоците. Горивото учествува со до една четвртина од вкупните оперативни трошоци на компаниите.Нискобуџетната компанија „Спирит ерлајнс“, која неодамна престана со работа, соопшти дека само во март и април платила дополнителни 100 милиони долари за гориво, наведувајќи го токму растот на цените како една од причините за неуспехот на планот за реструктуирање.Иако дел од превозниците побараа државна помош, американските власти засега сметаат дека таква мерка не е неопходна.

Свет | пред 3 седмици

Американски Ф-18 отвори оган врз ирански танкер

Американската Централна команда (ЦЕНТКОМ) соопшти дека нејзините сили во Оманскиот Залив отвориле оган врз танкер под иранско знаме и го онеспособиле.Според објавата на американската војска, танкерот „M/T Hasna“ се обидувал да влезе во иранско пристаниште, со што ја прекршувал американската блокада. По повеќекратни предупредувања кои, како што се наведува, не биле испочитувани, американските сили отвориле оган.Во акцијата бил употребен морнарички авион F/A-18 „Супер Хорнет“, кој полетал од носачот на авиони „USS Abraham Lincoln“. Со истрели од топ со калибар 20 милиметри било погодено кормилото на бродот, по што танкерот бил онеспособен за пловидба.Од ЦЕНТКОМнаведуваат дека танкерот повеќе не се движи кон Иран и нагласуваат дека американската блокада за бродови што се обидуваат да влезат или да излезат од ирански пристаништа останува во сила.

Свет | пред 3 седмици

Први резултати од истрагата за атентатот врз Трамп: „Можен мотив е војната со Иран“

Американско-израелскиот конфликт со Иран можеби бил еден од мотивите за обидот за атентат врз Доналд Трамп и високи претставници од неговата администрација, се наведува во разузнавачки извештај на Министерството за внатрешна безбедност на САД.Нападот бил спречен минатиот месец за време на гала-вечера на дописниците од Белата куќа, а извештајот бил доставен до државни и локални полициски агенции, како и до други федерални институции.Во документот се посочува дека осомничениот Кол Ален имал „низа општествени и политички незадоволства“, а конфликтот со Иран можел да придонесе за неговата одлука да го изведе нападот. Проценката се темели и на негови објави на социјалните мрежи во кои ја критикувал американската политика.Иако станува збор за прелиминарна анализа, таа претставува најконкретен показател досега дека меѓународните тензии можеби биле фактор во мотивите на напаѓачот.Американското Министерство за правда во меѓувреме ја прошири обвинителницата против Ален, додавајќи обвинение за напад врз федерален службеник, откако наводно пукал кон агент на Тајната служба на безбедносен контролен пункт.Претходно тој беше обвинет за обид за атентат, употреба на огнено оружје при извршување насилно кривично дело и нелегален транспорт на оружје преку државни граници. Засега не се изјаснил за вина.Истражните органи продолжуваат да ги анализираат неговите активности на интернет и објавите на социјалните мрежи, во обид да се утврди точниот мотив за нападот и да се спречи ширење на шпекулации и теории на заговор.

Свет | пред 3 седмици

Иран најави „безбеден премин“ низ Ормутскиот теснец и нови протоколи за пловидба

Иранската Револуционерна гарда соопшти дека ќе биде обезбеден безбеден и стабилен премин за бродовите низ Ормутскиот теснец, што се толкува како сигнал за можно повторно отворање на една од најважните поморски рути во светот.На профил поврзан со командата на поморските сили на Гарда на социјалната мрежа X е објавено дека „агресорските закани“ ќе бидат неутрализирани и дека се воспоставуваат „нови протоколи“ за движење низ теснецот, без прецизно појаснување на нивната содржина.Во објавата се наведува дека мерките се насочени кон гарантирање на сигурен поморски сообраќај, а споменувањето на неутрализирани закани најверојатно се поврзува со одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп за привремено запирање на операцијата за обезбедување на пловидбата низ регионот.

Свет | пред 3 седмици

Иранските медиуми ја прогласија американската пауза за победа

Иранските медиуми ја претставуваат најавата на американскиот претседател Доналд Трамп за привремено паузирање на операцијата за придружба на бродови во Ормускиот теснец како политичка и дипломатска победа на Техеран.Иранските државни агенции сè уште немаат официјален коментар од властите, но државните медиуми веќе ја интерпретираат одлуката како знак за неуспех на американската стратегија во регионот. Според нивните извештаи, потегот се прикажува како доказ дека притисокот врз Иран не ги дал очекуваните резултати.Агенцијата Тасним наведува дека Вашингтон се обидува да го прикрие, како што го нарекува, неуспехот на својата операција, додека агенцијата ИРНА ја опишува ситуацијата како политички пораз на САД и последен обид на американската администрација да ја задржи контролата врз развојот на настаните.Овие реакции доаѓаат во период на зголемени тензии во Ормускиот теснец, каде што безбедноста на пловидбата и понатаму останува клучно прашање за меѓународната трговија и енергетските пазари.

Свет | пред 3 седмици

Европа се подготвува за нов трговски судир со САД по заканите за царини

Европската унија се подготвува за ново заострување на трговските односи со САД, по најавите и заканите од Доналд Трамп за зголемување на царините за европските автомобили, што повторно ги раздвижи трансатлантските тензии.Според анализата на порталот Политико, ваквите потези го туркаат веќе чувствителниот трговски договор меѓу ЕУ и САД кон нова фаза на неизвесност. Во среда се очекува состанок меѓу Европскиот парламент, земјите членки и Европската комисија за усогласување на ставовите, но во Брисел постојат длабоки разлики околу пристапот.Договорот, кој претходно беше постигнат во Шкотска, одамна предизвикува несогласувања во Унијата. Додека дел од земјите, особено Германија, инсистираат на негово спроведување, дел од европратениците изразуваат сомнеж и предупредуваат на нестабилност во односите со Вашингтон.Новите најави за можни 25 % царини на автомобили дополнително ја зајакнуваат критиката дека договорот не нуди доволна сигурност, поради што се бараат дополнителни заштитни механизми или негово замрзнување.Во меѓувреме, разговорите меѓу европскиот комесар за трговија Марош Шефчович и американскиот трговски претставник не донеле конкретен напредок, а според дипломатски извори, американската страна не се повлекува од своите позиции.Напнатоста се надоврзува и на други политички сигнали од Вашингтон, меѓу кои и најавите за можно повлекување на американски трупи од Германија, што во Брисел се толкува како дополнителен притисок врз ЕУ.Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, порача дека Унијата останува посветена на договореното, но очекува и САД да ги почитуваат преземените обврски.Во Европскиот парламент ставовите остануваат поделени – едни инсистираат на брза имплементација за да се избегне економска нестабилност, додека други предупредуваат дека избрзани чекори би можеле да ја ослабат позицијата на Европа.Аналитичарите оценуваат дека ситуацијата надминува чисто економска димензија и прераснува во тест за довербата меѓу ЕУ и САД, која сè повеќе се доведува во прашање.

Свет | пред 3 седмици

Трамп: Светот се врти кон американската нафта, берзите растат и покрај тензиите

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека сè повеќе држави ја пренасочуваат набавката на нафта кон САД, оценувајќи дека американската нафта е „побезбедна“ и „поквалитетна“, во услови на засилени тензии со Иран. Говорејќи од Овалната соба, тој нагласи дека сегашната цена од околу 102 долари за барел е „мала цена“ за мерките насочени кон иранската нуклеарна програма.Трамп ги критикуваше претходните администрации дека со децении не презеле доволно чекори и изрази уверување дека, и покрај краткорочните потреси, цените на горивата ќе продолжат да паѓаат. Тој додаде дека американската економија покажува отпорност, посочувајќи дека берзите достигнале рекордни нивоа и покрај, како што го нарече, „малиот судир“ со Иран.На отворањето на берзите беше забележан раст на индексите, при што Dow Jones порасна за околу 0,3 проценти, S&P 500 за 0,7 проценти, а Nasdaq за 1 процент. Позитивниот тренд дојде по падот на цените на нафтата и подобрите од очекуваното квартални резултати на големите компании.Американската сурова нафта WTI забележа пад од околу три проценти, додека референтната нафта Brent поевтини за околу два проценти. Овие движења се случуваат и покрај продолжените тензии во Ормускиот теснец, каде што неодамнешни инциденти повторно го привлекоа вниманието на инвеститорите.Дополнителен поттик за растот на берзите дадоа корпоративните извештаи, при што акциите на некои компании пораснаа по објавувањето подобри резултати од очекуваните, додека други бележеа пад и покрај зголемените приходи.Инвеститорите и натаму внимателно ја следат состојбата на Блискиот Исток, која останува клучен фактор за движењата на енергетските пазари и глобалната економија.

Свет | пред 3 седмици

Трамп го паузира „Проект Слобода“ додека траат преговорите со Иран

Американскиот претседател Доналд Трамп објави дека привремено ја паузира операцијата „Проект Слобода“, насочена кон обезбедување премин на бродови низ Ормутскиот теснец, со цел да се овозможи финализирање на договор со Иран. Тој нагласи дека, и покрај оваа одлука, блокадата на иранските пристаништа останува целосно на сила.Одлуката, како што наведе Трамп, е донесена по барање на неколку држави, меѓу кои и Пакистан, како и поради, според него, значителниот напредок во разговорите со иранските претставници. Тој посочи дека паузата ќе биде краткотрајна и ќе служи за да се процени дали договорот може да биде довршен и потпишан.Иранските државни медиуми ја претставија оваа одлука како дипломатска победа, оценувајќи дека станува збор за повлекување на САД по, како што тврдат, неуспешни обиди за повторно отворање на клучниот поморски коридор.Само неколку часа претходно, американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека операцијата има одбранбен карактер и дека САД нема да преземаат воени дејствија освен во случај на директен напад. Тој додаде дека главната воена операција против Иран, позната како „Епски гнев“, е завршена и дека поставените цели се постигнати.Тензиите во регионот ескалираа откако САД и Израел започнаа напади врз Иран на крајот на февруари, по што Техеран возврати со блокада на Ормутскиот теснец — клучен морски правец низ кој поминува значителен дел од светската нафта и гас. И покрај постигнатото примирје на почетокот на април, преминот низ теснецот и натаму е ограничен, а инцидентите меѓу двете страни продолжуваат.

Свет | пред 3 седмици

Трамп без конкретен одговор за примирјето со Иран: „Ќе дознаете“

Американскиот претседател Доналд Трамп денеска одби да прецизира што точно Соединетите Американски Држави би сметале за прекршување на примирјето со Иран, порачувајќи им на новинарите во Белата куќа дека „ќе дознаат“.„Иран во последните 24 часа повеќепати отвори оган врз американски бродови. Што уште треба да направат за да го прекршат примирјето?“, праша новинарка.„Па, ќе дознаете бидејќи јас ќе ви кажам. Тие знаат што треба да прават, а многу добро знаат и што не смеат“, изјави Трамп.Тој додаде дека Иран моментално „се обидува да пронајде некои мали чамци за да се натпреварува со нашата голема морнарица“, но истовремено тврди дека Техеран всушност „сака да постигне договор“.Овие изјави доаѓаат во екот на нова ескалација во Ормускиот теснец, каде што американските и иранските сили вчера размениле оган. Судирите се интензивирале откако Трамп го покрена Проект „Слобода“, операција со која американската морнарица се обидува воено да обезбеди и да спроведе трговски бродови низ овој клучен нафтен премин.Планот на Трамп предвидува безбедно извлекување на бродовите и екипажите кои останале блокирани во теснецот, но Иран таа операција веднаш ја прогласи за провокација и „Проект Мртва точка“. И покрај размената на оган, Белата куќа инсистира дека целите на Проект „Слобода“ немаат врска со поширока блокада на иранските пристаништа.Претходно денеска, министерот за одбрана Пит Хегсет одржа брифинг во Пентагон, на кој се обиде да ја смири ситуацијата, истакнувајќи дека „примирјето не е завршено“. Хегсет нагласи дека, и покрај иранското вознемирување на американските бродови со брзи чамци, тие инциденти сè уште не го преминуваат прагот што би барал враќање во борбени операции од полн обем.„Претседателот не капитулирал во ништо. Тој ги држи сите карти во рацете и Соединетите Држави ја задржуваат надмоќта“, одговори Хегсет на прашањата дали администрацијата се откажала од барањето за безусловна предавање на Иран.Тој појасни дека пристапот на Трамп останува јасен: САД не планира никакви проекти за „градење нација“, туку се фокусира на слободата на пловидба и трговија.

Свет | пред 3 седмици

Американците плаќаат 50 отсто повеќе за гориво отколку пред војната

Просечната цена на еден галон обичен бензин во САД се искачи на 4,48 долари, според најновите податоци на здружението AAA. Во последната седмица е забележан раст од околу 30 центи, што значи дека од почетокот на воениот конфликт со Иран, цената на горивото се зголемила за околу 50 отсто.Сегашните цени се највисоки од јули 2022 година, кога енергетскиот пазар беше под силен притисок поради руската инвазија врз Украина. Тогашната рекордна цена изнесуваше 5,02 долари по галон. Според независниот нафтен аналитичар Том Клоза, постои реална можност цените повторно да се приближат до таа граница, во зависност од развојот на пазарните и геополитичките услови.Аналитичарите предупредуваат дека во одредени делови на САД веќе се забележува нагло поскапување на горивото, особено во внатрешноста на земјата. Се проценува дека просечната цена би можела да достигне и 4,75 долари по галон во текот на месецот.Во исто време, цената на нафтата на фјучерс-пазарите бележи благ пад, откако американски воени бродови почнале да обезбедуваат придружба за трговските пловила низ Ормутскиот теснец, што делумно ги смири стравувањата од понатамошни прекини во снабдувањето.

Свет | пред 3 седмици

(Видео) Иран за нападот на Емиратите: Нападите се самоодбрана, САД ги користат базите во регионот

Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, изјави дека нападите врз земји во регионот се изведуваат во „самоодбрана“, тврдејќи дека тие држави овозможуваат присуство на американски воени ресурси што се користат против Иран.Во интервју за државната телевизија Press TV, Багаеи нагласи дека Иран нема непријателство кон ниту една земја во регионот, но дека, според него, САД ја користат нивната воена инфраструктура за напади врз Иран, заедно со Израел.Тој додаде дека американското воено присуство во регионот претставува извор на нестабилност и ризик за државите-домаќини, наместо гаранција за нивна безбедност.Овие изјави доаѓаат по пријавени ракетни и дронски напади врз територијата на Обединетите Арапски Емирати, при што локалните власти соопштија дека биле пресретнати балистички и крстосувачки ракети и дронови. Според официјални податоци, неколку лица се полесно повредени, а еден напад предизвикал пожар во нафтено пристаниште.Емиратите го оценија инцидентот како „опасна ескалација“ и „неприфатлив чин“, додека медиумски извори наведуваат дека во пресретнувањето на дел од проектилите бил вклучен и противракетен систем од израелско производство.Ситуацијата дополнително ги зголемува тензиите во Персискиот Залив, каде и безбедноста на морскиот сообраќај останува под висок ризик.

Свет | пред 3 седмици

Трамп се колеба: Израел бара „ограничени удари“ врз Иран

Тел Авив бара од САД продолжување на нападите врз Иран преку „ограничени удари“, додека претседателот на САД Доналд Трамп се двоуми поради страв од реакција на јавноста и проширување на конфликтот, наведува CNN.Како што пишува CNN, Израел бара од Вашингтон да започне кампања на „ограничени удари“ врз Иран, со што би се реактивирал конфликтот кој привремено бил запрен со примирје од 7 април.Нападите би биле насочени кон енергетската инфраструктура на Иран, како и кон високи членови на неговото раководство.Израел ги започнал плановите за овие напади уште во првите недели од април, без оглед на примирјето договорено меѓу САД и Иран.„Намерата би била да се спроведе кратка кампања насочена кон вршење притисок врз Иран за да даде дополнителни отстапки во преговорите“, изјавил извор за CNN.Сепак, секоја одлука за повторно започнување на непријателствата зависи од американскиот претседател.САД се фрустрирани од застојот во преговорите и неможноста за отворање на Ормускиот теснец, но Трамп исто така сигнализира дека не сака целосна ескалација поради ставот на јавноста. Бенјамин Нетанјаху одржувал консултации во строго контролирани безбедносни форуми и им наложил на министрите да не се огласуваат јавно за Иран.

Свет | пред 3 седмици

Иран со нови напади во Ормутскиот теснец, закани и кон Европа

Иран започна нов бран напади врз бродови во Ормутскиот теснец и цели во Обединетите Арапски Емирати, додека тврдолинијашките кругови во Техеран упатија закани дека европските воени бази би можеле да станат легитимни цели.Според Euronews, клучните одлуки ги носи Корпусот на чуварите на исламската револуција, кој претставил нов план за транзит низ теснецот под свои услови, со што би се проширила нивната зона на контрола и надвор од самата морска теснина.Тензиите дополнително ескалираа по американската операција „Проект Слобода“, иницирана од Доналд Трамп. Американската војска соопшти дека уништила повеќе ирански пловила, додека CENTCOM потврди дека се расчистуваат морски мини и се воспоставува заштитен „одбранбен чадор“ за трговските бродови.Во меѓувреме, властите на Обединетите Арапски Емирати соопштија дека пресретнале повеќе балистички и крстосувачки ракети, како и беспилотни летала лансирани од Иран, додека дел од нападите погодиле и цели во регионот.Дополнителна загриженост предизвикаа изјавите на иранскиот тврдолинијаш Хосеин Шариатмадари, кој предупреди дека европските земји што ќе ги поддржат САД би можеле да се соочат со директни напади.Во исто време, претседателот на иранскиот парламент Мохамад-Багер Галибаф порача дека „Иран сè уште не започнал“, нагласувајќи дека сегашната состојба е неодржлива за Вашингтон.Теренските извештаи укажуваат и на растечки немири во јужен Иран, со пријави за пожари, експлозии и проблеми со интернетот, иако дел од тие информации не се независно потврдени.

Свет | пред 3 седмици