САД

САД и Иран без договор во Исламабад: спор околу нуклеарната пауза

Преговорите меѓу САД и Иран, одржани изминатиот викенд во Исламабад, завршија без договор околу времетраењето на евентуалниот прекин на иранските нуклеарни активности, пренесуваат извори запознаени со разговорите.Според информациите, американската страна предложила целосен прекин на нуклеарните активности во период од 20 години, со што би се задржала формалната позиција на Иран дека не се откажува трајно од своите права според меѓународните договори. Од друга страна, Техеран понудил значително пократок рок, односно прекин на активностите во траење до пет години.Изворите наведуваат дека сличен предлог од иранска страна бил изнесен и на претходните разговори во Женева, кои исто така завршиле без конкретен резултат. Покрај времетраењето на нуклеарниот прекин, остануваат отворени и други спорни прашања, вклучително и слободниот поморски сообраќај низ Ормутскиот теснец, како и улогата на Иран во поддршката на вооружени групи на Блискиот Исток.И покрај дипломатските напори, главен камен на сопнување останува одбивањето на Иран целосно да се откаже од својата нуклеарна програма и да ја демонтира постојната инфраструктура, што Вашингтон го смета за клучен услов за постигнување траен договор.

Свет | пред 1 месец

Ормутски теснец под притисок, примирјето меѓу САД и Иран е кревко

Иран испрати јасна порака дека безбедноста во Ормутски теснец мора да важи за сите – или за никого, во момент кога примирјето со САД останува кревко и неизвесно.Според иранските власти, состојбата во регионот е „ниту војна, ниту мир“, а контролата врз теснецот станува клучна точка на геополитичката пресметка.Иран истовремено тврди дека е подготвен да ја гарантира безбедноста на поморскиот сообраќај, но предупредува дека бродови поврзани со неговите противници нема да имаат слободен премин.Во насока на зајакнување на контролата, Техеран најавува воведување царини и транзитни такси за пловидба низ теснецот, како и нови механизми за надзор.Дополнително, Иранска револуционерна гарда најави воспоставување нова рута за бродови поблиску до иранскиот брег, што укажува на обид за уште посилна контрола врз еден од најважните енергетски коридори во светот.Пораката од Техеран е директна: доколку има закани кон иранските интереси или кон пловидбата, одговорот ќе биде реципрочен – што дополнително ја зголемува тензијата во регионот и неизвесноста за глобалната трговија.

Свет | пред 1 месец

Белата куќа молчи за нови преговори со Иран

Белата куќа одби да открие дали се разгледува нова рунда преговори меѓу САД и Иран, оставајќи ја неизвесноста околу дипломатскиот процес по неуспешните разговори во Пакистан.Портпаролката Каролин Левит изјави дека претседателот Доналд Трамп, заедно со потпретседателот Џеј Ди Венс и преговарачкиот тим, веќе ги дефинирале „црвените линии“ на Вашингтон.„Очајот на Иран за постигнување договор само ќе расте со оглед на исклучително ефикасната поморска блокада што ја воведе претседателот Трамп“, рече Левит.Во исто време, според информации на Associated Press, Пакистан предложил нова рунда разговори во Исламабад во наредните денови, со цел да се оживее дијалогот меѓу двете страни.Претходно, Доналд Трамп изјави дека „другата страна“ веќе стапила во контакт и покажала интерес за договор, што дополнително ја зголемува неизвесноста дали дипломатските канали повторно ќе се активираат или кризата ќе продолжи да се продлабочува.

Свет | пред 1 месец

Венс: Иран спроведува економски тероризам, САД ќе возвратат

Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс ја обвини владата на Иран за „економски тероризам“ поради блокирањето на сообраќајот низ Ормутски теснец, заканувајќи се со реципрочни мерки од страна на САД.Во интервју за Fox News, Венс изјави дека претседателот Доналд Трамп покажал дека „и другата страна може да ја игра таа игра“, порачувајќи дека доколку Техеран продолжи со блокадата, Вашингтон ќе возврати со мерки што ќе значат дека ниту иранските бродови нема да можат да поминуваат.„Ако Иран спроведува економски тероризам, ќе примениме принцип според кој ни нивните бродови нема да поминуваат“, рече Венс.Тој се осврна и на викенд-преговорите меѓу САД и Иран, оценувајќи дека е постигнат „значителен напредок“, но нагласи дека одлуката сега е на иранската страна.„Топката е кај Иран“, изјави Венс, додавајќи дека Техеран мора да покаже флексибилност и да ги прифати клучните барања на Вашингтон.Меѓу нив, како што наведе, се американска контрола врз иранскиот збогатен ураниум и воспоставување механизам за надзор што би гарантирал дека Иран нема да развива нуклеарно оружје.

Свет | пред 1 месец

Русија повика да се спречи војната меѓу САД и Израел, додека истовремено војува во Украина

Русија повика на итно спречување на нова ескалација на Блискиот Исток, откако пропаднаа преговорите меѓу САД и Иран во Пакистан, а додека истовремено војува во Украина.Рускиот министер за надворешни работи, Сергеј Лавров, во телефонски разговор со својот ирански колега Абас Аракчи нагласил дека е од клучно значење да се избегне повторно избивање на вооружен конфликт.„Важно е да се спречи каква било обнова на непријателствата и уште еднаш ја потврдуваме подготвеноста на Русија да помогне во решавање на кризата, која нема воено решение“, соопшти руското Министерство за надворешни работи.Од Москва додаваат дека Аракчи го информирал Лавров за деталите од разговорите меѓу САД и Иран, кои се одржаа викендов во Пакистан, но завршија без конкретен договор.Пораката од Кремљ доаѓа во момент на зголемена неизвесност, кога примирјето останува кревко, а дипломатските канали засега не носат резултат.

Свет | пред 1 месец

Кина се огласи за американската блокада на Ормускиот теснец

Кина повика меѓународната заедница да заземе „јасен став“ против активности што го поткопуваат тековното примирје меѓу САД и Иран, во услови кога американската поморска блокада на стратешкиот Ормуски теснец стапи во сила.Кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји во разговор со својот пакистански колега изјави дека приоритет е спречување на повторна ескалација на конфликтот и зачувување на кревкиот мир во регионот.Тој повика на засилување на дипломатските напори и поддршка на мировните преговори, предупредувајќи дека секое влошување на ситуацијата би можело да ги загрози досега постигнатите резултати.Пакистан, според соопштенија од неговото Министерство за надворешни работи, ја потврди својата посветеност на дијалогот како единствен одржлив пат кон стабилизација на регионот.Изјавите доаѓаат во период на зголемени тензии, по воведувањето на американската блокада и неуспешните последни преговори меѓу Вашингтон и Техера

Свет | пред 1 месец

Поразот на Виктор Орбан е голем удар за Трамп и американската десница

Поразот на унгарскиот премиер Виктор Орбан на изборите предизвика реакции во САД, објави Associated Press, пред сè поради долгогодишната поддршка што му ја даваше претседателот Доналд Трамп и дел од американската десница. Орбан важеше за една од клучните фигури на глобалниот конзервативен блок, препознатлив по антимигрантската политика и начинот на кој ја консолидираше власта во изминатите 16 години.Трамп отворено го поддржа неговиот реизбор, испраќајќи го дури и потпретседателот Џеј Ди Венс во Будимпешта во пресрет на гласањето, и покрај актуелниот конфликт со Иран.Аналитичарите оценуваат дека поразот на Орбан покажува дека глобалното незадоволство од власта ги надминува идеолошките поделби и ја ограничува способноста на светските лидери да влијаат врз изборите во други земји. Професорот од Харвард Стивен Левицки посочи дека опозицијата може да победи дури и во нерамноправни услови, нагласувајќи дека и демократиите и автократиите се соочуваат со сериозни предизвици.Падот на Орбан има и директни геополитички импликации, бидејќи тој беше еден од најблиските европски сојузници на рускиот претседател Владимир Путин и често ја блокираше помошта на Европската унија за Украина во војната што трае од 2022 година.Реакциите во САД беа поделени. Дел од републиканците ја критикуваа администрацијата за мешање во изборите во други демократии, додека претставници на конзервативниот табор признаа дека гласачите во Унгарија посакале промена, особено поради економските проблеми и влијанието на меѓународните кризи.Орбан, кој започна како антикомунистички активист, ја зацврсти својата власт по враќањето на функцијата во 2010 година преку уставни и институционални промени, што Европската унија ги оцени како оддалечување од демократските стандарди. Сепак, неговиот пораз се смета за доказ дека и долгогодишни лидери со силна контрола врз системот можат да бидат сменети преку избори.Според аналитичарите, исходот од изборите во Унгарија може да има пошироки импликации и за американската политика, особено во контекст на претстојните изборни циклуси и дебатите за демократските институции.

Свет | пред 1 месец

Нови тензии во Персискиот Залив по американските мерки

Американската војска предупреди дека секој брод што без дозвола ќе влезе или ќе излезе од подрачјето на блокадата во Ормутскиот теснец ќе биде предмет на пресретнување, пренасочување и запленување.Централната команда на вооружените сили на САД соопшти дека операцијата ќе опфати и делови од Оманскиот залив и Арапското Море источно од Ормутскиот теснец, почнувајќи денес во 16 часот по средноевропско време.Претходно, американскиот претседател Доналд Трамп на социјалните мрежи најави дека морнарицата ќе го спречи поминувањето на сите бродови низ теснецот, но подоцна беше појаснето дека мерките ќе се применуваат на бродови поврзани со ирански пристаништа.Од Техеран беше порачано дека секоја блокада на Ормутскиот теснец ќе се смета за непријателски чин и дека Иран ќе одговори со сила, нагласувајќи дека контролата врз ова стратешко поморско подрачје му припаѓа на Иран.

Свет | пред 1 месец

Ватикан со одговор на критиките од Трамп кон папата Лав XIV

Висок претставник на Ватикан реагираше на острите критики на американскиот претседател Доналд Трамп упатени кон папата Лав XIV, оценувајќи дека американскиот лидер се обидува да го потисне „моралниот глас“ бидејќи не може да го контролира.Во објава на социјалната мрежа X, отец Антонио Спадаро наведе дека Трамп не води дијалог со папата, туку се обидува да го присили да се изразува на начин кој одговара на неговата политичка реторика, додека папата, според него, зборува во поинаков морален и духовен јазик.Папата Лав XIV, првиот американски папа, во последните недели сè почесто се огласува за конфликтот меѓу САД, Израел и Иран, при што ја критикуваше американската реторика и закани кон Техеран како неприфатливи.Во меѓувреме, Трамп изјави дека не се согласува со ставовите на папата, особено во однос на нуклеарното оружје и политиката кон Иран, додавајќи дека очекува поголема воздржаност во неговите јавни настапи.Според извештаи на новинари кои го следат Ватикан, ваквите разлики во ставовите претставуваат ретка и отворена дипломатска напнатост меѓу американската администрација и Светата столица.

Свет | пред 1 месец

Техеран предупредува: ескалацијата во Ормус може да го загрози и Баб ел-Мандеб

Иранскиот медиум Тасним, повикувајќи се на извор во Техеран, јавува дека Соединетите Американски Држави би можеле да ја изгубат контролата врз Баб ел-Мандеб доколку преземат мерки против Ормускиот теснец.Во изјавата се наведува дека американските закани за поморска блокада и ограничување на пловидбата низ Ормускиот теснец се оценети како неефикасни и дека не придонесуваат за решавање на кризата.Изворот предупредува дека ваквите потези би можеле да имаат последици за поширокиот регион, вклучувајќи го и стратешки важниот Баб ел-Мандеб, при што би се зголемиле трошоците за транспорт на енергенси и за глобалната трговија.Соопштението доаѓа по најавите од Вашингтон за мерки поврзани со бродскиот сообраќај кон и од иранските пристаништа, што дополнително ги заостри тензиите меѓу двете земји.

Свет | пред 1 месец

Ескалација во Персискиот Залив: Тензиите меѓу САД и Иран се продлабочуваат

Американското Седиште на Централната команда (CENTCOM) соопшти дека денес во 10 часот по источноамериканско време ќе започне со спроведување на блокада на целиот поморски сообраќај што влегува во иранските пристаништа и излегува од нив.Според најавите, мерката опфаќа ограничување на бродовите поврзани со Иран, при што се наведува дека ќе бидат засегнати и пловила кои претходно плаќале такси за користење на рутите низ регионот.Од американска страна се наведува дека Иран не ги исполнил претходните обврски поврзани со отворањето на стратешките морски правци, што, според Вашингтон, довело до зголемена неизвесност на глобалните пазари.Иранските власти ваквите закани ги оценија како неприфатливи, предупредувајќи дека секој воен брод што ќе се приближи до теснецот ќе се смета за прекршување на договореното примирје.По најавите за блокада, цените на нафтата бележат нагло зголемување, додека на светските берзи се регистрира пад на индексите. Тензиите во регионот дополнително се продлабочуваат со нови изјави и закани од двете страни.

Свет | пред 1 месец

(Видео) Судир меѓу Трамп и Ватикан: остри пораки кон папата Лав XIV

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, упати критики кон папата Лав XIV, обвинувајќи го за „слабост во однос на криминалот“ и „лоша надворешна политика“.Во објава на социјалната мрежа Truth Social, Трамп наведе дека папата зборува за „страв“ од неговата администрација, но не го споменува, како што тврди, стравот што го имале христијанските заедници за време на пандемијата на коронавирусот, кога, според неговите наводи, свештеници биле приведувани поради одржување верски служби.Американскиот претседател изрази несогласување и со ставовите што му ги припишува на папата во врска со Иран и нуклеарното оружје, како и со критиките кон американската политика кон Венецуела. Тој додаде дека не сака папа кој, според него, би поддржал нуклеарно вооружување на Иран или би ја осудувал американската воена акција.Трамп исто така истакна дека повеќе го цени братот на папата, Луис, за кого тврди дека го поддржува неговото политичко движење „МАГА“, и оцени дека изборот на Лав XIV за папа бил изненадување. Во објавата ги критикуваше и неговите наводни контакти со политички личности блиски до поранешниот американски претседател Барак Обама.Тој заклучи дека папата треба да се фокусира на духовната улога и да биде „голем папа, а не политичар“.

Свет | пред 1 месец

Битка за иднината на AI: компанијата на Илон Маск против државните правила

Во Соединетите Американски Држави, компанијата xAI поднесе тужба против сојузната држава Колорадо, тврдејќи дека новиот закон за вештачка интелигенција, насочен кон спречување алгоритамска пристрасност, претставува обид за ограничување на слободата на говор и на начинот на кој се обучуваат и функционираат нејзините модели.Законот, кој е меѓу првите од ваков вид во САД, има за цел да спречи дискриминација во алгоритмите и да ги обврзе развивачите на системи за вештачка интелигенција да ги намалуваат ризиците од пристрасни резултати. Исто така, предвидува обврска компаниите да ги информираат надлежните органи за можни ризици и да им овозможат на корисниците механизми за оспорување на автоматски донесени одлуки.Според тужбата, ваквите одредби одат предалеку и директно влијаат врз дизајнот и резултатите на моделите, со што, како што наведува компанијата, се наметнуваат ставови одобрени од државата за чувствителни општествени прашања. xAI тврди дека законот практично може да ги принуди системите да усвојуваат одредени интерпретации на теми како расна еднаквост и општествена правда.Компанијата дополнително истакнува дека законската рамка би можела да ја наруши „неутралната потрага по вистината“ на моделите и да создаде ризик од политички мотивирани резултати во обработката на податоци. Во правниот поднесок се наведува и дека законот претставува значителен товар за развојот и примената на напредни системи за вештачка интелигенција.Гувернерот на Колорадо, Џаред Полис, го потпиша законот, иако изрази резерви и повика на понатамошни измени, додека државното обвинителство засега не коментира за постапката.Случајот се случува во услови на поширока дебата во САД за тоа дали поединечни сојузни држави можат самостојно да регулираат вештачка интелигенција или е потребен единствен федерален пристап, при што веќе постојат и политички иницијативи за воспоставување унифицирани правила на национално ниво.

Свет | пред 1 месец

Ормускиот теснец останува блокиран – растат стравувањата од глобална инфлација

САД и Иран потпишаа кревко примирје, но Иран продолжува да го блокира Ормускиот теснец поради израелските активности во Либан. Поради тоа, останува неизвесно дали по истекот на двонеделниот рок што го постави американскиот претседател Доналд Трамп ќе биде постигнат конструктивен мировен договор.Геополитичките ризици остануваат високи, а состојбата со трговијата на нафта и гас е неизвесна, поради што светот се соочува со ризик од висока инфлација и потенцијална глобална економска криза, која би можела да биде потешка од онаа во 2008 година. Се проценува дека, доколку негативните трендови продолжат, цената на барел нафта би можела да достигне и 200 долари.Професорот Иван Ловриновиќ, од Економскиот факултет и член на Катедрата за финансии, оценува дека контролата на Иран врз Ормускиот теснец и можноста за наплата на транзит можеби не е најголемиот проблем во споредба со сценарио во кое Иран би наплатувал во јуани или во сопствена валута, наместо во американски долари.Тој наведува дека влијанието на доларот во меѓународните плаќања постепено се намалува и дека енергетскиот сектор, како еден од најголемите во глобалната трговија, може да стане клучен простор за забрзување на таа промена. Според него, тоа би можело да биде сериозен удар за САД, бидејќи доларот има стратешка важност дури и поголема од воениот потенцијал.Последиците од конфликтот, како што се наведува, ќе се чувствуваат долго во земјите од Заливот, кои поради оштетувања на инфраструктурата, нарушување на извозот и повлекување на инвестиции се соочуваат со забавување на развојот и враќање на пониски економски нивоа.Ловриновиќ додава дека САД очекувале операциите во Венецуела и Иран да ја ослабат Кина, но наместо тоа Кина не само што не е погодена, туку и остварува корист од ситуацијата. Тој предупредува дека Европската Унија, поради големата зависност од енергенси, може да се соочи со нов бран инфлација и стагфлација доколку конфликтот продолжи.Европската централна банка, како што се наведува, предупредува на можност за посилен инфлациски бран и енергетска криза дури и поголема од онаа во 2022 година, доколку војната на Блискиот Исток продолжи.Во меѓувреме, цената на златото бележи стабилизација по последната корекција, а побарувачката за физичко злато расте, вклучително и во регионот. Инвеститорите сè почесто се свртуваат кон златото како сигурна инвестиција во услови на зголемени глобални ризици.

Свет | пред 1 месец

Поделени реакции во САД по изборниот пораз на Орбан

Американските демократи го поздравија изборниот пораз на Виктор Орбан, додека сојузниците на претседателот Доналд Трамп и дел од републиканците реагираа поделено на исходот од гласањето во Унгарија. Трамп отворено го поддржуваше Орбан во пресрет на изборите, вклучително и со кратко телефонско обраќање на предизборен митинг, но по 16 години на власт унгарскиот премиер беше поразен од кандидатот од десниот центар, Петер Маѓар, кој се залага за проевропски курс.Американски претставници од двете водечки партии му упатија честитки на Маѓар за победата. Дел од демократите резултатот го толкуваат како најава за претстојните избори во САД. Лидерот на демократското малцинство во Сенатот, Чак Шумер, порача дека „самопрогласените диктатори порано или подоцна ја губат поддршката“, додека Хаким Џефрис оцени дека поразот на Орбан претставува удар за крајната десница.Од републиканскиот табор, сенаторот Роџер Викер изјави дека резултатите покажуваат отфрлање на влијанието на Владимир Путин, со кого Орбан со години одржува блиски односи. Според него, унгарските граѓани самостојно ја избрале својата иднина.Самиот Трамп засега не ги коментираше изборните резултати, иако претходно најави економска поддршка за Унгарија доколку Орбан победи. Од друга страна, некои негови сојузници, меѓу кои и Илон Маск, изразија незадоволство од исходот, тврдејќи дека зад промената стојат структури поврзани со Џорџ Сорос.Поразот на Орбан доаѓа во време на негови долготрајни несогласувања со ЕУ, особено околу војната во Украина и неговите политики, кои често се опишуваат како „нелиберална демократија“.

Свет | пред 1 месец

Поддршката за војната со Иран опаѓа: расте отпорот во САД

Поддршката за војната меѓу САД и Иран бележи пад, покажува најновата анкета на CBS и YouGov.Според резултатите, 36 отсто од испитаниците ја поддржуваат војната, што е намалување во однос на крајот на март кога поддршката изнесувала 38 проценти. Истовремено, противењето расте – 64 отсто од Американците се изјасниле дека се против конфликтот, што укажува дека војната од самиот почеток е непопуларна.Анкетата покажува и пад на довербата во способноста на претседателот Доналд Трамп да управува со кризата, при што рејтингот му е на најниско ниво од почетокот на мандатот.Дополнително, економскиот притисок се зголемува. Според последните податоци за индексот на потрошувачки цени, инфлацијата расте, а дел од аналитичарите ја поврзуваат оваа појава со ефектите од конфликтот со Иран.Овие трендови сугерираат дека продолжувањето на војната може да има сериозни политички и економски последици за администрацијата во Вашингтон.

Свет | пред 1 месец

Трамп ѝ се закани на Кина со царини од 50 проценти ако му помогне на Иран

Американскиот претседател Доналд Трамп ѝ се закани на Кина со царини до 50 проценти на стоката, доколку Пекинг воено му помогне на Иран во конфликтот на Блискиот Исток.„Ако бидат фатени во тоа, ќе се соочат со царини до 50 проценти, што е огромно“, изјави Трамп за Fox News.Тој најави и посета на Пекинг на 14 и 15 мај, каде што треба да се сретне со кинескиот претседател Си Џинпинг, откако самитот претходно беше одложен поради војната во Блискиот Исток.Во меѓувреме, CNN објави дека американските разузнавачки служби укажуваат оти Кина се подготвува да испорача нови системи за противвоздушна одбрана на Иран во наредните недели, со можност испораките да се одвиваат преку трети земји за да се сокрие нивното потекло.

Свет | пред 1 месец

Американскиот преговарачки тим го напушти Пакистан

Целиот американски преговарачки тим го напушти Пакистан по завршувањето на разговорите со Иран, потврди американски претставник за новинарите кои го следат потпретседателот Џеј Ди Венс, пренесува CNN.Меѓу членовите на делегацијата беа и специјалниот пратеник Стив Виткоф, Џаред Кушнер, како и техничките тимови. Нивното заминување се толкува како знак дека директните преговори нема да продолжат во скоро време, ниту на работно ниво.Потпретседателот Венс изјави дека по 21 час разговори не е постигнат никаков договор и дека американската страна заминува со, како што рече, „последна и најдобра понуда“.Преговорите меѓу САД и Иран, кои беа посредувани од Пакистан, траеле повеќе од 29 часа во различни фази, при што двете страни изразуваа претпазлив оптимизам, но без конечен резултат за прекин на конфликтот.

Свет | пред 1 месец

(Видео) САД потопија дел од иранската морнарица, но другата сѐ уште го контролира Ормускиот теснец

САД уништија значителен дел од иранската морнарица, но не и клучните сили што Техеран ги користи за контрола на стратешкиот Ормуски теснец. Иако конвенционалната морнарица претрпе сериозни загуби, паравоениот Корпус на чувари на Исламската револуција задржа значителен дел од својата флота со мали и брзи пловила, специјализирани за асиметрични напади.Според аналитичарите, повеќе од 60 проценти од брзите јуришни чамци на гардата остануваат оперативни, што претставува сериозна закана за трговскиот сообраќај. По договорот за привремен прекин на огнот, Иран предупреди дека бродовите што ќе минуваат без дозвола ризикуваат уништување, додека бројот на пловила што минуваат низ теснецот драстично се намали.Иран издаде и предупредување за можни противбродски мини во главниот канал, што дополнително ја зголеми неизвесноста. Во меѓувреме, американски разурнувачи за првпат од почетокот на конфликтот повторно поминаа низ теснецот, испраќајќи сигнал дека Вашингтон ја предизвикува иранската контрола.И покрај тоа што Централната команда на САД соопшти дека потопила повеќе од 155 ирански пловила, најголемиот дел од штетата е нанесен на класичната морнарица. Иран изгуби речиси цела флота од поголеми воени бродови, вклучително и фрегати, корвети и дел од подморниците.Сепак, клучниот проблем останува недопрен: мрежата на мали, тешко забележливи пловила на Револуционерната гарда, кои можат да напаѓаат со ракети, дронови и мини. Тие се распоредени долж крајбрежјето и често се кријат во подземни бази, што ги прави особено тешки за уништување.Поради фактот што низ Ормускиот теснец минува околу една петтина од светската нафта, секое ограничување на сообраќајот има глобални последици. Цените на нафтата веќе надминаа 100 долари за барел, а нападите врз трговски бродови продолжуваат.Иако Иран загуби до 90 проценти од своите поморски капацитети, експертите предупредуваат дека преостанатите сили се најопасниот дел. Асиметричната стратегија, развиена по конфликтите од минатото, му овозможува на Техеран и понатаму ефикасно да го контролира еден од најважните енергетски коридори во светот.

Свет | пред 1 месец

Први танкери ја напуштаат зоната: Три супертанкери минаа низ Ормускиот теснец

Три супертанкери натоварени со нафта вчера успешно поминаа низ Ормускиот теснец, и покрај неуспехот на преговорите во Исламабад, покажуваат податоците за поморскиот сообраќај.Според информациите, ова се првите бродови што го напуштија Персискиот Залив откако Соединетите Американски Држави и Иран постигнаа договор за прекин на огнот.Во меѓувреме, стотици други танкери сè уште се блокирани во Заливот и очекуваат можност за испловување во текот на двонеделното примирје, што се смета за клучен период за стабилизирање на глобалните испораки на нафта.

Свет | пред 1 месец

Иран уапси најмалку 50 лица под сомнение за шпионажа

Иранските власти уапсиле најмалку 50 лица под обвинение за платенички активности, објави државната новинска агенција, пренесува Al Jazeera.Уапсените се товарат дека соработувале со Соединетите Американски Држави и Израел, на кои наводно им доставувале информации за чувствителни локации, вклучително и комунални објекти и инфраструктура. За време на акцијата, властите заплениле електронска и сателитска опрема, како и оружје.Ова е последен во низата случаи на апсења поврзани со шпионажа во Иран, по претходниот бран приведувања што следеше по минатогодишниот 12-дневен конфликт со САД и Израел.Според неодамна заострениот закон, на обвинетите за шпионажа во Иран им се заканува смртна казна, како и конфискација на имот.

Свет | пред 1 месец

Што по пропаднатите разговори? Војна или долги преговори меѓу Иран и САД

Неуспехот на преговорите меѓу САД и Иран во Исламабад ја отвори клучната дилема: што следува – нова дипломатска рунда или враќање кон воена ескалација.Американската делегација, предводена од Џеј Ди Венс, замина без договор по повеќе од 21 час разговори. Главната точка на судир останува иста – нуклеарната програма на Техеран. Вашингтон бара целосно откажување од потенцијал за развој на нуклеарно оружје, додека Иран инсистира на своето право на нуклеарни активности за цивилни цели.Оваа позиција не е нова. Сличен ќорсокак доведе до ескалацијата во февруари, кога по пропаднатите разговори следеше 38-дневна воена кампања. Според американски податоци, биле погодени илјадници цели низ Иран, но наместо да го омекне Техеран, тоа дополнително ја зацврсти неговата позиција.Администрацијата на Доналд Трамп сега се соочува со две неповолни опции. Првата е враќање на долги и комплексни преговори, кои историски траат со години и бараат компромиси од двете страни. Втората е продолжување на конфликтот – сценарио што носи сериозни глобални последици.Клучниот фактор во оваа равенка е Ормутскиот теснец – стратешка точка преку која поминува значителен дел од светската нафта. Техеран веќе го користи како геополитички адут, поврзувајќи го неговото отворање со пошироки барања: укинување санкции, воени отштети и признавање на неговите позиции.Продолжување на војната би значело нов удар врз глобалната економија – раст на цените на енергенсите, инфлација и нарушување на синџирите на снабдување. Веќе се регистрирани сериозни последици на пазарите, што беше една од причините за воведување на привременото примирје.Проблемот е што двете страни влегуваат во следната фаза со чувство дека не изгубиле. САД сметаат дека воено го ослабнале Иран, додека Техеран верува дека ја издржал офанзивата без клучни отстапки.Во такви услови, просторот за компромис е минимален. А токму тоа ја прави следната фаза најризична – бидејќи изборот не е меѓу добри опции, туку меѓу лоши и уште полоши сценарија.

Свет | пред 1 месец

Венс: Нема договор со Иран, клучен проблем e нуклеарната програма од која не сакаат да се одречат

Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс потврди дека преговорите меѓу САД и Иран во Исламабад завршиле без договор, по повеќе од 21 час интензивни разговори.„Лошата вест е дека не постигнавме договор. И мислам дека тоа е многу полошо за Иран отколку за САД“, изјави Венс, додавајќи дека американската делегација се враќа дома без резултат.Клучната точка на спорот, според него, останува нуклеарната програма на Техеран. Вашингтон барал јасна и недвосмислена обврска дека Иран нема да развива нуклеарно оружје, ниту капацитети што би му овозможиле брзо да дојде до такво оружје.„Тоа е нашата основна црвена линија. Таква посветеност сè уште не видовме“, нагласи Венс.Тој посочи дека, иако делови од иранската нуклеарна инфраструктура се веќе ослабени, клучно е долгорочно гарантирање дека програмата нема да биде обновена.Во меѓувреме, Доналд Трамп остана резервиран за исходот, порачувајќи дека за САД „во секој случај исходот е победа“, алудирајќи на воената позиција на Вашингтон.Од иранска страна, пак, вината за неуспехот се префрла врз САД, со оценка дека американските барања биле „неразумни“ и ја блокирале можноста за напредок.Разговорите, кои беа ретка директна дипломатска средба меѓу двете земји по децении непријателство, оставија зад себе јасна слика: двете страни остануваат на тврдите позиции, а нуклеарното прашање и понатаму е главната пречка за било каков договор.

Свет | пред 1 месец

Пакистан останува медијатор меѓу САД и Иран по неуспешните преговори

По неуспешната рунда разговори меѓу САД и Иран во Исламабад, Пакистан најави дека ќе продолжи да игра клучна посредничка улога во обидите за стабилизирање на ситуацијата.Министерот за надворешни работи Ишак Дар изјави дека Исламабад и во наредниот период ќе биде активен канал за дијалог меѓу двете страни, и покрај тоа што преговорите завршија без конкретен договор.„Пакистан имаше, а ќе има и понатаму улога во посредувањето меѓу Исламската Република Иран и Соединетите Американски Држави“, истакна Дар, нагласувајќи дека комуникацијата не смее да биде прекината.Тој повика двете страни да продолжат да го почитуваат договореното примирје и да покажат политичка волја за напредок.„Неопходно е страните да ја почитуваат обврската за прекин на огнот. Се надеваме дека дијалогот ќе продолжи во позитивен дух, со цел да се постигне траен мир и стабилност во регионот“, додаде Дар.Изјавата доаѓа во чувствителен момент, кога дипломатските напори се соочуваат со застој, а тензиите на Блискиот Исток остануваат високи, што ја прави улогата на посредниците клучна за избегнување нова ескалација.

Свет | пред 1 месец

Тензиите растат по пропаднатите преговори: Трамп со пораки за Иран и критики кон Европа

По пропаднатите преговори меѓу САД и Иран во Исламабад, американскиот претседател Доналд Трамп се огласи со индиректни, но силни пораки на својата платформа Truth Social.Иако не ги коментираше директно неуспешните разговори, Трамп сподели текст во кој се анализира можноста за поморска блокада како средство за притисок врз Техеран. Во написот, објавен на Just the News од новинарот Џон Соломон, се наведува дека Вашингтон би можел да ја неутрализира иранската контрола врз Ормутскиот теснец преку блокада.Овој тесен поморски коридор е клучна точка за глобалната енергетска безбедност, што секоја ескалација ја прави директна закана за светската економија.Паралелно, Трамп сподели и дел од свој претходен говор во Обединети нации, во кој остро ја критикува Европа. Тој предупредува на, како што ги нарекува, „две кризи“ – енергетиката и имиграцијата – оценувајќи дека тие ја туркаат Европа кон сериозна дестабилизација.„Ги сакам Европа и европските народи, но мразам да гледам како се уништуваат“, наведува Трамп, обвинувајќи ги европските лидери за прекумерна политичка коректност и недостиг на контрола.Објавите доаѓаат во момент на високи геополитички тензии и по неуспехот на дипломатските напори, што дополнително го отвора прашањето дали следува нова фаза на притисок – дипломатски или воен – во односите меѓу Вашингтон и Техеран.

Свет | пред 1 месец