САД

Трамп за Путин: Тој е светски лидер, Макрон никому не му е потребен

Американскиот претседател Доналд Трамп објасни зошто го поканил рускиот претседател Владимир Путин да се приклучи на Советот за мир.„Тој е еден од луѓето, еден од светските лидери. Да“, изјави Трамп пред новинарите, одговарајќи на прашање дали може да го потврди повикот упатен до неговиот руски колега.Трамп се осврна и на информациите дека францускиот претседател Емануел Макрон размислува да го одбие повикот за приклучување кон Советот за мир. Американскиот лидер изјави дека Макрон „никому не му е потребен“ во таа структура и дека наскоро ќе ја напушти претседателската функција.„Емануел? Го сакам, но нема уште долго да биде таму“, рече Трамп.Тој и претходно говореше за формирањето на Советот за мир и упати покани до лидерите на повеќе држави да се приклучат кон иницијативата.Портпаролот на рускиот претседател, Дмитриј Песков, потврди дека Владимир Путин официјално го примил повикот.

Свет | пред 2 месеци

Нетанјаху го прифати повикот на Трамп за Одборот за мир за Газа

Израел и Азербејџан потврдија дека го добиле и го прифатиле повикот на американскиот претседател Доналд Трамп да се приклучат на Одборот за мир за Газа, соопштија денеска официјални претставници на двете земји.Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху го прифати повикот на Трамп да се приклучи на оваа иницијатива, која, според најавите, би можела да биде проширена и за решавање на други меѓународни конфликти, објави кабинетот на Нетанјаху на социјалната мрежа Икс.И Министерството за надворешни работи на Азербејџан соопшти дека земјата го прифатила повикот на Трамп за приклучување кон Одборот за мир.„Азербејџан, како и секогаш, е подготвен активно да придонесе за меѓународната соработка, мирот и стабилноста“, се наведува во соопштението.Азербејџан и Ерменија речиси четири децении беа во конфликт околу планинскиот регион Нагорно-Карабах, а минатиот август постигнаа мировен договор со посредство на Соединетите Американски Држави, по средба со Трамп во Белата куќа.Вчера, кон Одборот за мир на Трамп се приклучи и ерменскиот премиер Никол Пашињан.

Свет | пред 2 месеци

Авинот на Трамп тргна за Давос, па се врати поради дефект

Претседателскиот авион кој летал кон Давос, Швајцарија, со американскиот претседател Доналд Трамп, се вратил изминатата ноќ во Мериленд, помалку од еден час по полетувањето, поради „помал проблем со електричната инсталација“, соопшти денеска портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит.Како што пренесува телевизијата Си-Би-Ес, Трамп отпатувал за Давос со друг авион околу еден час подоцна.Ливит им изјави на новинарите во претседателскиот авион дека по полетувањето од заедничката база „Ендрјус“, екипажот идентификувал „помал електричен проблем“ и, од претпазливост, одлучил авионот да се врати во базата.Авионот слетал назад во базата во 23:07 часот по локално време, по што Трамп се префрлил во друг авион, кој полетал кон Давос околу полноќ.Новинарите што се наоѓале во авионот изјавиле дека светлата во кабината за медиуми накратко се изгаснале веднаш по полетувањето.Трамп во Давос треба да учествува на Светскиот економски форум, каде што се очекува да се обрати денеска, кратко по слетувањето.

Свет | пред 2 месеци

Трамп: Го сакам Макрон, но нема да остане тука уште долго

Американскиот претседател Доналд Трамп синоќа го одби повикот на францускиот претседател Емануел Макрон да присуствува на состанокот на Г7 во Франција.На брифингот во Белата куќа, по повод годишнината од почетокот на неговиот втор претседателски мандат, Трамп беше прашан дали ќе отпатува на самитот, на што одговори негативно, пренесува француската телевизија БФМ.„Не, не би го направил тоа. Затоа што, знаете, Емануел нема да остане тука уште долго. Тој е еден од моите пријатели. Многу е симпатичен. Го сакам Макрон, но нема долго да се задржи, како што и вие знаете“, изјави Трамп.Претходно, Макрон јавно го обвини Вашингтон дека „се обидува да ја ослаби Европа“, по најавите за воведување нови царински давачки кон земјите што го поддржуваат Гренланд, како дел од политиките поврзани со администрацијата на Трамп.Во меѓувреме, Трамп објави снимки од екран на наводни приватни пораки што му ги испратил Макрон преку апликацијата „Сигнал“. Во пораките, францускиот претседател изразува недоразбирање околу потезите на Трамп поврзани со Гренланд и предлага одржување состанок во Париз, во формат на Г7, по завршувањето на форумот во Давос, со можност на маргините да бидат вклучени и претставници од Украина, Данска, Сирија и Русија.Според објавените снимки, Макрон го поканил Трамп и на вечера во Париз, но одговорот на американскиот претседател не е прикажан.

Свет | пред 2 месеци

Трамп со жестока закана до Иран: „Ако ми се случи нешто, од вас нема да остане ништо“

Американскиот претседател Доналд Трамп го предупреди Иран дека на континуираните закани за атентат врз него, кои доаѓаат од Техеран, ќе биде одговорено со целосно уништување на таа земја.„Не би требало да го прават тоа, но јас јасно им ставив до знаење. Што и да се случи, ќе ја дигнеме во воздух целата земја, целата држава ќе биде уништена. Имам многу цврсти инструкции – што и да се случи, ќе бидат збришани од лицето на земјата“, изјави Трамп за „Њуз нејшн“, пренесува „Хил“.Трамп претходно изјави дека оставил јасни инструкции САД да го уништат Иран доколку таа земја изврши атентат врз него.„Тие не го направија тоа и би било катастрофално за нив ако се осмелат. Не поради мене – ако го направат тоа, ќе бидат збришани. Тоа би бил крај. Оставив инструкции: ако го сторат тоа, ништо нема да остане“, нагласи Трамп.Тој предупреди и дека можноста за напад врз Иран е на маса поради антивладините протести во земјата, во кои, според него, биле убиени повеќе од 3.300 луѓе во судири со иранските безбедносни сили.Во меѓувреме, врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, ги обвини САД дека коваат заговор против иранската влада и дека стојат зад протестите, тврдејќи дека Вашингтон се обидува да го „проголта Иран“.„Немаме намера да ја туркаме земјата во војна. Но, нема да им дозволиме на криминалците внатре во државата да дејствуваат неказнето. Уште полоши од внатрешните криминалци се меѓународните криминалци – и нив нема да ги пуштиме“, напиша Хамнеи во една од своите објави на социјалната мрежа Икс.Американските разузнавачки служби, како што беше објавено претходно, го информирале Трамп за наводни закани по неговиот живот за време на претседателската кампања во 2024 година. Поранешниот државен обвинител Мерик Гарланд изјави дека заговорот бил одмазда за убиството на иранскиот генерал Касем Сулејмани, кој беше ликвидиран од САД во 2020 година, за време на првиот мандат на Трамп.

Свет | пред 2 месеци

Поранешниот висок функционер на НАТО бара европска „црвена линија“ поради изјавите на Трамп

Европа мора да заземе значително поцврст став кон, како што ги оцени, „непријателските испади“ на американскиот претседател Доналд Трамп поврзани со Гренланд, истовремено нудејќи рамка за соработка што ќе вклучува економски и безбедносни договори. Ова го порача поранешниот дански премиер и поранешен генерален секретар на НАТО, Андерс Фог Расмусен, во авторски текст објавен во „Економист“.Расмусен потсети на долгогодишната воена поддршка што Данска ѝ ја давала на Америка, нагласувајќи дека данските војници со години учествувале во американските воени операции во Авганистан и Ирак. Тој наведе дека во периодот од 2002 до 2021 година, во 52 наврати, ковчези со посмртните останки на дански војници се враќале дома, откако тие ги загубиле животите борејќи се рамо до рамо со американските сили. Според него, Данска, гледано по глава на жител, претрпела поголеми загуби од речиси сите други членки на коалицијата предводена од САД, па дури и поголеми од самата Америка.Поранешниот дански премиер истакнува дека долго време ја сметал Америка за природен лидер на слободниот свет, како во периодот кога бил премиер, така и додека ја извршувал функцијата генерален секретар на НАТО. Сепак, според него, по изјавите и однесувањето на Трамп кон Данска, која ја нарече еден од најлојалните американски сојузници, „време е да се каже дека е доста“.Расмусен потенцира дека Гренланд не претставува закана за Соединетите Американски Држави и дека островот е заштитен од НАТО. Тој наведува дека секој обид на Русија или Кина да распоредат сили на Гренланд би наишол на заеднички одговор од Алијансата, а не само од данските вооружени сили. Потсети и на безбедносниот договор меѓу САД и Данска од 1951 година, со кој на американските сили веќе им е овозможено зголемување на присуството на островот, додавајќи дека на Вашингтон може да му се понудат и дополнителни економски можности, вклучително и инвестиции на американски компании во природните ресурси на Гренланд.Во текстот, Расмусен предупредува дека класичната дипломатија можеби нема да биде доволна во односот со Трамп. Според него, американскиот претседател верува дека може да го анектира Гренланд затоа што ја гледа Европа како поделена и немоќна, убеден дека на крајот ќе се остане само на зборови, додека САД ќе го добијат она што го сакаат.Тој ја повика Европската унија јасно да ги постави границите и најави дека, доколку се направи обид за промена на суверените европски граници, САД мора да се соочат со целосната сила на европската економска „базука“, преку сериозни ограничувања на увозот и извозот и исклучување на американските компании од европските јавни набавки.На крајот, Расмусен заклучува дека Европа има избор: или ќе одговори со сила и решителност на ваквите притисоци, или ќе биде принудена да прифати сè што ќе ѝ биде наметнато, предупредувајќи дека токму сега е моментот да се повлече јасна и непоместлива линија во „снегот на Гренланд“.

Свет | пред 2 месеци

Трамп за европските лидери: Кога сум тука се однесуваат многу коректно

Американскиот претседател Доналд Трамп со ироничен тон го опиша својот однос со францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Киер Стармер, одговарајќи на новинарско прашање за актуелните релации со двајцата европски лидери.На прашањето дали разговарал со Макрон и Стармер по денешната објава на социјалните мрежи, која се однесуваше на неговата критика за британскиот договор околу архипелагот Чагос, Трамп одговори дека не остварил директен контакт, но истакна дека односите ги смета за добри.„Не, не разговарав со нив, но мислам дека многу добро се сложуваме. Секогаш се коректни кон мене. Малку стануваат поостри кога не сум во нивна близина, но кога сум тука, се однесуваат навистина убаво. И, знаете, ми се допаѓаат и двајцата“, изјави Трамп.Изјавата доаѓа во период на зголемени тензии меѓу Вашингтон и дел од европските сојузници, особено околу прашања поврзани со Гренланд, Чагос и трговските односи, при што Трамп во повеќе наврати јавно ги критикуваше европските влади, но истовремено нагласува дека личните односи со клучните лидери остануваат стабилни.

Свет | пред 2 месеци

Трамп признава: Можеби имам лош ПР

Американскиот претседател Доналд Трамп одржа исклучително долга и содржински агресивна прес-конференција, точно една година по неговото враќање на власт, на која ги истакна, како што ги нарече, големите успеси на неговата администрација, но воедно призна дека економската порака не допира до мнозинството Американци.Обраќањето започна во преполната сала за новинари во Белата куќа, каде Трамп демонстративно покажа фотографии од лица што ги опиша како „пореметени убијци“, за кои тврдеше дека биле уапсени од Имиграциската и царинска служба и депортирани од САД. Посебен акцент стави на сојузната држава Минесота, каде изминатиот период се одржуваа протести против владините имиграциски политики.Трамп зборуваше за својот економски програм, тврдејќи дека успеал да ја „исчисти“ федералната администрација и остро го критикуваше својот демократски претходник Џо Бајден. Според него, актуелната власт наследила „хаос“, но бројките, особено во однос на инфлацијата, сега биле драстично намалени. Тој инсистираше дека економските показатели се значително подобрени, но изрази незадоволство што јавноста тоа не го препознава.„Навистина ги намаливме бројките. Искрено, не разбирам зошто тоа не се чувствува. Можеби имам лоши луѓе за односи со јавноста. Не успеваме да ја пренесеме пораката“, рече Трамп, во редок момент на отворена самокритика.Осврнувајќи се на Венецуела, тој ја пофали опозициската лидерка и добитничка на Нобеловата награда за мир, Марија Корина Мачадо, опишувајќи ја како „исклучително љубезна жена“, додавајќи дека постои можност повторно да биде вклучена во американската стратегија кон таа земја.Настапот на Трамп следуваше непосредно пред неговото заминување за Давос, каде треба да учествува на Светскиот економски форум. Според најавите, форумот би можел да биде обележан од неговите контроверзни ставови и закани поврзани со Гренланд, тема што во последно време предизвикува силни реакции и на меѓународната сцена.

Свет | пред 2 месеци

Францускиот претседател смирено по „протекувањето“ на пораката: Моите ставови се исти, без разлика каде се изречени

Францускиот претседател Емануел Макрон реагираше откако американскиот претседател Доналд Трамп јавно објави приватна порака што, како што тврди, му ја испратил Макрон, истакнувајќи дека останува целосно доследен во своите ставови, без разлика дали тие се изнесени јавно или во приватна комуникација.Трамп претходно на социјалните мрежи објави порака во која францускиот претседател изразува збунетост околу американските потези поврзани со Гренланд и предлага одржување состанок на земјите од Г7 во Париз на 22 јануари, со учество и на Украина, Русија, Данска и Сирија, како и заедничка вечера.Запрашан за „протекувањето“ на пораката на маргините на Светскиот економски форум во Давос, Макрон изјави дека ја презема одговорноста за своите зборови и постапки, нагласувајќи дека неговиот пристап е секогаш ист. Тој посочи дека е навикнат да биде доследен во она што го говори во јавноста и во она што го комуницира приватно, додавајќи дека проценката дали објавувањето на пораката е непристојно им ја остава на другите.Францускиот претседател потврди и дека нема да се сретне со Трамп во Давос, појаснувајќи дека американскиот претседател ќе пристигне на форумот по неговото заминување. Сепак, не ја исклучи можноста за средба на самитот на Г7, оценувајќи дека тоа би можела да биде соодветна прилика за разговор.Макрон нагласи дека Европа мора да остане смирена и доследна на својот курс, особено на економски план, со цел да обезбеди посилен раст, да ги брани сопствените интереси кога правилата не се почитуваат и да ги поддржи партнерите кога се под притисок.Во својот говор на Светскиот економски форум, Макрон претходно ги обвини Соединетите Американски Држави дека се обидуваат да ја ослабат Европа и упати предупредување за можен одговор на Европската унија доколку бидат воведени американски царини, додека Трамп ја повика Европа фокусот да го стави на војната меѓу Русија и Украина, а не на прашањето за Гренланд.

Свет | пред 2 месеци

Длабока недоверба и чувство на хаос: ново истражување открива сериозна криза на доверба во САД

Најновото истражување на јавното мислење, спроведено од YouGov за неделникот The Economist во периодот од 16 до 19 јануари 2026 година, укажува на драматичен пад на довербата во стабилноста и институционалниот поредок на Соединетите Американски Држави. Податоците, добиени од примерок од 1.722 испитаници, отсликуваат општество опфатено со длабока вознемиреност, песимизам и незадоволство од политичката и демократската состојба во земјата.Според резултатите, дури 71 процент од Американците сметаат дека работите во државата денес се „надвор од контрола“, додека само 18 проценти веруваат дека состојбата е под контрола. Перцепцијата за насоката во која се движи земјата е исто така изразено негативна – 61 процент од испитаниците оценуваат дека САД одат во погрешен правец, а само 31 процент го поддржуваат актуелниот курс.Истражувањето открива и сериозна криза на доверба во демократскиот систем. Повеќе од половина испитаници, односно 58 проценти, изјавиле дека се незадоволни од начинот на кој функционира демократијата во земјата, при што 33 проценти се изјасниле како целосно незадоволни. Овие бројки упатуваат на продлабочување на јазот меѓу граѓаните и институциите, како и на ерозија на вербата во политичкиот процес.На конкретното прашање за евентуално испраќање федерални трупи во Минеаполис, јавното мислење е поделено, но со јасна наклонетост кон противење. Повеќе од половина, односно 52 проценти од испитаниците, се изјасниле против таква мерка, додека 37 проценти ја поддржуваат.Истражувањето ја опфатило и оценката за работата на актуелниот претседател Доналд Трамп, при што резултатите ја нагласуваат длабоката поларизација во американското општество. Работата на Трамп ја одобруваат 37 проценти од испитаниците, додека 57 проценти не ја одобруваат. Речиси половина од анкетираните, 48 проценти, изјавиле дека „силно не одобруваат“ како тој ја извршува функцијата, наспроти 22 проценти кои изразиле силна поддршка.Најниските оценки претседателот ги добива во областа на инфлацијата и цените, каде што 61 процент од граѓаните не ги одобруваат неговите политики. Слично незадоволство е забележано и во однос на прашањата поврзани со расата и имиграцијата, каде што 53 проценти од испитаниците изразиле негативен став.Истражувањето е спроведено меѓу полнолетни граѓани на САД, при што примерокот е пондериран според пол, возраст, раса, образование и претходно гласачко однесување, со цел да се обезбеди репрезентативност. Маргината на грешка изнесува плус-минус 3,2 процентни поени. Резултатите јасно сигнализираат дека американското општество влегува во период на засилена институционална и политичка несигурност, со сериозни последици по довербата во демократскиот систем.

Свет | пред 2 месеци

Гренланд остро кон Трамп: „Ова е непочитување“

Премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, изјави дека не може целосно да се исклучи можноста за употреба на воени сили на арктичката територија, иако оцени дека таквото сценарио е малку веројатно. Изјавата доаѓа во услови на зголемени тензии околу статусот и безбедноста на Гренланд, пренесува Ројтерс.Нилсен истакна дека Гренланд тежнее кон поблиска и посистематска соработка со Европската унија, нагласувајќи дека стабилноста и безбедноста во Арктикот бараат заеднички пристап и почитување на меѓународните принципи.Осврнувајќи се на фотомонтажата објавена од американскиот претседател Доналд Трамп на социјалната мрежа Truth Social, на која се прикажани Трамп, потпретседателот на САД Џеј Ди Венс и државниот секретар Марко Рубио како забодуваат американско знаме на тлото на Гренланд, Нилсен изјави дека станува збор за чин на непочитување.Во меѓувреме, данската премиерка Мете Фредериксен порача дека Данска не може и нема да преговара за сопствениот суверенитет, идентитет и демократија. Таа предупреди дека прашањето за Гренланд е дел од поширокиот светски поредок и дека ситуацијата може дополнително да се влоши.Фредериксен нагласи дека Данска ги смета САД за свој најблизок сојузник, додавајќи дека Копенхаген никогаш не барал конфликт, туку соработка. Поради зголемените тензии со Вашингтон околу најавите за можно американско преземање контрола над Гренланд, таа не присуствуваше на Светскиот економски форум во Давос.

Свет | пред 2 месеци

Трамп разговарал со Руте за Гренланд, најавена средба во Давос

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека имал многу добар телефонски разговор со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во врска со прашањето за Гренланд.Трамп соопшти дека е постигнат договор за одржување состанок на повеќе страни во Давос, Швајцарија, на маргините на Светскиот економски форум, но не прецизираше кои учесници ќе бидат присутни на разговорите, пренесува Ројтерс.„Како што на сите им е многу јасно кажано, Гренланд е од клучно значење за националната и светската безбедност, околу тоа сите се согласуваат“, напиша Трамп во објава на социјалната мрежа Трут соушал.Американскиот претседател и претходно изјави дека САД за време на овонеделниот Светски економски форум ќе разговараат за преземање на Гренланд, оценувајќи дека Данска, според него, не е во состојба соодветно да ја заштити таа територија.

Свет | пред 2 месеци

Фон дер Лајен од Давос: ЕУ e целосно посветена на безбедноста на Арктикот

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави дека Европската унија е целосно посветена на безбедноста на арктичкиот регион и дека во тој контекст дели заеднички цели со Соединетите Американски Држави.Во специјалното обраќање на Светскиот економски форум во Давос, Фон дер Лајен посочи дека безбедноста на Арктикот може да се гарантира само преку заедничка соработка меѓу сојузниците.Фон дер Лајен истакна дека Европската унија ја унапредува својата Арктичка стратегија, чиј централен принцип ќе биде почитувањето на правото на суверените народи самите да одлучуваат за својата иднина. Таа нагласи дека безбедносните прашања на далечниот север сè повеќе се вклопуваат во пошироката потреба Европа да го забрза патот кон поголема стратешка независност – од безбедноста и одбраната, до економијата и демократијата.Претседателката на Европската комисија најави дека Унијата подготвува сопствена безбедносна стратегија, која треба да биде објавена подоцна оваа година, потенцирајќи дека односите со САД се повеќе од сојузништво и дека нивното нарушување би им одело во прилог на противниците.Во таа насока, таа најави пакет мерки за поддршка на арктичката безбедност, кој ќе се темели на целосна солидарност со Гренланд и Кралството Данска, зголемени европски инвестиции на Гренланд, продлабочена соработка со САД и зајакнување на безбедносните партнерства со регионалните партнери како Велика Британија, Канада, Норвешка и Исланд.

Свет | пред 2 месеци

(ВИДЕО) Хаос на автопат во Мичиген: Најмалку 100 возила се судрија поради намалена видливост

Најмалку 100 возила учествувале во масовен верижен судир на меѓудржавниот автопат I-196, југоисточно од градот Гранд Рапидс, во американската сојузна држава Мичиген, за време на силна снежна бура што ја зафати областа во понеделникот наутро, пренесуваат американските медиуми.Полицијата го добила првиот повик за несреќата околу 10:30 часот по локално време. Снимки направени со дрон покажуваат хаотична сцена, при што во еден дел од судирот можеле да се забележат најмалку шест товарни возила со приколки, заглавени меѓу патнички автомобили.Според надлежните служби, видливоста била намалена на само околу четвртина милја, а силните ветрови достигнувале брзина до 40 милји на час, што значително ја отежнало контролата врз возилата.И покрај големиот број учесници во судирот, од канцеларијата на шерифот соопштија дека нема загинати лица. Сепак, пријавени се повеќе повредени, кои биле пренесени во болници, додека спасувачките и полициските екипи со часови работеле на расчистување на автопатот и извлекување на возилата.

Свет | пред 2 месеци

Чешкиот премиер предупреди: „Руските ракети би стигнале до Белата куќа за 26 минути“

Чешкиот премиер Андреј Бабиш изјави дека ги разбира аргументите на претседателот на САД, Доналд Трамп, поврзани со Гренланд, нагласувајќи дека тој простор има значајна улога во глобалната безбедносна архитектура. Според неговите зборови, проценките покажуваат дека руските суперракети познати како „орешник“ би можеле од Русија, преку Гренланд, да стигнат до Белата куќа за само 26 минути.„Купив еден голем и убав глобус за 15 илјади чешки круни, односно околу 620 евра, за точно да видам каде се наоѓа Гренланд. Според проценките, руските суперракети „орешник“ би стигнале од Русија до Белата куќа за 26 минути и би прелетале токму преку Гренланд“, изјави Бабиш, пренесува чешката телевизија Прима.Чешкиот премиер оцени дека безбедносните предизвици кои ги претставуваат Русија и Кина не треба да се потценуваат и додаде дека отворените конфликти се контрапродуктивни, нагласувајќи ја потребата од дијалог и договор.На прашањето дали Чешка стои зад Гренланд и дали ќе се приклучи на заедничката изјава на европските земји кои предупредија на воведување американски царини, Бабиш изјави дека во овој момент не може да го потврди тоа.Тој потсети дека во рамките на НАТО, водечка улога имаат Соединетите Американски Држави и заклучи дека ваквите несогласувања мора да се решаваат преку договор, а не преку заострување на односите.

Свет | пред 2 месеци

Одлучивте да не ми ја доделите Нобеловата награда за мир, па повеќе немам обврска да размислувам само за мирот, му пишал Трамп на норвешкиот премиер

Американскиот претседател Доналд Трамп му испратил писмо на норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе, во кое наведува дека повеќе не се чувствува обврзан да се фокусира исклучиво на мирот, откако минатата година не му била доделена Нобеловата награда за мир. Писмото било испратено во период на засилени изјави и барања од страна на Трамп поврзани со Гренланд.„Драг Јонас, бидејќи вашата земја одлучи да не ми ја додели Нобеловата награда за мир за запирање на повеќе од осум војни, повеќе не чувствувам обврска да размислувам исклучиво за мирот, иако тоа секогаш ќе биде доминантно, туку сега можам да размислувам за тоа што е добро и соодветно за Соединетите Американски Држави“, напишал Трамп во пораката, чијашто автентичност ја потврдиле од кабинетот на норвешкиот премиер.Во истото писмо, Трамп повторно го довел во прашање суверенитетот на Данска над Гренланд, тврдејќи дека островот не може самостојно да се одбрани од влијанието и заканите на Кина и Русија без директна американска вмешаност. Тој наведува дека не постојат, според него, јасни пишани докази за данските сопственички права, оценувајќи дека „светот нема да биде безбеден“ додека Соединетите Американски Држави немаат целосна контрола врз островот.Норвешкиот премиер Сторе ги отфрлил тврдењата на Трамп во врска со Нобеловата награда, појаснувајќи дека неа ја доделува независниот Норвешки Нобелов комитет, а не владата на Норвешка, која нема влијание врз одлуките на комитетот.Норвешка, заедно со уште седум европски држави, е меѓу земјите на кои Трамп им се заканил со воведување царини од 10 проценти, како дел од поширокиот притисок поврзан со прашањето за Гренланд и односите со европските сојузници.

Свет | пред 2 месеци

ЕУ засега се воздржува од „трговската базука“ против САД поради Гренланд, приоритет добива дипломатијата

Земјите членки на ЕУ оцениле дека во оваа фаза треба да се избегне ескалација и да се остави простор за политичко и дипломатско решение со Соединетите Американски Држави. Инструментот против присила, усвоен во 2023 година, ѝ овозможува на Унијата да санкционира земји што вршат, како што се дефинира, „економска уцена“, преку ограничување на трговски дозволи и пристап до единствениот пазар, но досега никогаш не бил применет.Според дипломатски извори, Европската комисија на состанокот презентирала повеќе можни опции, меѓу кои и активирање на ACI, но амбасадорите на земјите членки само дискутирале, без гласање за конкретни мерки.Сепак, ЕУ има подготвен пакет контрамерки во вредност од 93 милијарди евра, насочени кон американски производи, кој може да биде активиран доколку Трамп ја реализира најавата и од 1 февруари воведе дополнителни царини од 10 проценти за осум европски земји, меѓу кои Данска, Германија и Франција. Одлуката за повторно воведување на овие мерки, кои беа суспендирани минатата година, ќе биде донесена по истекот на рокот што го постави американскиот претседател.Контрамерките беа подготвени уште лани, во период на неизвесност околу тоа дали САД ќе прифатат трговски договор со ЕУ. Тие предвидуваат реципрочни царини до 30 проценти за низа американски производи, од автомобили до живинско месо. Нивната примена беше одложена откако летоска претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и Доналд Трамп постигнаа договор со кој се утврди основна царина од 15 проценти за поголемиот дел од извозот на ЕУ во САД, а царините за многу американски индустриски производи беа намалени на нула.Новите закани на Трамп, поврзани со спорот околу Гренланд, го доведоа во прашање овој договор, откако влијателни пратеници во Европскиот парламент најавија одложување на гласањето за неговата имплементација, закажано за крајот на месецот.Во меѓувреме, претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, свика вонреден самит на лидерите на ЕУ, кој треба да се одржи во наредните денови. Според извори запознаени со подготовките, самитот би можел да се одржи во четврток, на 22 јануари.Дипломати присутни на неделните разговори во Брисел, на кои беа претставени сите 27 земји членки на амбасадорско ниво, истакнаа дека е изразена целосна солидарност со Данска и Гренланд, како и поддршка за нивниот суверенитет и територијален интегритет.

Свет | пред 2 месеци

Нема фотографија

Осум европски држави со заедничка порака до Трамп

Осум европски држави, кои се најдоа на листата на земји погодени од најавените царини на американскиот претседател Доналд Трамп, поради нивната поддршка за Данска во прашањето за Гренланд, во неделата излегоа со заедничка изјава во која предупредуваат дека ваквите мерки носат ризик од „опасна надолна спирала“.Во заедничката изјава, Обединетото Кралство, Данска, Финска, Франција, Германија, Холандија, Норвешка и Шведска оценуваат дека заканите со царини директно ги поткопуваат трансатлантските односи и создаваат сериозен ризик од ескалација. Земјите нагласуваат дека ќе останат обединети и координирани во својот одговор и дека се цврсто посветени на заштита на сопствениот суверенитет.Во документот тие истакнуваат целосна солидарност со Кралството Данска и со народот на Гренланд, посочувајќи дека подготвеноста за дијалог останува, но исклучиво врз основа на принципите на суверенитет и територијален интегритет.Осумте држави, кои одлучија да испратат свои војници на Гренланд, потсетуваат дека како членки на НАТО се посветени на јакнење на безбедноста на Арктикот, што го оценуваат како заеднички трансатлантски интерес. Во тој контекст се наведува дека воената вежба на Алијансата „Арктичка издржливост“ претставува одговор на тие безбедносни потреби и не е закана за никого.Во меѓувреме, од Франција доаѓаат сигнали за поостар европски одговор. Според соработници на францускиот претседател Емануел Макрон, Париз бара од Европска унија активирање на Инструментот за борба против присила, механизам познат како „господарска базука“. Со негово активирање, Европската унија би можела да го ограничи пристапот на САД до јавни набавки или да воведе ограничувања во трговијата во сектори каде американската страна остварува суфицит, доколку Трамп не се откаже од најавените царини.

Свет | пред 2 месеци

Трансатлантските односи на раб на пукање поради Гренланд и новите царини на Трамп

Одлуката на Доналд Трамп да воведе царини за земјите кои го поддржаа Гренланд ги доведе трансатлантските односи до точка на сериозна ескалација, а лидерите на Европската Унија разгледуваат досега незамисливи форми на одмазда против Вашингтон, објави Politico.Односите меѓу САД и ЕУ веќе со месеци се нарушени поради американското двоумење околу поддршката за Украина, притисоците врз земјите членки на ЕУ да прифатат неповолен трговски договор и барањата сојузниците во НАТО драстично да ги зголемат трошоците за одбрана.Тензиите дополнително ескалираа откако Трамп ги засили претензиите кон Гренланд, што за време на викендот предизвика протести на улиците на Нук и Копенхаген. Европските лидери сега се соочуваат со сѐ погласни повици да го напуштат досегашниот умерен пристап и да се подготват за директен судир со САД.Во Брисел сѐ почесто се споменува можноста Европа да го активира т.н. Инструмент против присила – трговската „базука“ на ЕУ. Станува збор за моќен механизам за трговска одмазда, првично осмислен како средство за одвраќање на Кина, кој ѝ овозможува на Унијата да воведе царини и ограничувања за инвестиции кон држави што вршат економски притисок.„ЕУ треба да биде подготвена да примени целни и пропорционални контрамерки“, порача Валери Хајер, лидерка на центристичката група Renew Europe во Европскиот парламент.Таа истакна дека активирањето на Инструментот против присила мора сериозно да се разгледа, бидејќи токму за вакви случаи на економска закана е создаден.Францускиот претседател Емануел Макрон не даде директна поддршка за ваков чекор, но јасно навести можен одговор, изјавувајќи дека Европа ќе реагира „обединето и координирано“ доколку царините на Трамп навистина стапат на сила.Европскиот парламент веќе најави подготвеност да дејствува, вклучително и преку блокирање на ратификацијата на трговскиот договор меѓу ЕУ и САД. Лидерот на европските конзервативци Манфред Вебер изјави дека „во оваа фаза не е можно“ договорот да добие зелено светло.Сепак, активирањето на Инструментот против присила би претставувало значително порадикален чекор, бидејќи тоа би значело примена на алатка наменета за ривалски држави против најголемиот сојузник на ЕУ.„Убеден сум дека не смееме да попуштиме. Спротивставувањето на нов обид за понижување и вазализација е единствениот начин Европа конечно да се афирмира како геополитички актер“, изјави поранешниот француски дипломат Жереми Галон.И покрај повиците за остар одговор, извозно ориентираните европски економии стравуваат од целосна трговска војна со САД, особено ако се земе предвид дека спорот се води околу Гренланд – остров со околу 57.000 жители, кој уште во 1985 година гласаше за излез од тогашната Европска заедница.Еврокомесарот за трговија Марош Шефчович оцени дека во актуелните услови би било „многу комплицирано“ да се одобри трговски договор со САД, предупредувајќи дека новите американски царини можат да предизвикаат „многу опасна надолна спирала“ која Европа треба по секоја цена да ја избегне.Според извори во Брисел, подготвеноста за конфронтација е значително помала во главните градови на земјите членки отколку во Европскиот парламент.„Амбасадорите имаат сосема поинаков пристап. Ретко Европскиот парламент и Советот се целосно усогласени, особено за прашања како ова“, изјави висок функционер на ЕУ за Politico.Во меѓувреме, европската стратегија за одговор на заканите од Трамп интензивно се обликува. Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен и претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта се враќаа од Латинска Америка токму во момент кога прашањето за односите со САД стана централна тема.Се очекува европските лидери да се водат од долгорочните економски и безбедносни интереси на Унијата – зачувување на НАТО, но и паралелно јакнење на европската самостојност во одбраната. Во таа насока, фон дер Лајен минатата недела најави нова безбедносна стратегија за ЕУ, а во наредните денови се очекува и презентирање на планови за зајакнување на кибер-безбедноста.

Свет | пред 2 месеци

Нова ескалација: Европскиот парламент го замрзнува трговскиот договор со САД поради царините и Гренланд

Европскиот парламент нема да го одобри клучниот трговски договор меѓу Европската унија и Соединетите Американски Држави, откако американскиот претседател Доналд Трамп воведе нови царини за европските земји, како дел од неговите притисоци поврзани со Гренланд.Одлуката дека Европскиот парламент нема да продолжи со ратификацијата на договорот, кој минатото лето го потпишаа Трамп и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, ја доведува во прашање иднината на трговското примирје меѓу Брисел и Вашингтон. Договорот предвидуваше американски царини од 15 проценти за увоз од ЕУ, во замена за тоа Унијата да не воведува давачки за американски производи.Претседателот на Европската народна партија Манфред Вебер соопшти дека ескалацијата на тензиите со САД значи дека Европскиот парламент нема да гласа во корист на пактот. Тој нагласи дека, иако ЕПП во принцип го поддржува договорот, заканите на Трамп во врска со Гренланд ја прават неговата ратификација невозможна во овој момент и дека мерките за нулта царини за американските производи мора да бидат ставени во мирување.Иако останатите политички групи во Европскиот парламент – социјалдемократите, либералите и Зелените – веќе подолго време бараа стратешка пауза во примената на договорот, токму ставот на ЕПП беше клучен за конечната одлука. Гласањето за замрзнување на договорот првично беше закажано за 26 јануари, но се очекува европратениците формално да ја потврдат одлуката на наредната седница.Шведската европратеничка Карин Карлсбро оцени дека не постои реална можност договорот да добие мнозинство, истакнувајќи дека ЕУ мора да се подготви за одговор на царинските напади од САД, вклучително и можни одмазднички мерки. Таа не ја исклучи ниту употребата на таканаречената трговска „базука“ на ЕУ – Инструментот против економска принуда, кој овозможува ограничувања за инвестиции, јавни набавки и заштита на интелектуална сопственост.И други високи претставници во Европскиот парламент побараа Европската комисија да ја разгледа примената на овој инструмент, оценувајќи дека користењето царини и економски закани за остварување територијални барања претставува директна форма на економска присила.Трамп, пак, најави дополнителни царини од 10 проценти за европските земји кои испратиле војници во малиот контингент на Гренланд, со зголемување на 25 проценти од јуни, што ќе важи сè додека, како што рече, не се постигне договор за „целосна купопродажба“ на Гренланд.Европските лидери остро реагираа на ваквите изјави, нагласувајќи дека распоредувањето трупи на Гренланд е одговор на безбедносните предизвици и предупредувајќи дека новите царини ќе добијат заеднички и координиран одговор од Европската унија.

Свет | пред 2 месеци

Белгискиот министер: Не одиме на Гренланд за судир со САД, тоа не е наша цел

Белгија не се приклучила на арктичката мисија под водство на Данска со цел да се спротивстави на Соединетите Американски Држави, изјави белгискиот министер за одбрана Тео Франкен, отфрлајќи ги тврдењата дека засиленото европско воено присуство на Гренланд претставува демонстрација на сила кон Вашингтон.Франкен во телевизиско интервју оцени дека создавањето впечаток оти Европа оди на островот за да се конфронтира со САД е целосно погрешно. Тој нагласи дека таква намера воопшто не постои и дека белгиското учество е строго ограничено и од неборбен карактер.Министерот појасни дека Белгија ќе испрати еден офицер во рамки на извидувачка мисија на Гренланд, која ја предводи Данска, со задача да ги процени логистичките можности, оперативните опции и условите на терен. Според него, станува збор исклучиво за извидувачка мисија, без планови за трајно распоредување или воспоставување борбени позиции.Овој потег доаѓа во период кога Данска, заедно со сè поголем број европски сојузници, на нејзино барање ги засилува воените активности на Гренланд и во неговата околина. Копенхаген соопшти дека целта е зајакнување на безбедноста на Арктикот и подобрување на способностите на сојузниците за дејствување во екстремни услови, а офицери и помали воени одреди од неколку европски земји веќе пристигнале на островот.Распоредувањето се одвива во чувствителна политичка клима, откако американскиот претседател Доналд Трамп во повеќе наврати ја спомена можноста САД да преземат контрола над Гренланд. Тој неодамна изјави дека заземањето на островот би можело да биде опција за Вашингтон, дури и во контекст на односите во рамки на НАТО, при што ги минимизираше и ограничувањата на меѓународното право.Франкен истакна дека европскиот одговор треба да се сфати како порака за уверување, а не за одвраќање. Според него, пораката до Вашингтон е дека европските држави се подготвени да преземат одговорност за безбедноста на Гренланд, поради загриженоста од зголемените руски и кинески активности на Арктикот, и дека тоа сакаат да го сторат во рамки на НАТО, во кој членуваат и САД.Тој заклучи дека целта на распоредувањето не е испраќање порака за воена конфронтација со Американците, нагласувајќи дека никој во Европа не размислува за судир, туку за соработка и стабилност.

Свет | пред 2 месеци

Бенон: Канада може да биде „следната Украина“ поради кинеските амбиции на Арктикот

Американскиот претседател Доналд Трамп се подготвува да му се спротивстави на растечкото кинеско влијание во Канада, како дел од проширувањето на таканаречената „Донро доктрина“ на целата западна хемисфера, изјави неговиот поранешен шеф на кампања и главен стратег во Белата куќа, Стив Бенон.Според Бенон, Канада би можела да стане „следната Украина“ поради, како што тврди, неможноста самостојно да ја брани својата северна арктичка граница и поради засилените кинески интереси во регионот.„Следната голема работа ќе биде Канада. Канада е следната Украина бидејќи не може да ја одбрани својата северна арктичка граница и Кина ќе дојде да загризе. Тие не можат да ја бранат, а Трамп ќе настапи силно кон Канада“, изјави Бенон.За време на првиот мандат на Трамп беше формирана специјална работна група за Арктикот, со што, според поранешни функционери на Белата куќа, претседателот стекнал подлабоко разбирање за геостратешкото значење на регионот, вклучително и на Гренланд. Истите извори наведуваат дека загриженоста во Вашингтон значително пораснала откако Кина во 2018 година самата себе се опиша како „речиси арктичка држава“.Дополнителна вознемиреност кај американската администрација предизвикува и зајакнувањето на односите меѓу Канада и Кина. Канадскиот премиер Марк Карни неодамна ја посети Кина, првпат по речиси една деценија, при што кинескиот претседател Си Џинпинг и Кина ги нарече „стратешки партнери“. Карни изјави дека постигнатиот напредок и партнерството ги подготвуваат двете земји за „новиот светски поредок“.Во исто време, Трамп јавно истакна дека неговиот интерес за Гренланд не е само територијален, туку и дел од поширока стратегија за држење на Русија и Кина подалеку од клучните арктички региони. По неодамнешната американска операција во Венецуела, која заврши со апсење на Николас Мадуро, меѓународната заедница, според аналитичарите, посериозно почна да го сфаќа новото толкување на Монроовата доктрина од страна на Трамп.„Монроовата доктрина беше голема работа, но ние одамна ја надминавме. Сега ја нарекуваат Донро доктрина“, изјави Трамп, нагласувајќи дека според новата стратегија за национална безбедност, американската доминација во западната хемисфера повеќе нема да биде доведена во прашање.Таканаречената „Донро доктрина“ ја проширува класичната Монроова доктрина со цел спречување на какво било позиционирање на воени или стратешки капацитети од страна на не-хемисферни сили, како Русија и Кина, во истата хемисфера со САД. Овој пристап е детално опишан и во Стратегијата за национална безбедност на Белата куќа, објавена во ноември.Републиканците во американскиот Сенат во голема мера ја поддржаа оваа визија. Сенаторот Ерик Шмит од Мисури изјави дека со „Донро доктрината“ Трамп го оживува принципот кој бил темел на американската надворешна политика во најголемиот дел од историјата.„Под водство на Трамп, Америка се однесува како суперсила каква што е – без извинување за политики што ја прават земјата побезбедна и посилна“, порача Шмит.

Свет | пред 2 месеци

САД предупредува на ризици за летови над Мексико и делови од Јужна Америка поради можни воени активности

Американската Федерална управа за авијација (FAA) во петокот издаде предупредување до авиокомпаниите да бидат особено претпазливи при летање над Мексико, земјите од Централна Америка и делови од Јужна Америка, поради ризици од можни воени активности и потенцијални пречки во ГПС-системите.Американската Федерална управа за авијација соопшти дека се издадени официјални известувања за пилотите, кои го опфаќаат воздушниот простор над Мексико, државите од Централна Америка, како и над Еквадор, Колумбија и делови од источниот Пацифик. Предупредувањата стапија на сила во петокот и ќе важат во наредните 60 дена.Оваа мерка доаѓа во период на зголемени тензии меѓу Соединетите Американски Држави и дел од лидерите во регионот, откако администрацијата на претседателот Доналд Трамп започна значително воено засилување во јужниот дел на Карибите, спроведе воена акција против Венецуела и го уапси претседателот на таа земја, Николас Мадуро. Трамп во изминатиот период најави и можност за други воени дејствија во регионот, вклучително и против Колумбија.Американскиот претседател минатата недела изјави дека нарко-картелите фактички управуваат со Мексико и сугерираше дека САД би можеле да изведат удари врз копнени цели за борба против организираниот криминал, што беше дел од серијата закани за употреба на воена сила против картелите.По објавувањето на предупредувањето, мексиканските власти реагираа со појаснување дека станува збор за претпазлива мерка која не воведува никакви ограничувања за мексиканскиот воздушен простор или за националните авиокомпании. Како што наведоа, известувањето се однесува исклучиво на американските оператори, а авио-сообраќајот во Мексико продолжува да се одвива нормално.По претходната воена операција во Венецуела, Американската Федерална управа за авијација веќе воведе ограничувања за летови во поширокиот карипски регион, што доведе до откажување на стотици летови од големите авиокомпании. Американските власти информираа дека пред тие операции имало координација меѓу цивилната авијација и воените структури.Во еден од поновите инциденти, патнички авион на „ЏетБлу“ на пат кон Њујорк бил принуден да преземе избегнувачки маневар за да спречи судир во воздух со авион-цистерна на Американското воздухопловство во близина на Венецуела, откако воениот авион летал без вклучен транспондер.

Свет | пред 2 месеци

Трагедија во САД: Дете пукало во таткото откако му бил одземен „Нинтендо свич“

Единаесетгодишно момче од американската сојузна држава Пенсилванија е обвинето за убиство откако, според истрагата, со огнено оружје го застрелало и усмртило својот татко, револтирано затоа што му била одземена играчката конзола „Нинтендо свич“. Трагедијата се случила на 13 јануари во семејната куќа во населбата Данканон Боро.Полицијата била повикана околу 3:20 часот по полноќ, по пријава за „онесвестен маж“. По пристигнувањето, полициските службеници го пронашле 42-годишниот Даглас Диц без знаци на живот, легнат во кревет со прострелна рана во главата. Тој бил во спалната соба што ја делел со сопругата, а која, според судските документи, била поврзана со собата на детето преку плакар.По спроведената истрага, како осомничен бил идентификуван неговиот 11-годишен син. Според полицискиот извештај, момчето, на кое тој ден му бил роденден, влегло во собата извикувајќи дека татко му е мртов, а пред полицајците и мајката рекло: „Јас го убив тато“.Истражителите утврдиле дека пукањето се случило откако родителите легнале да спијат по полноќ. Детето во изјава навело дека денот го поминале убаво, но се налутило кога таткото му рекол дека е време за спиење. На прашањето што се случило, тој им рекол на полицајците: „Пукав во некого“, додавајќи дека целта му бил токму татко му.Според судските документи, момчето објаснило дека клучот од сефот со оружје го нашло во фиока во родителската спална соба, додека го барало „Нинтендо свич“, кој претходно му бил одземен. Откако го отклучило сефот, внатре пронашло пиштол.Во изјавата до полицијата, детето признало дека го извадило оружјето, ставило куршуми, се доближило до креветот од страната каде што лежел таткото и пукало. На прашањето што мислело дека ќе се случи, одговорило дека било лути и дека не размислувало за последиците.На момчето му е одбиена кауција, а судското рочиште е закажано за 22 јануари. Случајот предизвика силни реакции во американската јавност и повторно го отвори прашањето за безбедноста на оружјето во домовите со деца.

Свет | пред 2 месеци

СДСМ: Одлуката на САД за визите е порака, стануваме земја од „третиот свет“

Социјалдемократскиот сојуз на Македонија (СДСМ) оцени дека одлуката на Соединетите Американски Држави да ја суспендираат обработката на визи за македонските граѓани не претставува „техничка пауза“, туку сериозно предупредување за насоката во која се движи државата.Од партијата наведуваат дека Македонија ја плаќа цената на, како што велат, погрешните политики на премиерот Христијан Мицкоски, кои водат кон затворање, изолација и губење на довербата кај стратешките партнери, при што земјата се доведува во позиција на држава од „третиот свет“.СДСМ ја обвинува Владата дека нејзината надворешна политика е сведена на антиамерикански активности, посочувајќи го вицепремиерот Стоилковиќ како пример за, според нив, отворени проруски ставови и директни врски со Москва.Истовремено, од опозициската партија предупредуваат на, како што ја нарекуваат, агресивна анти-Европска Унија кампања, при што, наместо спроведување реформи, намерно се продуцираат судири со Грција и Бугарија и повторно се отвораат, како што велат, затворени прашања со цел да се оправда изолацијата и да се избегнат вистински решенија.Според СДСМ, мерката на САД е индикатор за реалната позиција на Македонија на меѓународната мапа, оценувајќи дека државата се движи кон сериозна меѓународна маргинализација.Од партијата посочуваат дека ова се само првите чекори и потсетуваат дека САД веќе носат Закон за Западен Балкан, насочен кон борба против криминалот и корупцијата.СДСМ најави дека ќе продолжи, како што велат, јасно, гласно и одговорно да ја разоткрива „опасната агенда“ на власта и да се бори против политиките на изолација, криминал и нарушување на стратешкото партнерство со Соединетите Американски Држави.

Македонија | пред 2 месеци