ТРАМП

„Claude“ останува на црната листа, администрацијата на Трамп ја слави победата

Американскиот суд одби да ја отстрани компанијата „Anthropic“, создавач на популарниот асистент „Claude“, од црната листа на Пентагон. Оваа одлука се смета за голема победа за администрацијата на претседателот Доналд Трамп и неговиот тим за национална безбедност. Спорот настана бидејќи Министерството за одбрана ја означи технологијата како ризик за безбедноста на државата.Министерот за одбрана, Пит Хегсет, тврди дека компанијата одбива да ги отстрани одредените заштитни бариери од своите производи, поради што „Anthropic“ е прогласена за опасност за синџирот на снабдување во доменот на националната безбедност.Раководството на компанијата не се согласува со ова и тврди дека министерот ја надминува својата законска надлежност. Тие предупредуваат дека таквата ознака може да ги чини милијарди долари во изгубени бизниси и да предизвика сериозна штета по угледот на компанијата на светскиот пазар.Судот во Вашингтон сепак одлучи дека забраната останува на сила додека целосниот судски процес не заврши. Вршителот на должноста државен обвинител, Тод Бланш, ја пофали одлуката како клучна за зачувување на воената безбедност. Од друга страна, претставниците на компанијата веруваат дека на крајот ќе докажат дека одлуката била незаконска.Целиот случај ја привлекува вниманието на светската јавност бидејќи ја одредува иднината на користењето на вештачката интелигенција во воени цели.

Свет | пред 1 месец

Доналд Трамп бара европски воени сили во Ормускиот теснец, пишува „Шпигел“

САД го зголемуваат притисокот врз своите европски сојузници да се вклучат воено во Ормускиот Tеснец. Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте ги информираше европските влади дека американскиот претседател Доналд Трамп очекува конкретни ветувања за испраќање воени бродови или други воени капацитети во следните неколку дена на Блискиот Исток. Политичките ветувања, како оние дадени од почетокот на војната, веќе не се доволни за претседателот Трамп, пишува германски „Шпигел“.Во својот текст германскиот медиум наведува дека голем број европски дипломати, кои беа информирани за сè по средбата на генералниот секретар на НАТО со Трамп, го опишуваат неговото барање како ултиматум за Европа. Берлин, исто така, сигнализираше во последните денови дека е подготвен во принцип за заедничка мисија, но германската влада поставува услови за ова, како што се силен мандат на ОН и трајно примирје или договорено примирје.Покрај барањата поврзани со Ормускиот Tеснец, Трамп врши притисок и врз партнерите од НАТО и со други начини на закани. Според извештаите на американските медиуми, се составува список на европски членки на алијансата кои ја поддржаа војната против Иран и оние кои се спротивставија на неа.Како што наведува германскиот медиум, понатаму се верува дека Трамп има намера потоа да ги повлече американските трупи од земјите кои не сакаат да соработуваат во Ормускиот Теснец.Фокусот наводно е на Шпанија, чија влада дури и им ги одби правата на американските воздухопловни сили за прелет на борбени авиони и воздушни танкери.Од друга страна, Германија не воведе никакви ограничувања за користењето на големи американски бази на нејзина територија од страна на САД. И покрај ова, Трамп ја етикетира и германската влада како противник на војната, првенствено поради нејзината изјава дека воената кампања „не е наша војна“.Иако автор на оваа изјава е министерот за одбрана Борис Писториус, Белата куќа веднаш му ја припиша на канцеларот Фридрих Мерц, кој обично е многу подипломатски настроен, наведува германски „Шпигел“.

Свет | пред 1 месец

Трамп ја нарече „предавничка“ поранешната сојузничка Марџори

Американскиот претседател Доналд Трамп ја нарече „предавничка“ својата поранешна блиска сојузничка Марџори Тејлор Грин, продлабочувајќи го јавниот судир меѓу двајцата во пресрет на средбата со генералниот секретар на НАТО, Марк Руте.Трамп на својата платформа се пофали со победата на кандидатот што го поддржал – Клеј Фулер, кој на вонредни избори го освоил конгресниот мандат во конзервативен округ во Џорџија.„Местото на Марџори ‘предавничката’ Браун го презеде прекрасен и талентиран човек“, напиша Трамп, алудирајќи на Грин, додавајќи дека Фулер е „огромно подобрување“.Иако Фулер победи, разликата на овие избори била значително помала од онаа што Трамп ја остварил во истиот округ на претседателските избори во 2024 година, што укажува на промени во расположението на гласачите.Судирот ескалираше откако Грин реагираше на изјавите на Трамп за Иран, повикувајќи се на 25-тиот амандман од американскиот Устав.„Не можеме да уништиме цела цивилизација. Тоа е зло и лудило“, напиша таа, барајќи негова смена.По навредите, Грин возврати дека нејзиниот поранешен округ „никогаш не бил во опасност“ да премине кај демократите, обвинувајќи го Трамп дека ја претвора политиката „Америка на прво место“ во „Америка на последно место“.Овој конфликт открива подлабоки пукнатини во редовите на движењето МАГА, кое досега важеше за силно обединето околу Трамп, но сè повеќе се соочува со внатрешни несогласувања околу надворешната политика и стратегијата.

Свет | пред 1 месец

Теоријата на Никсон оживеа? Трамп меѓу ризикот и тактиката

Дали актуелната политика на Доналд Трамп кон Иран е само импровизација или дел од свесна стратегија? Дел од аналитичарите препознаваат елементи од т.н. „теорија на лудакот“, концепт поврзан со Ричард Никсон, кој се базира на идејата дека лидерот треба да изгледа непредвидлив и подготвен на екстремни чекори за да го принуди противникот на отстапки.Трамп неодамна испрати остри закани дека ќе ја „уништи цивилизацијата“ на Иран, за потоа да прифати двонеделно примирје, откако Техеран сигнализираше подготвеност за отворање на Ормутски теснец – клучна енергетска артерија низ која минува околу една петтина од светската нафта. Овој пресврт, според анализите, наликува на класичен пример на притисок преку непредвидливост.Концептот „теорија на лудакот“ Никсон го развил за време на Студената војна, верувајќи дека ако непријателите – особено Северен Виетнам и Советски Сојуз – поверуваат дека американскиот претседател е способен за радикални потези, ќе бидат принудени на преговори. Никсон дури инсистирал неговите соработници да остават впечаток дека тој е „непредвидлив“ и подготвен да користи и нуклеарно оружје.Историски, оваа стратегија имала мешани резултати. Во односите со Москва придонесе за релаксирање на тензиите и договори за контрола на вооружувањето, но во војната во Виетнам доведе до интензивни бомбардирања без суштинска промена на исходот.Денешната ситуација со Иран има слична динамика. По недели ескалација и без јасна победа, Трамп се соочи со потреба да излезе од конфликтот без да остави впечаток на слабост. Заканите со катастрофални последици можеби биле средство да се создаде простор за дипломатски маневар и да се постигне барем делумен резултат – отворање на Ормутскиот теснец и почеток на разговори.Сепак, ваквиот пристап носи сериозни ризици. Прекумерната употреба на закани може да го еродира кредибилитетот на САД како глобален актер, а противниците со време можат да ја „прочитаат“ стратегијата и да престанат да реагираат на неа.Дополнително, аналитичарите предупредуваат дека ваквата тактика функционира само ако противникот верува дека заканите се реални. Во спротивно, може да доведе до спротивен ефект – ескалација наместо деескалација.Интересно е што врската меѓу Трамп и Никсон не е само теоретска. Во 1980-тите тие разменувале писма, а Трамп јавно изразувал восхит кон поранешниот претседател. Тоа отвора прашање дали станува збор за свесно преземање на модел или за инстинктивен стил на водење политика.Во сегашниот контекст на кревко примирје и неизвесни преговори, клучното прашање останува: колку долго може да функционира стратегија заснована на закани и непредвидливост – и по која цена.

Свет | пред 1 месец

Kамала Харис го нападна Трамп: Ги става во опасност американските војници и ги зголемува трошоците за живот за американските граѓани

Поранешната потпретседателка на САД, Камала Харис, остро го критикуваше претседателот Доналд Трамп, обвинувајќи го за неодговорно водење политики и предупредувајќи дека неговите постапки би можеле да доведат до воени злосторства и дополнително да ги загрозат американските војници, објави американски Њузвик.Во серија објави на социјалната мрежа „Threads“, кои собраа повеќе од 100.000 реакции, Харис рече дека Трамп се заканува дека ќе „уништи цела цивилизација“, опишувајќи го неговото однесување како „одвратно“ и без јасен план или стратегија за излез.Во првата објава, таа истакна дека „претседателот на Соединетите Американски Држави се заканува дека ќе изврши воени злосторства и ќе уништи цела цивилизација, сè поради војна што самиот ја започнал, без никаков план за нејзино завршување“.Таа додаде дека таквата политика не е поддржана од американските граѓани.Поранешната потпретседателка Харис ги засили критиките, обвинувајќи го Трамп за неодговорно лидерство кое непотребно ги става во опасност американските војници, го оштетува глобалниот углед на Соединетите Американски Држави и дополнително ги зголемува трошоците за живот за американските граѓани.Таа ја повика јавноста да се спротивстави на конфликтот и финансирањето на она што го нарече „нелегална војна по избор“.Како поранешен потпретседател и ривал на Трамп на изборите во 2024 година, Харис останува значително влијателна во Демократската партија на САД.Во меѓувреме, Трамп рече дека ова е „одличен ден за светскиот мир“ откако Соединетите Американски Држави и Иран се согласија на двонеделен прекин на огнот, под услов Техеран да им дозволи на бродовите да минуваат низ Ормускиот Теснец. Претседателот додаде дека преговорите за долгорочен договор се многу блиску до завршување.

Свет | пред 1 месец

Трамп: „Објавените договори се дело на измамници“

Претседателот на САД, Доналд Трамп, ги негираше точките за примирје кои беа објавени во медиумите, преку објава на социјалната мрежа Truth Social.„Бројни договори, листи и писма ги испраќаат луѓе кои немаат апсолутно никаква врска со преговорите меѓу САД и Иран. Во многу случаи, тоа се целосни измамници, шарлатани и уште полошо. Брзо ќе бидат разоткриени по завршувањето на нашата федерална истрага. Постои само една група значајни ‘ТОЧКИ’ кои се прифатливи за Соединетите Американски Држави, и за нив ќе разговараме зад затворени врати во текот на овие преговори. Тоа се ТОЧКИТЕ што се основа врз која се договоривме за ПРИМИРЈЕ. Тоа е нешто разумно и лесно може да се изостави. Многу наликува на лажните вести на Си-Ен-Ен од синоќа, кои објавија ‘извор’ што немал моќ или овластување да напише писмо во кое се тврди дека има голем авторитет“, напиша Трамп.Да потсетиме, иранскиот предлог од 10 точки вклучува прекин на војната на сите фронтови, вклучително и во Либан.Останатите точки, како што се наведува, се однесуваат на продолжување на иранската контрола врз Ормускиот теснец, прифаќање на збогатувањето на ураниум, укинување на сите примарни санкции, укинување на сите секундарни санкции, укинување на сите резолуции на Советот за безбедност на ОН, укинување на сите резолуции на Одборот на гувернери, исплата на отштета на Иран и повлекување на американските борбени сили од регионот, пренесува Нур њуз.

Свет | пред 1 месец

Трамп: „Либан не е дел од договорот за примирје“ – „и тоа ќе биде решено“

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Либан не е опфатен со двонеделното примирје договорено со Иран, нагласувајќи дека причината е улогата на Хезболах и дека прашањето „ќе биде решено“.Во интервју, Трамп посочи дека Либан не бил вклучен во договорот „поради Хезболах“, оценувајќи дека станува збор за „посебна пресметка“. Со тоа, тој направи јасна разлика меѓу рамката на примирјето меѓу Вашингтон и Техеран и тековните тензии што се прелеваат врз либанската територија.Изјавата доаѓа во ден кога се зголемија сигналите за кревкост на постигнатото примирје. Претходно, ирански медиуми објавија дека Техеран разгледува можни удари врз Израел и потенцијално преиспитување на примирјето, откако Израел извршил напади врз цели во Либан.Паралелно со тоа, во јавноста се појавија и спротивставени тврдења за тоа кои земји се опфатени со договорот. Пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф изјавил дека Пакистан е вклучен во примирјето, но кабинетот на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху инсистирал дека тоа не е случај.Развојот на настаните дополнително ја нагласува сложеноста на регионалната безбедносна слика, каде што договорите за деескалација меѓу држави често се судираат со влијанието на недржавни актери и со динамиката на фронтовите што се отвораат надвор од формално договорените рамки.

Свет | пред 1 месец

Американска новинарка: „Трамп би можел да фрли нуклеарна бомба, а јас и понатаму би гласала за републиканците“

Американската новинарка Мегин Кели изјави дека и понатаму би ги поддржувала републиканците и би гласала за нив дури и во случај претседателот Доналд Трамп да реши да употреби нуклеарно оружје.Кели го кажа ова во понеделник, 6 април, за време на својот подкаст, наведува „Експрес“.„Искрено, Трамп би можел да фрли нуклеарна бомба, а јас и понатаму би гласала за републиканците наместо за демократите. Она што демократите сакаат да го направат е да фрлат нуклеарна бомба врз нашата земја“, рече Кели.Нејзината изјава доаѓа во контекст на американските воени акции против Иран.Кели претходно ја критикуваше операцијата, сметајќи ја за предавство на предизборните ветувања на Трамп за „антивоена политика“.Сепак, таа нагласи дека ништо што Трамп би направил нема да ја натера да гласа за демократите.„Она што тие го прават – отворени граници, она што го прават со децата и сè останато – за мене е нуклеарен напад врз нашата земја. Тоа никогаш не би можела да го поддржам“, додаде таа.Кели истовремено ја пофали Трамповата политика „мир преку сила“, вклучително и прецизните удари врз иранските нуклеарни објекти за да се спречи Иран да развие нуклеарно оружје.Сепак, предупреди дека подолга американска воена ангажираност во Иран би можела да доведе до долгорочна доминација на демократите на изборите.Оваа изјава брзо предизвика бурни реакции на социјалните мрежи.Многумина ја осудија како екстремна и опасна, додека други ја бранеа затоа што ја изразува длабоката фрустрација и антипатија кон политиката на демократите.Кели, која е поранешна водителка на Fox News и NBC, денес го води својот популарен подкаст на SiriusXM и е позната по остри, често контроверзни коментари.

Свет | пред 1 месец

Британски магазин: Крај на американската империја

Еден од најреномираните британски политички магазини, The New Statesman, објави анализа под наслов „Крај на американската империја“, автор Џон Греј, во која остро се критикува политиката на американскиот претседател Доналд Трамп кон Иран.Греј наведува дека Трамповата, како што самиот ја нарекол, „мала екскурзија“ во Иран прераснала во сериозно стратешко промашување и „марш кон катастрофа“.Според неговите зборови, американската воена операција, која првично имаше за цел да спречи Иран да развие нуклеарни капацитети, за кои Трамп претходно тврдеше дека се „уништени“, сега се сведе на обид за деблокада на Ормускиот теснец и враќање на ситуацијата на состојбата пред почетокот на конфликтот.Авторот предупредува дека таков повраток повеќе не е можен.„Трамп не може да прогласи победа и да се повлече, а при тоа да му го препушти клучниот морски премин на Иран“, истакнува Греј.Додава дека токму Иран, благодарение на способноста да ја наруши глобалната економија, веќе започнал процес кој го нарекува „конечен распад на американската империјална моќ“.Во текстот се нагласува дека војната на Блискиот исток ги поткопала финансиските темели на американската хегемонија. Без разлика на исходот на конфликтот, смета Греј, Иран повторно ќе се појави како голема сила, со пресудна улога во глобалната нафтена економија, особено како контролор на преминот преку Ормускиот теснец.Посебно предупредува на можноста за дополнителна ескалација. Ако Трамп реши да „го заврши делото“ со покренување копнена операција, Соединетите Американски Држави би можеле да се најдат во конфликт поголем од војните во Виетнам, Авганистан и Ирак заедно.Греј исто така тврди дека трансатлантскиот сојуз сериозно е разнишан. Иако НАТО формално постои, смета дека е оперативно нефункционален, додека САД сè повеќе се оддалечуваат од Европа и се враќаат на геополитички курс од периодот пред Првата светска војна.Во анализата се отвора и прашањето на глобалните последици, особено во контекст на Русија и Кина. Авторот предупредува дека ваквата ситуација би можела да им даде можност на лидери како Владимир Путин и Си Џинпинг да ги зајакнат своите позиции, било преку засилени хибридни операции во Европа или преку потенцијално решавање на прашањето за Тајван без директен воен конфликт.На крај, Греј оди и чекор понатаму, тврдејќи дека Трамповата политика не може да се објасни само низ геополитика, туку и низ психолошки модели на однесување. Повикувајќи се на теориите на Сигмунд Фројд, го опишува Трамповото делување како „присила на повторување“, несвесен обид за повторно обликување на минатото и потврдување на сопствената моќ.„Во подлабок смисол отколку што обично се признава, Доналд Трамп не знае што прави“, заклучува Греј, оценувајќи дека оваа американска интервенција е „точка без враќање“ во повлекувањето на САД како глобална сила.

Свет | пред 1 месец

Трамп најави царини од 50% за државите кои го снабдуваат Иран со оружје

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, упати остар предупредувачки сигнал до државите кои го снабдуваат Иран со воено оружје, најавувајќи моментални економски санкции.„Државата која испорачува воено оружје на Иран веднаш ќе биде оптоварена со царини од 50 отсто на сета стока што се продава во САД. Нема да има исклучоци ниту изземувања“, порача Трамп.Оваа изјава доаѓа во моментот на смирување на тензиите на Блискиот Исток.Потсетуваме, Трамп претходно објави дека Соединетите Американски Држави и Иран постигнаа договор за двонеделно примирје, со посредство на Пакистан, под услов Иран целосно да го отвори Ормускиот теснец.Според неговите зборови, Иран доставил предлог од десет точки кој претставува основа за понатамошни преговори, при што клучните прашања веќе се усогласени. Тој додаде дека примирјето треба да послужи за финализирање на поширок договор.Договорот е постигнат во последните моменти пред истекот на рокот поставен од Вашингтон, со што привремено е запрен конфликтот меѓу Иран, САД и Израел, започнат кон крајот на февруари.

Свет | пред 1 месец

Градоначалниците на Хирошима и Нагасаки со писмо до Трамп: „Потребно е лидерство за нуклеарно разоружување“

Градоначалниците на Хирошима и Нагасаки, Казуми Мацуи и Широ Сузуки, испратија писмо до американскиот претседател Доналд Трамп со повик Соединетите Американски Држави да дадат појасна поддршка на Договорот за нуклеарното оружје (НПТ) и да преземат водство во напорите за нуклеарно разоружување.Писмото било доставено во амбасадата на САД во Токио, непосредно пред конференцијата за ревизија на НПТ, закажана за 27 април во седиштето на Обединетите нации во Њујорк, на која двајцата градоначалници најавиле присуство.Во обраќањето се предупредува дека во светот расте потпирањето на нуклеарното оружје – како кај државите што располагаат со вакви капацитети, така и кај нивните сојузници. Според нив, тоа создава реален страв дека трагедијата на Хирошима и Нагасаки би можела да се повтори во „трет град“.Мацуи и Сузуки потсетуваат дека претходните две конференции за НПТ не резултирале со усвојување конечен документ, што, според нив, ја зголемува потребата од јакнење на меѓународниот поредок заснован врз владеење на правото и од поцврста поддршка за режимот на НПТ. Сузуки оценил дека договорот се наоѓа на „критична пресвртница“, додека Мацуи изразил надеж дека САД ќе ги потврдат своите обврски и ќе покажат лидерство на претстојниот собир.Градоначалниците соопштиле дека слични писма испратиле и до други држави што поседуваат нуклеарно оружје, меѓу кои Русија и Кина.Јапонија останува единствената земја што претрпела нуклеарни напади – бомбардирањата врз Хирошима и Нагасаки во 1945 година – и токму од ова историско искуство, локалните власти повторно апелираат темата за разоружување да се врати во сржта на меѓународната безбедносна агенда.

Свет | пред 1 месец

CNN: Трамп закануваше, па се повлече – цената може да биде висока

Американскиот претседател Доналд Трамп најпрво упати остри закани кон Иран, а потоа во последен момент се повлече и прогласи двострано примирје, што отвори сериозни прашања за неговата стратегија и кредибилитет, оценува CNN.Само околу еден час пред истекот на рокот за евентуални разорни напади врз иранската инфраструктура, Трамп на социјалните мрежи објави „двостран прекин на огнот“, наведувајќи дека Иран се согласил на целосно отворање на Ормутскиот теснец.Сепак, иранските власти ја толкуваат ситуацијата поинаку. Според нивниот предлог од 10 точки, Техеран бара координација и практична контрола врз поморскиот сообраќај низ теснецот, што би му дало значајна геополитичка и економска предност.Иранскиот министер за надворешни работи нагласи дека дури и за време на примирјето, преминот ќе биде условен и под надзор на иранските сили, со што дополнително се ограничува слободата на пловидба.Анализата посочува дека, иако примирјето привремено ја намалува опасноста од поголема ескалација и потенцијална економска катастрофа, исходот може да биде стратешки неповолен за САД доколку Иран ја зацврсти контролата врз клучната енергетска рута.Воедно, наглото менување на реториката – од закани дека „целата цивилизација може да исчезне“ до прогласување примирје – отвора дилеми за доследноста и веродостојноста на американската политика.Според CNN, ваквите потези можат да остават впечаток дека САД се подготвени да се повлечат под притисок, што би можело да ги охрабри противниците во идни конфликти.И покрај тоа што непосредната опасност е намалена, аналитичарите предупредуваат дека неизвесноста останува, а контролата врз Ормутскиот теснец може да стане клучна точка на нови геополитички тензии.

Свет | пред 1 месец

Примирје по заканите, Трамп: „Голем ден за светскиот мир“ по паузата во нападите

Американскиот претседател Доналд Трамп го поздрави двонеделниот прекин на нападите врз Иран, оценувајќи го како „голем ден за светскиот мир“.Во објава на Truth Social, Трамп порача дека Иран „доволно војувал“ и дека следува период на „позитивни потези“, најавувајќи и активна улога на САД во обезбедувањето на поморскиот сообраќај низ Ормутскиот теснец – една од најважните глобални рути за транспорт на енергенси.„Ќе доставуваме залихи и ќе бидеме присутни за да осигуриме дека сè ќе се одвива како што треба“, напиша Трамп, изразувајќи уверување дека ситуацијата ќе се стабилизира.Оваа изјава доаѓа по претходните остри закани од негова страна, кога предупреди дека „целата цивилизација може да исчезне“ доколку Иран не го отвори теснецот во зададениот рок.Со новата реторика, се навестува привремено смирување на тензиите по повеќенеделната ескалација меѓу САД, Израел и Иран.

Свет | пред 1 месец

Граѓаните на Блискиот Исток добиваат инструкции да се засолнат пред истекот на рокот

Земјите на Блискиот Исток издадоа предупредувања до граѓаните да останат дома додека се приближува рокот за преговори со Иран, кој го постави претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп.Кувајтското министерство за внатрешни работи ги повика граѓаните и жителите да останат во своите домови од полноќ до 6 часот наутро во среда, наведувајќи дека станува збор за превентивна мерка. Ова предупредување се поклопува со Трамповиот рок до 20:00 часот по источноамериканско време (2:00 часот по македонско време), по кој претседателот предупреди дека „целата цивилизација ќе умре“.Американското претставништво во Манама, главниот град на Бахреин, им наложи на сите свои вработени да останат во засолништа, истовремено препорачувајќи им на американските граѓани во земјата да постапуваат исто така, да останат во безбедни простории и да се држат подалеку од прозорците.

Свет | пред 1 месец

Цените на нафтата повторно растат по заканите на Трамп

Цените на нафтата денеска повторно се зголемија откако американскиот претседател Доналд Трамп предупреди дека целата цивилизација на Иран може да исчезне ако до вечерва, до рокот од 20 часот, не се отвори повторно Ормускиот теснец. Нафтата Брент достигна околу 110 долари по барел, додека американската сурова нафта WTI (Вест Тексас Интермедијат) се движеше околу 116 долари по барел, пренесе „Трејдинг економикс“.Зголемувањето на цените следува по ноќните американски удари на воени цели на островот Харг, кој е главно иранско јазло за извоз на нафта. Иако официјални лица изјавија дека енергетската инфраструктура не била директно цел, воената акција го зголеми стравот од пореметување на глобалната понуда.Меѓутоа, извештаите укажуваат дека Иран го прекинал преговарачкиот процес со Соединетите Американски Држави. Додека поморскиот сообраќај преку Ормускиот теснец благо се зголеми на осум бродови во понеделник, тековниот проток изнесува само дел од 20 милиони барели дневно кои транзитирале во 2025 година.Пазарите сега веќе пресметуваат поголема веројатност за целосна промена на режимот на снабдување, што создава сериозни ризици на глобалните енергетски пазари.

Свет | пред 1 месец

Трамп со најжестока закана досега: „Целата цивилизација може да исчезне вечерва“

Американскиот претседател Доналд Трамп упати најостра закана кон Иран, предупредувајќи дека „целата цивилизација вечерва може да умре и никогаш да не се врати“, во објава на својата платформа Truth Social.Во пораката, Трамп наведе дека не сака таков исход, но оцени дека е „веројатен“, додавајќи дека евентуална целосна промена на режимот во Иран би можела да донесе „револуционерно добар“ развој. Истовремено, повторно го помести рокот за постигнување договор околу кризата и отворањето на Ормускиот теснец, заканувајќи се дека во спротивно Техеран „го чека пекол“.Иранската новинска агенција јави дека Техеран го одбил најновиот предлог за примирје, по што Трамп нагласи дека рокот истекува во вторник во 20 часот.Аналитичарите оценуваат дека ваквата реторика е дел од притисокот врз Иран. Нуклеарниот експерт Тончи Тадиќ смета дека изјавите на Трамп се насочени кон неговата домашна политичка база и дека острите закани често се комбинираат со омекнување на ставовите, зависно од економските ефекти врз пазарите и цените на нафтата.Според него, дури и масивен напад врз иранската инфраструктура не би довел до отворање на Ормускиот теснец, туку би ја засилил радикализацијата на Иран. Воедно, предупредува дека сè почесто се споменува и можноста за употреба на нуклеарно оружје, што би било прв таков случај по Втората светска војна.Надворешнополитичкиот аналитичар Денис Авдагиќ оценува дека од Трамп може да се очекува „цел спектар потези“ – од ново одложување, до воена ескалација или целосно неочекуван чекор. Тој додава дека главната цел е прогласување победа, без разлика дали преку договор или преку притисок.Воените експерти предупредуваат дека евентуална употреба на нуклеарно оружје би значела „армагедон“, додека копнена операција би била премногу ризична и со сериозни последици за САД.Сите соговорници се согласуваат дека април може да биде пресуден месец кој ќе го одреди понатамошниот тек на конфликтот и потенцијално ќе ја промени глобалната безбедносна слика.

Свет | пред 1 месец

Доналд Трамп пред истекот на рокот даден на Иран: „Цела цивилизација може да умре вечерва“

Американскиот претседател Доналд Трамп упати нова, досега најдраматична закана кон Иран, оценувајќи дека „целата цивилизација вечерва може да умре“, во објава на неговата социјална мрежа Truth Social.„Цела цивилизација вечерва ќе умре и никогаш повеќе нема да се врати. Не сакам тоа да се случи, но веројатно ќе се случи“, напиша Трамп, додавајќи дека можната промена на режимот во Иран би можела да донесе „нешто револуционерно добро“.Изјавата доаѓа во момент кога истекува рокот што самиот го постави за Иран да постигне договор или да го отвори Ормутскиот теснец – клучна глобална рута за транспорт на нафта.Трамп претходно најави дека, доколку не се исполнат условите, ќе следуваат жестоки напади, предупредувајќи дека Иран „ќе се соочи со пакол“.Неговата реторика дополнително ги зголемува тензиите во регионот, каде веќе неколку недели трае ескалација меѓу САД, Израел и Иран, со меѓусебни напади и спротивставени тврдења за штетите и последиците од конфликтот.

Свет | пред 1 месец

Трамп ја означи Куба како „следна“ цел во американската надворешна политика

Американскиот претседател Доналд Трамп отворено објави дека, по Иран, веќе разгледува нови цели, а меѓу нив се издвојува Куба, која тој директно ја прогласи за „следна“. Неколку дена претходно, во Овалната соба, тој дополнително ги разјасни своите намери, велејќи:„Верувам дека ќе имам чест да ја преземам Куба. Голема чест е – да ја преземам Куба на еден или друг начин.“Со години, тој ја означува Куба како непријател на Соединетите Американски Држави, управувана од „злобните сили на комунизмот“. Покрај Куба, Трамп има уште три земји во својот фокус.Во врска со Гренланд, тој повтори дека Соединетите Американски Држави ја сметаат за важна поради меѓународната безбедност.„Ако не можеме да го направиме тоа на лесен начин, ќе го направиме на тежок начин“, предупреди тој, иако подоцна го омекна тонот на состанокот во Давос, велејќи дека нема да употреби сила.Тој претходно го спомна Гренланд во контекст на својот предложен систем за ракетна одбрана „Златна купола“.Трамп беше особено строг кон Колумбија. Го обвини колумбискиот претседател Густаво Педро дека е вмешан во меѓународната трговија со дрога.„Колумбија е многу болна, ја води болен човек кој обожава да произведува кокаин и да го продава на САД. Тоа нема да трае долго, верувајте ми“, рече тој.Сепак, по подоцнежната средба со Педро, тој ја смени реториката и го опиша како „одличен“.Што се однесува до Мексико, Трамп веќе изјави дека е подготвен за воени акции за да го запре протокот на дрога.„Дали би сакал воздушни напади во Мексико за да се запре дрогата? Тоа е во ред за мене. Што и да е потребно за да се запре дрогата“, рече тој, отворено размислувајќи за испраќање американски трупи преку границата.Изјавите на Трамп доаѓаат во време кога Соединетите Американски Држави веќе спроведуваат воени операции во Иран, а неодамна извршија и упад во Венецуела, со кој беше отстранет Николас Мадуро.Неговите зборови предизвикаа загриженост во Латинска Америка и Европа.Куба веќе изјави дека е подготвена за секоја можна инвазија, додека мексиканската претседателка Клаудија Шајнбаум остро ја отфрли секоја идеја за присуство на американски трупи на територијата на нејзината земја, нагласувајќи дека суверенитетот е „свет“.Агресивниот пристап на Трамп кон соседните и идеолошки спротивставените земји повторно ги зголеми тензиите во меѓународната заедница и предизвика страв од нови конфликти во регионот.

Свет | пред 1 месец

Ова е одговорот на Иран за ултиматимот на Трамп

Иран го одби американскиот предлог за итен прекин на огнот, кој бил посредуван преку Пакистан, како дел од обидите за деескалација на конфликтот по ултиматумот на Доналд Трамп.Според информациите, предлогот предвидувал веднаш да се прекинат непријателствата и да се деблокира Ормутски теснец, по што во рок од 15 до 20 дена би следеле пошироки мировни преговори.Иранската страна, како што објави државната новинска агенција IRNA, возвратила со пакет од 10 точки, во кои се вклучени барања за прекин на конфликтот во регионот, воспоставување протокол за безбедно поминување низ теснецот, укинување на санкциите и обнова на земјата.Одбивањето на предлогот дополнително ја комплицира дипломатската ситуација и ја зголемува неизвесноста околу можноста за брзо смирување на тензиите, додека двете страни остануваат на спротивставени позиции.

Свет | пред 1 месец

Доналд Трамп се закани со затвор за новинар поради протекување информации

Американскиот претседател Доналд Трамп се закани дека ќе пронајде и затвори новинар кој објавил информации за американски пилот што чекал спасување по пад на воен авион во Иран, доколку не го открие својот извор.Говорејќи од Белата куќа, Трамп изјави дека протекувањето на информацијата сериозно ја загрозило спасувачката операција, бидејќи открило дека еден член од екипажот сè уште не бил пронајден.„Ќе отидеме кај медиумската куќа и ќе кажеме – ова е прашање на национална безбедност. Откријте го изворот или одите во затвор“, изјави Трамп.Според неговите наводи, објавувањето на информацијата овозможило иранските сили и цивили да дознаат дека на нивна територија се наоѓа преживеан пилот, што дополнително ја усложнило операцијата.Инцидентот се однесува на соборен борбен авион F-15E Strike Eagle fighter jet, при што двајца членови на екипажот се катапултирале. Едниот бил спасен веднаш, додека вториот бил пронајден по повеќечасовна потрага.Трамп наведе дека во спасувањето учествувале над 150 летала, вклучувајќи бомбардери, ловци и спасувачки единици, оценувајќи ја акцијата како „извонредна“, но повтори дека протекувањето ја довело во ризик.Случајот отвора и прашања за заштитата на новинарските извори во САД, каде што на федерално ниво не постои унифициран закон што целосно ги штити новинарите од обврска да ги откријат своите извори кога станува збор за прашања од национална безбедност.Тензиите околу ова прашање се зголемуваат во контекст на проширениот конфликт на Блискиот Исток, каде што информациите од теренот стануваат клучен дел од безбедносната динамика.

Свет | пред 1 месец

„Тајниот адут“ од Вашингтон во Будимпешта: Ванс носи порака од Трамп пред унгарските избори

Политичката сцена во Унгарија дополнително се вжештува во пресрет на парламентарните избори, откако во Будимпешта пристигна висока американска делегација со јасна порака на поддршка за премиерот Виктор Орбан.Американскиот потпретседател Џеј-Ди Ванс допатувал во понеделникот навечер, при што посетата се толкува како сигнал за меѓународна поддршка од претседателот на САД, Доналд Трамп, за неговиот политички сојузник во Унгарија. Неговото пристигнување доаѓа само неколку дена пред изборите што се оценуваат како едни од најнеизвесните во последната деценија.Според најавите, Ванс треба да се сретне со Орбан во вторник наутро, а потоа да одржи говор на собир насловен „Ден на унгарско-американското пријателство“ во спортскиот парк МТК во главниот град. Пред тргнувањето од воената база „Ендруз“ кај Вашингтон, Ванс посочил дека разговорите ќе опфатат широк спектар теми – од билатералните односи, до клучни глобални прашања, вклучително и состојбата во Европа и војната во Украина.Во центарот на унгарската кампања сè поизразено се поставуваат надворешнополитичките теми, при што Орбан настојува да ги одржи блиските врски не само со Трамп, туку и со рускиот претседател Владимир Путин – линија што одамна предизвикува полемики во рамките на Европската унија.Паралелно со тоа, анкетите на независни истражувачки институти упатуваат дека опозицискиот бран би можел сериозно да се засили околу движењето предводено од Петер Маѓар, конзервативен, но проевропски ориентиран политичар. Неговата партија „Тиса“ за релативно кратко време мобилизираше значаен број гласачи и ја доведе во прашање долгогодишната доминација на владејачката структура.Сепак, провладините проценки и понатаму предвидуваат победа на коалицијата Фидес–КДНП, додека во јавноста расте впечатокот дека овие избори ќе бидат тест и за домашната политичка архитектура на Орбан, и за неговата надворешнополитичка ориентација.Во ист контекст, се наведува и дека американскиот државен секретар Марко Рубио, кој во средината на февруари ја посетил Будимпешта, дополнително ја потврдил американската наклонетост кон унгарската влада, оценувајќи дека успехот на Унгарија е и успех на САД.

Свет | пред 1 месец

Доналд Трамп: „Би ја зел иранската нафта“ – нова контроверзна изјава

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека, доколку одлуката била негова, САД би ја презеле иранската нафта во услови на тековниот конфликт кој трае веќе пет недели.„Ако мене ме прашате што би направил – би ја зел нафтата. Тука е, само треба да се земе... би ја задржал и би заработиле многу пари“, изјави Трамп.Тој додаде дека САД веќе ја „развалуваат“ Иран, изразувајќи жалење што конфликтот продолжува, но истакна дека Техеран не покажува подготвеност да попушти.Во изјавата, Трамп повторно се закани со уништување на инфраструктурата, вклучително мостови и електрани, доколку Иран не го отвори Ормутски теснец.Истовремено, тој посочи дека американската јавност не поддржува долгорочно воено присуство и бара враќање на трупите дома, што, според него, го ограничува маневарскиот простор на администрацијата.Конфликтот меѓу САД, Израел и Иран започна кон крајот на февруари со воздушни напади врз ирански воени и нуклеарни цели, по што следуваа возвратни удари со ракети и дронови.Во меѓувреме, нападите веќе значително ја погодија енергетската и индустриската инфраструктура во Иран, додека дипломатските обиди за прекин на огнот засега не даваат резултат, а тензиите продолжуваат да растат.

Свет | пред 1 месец

Пентагон бара „правен излез“ за Трамп: на мета и инфраструктура со двојна намена

Пентагон разгледува проширување на листата на цели во Иран, вклучително и енергетски постројки со т.н. „двојна намена“, кои ги користат и цивилниот сектор и војската, како можен начин администрацијата на Доналд Трамп да избегне обвиненија за воени злосторства.Според информации објавени од медиуми, оваа стратегија се разгледува во услови кога САД се соочуваат со ограничен број преостанати класични воени цели, а истовремено расте притисокот поради блокадата на Ормутски теснец и ескалацијата на конфликтот.Трамп веќе постави ултиматум до Иран, заканувајќи се со напади врз инфраструктурата, вклучително електрани и мостови, доколку не се постигне договор. Во меѓувреме, од Белата куќа посочуваат дека Пентагон има обврска да обезбеди повеќе опции за врховниот командант.Сепак, во самиот Пентагон се води дебата околу легитимноста на ваквиот пристап, особено поради ризикот од бришење на границата меѓу цивилни и воени цели. Како спорни се посочуваат објекти како постројки за вода или енергија, кои имаат и цивилна и воена функција.Според експерти за меѓународно право, ваквите цели можат да бидат легитимни доколку се користат од војската, но постои сериозна опасност од прекумерна употреба на сила и несразмерна штета врз цивилното население.Дополнителна загриженост предизвикува фактот што во рамки на Министерството за одбрана биле намалени капацитетите за правна и оперативна контрола на воените цели, што може да влијае врз проценките за законитоста на нападите.Критичарите предупредуваат дека евентуално неселективно бомбардирање би можело да ја зголеми страдањето на цивилите и да предизвика спротивен ефект од очекуваниот, наместо да ја ослабне воената моќ на Иран.Во меѓувреме, конфликтот меѓу САД, Израел и Иран продолжува да се заострува, со сè почести напади врз енергетски и инфраструктурни цели во регионот.

Свет | пред 1 месец

Нема договор: Трамп не прифати прекин на огнот со Иран

Американскиот претседател Доналд Трамп не го одобрил предлогот за 45-дневно примирје во војната со Иран, изјавил висок функционер од Белата куќа, пренесува NBC News.„Тоа е една од повеќето опции за кои се разговара и претседателот не ја одобри“, изјавил функционерот, повикувајќи на претпазливост при толкувањето на информациите за можен договор.Во последните часови се појавиле бројни извештаи за можен прекин на огнот. Reuters јавува, повикувајќи се на извор, дека на Иран и САД им биле претставени планови во две фази – прво итен прекин на огнот, а потоа конечен договор.Предлогот, во кој важна улога има Пакистан, предвидува и период од 15 до 20 дена за финализирање на поширок договор.Во меѓувреме, други медиуми известиле за посебен предлог за 45-дневно примирје, кој, според тие информации, произлегол од интензивни преговори меѓу САД и Иран.Дипломатските напори доаѓаат во момент кога Трамп го зголемува притисокот врз Техеран. Американскиот претседател му поставил рок на Иран повторно да го отвори Ормускиот теснец, заканувајќи се со напади врз електрани и мостови доколку тоа не се случи.Трамп се очекува да ѝ се обрати на јавноста од Белата куќа во 19 часот по средноевропско време.

Свет | пред 1 месец

Анкета во Шпанија: Трамп е поголема закана за мирот од Путин

Шпанците веруваат дека американскиот претседател Доналд Трамп во моментов е поголема закана за светскиот мир од рускиот претседател Владимир Путин. Дополнително, мнозинството од граѓаните во таа земја смета дека Мадрид не треба воено да го поддржува Вашингтон во војна против Иран, според анкета објавена денес од шпанскиот весник „Паис“.На прашањето кои лидери претставуваат најголема закана за глобалниот мир, 81 процент од испитаниците го именувале  Трамп. Високи 79,3 проценти од анкетираните пак сметаат дека тоа е рускиот претседател Владимир Путин, а 71,2 проценти го посочиле израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху дека придонесува за загрозување на светскиот мир.Далеку зад нив се другите светски лидери во анкетата, како што се новиот врховен лидер на Иран, Моџтаба Хамнеи со  62,9 проценти, понатаму севернокорејскиот претседател Ким Џонг Ун со 62,2 проценти и кинескиот претседател Си Џинпинг со 49,3 проценти.Ставовите на Шпанците за меѓународните лидери, како и за други прашања, во голема мера се под влијание на идеолошките разлики, наведува весникот.Па така Трамп е најголемата закана за огромното мнозинство левоориентирани гласачи, додека Путин е најголемата загриженост кај десничарските гласачи.Според анкетата, во Шпанија сè уште постои силно противење на војната на Блискиот Исток, при што 56 проценти од испитаниците се против продолжување на воените офанзиви сè додека не се собори иранскиот режим.Исто така повеќе од половина од испитаниците се против тоа Шпанија да им обезбеди воена поддршка на САД и Израел во војната против Иран и да им даде приоритет на односите со Вашингтон.Исто така, огромното мнозинство, повеќе од 70 проценти од Шпанците поддржуваат крај на израелско-палестинскиот конфликт и се залагаат за договорно решение за политичката криза во Венецуела, а 66 проценти поддржуваат продолжување на меѓународната воена помош за Украина сè додека руската инвазија продолжува.Иако речиси две третини го поддржуваат останувањето на земјата во НАТО, а повеќе од половина се за формирање европска армија, сепак мнозинството го отфрла испраќањето шпански војници во конфликти наведува шпанскиот весник.Половина од анкетираните се убедени дека е можна нова светска војна. Исто така околу 39 проценти од испитаниците веруваат во можноста Путин да нападне земја од ЕУ.Анкетата објавена во „Паис“ исто така, покажа голем песимизам кај Шпанците и поделба во општеството во врска со клучните прашања како што се трошоците за одбрана.Зголемувањето на воените трошоци го поддржуваат 46,3 проценти од испитаниците, додека 45,3 се против тоа, при што десницата е за поголемо трошење, а левицата против тоа.Во однос на иднината, речиси 70 проценти од Шпанците се песимистични, при што половина сметаат дека ќе биде насилна, авторитарна и нееднаква, додека помалку од 10 проценти веруваат дека ќе биде попросперитетна и постабилна, наведува во својот натпиш медиумот.

Свет | пред 1 месец